Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


לדלג לתוכן
װיקיפּעדיעדי פֿרײַע ענציקלאָפּעדיע
זוכן

ראציאנאליזם

פֿון װיקיפּעדיע

ראציאנאליזם הייסט דאס פארעכענען דעם ראציאנאל אלץ דער העכסטער און חשוב'סטער קוואל פוןוויסנשאפט. אנשטאט אפעלירן צו געפיל אדער מאראל, אדער די חושים, אפעלירט ראציאנאליזם צו קאלטעלאגיק און אינטעלעקטואלער סברא.

די מאדערנע מערב-וועלט אידעאלאגיע שטייט אויף די פילאזאפיע פון ראציאנאליזם. דאס הייסט, אז פאר אלעס זוכט מען א ראציאנאלען ערקלערונג געבויט אויף לאגיק און פאקטן, און מען שטייט אוועק פון ערקלערן געשעענישן אויף א ניסים'דיגער, אומנאטירלעכן אופן. אזוי אויך שטופט ראציאנליזם אפ אמונות טפילות צוליב וואס זיי זענען נישט געבויט אויף די באקאנטע געזעצן פון נאטור.

באקאנטע ראציאנאליסטישע פילאזאפער זענען געוועןרענע דעקארט,ברוך שפינאזא,גאטפריד לייבניץ אוןאימאנועל קאנט.

אידישער ראציאנאליזם

[רעדאַקטירן |רעדאַקטירן קוואַלטעקסט]

פיל פון די גאונים זענען געווען ראציאנאליסטן.סעדיה גאון, פון די ערשטע אידישע ראציאנאליסטן נאכן חתימת התלמוד, האט אין זיין ווערקאמונות ודעות געפרואווט איבערווייזן די אידישע יסודות הדת אויף א ראציאנאליסטישן אופן.

נאך דער תקופת הגאונים, איז דער גאונימישער ראציאנאליסטישער שטריך אריבער צו די ספרדישע לענדער.ר' אברהם אבן עזרא איז געווען א פראמינענטער ראציאנאליסט. זיין פירוש אויף דיתורה איז באזירט אויף פשט, און פון דרש לאכט ער געווענטליך אפ. זיין מהלך אין אזעלכע ענינים ווי השגחה פרטית און נסים אויף אן אומנאטירליכען שטייגער איז אויך שטרענג ראציאנאליסטיש.

נאכפאלגנדיג סעדיה גאון האט דעררמב"ם שטארק אויסגעברייטערט און באפעסטיגט די יסודות פון אידישע ראציאנאליזם. דעם רמב"ם'סמורה נבוכים איז א פיאנירישע ווערק ווי ער ארבייט אויס די אידישע רעליגיע געבויעט אויף די ראציאנאליסטישע יסודות פוןאריסטו און די אראבישע פילאזאפער פונעם רמב"ם'ס תקופה.

אוןאגרת תימן שרייבט דער רמב"ם אז מאנכע שוטים מיינען אז ווי מער מען טייטשט אריין פאנטאסטישע אומנאטירלעכע נסים'דיגע געשעענישן אין די תורה, אלס מער ווער די כבוד פוו גאט דערהויבן. דער אמת איז אבער פונקט פארקערט, אז גאט פירט די וועלט מיט א סדר און צו זאגן אז ער דארף אפנויגן פונעם ארדער כדי צו באשטראפן רשעים אדער באגליקן צדיקים, איז בכלל נישט קיין כבוד פאר גאט. אדרבא, ווי ווייניגער ער דארף אפנויגן פון דעם סדר, אלץ גרעסער איז עס א כבוד פאר גאט.

פילאסאפיע
געביטן
אנטאלאגיעטעאלאגיעלאגיקמעטא-עטיקמעטאפיזיקמעטאפילאסאפיעעסטעטיקעטיקעפיסטעמאלאגיעפאליטישע פילאסאפיעפילאסאפיע פון היסטאריעפילאסאפיע פון בילדונגפילאסאפיע פון וויסנשאפטפילאסאפיע פון מאטעמאטיקפילאסאפיע פון שפראך
שטראמען/שולעס
טאאיזםהאסכולה הפיתגוראיתהאסכולה האלאטיתאטאמיסטישע שולעמוהיזםלעגאליזםנאטוראליזםהאסכולה הפריפטטיתהאסכולה הסטואיתהאסכולה הציניתנעאפלאטוניזםהאסכולה האפיקוראיתקאנפוציאניזםסכולסטיקהראציאנאליזםעמפיריציזםעקזיסטענציאליזםנעא-קאנפוציאניזםפענאמענאלאגיעאנאליטישע פילאסאפיעפראגמאטיזםפאסטמאדערניזםבודהיסטישע פילאסאפיעהינדואיסטישע פילאסאפיעדזשייניזםפילאסאפיע יהודית
פראמינענטע מענטשן
פילאסאפן פון דעראוראלטער תקופהלאא ציקאנפוציוסטאלעספיטאגאראסהעראקליטוסמו דזהבודהאפארמענידעספראטאגאראסדעמאקריטוססאקראטעספלאטאןאריסטאזענאן פון קיטיוןטימאן פון פליוספירון מאליספלוטינוסשון דזהקונדה-קונדה
פילאסאפן פונעםמיטל אלטעראויגוסטינוסדזשאן דנס סקוטוסאוויצענאג'ו שירמב"םטאמאס פון אקווינאוויליאם פון אקאםניקאלא מאקיאוועליטאמאס האבספראנסיס בייקאן
מאדערנע פילאסאפןרענע דעקארטברוך שפינאזאגאטפריד לייבניץדזשאן לאקדזשארדזש בארקלידייוויד היוםזשאן-זשאק רוסאאימאנועל קאנטדזשערעמי בענטאםגעארג העגלדזשאן סטיוארט מילארטור שאפנהאוערסרן קירקגורקארל מארקספרידריך ניצשע
היינטיקע פילאסאפןגאטלאב פרעגעדזשאן דיואיעדמונד הוסרלמארטין היידעגערבערטראנד ראסלרודאלף קרנפלודוויג וויטגנשטייןקארל המפלזשאן-פאל סארטרעווילארד וואן אורמאן קווייןדזשאן רולסיורגן האברמאסמישל פוקו
טערמינען
גרונטלעכע טערמינעןאורזאכלעכקייטאינסוףאמת און שקראפאסטעריאריאפריארידיאלעקטיקהנחהזמןחומר ורוחחוק הזהותגוט אוןשלעכטסישותכשל לוגילוגוסמהותרעאליטעטערךפאראדאקסצדקתכונה
טעאריעס/תפיסותאוטיליטאריזםאוניווערסאליזםאימננטיותאמנה חברתיתבחירה חופשיתבעיית הראוי-מצויהבעיה הפסיכופיזיתדעאנטאלאגיעדואליזםהעדאניזםהאליזםהיסטאריציזםהשכל הפועלטיעון השפה הפרטיתכשל נטורליסטילאגיציזםמאטעריאליזםמאניזםמונאדהמעכאניזםמעטאפיזישער נאטוראליזםניהיליזםנאמינאליזםסוביעקטיוויזםסאליפסיזםספקנותעל-אדםעשרת הכבליםפאזיטיוויזםפטליזםפאנטעאיזםהפרא האצילהצו הקטגוריהקוגיטורעדוקציאניזםרעלאטיוויזםתערו של אוקאם
פילאסאפיע פארטאל
גענומען פֿון "https://yi.wikipedia.org/w/index.php?title=ראציאנאליזם&oldid=463197"
קאַטעגאָריעס:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp