| 1. | “Bweibarej ḷōmṇakrejkōjparokkōjjānjorrāān,akrejajekeiloaerkōṃṃanemeninrejkọkkurewāweenmoureoadjaarjolōtejānrojiṃṃaad,”Jemaeba. | “Itseemstomethattheythinktheyareprotectingus,butwhattheydon’tknowisthatindoingsotheyaredestroyingthewayoflifeweinheritedfromourancestors,"Fathersaid.P401 | jolōt |
| 2. | “Eboñkiininnemkōjmānnaajjapeḷọkimiptu ñaniljujibboñbweenraanemejād ñanadjerakewūjḷā ṇe | “Nowit’snighttimeandwearejustgoingtohavetodriftandheavetountiltomorrowmorningwhenthereisenoughlightforustoseeandusethesail.P797 | raan |
| 3. | “Ekweejabbweibanmeḷọkḷọknukū,akkōnadkarjaadinpoubraanko ḷọkippāninjinkakūtōtōinanwain. | “Iwouldneverforgetmyfamily;wehavejustbeenbusytheselastfewdayswiththeannoyingengineinthisboat.P106 | kakūtōtō |
| 4. | “Eḷapwōtadkar ḷeirilik.” | “Thatmeanswewentwayoutwest.”P1199 | rilik |
| 5. | “Eṃōjjenājitakejeṃōkinañōtñōtbweenoktakkoojinadimjenbōk ṇaireaarbwe āneoepādie,ak āinwōt ñejejkōnono ñanmejatoto,”Jemaeukōt ḷọk | “Well,Idon’tknowhowmanytimeswehavesaidweshouldchangeourcourseandgoeast,becausetheislandisoverthatway,butit’sasifwearetalkingintothinair,”Fatherreplied.P1019 | ṃōk |
| 6. | “Ibaeṃṃan ñejeañtar ānewajimteiñikōb ṇeadeañ ṃoktajānaditaḷọkwōt ñaneoonene.” | “Shouldwesailtothatislandandfillupourwatercontainerbeforeheadingtothemainisland?”P1213 | kōb |
| 7. | “Ibaeṃṃan ñejeañtar ānewajimteiñikōb ṇeadeañ ṃoktajānaditaḷọkwōt ñaneoonene.” | “Shouldwesailtothatislandandfillupourwatercontainerbeforeheadingtothemainisland?”P1213 | itaḷọk |
| 8. | “Ibaeṃṃan ñejeañtar ānewajimteiñikōb ṇeadeañ ṃoktajānaditaḷọkwōt ñaneoonene.” | “Shouldwesailtothatislandandfillupourwatercontainerbeforeheadingtothemainisland?”P1213 | eoonene |
| 9. | “Ijjañinkajjioñakbōlenebanpenbwe āinwōtiḷakbajlalemeneojejwōjakdeeṇkōdapilitaijkaṇimewaḷọkbōnbōneoad. | “Ihaven’ttriedbutitprobablywouldn’tbehard,becauseitseemslikeIjustsawhowtheydoit;youjustrollthediceandthenumberofpointsshow.P167 | dāpilpil |
| 10. | “Iroojeṇadejjokweia?”Jemaeṃōkajimkajjitōk. | “Wheredoesourchieflive?”Fatheraskedquickly.P203 | jokwe |
| 11. | “Jaab āneowōt ṇei ṃaanakejettoḷọkwōt ñanadmaroñloe,”Jemaeba. | “There’snosignoflandaheadandit’sgoingtobeawhilebeforeweseeany,”Fathersaid.P872 | jaab |
| 12. | “Jejeḷā ḷọkkōnmetokeinadjānerbwejaardikimrūttoḷọkieippānrojiṃṃaad. | Weknowmoreaboutouroceanthanthembecausewegrewuplearningaboutitfromourgrandparents.”P402 | rūttoḷọk |
| 13. | “Kabjujenkōpeḷḷọkeimelletokkijedmānbwejenkapijje ṃoktajānadwūnemejād ñaniljujibboñ.” | “Thenopenitupandtakeoutafewforeachofussowecaneatbeforewetrytogetsomeshuteyeuntilmorning.”P807 | letok |
| 14. | “Kabkeenmeḷak ñanadwajemerameṇ. | “Thatwaytherewillbeaclearviewforustofocusonthelight.P1122 | meḷak |
| 15. | “Kwōnkabwanānewajimkappoktūrakinektakijọkpejkaṇad,”Jemaejiroñ ḷọk | “Youshouldgototheislandandfindatruckforustousetoloadourscrap,”Fathertoldhim.P280 | tūrak |
| 16. | Ḷōṃarekōnadbwijwōḷāḷọkjejinopilo,”eba. | “Fellas,becausewearegettingolderwearestartingtoloseourvision,”theCaptainsaid.P1245 | bwijwoḷā |
| 17. | “Mōjinwōtadmabuñakkoṃrojiṃoreakeinjin ṇe,”Kapeneoearba. | “Nowthatwe’vefinishedbreakfast,youtwogoworkontheengine,”theCaptainsaid.P278 | ṃabuñ |
| 18. | “Nejūe,lewajjāānjetkāimetalimwiatokad ṃabuñpilawā,”Jemaekkūrtokkeijwanlōñtakjānlowa ñanioonteek. | “Son,takethischangeandgobuyussomebreadforbreakfast,”FathercalledtomeasIclimbedoutontothedeck.P260 | ṃabuñ |
| 19. | “Ruōt ṇeirōk,akettoḷọk ñanadmaroñ ḷannoiki,”Jemaeba. | “Roi-Namuristothesouth,butitwillbeawhilebeforewesightland,”Fathersaid.P925 | ḷanno |
| 20. | “Ta ḷōṃa, ṃoolkeripālleraṇereitōmpeekadjerakrōkikōtaanaelōñkeinad?”Bojineoebailoanainikien ḷōkatip | “What,isittruethattheAmericanshavecomeinandtakencontrolofussailingaroundourownislands?”theBoatswainsaidinanangryvoice.P395 | itōm |
| 21. | “Ta ḷōṃa, ṃoolkeripālleraṇereitōmpeekadjerakrōkikōtaanaelōñkeinad?”Bojineoebailoanainikien ḷōkatip | “What,isittruethattheAmericanshavecomeinandtakencontrolofussailingaroundourownislands?”theBoatswainsaidinanangryvoice.P395 | itōm |
| 22. | AdeṇanTiṃur. | Acloudformationsignifyinganapproachingstorm. | ad |
| 23. | Admenkaṇe. | Thoseareourthings. | ad |
| 24. | Ad ñanmej. | Inalienable.Ourstilldeath. | ad |
| 25. | Aelōñkeinadleladikdikwōtraan ñanraankōnmeninjebanaikujkaanwaanaelōñkeinad. | It’sbreezyenougheverydaythatwedon’tevenneedtousefuel.P858 | kaan |
| 26. | Aelōñkeinadleladikdikwōtraan ñanraankōnmeninjebanaikujkaanwaanaelōñkeinad. | It’sbreezyenougheverydaythatwedon’tevenneedtousefuel.P858 | kaan |
| 27. | Aerṃweinjowiinadej ñanindeokōnaerjeḷāaerṃweikidoon. | Therelationshipwithinourclanwilllastforeverbecauseit'saliveandwell. | aerṃwe |
| 28. | Ailparokinekōṃṃanad ruṃwij | Hisbeingtroublesomedelayedus. | ailparok |
| 29. | Āinwōtadkarba ṃoktabweri-Ṃajeḷrainineḷapwōtaer ḷōmṇakkōn ṃōñāinpālle āinwōtraij,pilawā,jukwaimmenkojet. | Aswementionedbefore,Marshallesetodaypreferimportedfoodslikerice,flour,sugar,andsoforth.S25 | pālle |
| 30. | Ājinkōjinrūttoroad. | Inheritancebyourancestors. | ājinkōj |
| 31. | Ajjukubūṃekōṃṃanad ruṃwij | Yourlimpingdelayedus. | ajjukub |
| 32. | Aḷe,elukkuuneṃṃanankilmirimakōñkōñtokadlaleunoonwaeṇ. | Guys,thecrimsonandredthatweseeinthecolorsofthatboatarereallygreat. | akōñkōñ |
| 33. | Aloklokūṃenaajkōṃṃanadpoippānri-nanaraṇ. | Yourappearancewillgiveusawayandgetuscapturedbytheenemy. | aloklok |
| 34. | Ānbwinnidenaajmejakadenaajmourindeo. | Ourbodywilldiebutthesoulwillliveforever. | ad |
| 35. | Ānbwinnidenaajmejimjakoakankeinadrenaajmourwōt ñanindeo. | Ourbodieswilldieanddisappearbutoursoulswillliveonforever. | an |
| 36. | Aolepiienadjekaro,ilojibboñimjotaimjetiieniloraelep,jejjeputakeojidikillọkjidik,imbarāinwōtkietakebweenjabidaakbwijen. | Everytimewetendto thetaskof drawingcoconutsap,inthemorningandevening,andsometimesatnoon,wecutthecoconutshootabiteachtime,andwealsobendthe shoot downtopreventthesapfromdrowningitsnavel.S19 | jepjep |
| 37. | Aolepiienadjekaro,ilojibboñimjotaimjetiieniloraelep,jejjeputakeojidikillọkjidik,imbarāinwōtkietakebweenjabidaakbwijen. | Everytimewetendto thetaskof drawingcoconutsap,inthemorningandevening,andsometimesatnoon,wecutthecoconutshootabiteachtime,andwealsobendthe shoot downtopreventthesapfromdrowningitsnavel.S19 | jidik illọk jidik |
| 38. | Aolepiienadjekaro,ilojibboñimjotaimjetiieniloraelep,jejjeputakeojidikillọkjidik,imbarāinwōtkietakebweenjabidaakbwijen. | Everytimewetendto thetaskof drawingcoconutsap,inthemorningandevening,andsometimesatnoon,wecutthecoconutshootabiteachtime,andwealsobendthe shoot downtopreventthesapfromdrowningitsnavel.S19 | kietak |
| 39. | Aolepiienadjekaro,ilojibboñimjotaimjetiieniloraelep,jejjeputakeojidikillọkjidik,imbarāinwōtkietakebweenjabidaakbwijen. | Everytimewetendto thetaskof drawingcoconutsap,inthemorningandevening,andsometimesatnoon,wecutthecoconutshootabiteachtime,andwealsobendthe shoot downtopreventthesapfromdrowningitsnavel.S19 | bwije- |
| 40. | Aolepiienadjekaro,ilojibboñimjotaimjetiieniloraelep,jejjeputakeojidikillọkjidik,imbarāinwōtkietakebweenjabidaakbwijen. | Everytimewetendto thetaskof drawingcoconutsap,inthemorningandevening,andsometimesatnoon,wecutthecoconutshootabiteachtime,andwealsobendthe shoot downtopreventthesapfromdrowningitsnavel.S19 | idaaj bwijen |
| 41. | Baṃpeeoad ṇeilomeḷanin. | That'soursecurityguardinthisarea. | baṃpe |
| 42. | Bwidejkoadrejaddemlōkmej. | Ourlandbelongstousuntildeath. | addemlōkmej |
| 43. | Bwidejkoadrejkōjebankōj. | Ourlandtractsmakeuswealthy. | jeban |
| 44. | Ealikkar ḷọkadkile ṃuriniejinEmejwajān Ṃaat | TheculturalsitesonEmejwaisletaremoreeasilyrecognizablethanthoseonṂaatislet. | ṃuriniej |
| 45. | Ebanjabjeraaṃṃanadeọñōdiloaejekinibwijtok. | We'reboundtobeluckywhenwefishwithasurroundingnetonadarknightwiththetidecomingin. | aejek |
| 46. | Ebwekeaj ñanadkōtake ṃwe | Dowehaveenoughthatchmaterialtothatchthishouse? | aj |
| 47. | Einkōjwōtruamāejetiloaelōñkeinad make.” | Nowit’slikeweareoutsidersinourownislands.”P398 | ruwamāejet |
| 48. | Ejakoaewanlikinaelōñkeinad ro | Theexpertfishermenthatweoncehadinourislandsareallgone. | aewanlik |
| 49. | Ejejtokjānadbōbōktokakkōṃṃanimwiawaadwaanpāllebweeḷaññerōwōla,ejejkeinjerbalierakkōbwebweier. | There’sreallynopointinbuyingWesternboatsbecausethematerialsweneedtofixthemaren’tevenavailablehere.P859 | jerbal |
| 50. | Ejejtokjānadbōbōktokakkōṃṃanimwiawaadwaanpāllebweeḷaññerōwōla,ejejkeinjerbalierakkōbwebweier. | There’sreallynopointinbuyingWesternboatsbecausethematerialsweneedtofixthemaren’tevenavailablehere.P859 | kōbwebwei- |
| 51. | Ejejjetkōtoin ñanad jerak | Thewindisjustrightforustosail. | jejjet |
| 52. | Ekabwilọklọkmājadnaajdikwōt ḶajiḷapakjejjabnaajdikJeeklik. | OursupportofḶajiḷapbutnotofJeeklikiscausinghurtfeelings. | kabwilọklọk māj |
| 53. | Elañeeto ḷọkwōtadkōmatteenaajwaḷọkjekōṃai. | Ifweboilitlongeritbecomesjekṃai (coconutsyrup).S19 | jekṃai |
| 54. | Elañeeto ḷọkwōtadkōmatteenaajwaḷọkjekōṃai. | Ifweboilitlongeritbecomesjekṃai (coconutsyrup).S19 | to |
| 55. | EḷaññejowieoanjemānTonyejErroja-kijeek,ejmeḷeḷenbwejowieoanTonyebanErroja-kijeek,kōnkejejbōkadjowijānjined. | IftheclannameforTony'sfatherisErroja-kijeek,itmeansthatTony'sclannamewouldnotbeErroja-kijeek,becauseweinheritourclanfromourmothers. | Erroja-kijeek |
| 56. | Emṃanadalujeanri-Pikinniraṇ ṃōñākōnaji. | ItwasgoodtowatchthePikinnipeopleeatingwithchopsticks. | aji |
| 57. | Eṃṃanadkarlioeo ṇailojuonwōtjikuuḷ. | It'sgoodthatweallgottogetherinoneschool. | lioeo |
| 58. | Eṃṃanadmeḷọ ṇainin. | Wehaveagoodexistenceonthisislet. | meḷọ |
| 59. | Enaajiiaḷañeikikōj ṃoktajānadtōprak ḷọk | Wewon'tmakeittherebeforemoonrise. | iiaḷañe |
| 60. | Enanaadmour ñejejbūḷañikatakkoad. | Wedon'tfeelwellwheneverweflunkanyofourcourses. | būḷañ |
| 61. | Enanaadmour ñejejbūḷañikatakkoad. | Wedon'tfeelwellwheneverweflunkanyofourcourses. | būḷañ |
| 62. | Enana ñeej ḷejānjoñanad ineeṃṃan | It'snotgoodtobetooeasygoing. | ineeṃṃan |
| 63. | Enañintoadalloloukeok. | Wehaven'tseenyouforalongtime. | allolo |
| 64. | Eñouweo, ḷeoetoad pukote | Thereheis,theguywe'vebeenlookingforforsolong. | eñoweo |
| 65. | Epenadjeḷātaeṇejbakōnanaplolo. | It'shardtounderstandhimbecauseheslurs. | aplo |
| 66. | Etkeejọkkutkutadalloloukeok? | Whydon'tweseeyoumoreoften? | allolo |
| 67. | Iroojeṇejkūrjuonkweḷọk ñankōnnaankōnwāweenjeṃdoonilobukoninad. | Thechiefiscallingameetingtodiscusswaysoflivingwitheachotherinthisourcommunity. | jeṃdoon |
| 68. | Jaamṇakkiiōbwejejjokweioonbwidejinad. | Wefeelathomenowlivingonourownland. | amṇak |
| 69. | JabinepatabweAnijenaaj ṇawijkinenadjerbal ñaneimarmejroan. | DonotworryasGodwillprovidethetoolsweneedtodotheworkforhimandhispeople. | ṇawijkinen |
| 70. | Jakoūṃekōṃṃanadluujilojiāeeo.Aṃjakoekōṃṃanadluujilojiāeeo. | Yourabsencecostusthecompetition. | jako |
| 71. | Jakoūṃekōṃṃanadluujilojiāeeo.Aṃjakoekōṃṃanadluujilojiāeeo. | Yourabsencecostusthecompetition. | jako |
| 72. | Jejaikujjaruki ṃanitkoadrōmājkunḷọkimkatakinajrironājidleep ñerejañinkarjeḷā. | Wemustrevivesomeofourwaningcustomssuchasleepdancingbyteachingourchildreniftheydon'talreadyknowhow. | leep |
| 73. | Jeḷātaeojejdooradlekeie;jeḷāeoejwaḷọkjānimmineneinkilewāweenjejepliklikinjuonwaioon ṇokeakjeḷāeowaḷọkjānlokōnmāj. | Howdoweknowwhichknowledgetoputourtrustin;theknowledgegainedfromactuallyfeelingtheswayoftheboatonthewavesortheknowledgethatcomesfromobserving.P800 | jepliklik |
| 74. | Jemaeḷọñjakjānijoekarjijetieimba, “Ekwekōṃroej ḷenejūjaetalinlo ḷọkiroojeṇad ṃoktajānanmejki. | Fathergotupfromwherehehadbeensittingandsaid,“Alright,mysonandIarejustgoingtogovisitourchiefbeforehegetssleepy.P214 | lōñjak |
| 75. | Jenaini ṃanikeinadimwiaikijuoninjin. | Let'spoolourmoneytobuyanengine. | ae |
| 76. | Jenilānakajokiakkaṇbweenkabpidodoad jejọñ (ejjọñ). | Let'sgolocatethefrigatebirds'roostsowecaneasilycatchthemtonight. | akajok |
| 77. | Jenkaṃōjadjerbalimpojakinaḷkōnar. | Let'sfinishupourworkandgetreadytolookniceatsunset. | aḷkōnar |
| 78. | Jenaajkiiōroñjetnaaninkōketakkōjjāniroojeoad. | Wewillnowhearsomewordsofenlightenmentfromourchief. | ketak |
| 79. | Jijejejadri-kaenōṃṃaneṃool. | Jesusisourtruepeacemaker. | aenōṃṃan |
| 80. | Kabnaeoad ṇe | That'sourgovernor. | kabna |
| 81. | Kōjjelilānkaalutokkeinadkōṃṃan ṃarṃar | Let's (usthree)golookforalushellstomakeheadleis. | alu |
| 82. | Kōjroetalinkaakajintokad kakkilala | Let'sgobringsomeakajinfishtoputinthebasketoffoodtribute. | akajin |
| 83. | Kōṃroejtōn ṃōṃakūtwōtakebarjiktokjuonankajjitōkippān ḷōḷḷapeo,innemebarba, Ḷekartajetiaankōkḷaḷko ṃoktajānadloLikiep?” | WewereabouttogobutFatherstillhadhismindonquestioningtheoldman,andhesaid,“Sir,whatarethenavigationalsignsbeforeweseeLikiep?”P206 | jiktok |
| 84. | Kōṃroejtōn ṃōṃakūtwōtakebarjiktokjuonankajjitōkippān ḷōḷḷapeo,innemebarba, Ḷekartajetiaankōkḷaḷko ṃoktajānadloLikiep?” | WewereabouttogobutFatherstillhadhismindonquestioningtheoldman,andhesaid,“Sir,whatarethenavigationalsignsbeforeweseeLikiep?”P206 | kōkḷaḷ |
| 85. | Koṃrokarkilekeanañināneraaneoakkiiōeñineḷakdetak ekalikkaradettoḷọkjān āne | Didn’tthetwoofyounoticefromthewaythewindwasblowingthatwewereontheleesideoftheisland,butnowasthewindblows,it’sclearwe’reatadistancefromtheisland?P922 | añ |
| 86. | Koṃrokarkilekeanañināneraaneoakkiiōeñineḷakdetakekalikkaradettoḷọkjān āne | Didn’tthetwoofyounoticefromthewaythewindwasblowingthatwewereontheleesideoftheisland,butnowasthewindblows,it’sclearwe’reatadistancefromtheisland?P922 | añinene |
| 87. | Koṃwinpinnikikumieṇadbwerenkōkōḷoḷo (ekkōḷoḷo)imwiin. | Youmustcheerourteamsotheycanbeenthusedtowardwinning. | pinnik |
| 88. | Kumitimjeṃdoonekajoorilo ṃanitinad. | Teamworkinmutualassistanceisasignificanttraitinourculture. | jeṃdoon |
| 89. | Kwaarkaroñkeerkeeorad kweilọk | Didyouinformthemthatwehaveameeting? | roñ |
| 90. | Kwaarloke Adboñ? | DidyounoticeArcturusintheskylastnight? | Ad |
| 91. | Kwarkabaantuuntokkeadbaantuunniendān? | Didyoulookforpontoonsforourwatercontainer? | baantuun |
| 92. | Kwōnaintinibōbkaṇebwerenpidodoad wōdwōd | Boilthosepandanussothattheywillbeeasyforustochew. | aintiin |
| 93. | Kwōnbōkjōōteaōbweenjaṃbel ñanadjuoniuniboom" | Takemyshirtasasampleforauniform. | jaṃbōḷ |
| 94. | Kwōnjabkọuwōtataikimourkeinad. | Don'tendangerourlives. | kauwōtata |
| 95. | Kwōnkaitūrrọọlebwejenlōkekeetiljekadkaretale. | Makehimgoarounditagainsowecanbesureourinspectionisthorough. | itūrrọọl |
| 96. | Lale ṃōkijjiōeṃṃanke ñanadkatōkjuonmāie? | Lookatthisplacehere—isitagoodplacetoplantabreadfruittree? | ijjiiō |
| 97. | Naajjikinioondooneoad in | Thiswillbeourrendezvous. | jikin iioon doon |
| 98. | Naaj ṇawōṇāānjerbalkoadekkar ñan ñerōṃṃanakrenana. | Ouractionswillberewardedinasmuchastheyaregoodorbad. | ṇawōṇāān |
| 99. | Raankeinejakoadri-Ṃajeḷuraikidoon. | NowadaysweMarshallesehaveceasedkillingandburyingeachotherwithadeceasedchieftain. | ura |
| 100. | RūttariṇaeinAmedkaroraarabaiktokarinaelōñin ñankien ṇead. | TheAmericansoldierscreatedaharboronthelagoonsideofthisislandforourgovernment. | aba |
| 101. | Ta ṇeadkōraelep ñanrainin? | Whatarewehavingforlunchtoday? | raelep |
| 102. | Tawāweeneoemaroñkauñkipdenadkabuñtōn ṃaanḷọkkaakemeninleḷọkkeinad ñanri-lotokraṇad? | Howcanweachieveawell-coordinatedrhythminthemotionaswepresentourgiftstoourguests? | uñkipden |
| 103. | Tawāweeneoemaroñkauñkipdenadkabuñtōn ṃaanḷọkkaakemeninleḷọkkeinad ñanri-lotokraṇad? | Howcanweachieveawell-coordinatedrhythminthemotionaswepresentourgiftstoourguests? | uñkipden |
| 104. | Tawāweeneoemaroñkauñkipdenadkabuñtōn ṃaanḷọkkaakemeninleḷọkkeinad ñanri-lotokraṇad? | Howcanweachieveawell-coordinatedrhythminthemotionaswepresentourgiftstoourguests? | uñkipden |
| 105. | Wajerakrōkrōlukkuunweeppān ñanaelōñkeinad. | Sailingcanoesaresoperfectfortheseourislands.P857 | weeppān |
| 106. | Wōneoenaajad ri-audwado | Whowillbecarryingitinabasketforus? | aduwado |
| 107. | Wōn ṇeejad ri-kōnono | Whoisourspokesperson? | kōnono |