Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Updated: 2/9/2019
Home      Unified alpha      Divided alpha      PALI      Concordance      Text      Place names

Reverse Concordance of Example Sentences

unified alphabetization

-A    -B    -C    -D    -E    -F    -G    -H    -I    -J    -K    -L    -M    -N    -O    -P    -R    -S    -T    -U    -V    -X    -Y    

-i

-I    -AI    -BI    -DI    -EI    -II    -JI    -KI    -LI    -MI    -NI    -OI    -PI    -RI    -TI    -UI    -WI    

iAllōñepād irearḷapḷapIt'sthefullmoonphase.allōñ
 Emọkōbaatat (i) ṃwiinNosmoking (inthisbuilding).baatat
 Kwōnbaṃpetok iartok.Guardaroundthelagoonbeach.baṃpe
 Ejok ibōrankijueo.Itlandedonthetopofthemast.bar
 Ejjeḷọkaij-bọọkiloenañinaolepeṃ iṂajeḷ,bōtabeḷakwōrilojetwōteṃkoKuajleenimMājrokabjejjoiloaelōñkoilikin.TherearenorefrigeratorsinmostMarshallesehomes,exceptforsomeonKwajaleinandMajuro,andafewonouterislands.S27bọọk aij
MORE i
jibaiKwōnbaenjibai ñaneok.Tellhimtoperformamagictrickforyou.jibai
 Iarkanoojbwilōñkōnjibaieori-jibaieo.Iwasamazedbythemagictrickperformedbythemagician.jibai
Ri-jibaiRi-jibaiinRoojia.TheRussianspy.jibai
 Raarjibweri-jibaieoanRoojiaimkalbuuji.TheycaughttheRussianspyingandputhiminjail.jibai
 Iarkanoojbwilōñkōnjibaieori-jibai eoIwasamazedbythemagictrickperformedbythemagician.jibai
aṃbaiEarkatakaṃbaiippānnepiro.TheU.S.Navypeopletaughthimhowtoumpire.aṃbai
 Kwōnañinkarkeaṃbaijuonalen?Haveyoueverrefereedbefore?aṃbai
jobaiEarjobai kake (kōn)ekkokoṇan.Hesoldthefishhecaught.jobai
 Earjobaikaki/kōnekkokoṇan.Hesold (tradedwith)thefishhecaught.kake
otobaiEarjājjājtokimokjakotobaieowaan.Hismotorcycleskiddedandfellover.jājjāj
riWōleaiJuoniaanriWōleairoearjepakebōranLipepe.OneoftheWoleaianshackedoffLipepe'shead.jepak
jiāiKōmrojiāiimjoobṇōj.Wehadacontestbutnoonewon.Wecompetedandtied.joobṇōj
kaikaiKwōnkaikai ḷọkbwejenetal.Eatupsowecanleave.kaikai
wūntokaiRejwūntokaiaolepU.N.Day.TheyholdtrackandfieldeventseveryU.N.Day.wūntokai
ejjekōṃaiṃaiLaleejjekōṃaiṃainuknukṇeaṃ.Becarefulnottospillcoconutsyruponyourclothes.jekṃai
jekmaiJekṃaikeinrejjekmaiinArṇo.ThesejekṃaiaremadeinArn'o.jekṃai
JekṃaiJekṃaikeinrejjekmaiinArṇo.ThesejekṃaiaremadeinArn'o.jekṃai
EjekṃaiEjekṃairaijekadede.Thecoconutsyruphasalreadybeenputintherice.jekṃai
jekōṃaiElañeetoḷọkwōtadkōmatteenaajwaḷọkjekōṃai.Ifweboilitlongeritbecomesjekṃai (coconutsyrup).S19jekṃai
 Elañeetoḷọkwōtadkōmatteenaajwaḷọkjekōṃai.Ifweboilitlongeritbecomesjekṃai (coconutsyrup).S19to
ṇaiKwōnjabkaalikkareimkōbbọketokṇaiioonwaeṇDon'thaveiteasilyseenbypilingitupontheship.bōbọk
 Kwōnejaakidekākaṇeṇai ijeṇePileupthosestonestherebyyou.ejaak
 Jeteiiōūṃṇai āninHowmanyyearshaveyoubeenonthisisland?iiō
 Wōneearimkilkilpebaṇaiilowaanmwiin.Whotoreupthesefinepiecesofpaperinsidethehouse?imkilkil
 Ewōtlọkjāntūrakeoimkajkajṇai laḷHefelloffthetruckandwasshakenbyhittingtheground.kajkaj
MORE ṇai
SinaiAnijḶapḷapearwaḷọkñanMosesioonToḷSinai.AlmightyGodappearedtoMosesonMountSinai.Anij Ḷapḷap
kōtraiKwōnājbwilikenakōnaṃkōtrai.You'llburninhellforbeingprofane.kōtrāe
 EarkōtraiimkōnājnejeetanAnijḶapḷapHecommittedblasphemybycursingthenameofAlmightyGod.Anij Ḷapḷap
AwaiRejjailọkṃokta ñanAwaiimnaajbaritok.TheyarejustgoingtoHawaiiforawhileandthenthey'llcomeback.ja
 Eorjejjori-ṂajeḷAwai.ThereareafewMarshalleseinHawaii.jejjo
 Eorjejjojori-ṂajeḷAwai.ThereareMarshallesescatteredthroughoutHawaii.jejjo
 EarlinọkAwaijiljinoiiō.HewasinHawaiiforsixyears.linọk
 EṃṃanmejatotounAwai.TheclimateinHawaiiisnice.mejatoto
MORE awai
iAwaiIkidenṇaiAwai.IgotboredstayinginHawaii.kidel
 EkkārerearmejiAwai.ThepeopleofHawaiiarediverse.kōkārere
pekabiJenaajpekabi ḷọk ñāāt ṃweiuk?Whenwillwedeliverthemerchandisewiththepick-up?pekab
baibiKwōnbaibiinjinṇebweendikainiken.Putamufflerontheenginetocutdownonthenoise.baib
kajibiJabkurkuribwekwōnaajkajibi.Don'tshakeituporit'llfizzallover.jib
kalijibiWōnarkalijibibōrandoone.Whomadethepointofthishuskingstickblunt?lijib
EkiliblibiEkiliblibi ḷọktūraṃeo.Heliftedandthrewthedrum.kiliblib
MilitobiIloṂajeḷkiiō,ewōrjiluwaanrawūn:Militobi,MIECOQueen,imRālik-Ratak.IntheMarshallsnowasof1965therearethreefield-tripships:theMilitobi,theMIECOQueen,andtheRālik-Ratak.S17waan rawūn
koububiKwōnkoububitokṃōkekṇeWouldyoupleasebroilthatfishlightlyforme.koubub
 Kwōnkoububiekṇekijeṃ.Don'tcookyourfishtoowell.koubub
ekaajjukubiTaeṇekaajjukubianetetal?Whatmakeshimwalkwithalimp?ajjukub
oḷūbiÑeeorri-jikuuḷeṇekōbaatat,rōnaajoḷūbi.Ifastudentiscaughtsmoking,hishairwillbeshavedoff.oḷūb
jurubiEṃōjjurubidāneo.Thewaterhasbeenmixedwithsyrup.jurub
juubiKwōnjuubiekṇeMakesoupwiththefish.juub
diJuoniaanri-iiaakekro dieardibōjpein.Oneofthewomenwhoremovedbonesfromthefish,abonegotintoherfinger.iiaak
 Jiluwōtbuñtōnanōbbōḷọkeakeimjitōkeekeoakejenolọk dijānkanniōk.Injustthreestrokeshehaditguttedandthebonesseparatedfromthemeat.P1316jenolọk
 Jiluwōtbuñtōnanōbbōḷọkeakeimjitōkeekeoakejenolọk dijānkanniōk.Injustthreestrokeshehaditguttedandthebonesseparatedfromthemeat.P1316ōbbōḷọk
 Jiluwōtbuñtōnanōbbōḷọkeakeimjitōkeekeoakejenolọk dijānkanniōk.Injustthreestrokeshehaditguttedandthebonesseparatedfromthemeat.P1316jejetōk
KōjādiKōjādiwainikaṇbwerenkōjeje.Turnthosecopra (splitshells)faceupsotheywilldryinthesun.kōjjād
AddiAddilepinneō.Mybigtoe.addi-lep
 Addilepinpeiū.Mythumb.addi-lep
 Addi lepūMythumb (orbigtoe).addi-lep
 Addi kọọtotIndexfinger. (Thestealingfinger).kọọt
 Alikkarankarkilepjānwōtaddikaṇeaddiin.He/sheobviouslywasbigjudgingbyhis/herfingers/toes.addi
MORE addi
juñaidiEjalluwaḷọkeanjentokikojuñaidiimbuukdoon.Fromadistancehe'swatchingthefighterplanesengaginginaspectaculardogfight.alluwaḷọk
 Baḷuunkoraarkātōmjuñaidi.Theplanesdove.juñaidi
EdidiEdidiekṇeThatfishhaslotsoflittlebones.di
 Kanoojiiaakeekṇebweedidi.Becarefulintakingthemeatoffthatfishforithaslotsofbones.iiaak
 Enanabalebweedidi.Balefisharenotgoodtoeatbecausetheyareverybony.bale
kōbbaididiKwōnjabkōbbaididi.Don'tlethimgetthesmellofsmokeonhim.bōbaidid
EjjodidiEjjodidi ḷadikeṇ.Thatboyalwayswearszoris.jodi
KeidiKeidi ṃōkwaḷọkeippaṃ.Pleasecomparemyresults (figures)withyours.keid
 Jabkeidibaokaṇe.Don'tmakethosechickensfight.keid
 Kwōnkeidi ṃōkewiwōtṃweoeṃṃaniaanṃōkaṇPleasecomparewhichofthosehousesisbest.keid
 EjjabdaanlōñarmejinṂajōḷkeidi ñanKuam.TherearenotasmanyMarshalleseasthereareGuamanians.ejjabdaan
aujidiKwōnaujidibaoeṇ.Snarethatbird.aujiid
wā-pidiRaarwā-pidiajrieo.Theygavethechildaninjectioninthebuttocks.pid
jodiEoreṇekōrabōlejodiko.Somebodyswipedmyzoris.kōrabōl
 Jetepeainjodieokwaarwiaiki?Howmanypairsofzorisdidyoubuy?pea
 Iarwiaikjuonjodi.Iboughtapairofzoris.wia
 Eṃōjwiajodi.Iboughtsomezorisformyself.wia
 Ankōrāeṇjodi keinThesezorisbelongtothatlady.aa-
MORE jodi
EkwōdkwōdiEkwōdkwōdikilinneenlieṇ.Herlegsarescabby.kwōdkwōdi
jinwōdiJenilānjinwōdimābuñkaṇiuṃwinpetaaktakeṇ.Let'sgocollectthebreadfruitthathavefallenunderthepetaaktakbreadfruittree.jinwōd
kiudiRi-Nibboñraarkōkat (ekkat)kiudiiṂajeḷjeṃaan.TheJapaneseplantedkiudiintheMarshallsduringtheirtimethere/backthen.kiudi
eiBuñūnbọbomeninbwe eininijek (innijek).Thisshouldbeanidealnightforcatchingflyingfishbecauseit'spitchblack.innijek
JeiJeiimjatiroraarbowōdedoon.Thebrothersquarreledwitheachother.bowōd
 Ejeḷājei.Youngersiblingsknowwhattodotooldersiblings.jei
AwaiiJiiñlijinAwaiibweeilar.It'saT-shirtfromHawaiibecauseofitsbrightcolor.jiiñlij
 EjjabmeraminwetakḷapinAwaiiwōtṂajeḷIt'snotasbrightinHawaiiduringhalf-moonnightsasintheMarshalls.wetakḷap
 EnnọanieninAwaii ippaIlikeHawaiigrownonions.anien
HawaiiInneminaajilọkinjikuuḷHawaii ñeeṃōjkaddiojḷọkjānhighschool.ThenIwillgotoschoolinHawaiiafterIgraduatefromhighschool.innām
 KōrāeoejebokwōnippānḷadikeonājinbweejkelōkñanHawaii.ShespentthenightwithhersonwhoisleavingforHawaii.jebokwōn
 RaarjojoonburuōnimektakeñanHawaiibweenaluje.TheyconsolehimbytakinghimtoHawaiiforavacation.jojoon
 JuonwōtalenilọkñanHawaii.IhavebeentoHawaiionce.juon alen
 KomaroñuweimkakkijeippaHawaii,ijokekwōjaikujmakekōḷḷāwōṇaāṃ.YoucancomewithmeandhaveavacationinHawaii,butyouhavetopayyourownway.ijoke
MORE hawaii
HawaiiJokankaninHawaii reṃṃanḷọkWomen'sdressesfromHawaiiarebetter.jokankan
ajiIjajeṃōñākōnaji.Idon'tknowhowtousechopsticks.aji
 EṃṃanajiinJeina.Chinesechopsticksaregood.aji
 Emṃanadalujeanri-Pikinniraṇṃōñākōnaji.ItwasgoodtowatchthePikinnipeopleeatingwithchopsticks.aji
 EjajiimṃōñāHe'susingchopsticks.aji
kaimaajajiWōnraṇraarkaimaajajikaarkaṇ?Whowereinvolvedinmakingthecarssmashintoeachother?iṃaajaj
ṂōkajkajiJuoninjabōnkōnnaan,"Ṃōkajkajijeljelibatbati.Hereisaproverb,"Hastemakeswaste."jabōnkōnnaan
jeṃnājiElōñjeṃnājiijoakri-kadekeoearkwaḷọkjetnaanjekkarimkōmarilluippān.Therewerepeoplewithataboorelationshippresent,butthedrunkmadesomeembarrassingremarksthatgotusangryathim.jeṃnāji
 Lieṇimḷadikeṇrejjeṃnāji (doon).Sheandthatboyaretaboorelatives.jeṃnāji
 Raarkālōtwōteṃṃaanimkōrāroteṇejeḷājeṃnāji ñanjerbaleoepeḷḷọk.Theyselectedonlythosewhohaveagoodparent-childrelationshipforthejobopening.jeṃnāji
wajiKanoojwajilolokaṇerejlikbweemoottokri-eaklepeo.Watchoutnowbecausetherobberhasarrived.eaklep
ajejiKwōnajeji ṃōñākaṇe.Divideupthatfood.ajej
 Raarajejiekkokoṇāerimaoleprejkajjoñouljilukijen.Theydividedtheircatch,andeachofthemgotthirteenfish.joñoul jilu
 ErjelkarajejijerbalkorōḷḷapikōtaerjelimāindeobwejuonenaajKapen,juonInjinia,imeojuonBojin.Theydistributedthebigjobsamongthemselves,sothatoneofthemwouldbeCaptain,oneEngineer,andoneBoatswain.P29kōtaa-
 Ikarajejipetkōjkoimlikūtiiṃaanmejāerjel.Idividedupthebiscuitsandputafewinfrontofeachofthethreeofthem.P811māj
pọḷjejiKwōnpọḷjejikaṇe.Makethosebreadfruitintopọḷjejpọḷjej
ijiKōjparokaṃijiiiōkṇeBecarefulnottoputtoomuchyeastinthebatter.iij
aijiKwōnṃōkaijibōrabweenjabbōbōj (ebbōj).Wouldyoupresssomeicecubestomyheadtopreventswelling?aij
 Kabbọọkaijiekeo.Besuretorefrigeratethefish.bọọk aij
 Kwōjjaaiji tokCanyouputiceinitforme?aij
 Aijidānṇelimed.Puticeinthedrinkingwater.aij
 Bọọkaijiekṇebweenjabjorrāān.Refrigeratethatfishsoitwon'tspoil.bọọk aij
MORE aiji
kwobaijiLalekwobaiji peinBecarefulnottogethishandinthevise.baij
eaijiRejbaeaijiioondāniloNorthPoleaolepiien.ItissaidthatthereisalwaysiceonthewaterattheNorthPole.aij
 EaijimeḷanāninTherearemanyAijpandanustreesonthisisland.Aij
 Eaijitataiiōin.ThisyearhasthegreatestAijpandanusproduction.Aij
 Eaijitatakariiōeo1810Itwasknownthat1810wastheyearwiththemostice.aij
 Eaiji ḷọkioondāniiōinjāniiōeoḷọkThere'smoreiceonthewaterthisyearthanlastyear.aij
ekōkōjaij(i)Nuknukṇe ṇeekōkōjaij(i)eokliiō.Thatdressmerelymakesyoulookpretty.You'reonlyprettybecauseofthatdress.kōjaij
ekōkōjaijiKwōnaleakbweekōkōjaiji eokYoushouldwearyourhairlooseonyourbackbecauseitisbecomingonyou.aleak
peptaijiBataeṇearpeptaijiajrie.Thatpriestbaptizedthischild.peptaij
JiijiJiijijāānwūjṇePutcheeseinthatsandwich.jiij
kiijiEḷapanbabnuknukkaṇejkiiji.Theclothesshesewsarealwaystight.keke
jipiijiEarjipiijiledikeo.Heflatteredthegirl.jipiij
kajipiijiAḷapeoearkajipiiji ḷeojatin.TheheadoftheextendedMarshallesefamilylethisyoungerbrotherspeakonhisbehalf.jipiij
kūriijiEḷapankūriijiek.Thefishherearetoogreasy.kūriij
jaintiijiEjjaintiiji ḷọk ñaneHe'sexplainingitscientificallytohim.jaintiij
KōjedọujijiKōjedọujiji ḷadik ṇePutsomepantsontheboy.jedọujij
kij(i)Kwōnjabkij(i) peiṃDon'tbiteyourfingers.kūk
kijiEkaannuojḷapanallikaraniọkweinkiji eokHerloveforyouissoobviousthatitisaput-on.iọkwe in kij
 Etkekwōjkijiwōtpeiṃimeinwōtniñniñ.Whydoyoukeepbitingyourhandlikeababy?kūkij
 Emmālijlijekeokidueoearkiji.Thefishthedogstolewasallchewedup.mālij
pakijiKwōnpakijinuknukkaṇeimeermeeḷi.Putthosedressesinapackageandairmailthem.pakij
rakijiEṃōjrakijiioṃwineṇ.Theyhavecleanedupunderneaththebreadfruittree.iuṃwi-
kūkijkijiJetrejtokiuṃwintokimkōmeñjakeaerkūkijkijikiiḷeoanwaeoimñarijijebweeo.Afewswamrightunderneathandwecouldfeelthembitingthekeelandchewingtherudder.P1001kiiḷ
ekajidimkijiTaṇeekajidimkiji?Whatmakeshimsoshort-tempered.jidimkij
lijiRaarlijiko.Theymashedthebreadfruit.lij
 Kwōnlukkuunlijibweenmālij.Pounditwellsoitbecomespaste.lij
 Ejlijemọọreoṇailọjet. ejlijimọọrkoṇailọjet.He'srinsingthebaitinthesea.lije
ālijiKwōnbarāliji ṃōkjāntōjeokwaarba.Pleasesaythatsentenceagain.ālij
iālijiKapeneejbakwōnuwetokinkōttareioonwae,”iāliji ḷọk ñan ḷōḷḷapeoejjutakioonwabeo.TheCaptainsaysyoushouldcomeonboardandwaitforhimontheboat,”Irepeatedtotheoldmanstandingonthedock.P65ālij
KimlijiKimlijiaḷaḷṇeDrillaholeinthatboard.kilmij
KajiiñlijiKajiiñlijiniñniñṇePutanundershirtonthebaby.jiiñlij
JānijiJānijijoñoultaḷaṇe ñanjāāndekājoñouljāān.Changethetendollarbilltodimes.jāān dekā
 Kwōnjānijinuknukkaṇeaṃbweretutu.Whydon'tyouchangeyourclothesastheyarewet.jānij
 Etōkekōjrojabjānijidoon,ijlewojraijakkwoletokbwiro.Whydon'twemakeatrade,Iwillgiveyourice,andyouwillgivemepreservebreadfruit.jānij
EjañijiEjañiji lọjetThere'splentyofjellyfishinthewater.jañij
inijiKwomaroñkeinijitokaetokanaḷaḷe?Couldyoumeasurethelumberandfindouthowmanyinches?inij
 Eṃōjaeriniji.Theyhavemeasureditbyinches.inij
kūḷinijiKwōnkūḷinijidilakaṇe.Clinchthenails.kūḷinij
kanijnijiEllubweraarkanijniji.He'sangrybecausetheycursedhim.kanejnej
kaaruñijñijiKwōnjabkaaruñijñijieokmake.Stopmakingyourselfsleepy.aruñijñij
pijiRaarpijiiaḷeo.Theyhavepavedtheroadiaḷ
dāpijiIṃōkindāpijiaktōreoekōpkōp.ThemoreIheldhimthemorehestruggled.kōpkōp
 IḷakbajtōparḷọkijoiloanBojineodāpijiakJemaejkaṃḷoikibōran.WhenIgottheretheBoatswainwasholdingandcontrollinghim,andFatherwastryingtocoolhimdownwithacoolclothonhisforehead.P1161ṃōḷo
dāpdipijiKwōndāpdipijiwōtpiikṇebweeṇjabko.Keeponholdingthepigsothatitdoesn'trunaway.dāpdep
 Dāpdipijibweenjabwōtḷọk.Keepitfromfallingover.dāpdep
itipijiEjettōrwōtakitipiji.WhenheranItrippedhim.tipjek
 Itipijiimjālirarakōnaniiṃanitok.Itrippedhimandsenthimflyingbecauseofhistremendousspeed.jālirara
ñarijiJetrejtokiuṃwintokimkōmeñjakeaerkūkijkijikiiḷeoanwaeoimñarijijebweeo.Afewswamrightunderneathandwecouldfeelthembitingthekeelandchewingtherudder.P1001kiiḷ
adbwijiEṃōjkeaṃadbwiji?Didyouprodit?adibwij
jebwijiIarjebwiji anrinIkickedhimintherearend.jebwij
ejebwijiLalebaoṇeejebwiji eokBecarefulthatchickendoesn'tcutyouwithitsspurs.jebwij
 Kakoeoejebwijikakoeojuon.Theroosterkicked (spurred)theotherrooster.jebwij
EibwijiEibwijiwaeoimpeḷọk.Thetidecameupandthecanoedriftedaway.ibwij
kibwijiWāweenaerkōṃṃani,rejkibwiji ñan ñeepodāninnāmjimeeṇetōrereinakaparetōrereinkōnkaajliiñakdekābweenjabrōṃtōrereinimkōṃṃananettoon.Thewaytheymakethem,theydigdownuntilitisnearwater,thencementthesidesbutputarimarounditwithanoildrumorstonessothatthesidesdon’tcrumbleandmakeitdirty.S22apar
jubwijiRōtarāneḷọkkerejjubwijierjānāneoTheyheadedtowardtheislandwhentheynoticedtheislanderssignalingthem.jubwij
rumwijiEaabōbbōbbwejenaajrumwijiwaeo.Hurryuporwemightmisstheship.eaabōbbōb
ruṃwijiBwōleneṃṃanḷọkkoṃrojinoṃōkōrwajiṃaanbwekoṃroenjabruṃwiji.Maybeit'sbetteryoutwogetaheadstartsoyouarenotlate.ṃōkōr
rōruṃwijiElukkuunraelepeanarmejrojedeḷọkñanerpooteoimrōruṃwijibaḷuuneoimemootḷọkjāner.Itwasreallylatewhenthefolksgotstartedfortheairport,andtheywerelateandmissedtheplane.Itwasnoonbeforethefolksstartedfortheairport,andtheywerelatefortheplaneandmissedit (itleftwithoutthem).raelep
kajjiKwōnkajjitokñankōj.Youbeourcatcher.kajji
 Kwōjkajji raininYou'llbethecatchertoday.kajji
ḷijjiEitokekeoimḷijjieoeo.Afishcameandnibbledonmyline.ḷūḷijḷij
EjintanjiEjintanjiinjinṇearro.Ourengine'sdeteriorating.jintanji
dibōjiEartabōḷiekkoimdibōji.Hespearedtwofishatonetime.tabōḷ
PaḷōjiPaḷōji ṃweiukkaṇebwerenṃukkoPutthemerchandiseonthepalletsowemaywinchthemup.paḷōt
PārōjiJijejearkōmourri-akāeoimkabwilōñPārōji roJesushealedthepalsyandamazedthePharisees.akā
kaduojiKwōnkabpiiḷikōnṃweiukijkaduoji.BillmelaterforthegoodsI'mtakingout.piiḷ
eukwōjiKōtokijoñjoñeoeukwōjipinanakokōtka.ThestrongwindblewdownthebananasIplanted.kijoñ
lukwōjiLukkuunlukwōjibwerenpenippāndoonimjabmejaḷḷọk,”Kapeneoeba.Makesureyoubindthemtightlysotheydon’tcomeuntied,”theCaptainsaid.P685lelok
 Lukkuunlukwōjibwerenpenippāndoonimjabmejaḷḷọk,”Kapeneoeba.Makesureyoubindthemtightlysotheydon’tcomeuntied,”theCaptainsaid.P685mejaḷ
bubujiEṃōjaerbubujitoeo.Theyhaveknottedthestringcarelessly.bubu
aikujiLalekwaarkōjjakokobwejenaajaikuji eokDon'tdisappearbecausewemightneedyou.jako
 Kwōnkajejjeteḷọkñanjoñaneoearaikuji.Youshouldgivehimexactlywhatheneeds.jejjet
 Euñbōnbōneoraaraikuji.Theamounttheyneededhasbeenmadeup.
 Erkaṇemenkoiaraikuji.Thosearethethings (therebyyou)Ineeded.erkaṇ
 Erkaṇekainṃōñākoeḷapaikuji.Those (therebyyou)arethekindsoffoodIneed.erkaṇe
MORE aikuji
eaikujiAkñaikarpādwōtijoiturinimpojakwōtñanjebjebḷọkkeinjerbalkoeaikuji ñanjaḷjaḷ.Istayednexttohimincaseheneededmetopasshimhistools.P715aikuj
jeaikujiṂōjin,jejkōjeeki,imñerōṃōrā,kọkoṇiṇailowaaniiep,bọọk,aktiin,ṃaeiienjeaikuji ñan ṃōñāThenweputthemtodryinthesun,andwhentheyaredry,fitthemintoabasket,box,orcanuntilweneedthemforfood.S27koṇ
 Ṃōjin,jejkōjeeki,imñerōṃōrā,kọkoṇiṇailowaaniiep,bọọk,aktiin,ṃaeiienjeaikuji ñan ṃōñāThenweputthemtodryinthesun,andwhentheyaredry,fitthemintoabasket,box,orcanuntilweneedthemforfood.S27kōjeje
IaikujiIaikujijuonwaō.Ineedaboat.aikuj
 Iaikujiroñoulḷalemjāānñanjabawōt.Ineedaquarterformychurchoffering.jabawōt
rōaikujiKarkijenri-Ṃajeḷwōtekñanjaleleimñan ōnkorōaikujijānkanniek.FishweretheonlypartoftheMarshallesedietthatprovidedthenutrientsonegetsfrommeat.S23ōn
kwoaikujiEwōrkejabdewōtkwoaikuji?Doyouneedanything?jabdewōt
 Ewōrtajabdewōtkwoaikuji?Doyouneedanything?jabdewōt
 Kōttarbweinbañanekekwoaikuji.”WaitandIwilltellhimthatyouneedhim.”P62ñan
nukujiJabnukujipebakaṇe.Don'tcrumblethosepapers.nukuj
ejoujiEṃōjanṇotọọreeakḷeilik;kwōnejoujidekākaṇeippāndoon.Thewaveshavewashedoverthestonebarrierontheoceanside;pleasestackthestonestogetheragain.eakḷe
 Ejoujiwainikoippāndoon.Makeapileofthosecoconuts.ejouj
moujiKwomaroñkemoujiioonijeṇeekilmeejbweenpenjak?Couldyouwhiteouttheblackspotsoit'snotvisible?mouj
 Ekweeinḷōmānioonlọjetwōtñeekarṃōjunomouji,”BojineoeukōtḷọkItlookslikesomeonespilledwhitepaintallovertheocean,”theBoatswainanswered.P751mouj
ekmoujiEḷapanekmoujilikinWōjjā.TherearelotsofekmoujontheoceansideofWotje.ekmouj
arujiKwōnarujikōnaḷaḷṇePokeitwiththatstick.arar
ekāirujiNenaan (Ennaan) eoekāiruji lọjiōThenewsthrilledme.iruj lọjie-
 Naaneoekāiruji lọjiōThenewsthrilledme.iruj lọjie-
ejjeparujrujiArmejroteṇejjeparujrujiealikkaranjabineeṃṃan.Peoplewhoarealwaysexcitedandinaflutterclearlyarenotpeaceful.jeparujruj
KọrujiKọrujibweeawa.Wakehimupbecauseit'stimetogo.ruj
 Iarjọunikōndānimkọruji.Isplashedwateronhimtowakehimup.jọjo
ṃọrujiWōnṇeearṃọrujibōttaṇeWhobrokethatbat?ṃọruj
buujiKwōnbuujijabōntoṇeTietheendofthatrope.bubu
kalbuujiRaarjibweri-jibaieoanRoojiaimkalbuuji.TheycaughttheRussianspyingandputhiminjail.jibai
 Raarkalbuujikōnankijoñṇatṇatarmej.Hewasputinjailbecausehe'salwaysgoingaroundstabbingpeople.ṇat
tilbuujiJijejeartilbuujirori-kaḷooranjānri-Juro.JesusgatheredhisfollowersfromamongtheJews.tilbuuj
juujiKwōnjuuji.Youshouldkickhim.juuj
 JuujinabōjḷọkkiduṇeKickthatdogout.juuj
kajuujiKwōnkajuuji.Yououghttomakehimwearshoes.juuj
KajujuujiKajujuuji ḷadik ṇeHelpthatboyputonhisshoes.juujuj
luujiIarlukkuunimluujibọọḷkonājū.Iplayedforkeepsandlostmymarbles.lukkuun
EluujiEluujikeemeo.Helostthegame.luuj
ekaemuujiMowijidikeoekaemuujiioonlọjet.Asquallhasmadethewatersurfacefoamy.aemuuji
nuujiEṃōjnuuji eokYouareinthenews.nuuj
wūjiEarwūjikuujko.Hedrownedthecats.wūj
 Wūjiwūjoojkaṇe.Pullupthoseweeds.wūj
 Earwūji ḷorkoṃoktajānaerkilepḷọkimeromwōjke.Hepluckedthesproutsupbeforetheygrewtobetrees.ḷor
kawūjwūjiEarkawūjwūjianḷōḷḷapeomej.Hepredictedtheoldman'sdeath.kawūjwūj
ḷwūjiJājeoelluimḷwūjieoontebōḷeoan.Thejudgegotmadandpoundedthemalletonhisdesk.ḷwūj
jāānwūjiÑaeoiarjāānwūjiwajjāānwūjkokijemiro.Iwastheonewhomadethesandwichesforthetwoofyou.jāānwūj
KiKieokiinkaareoepādilowaanwaeo.Thekeyforthecarisinsidethecar.ilowa
iiaakiKōrāroraariiaakiekkoñanaerkōṃṃanjuub.Thewomenremovedthebonesfromthefishsotheycouldmakesoup.iiaak
jaakiEmaroñjaaki.Itcouldbedone (achieved).jaak
 Jaakiwajkobōkmejāndọuki.Pleasetakethesethings (usuallyfooditems)andenjoy.(Thisistraditionallyutteredbyari-jerbaltohisaḷaporanaḷaptohisiroojtopleasethereceiver.)dedọdo
ejaakiKwōnejaakidekākaṇeṇaiijeṇe.Pileupthosestonestherebyyou.ejaak
kōjaakiElukkuunpenkōjaakijerbalṃōṃanṃōn (eṃṃanṃōn)koan.It'sreallyhardtomatchhiswonderfulachievements.jaak
wūnaakiEḷaklutōkḷọk ṃōttan ṃōñākoilọjet,ettōrtokekjiddikkabkupkupkoitōrereinwaeoimwūnaaki.WhenIthrewthescrapsoffoodintothewater,abunchoflittleskipjacksandothertinyfishswamoverandstartedtoeat.P385wūnaak
kepaakiKwōnkepaakitokmenkaṇe.Movethosethingscloserhere.kepaak
taakiJoujimtaakiwajekruoṇeimjikadooliñanaerkoubuub.Pleaseputthetwofishonthecharcoalandkeepthemthereuntilthey'rehalf-done.tōtaak
ubakiKwōnubakibaokaṇe.Shoothosechickensaway.ubaak
eakiIroñnaankeinanJemaimKapeneoimkarkōlmānḷọkjeṇeaki.IheardwhatFatherandtheCaptainweresayingandIthoughtaboutit.P874kōḷmānḷọkjeṇ
 Emarokjilōñlōñimeḷakerrobōlbōldedojatibuḷōnlọjet,iwātinkarabwinmakeeaki.Itwaspitch-blackandastheplanktongloweddeepdowninthesea,Iwasalmostafraidtheremightbeghostsaround.P568rorobōlbōl
 Ikarbōkrualiktōkpakijinpetkōjjāneimrọọllōñḷọkeaki.Igoteightpacketsofbiscuitsfromthetinandtookthemup.P962pakij
jakiEarājjaki.Shewovethemat.āj
 Earājejuonjaki.Shewoveamat.āj
 Eālokjakjaki eoThematiscrimped.ālokjak
 Ebabuajirieokadedeioonjaki eoThechildhasalreadylaindownonthemat.babu
 Ri-eḷḷọkjakieoeṇ.Hisjobistospreadoutthemats.eḷḷọk
MORE jaki
roñjakiBaokokeinijroñjakiainikierijōkākā.I'veheardthesoundofthechickenssomewherearoundhere.ijekākā
kōjakiAoleprarkōjaki tokEverybodybroughtamat.jaki
uwōjakiEttōrtokjuonḷoojimuwōjakiawalimkwarkwarkoitōrereinwaeo.Afalsealbacoreswamtowardusandcausedminnowsandsardinestoleapoutofthewateraroundtheboat.P114aol
 Ettōrtokjuonḷoojimuwōjakiawalimkwarkwarkoitōrereinwaeo.Afalsealbacoreswamtowardusandcausedminnowsandsardinestoleapoutofthewateraroundtheboat.P114P114uwōjak
kakiIaaṃiakaṇerejwiakaki?Theyamsthatareonsalearefromwhere?iaaṃ
 Erkākaṇbaokoiaaraoḷkaki.ThosearethechickensthatI'vebeencomplainingabout.erkākaṇ
 Keintakeinkejenaajmejkaki,”Bojineoekwaḷọkanbōbweer.Thisstuffwillbethedeathofus,”theBoatswainsaid,indicatinghewasagitated.P1128bōbweer
 Keintakeinkejenaajmejkaki,”Bojineoekwaḷọkanbōbweer.Thisstuffwillbethedeathofus,”theBoatswainsaid,indicatinghewasagitated.P1128kake
 Earjobaikaki /kōnekkokoṇan.Hesold (tradedwith)thefishhecaught.kake
Ri-kakiRi-kakieoejjepwaḷwaḷṇeThat'stheteacherwho'salwaysslapping (hisstudents)onthebackofthehead.jepwaḷ
 Ri-kakiinjipañ.AssistantPastor.Teacher'said.jipañ
 Ekadikkōmañmañanri-Jāmnerori-kaki.TheGermansusedpunishmentalotinteaching.kōmañmañ
 Jeteoṇāānaṃri-kaki?Howmuchdoyougetpaidforteaching?oṇea-
 Ekaaepokpoktataanri-kaki.Histeachingisthemostcomplicated.aepokpok
MORE ri-kaki
ekṃōṇakṇakiRaarekṃōṇakṇakiekko.Theysmokedthefish.ek ṃōṇakṇak
ḷōmṇakiIkarkājekḷọkjeṇjidikimḷōmṇakitoktipñōlkoijọkōnuweieiLikiep.IwasquietandthinkingaboutthecanoesIusedtorideonLikiep.P855jọ
 Errokartōtōñbajjekijoippāndoonakñaikarlukkuunḷōmṇakinaankeinanbarjuonalen,kōmmānkarrọọljāniiaḷinmej.ThetwoofthemwerelaughingbutIcouldn’thelpthinkingthatwehadjustbarelyskirteddeath.P1348iaḷ
 Bōlenekardikanḷōmṇakimeḷeḷekoilonaankoanḷōḷḷapeo.Perhapshehadn’treallythoughtaboutwhattheOldManhadsaid.P438ḷōmṇak
ekkoonakiRaarekkoonakiiaikaidikkein?Wheredidtheycatchtheserainbowrunners?ekkoonak
erakiKwōnerakijakikaṇe.Spreadoutthosemats.erōk
ererakiRaarererakidekākoinabōjānṃweoThespreadthegraveloutsidethehouse.erer
ektakiEṃṃanñejebarektakitokaḷaḷṃoktajānanwōtbweejkabnaajapañḷọkwōt.Ithinkweshouldreloadthelumberbeforeitstartsrainingevenifitwillbemoredifficultthen.P728apañ
 Meneoejjeḷọkdeeo waanektaki ḷọkmenkeinñanLikiep,ijellọkinwōttiṃainrauneo,akkōnkekōmmānaikujnaajkarkōttartokbarjiluallōñ.TheonlythingtheylackedwasavehicletohaulthesethingstoLikiep,exceptforthefieldtripship,butwewouldhavehadtowaitforthatforthreemonths.P19de
 Ektakiwajwaini.Loadthiscopraontothatboat.ektak
 IjkuneimkōjrowōnāneḷọkkōjjelKapeneojinoektakitokjọkpejkoadjel.I’mturningitoffandthetwoofuswillgoashoreandtogetherwiththeCaptainwe’llstartloadingourscrap.P337ad
 Keejdedeḷọkimpādwainilọjet,JemaimBojineoerroektaki ḷọkmenkoippāerroimaōṇōṇmetotakñanLikabwiro.Oncetheboatwasinthewater,FatherandtheBoatswainloadedthethingstheywerecarryingandpaddledovertotheLikabwiro.P1267aōṇōṇ
MORE ektaki
jibadekiEpouberpetaeoinbōklōñ-bōklaḷri-nañinmejlōñlōñroanraaneoñanijokorejjibadeki ḷọkTheelevatorwasquitebusythatdayliftingthenumerouspatientsupanddowntotheirrespectivedestinations.bōklōñ-bōklaḷ
bwilitudekiKwōnbwilitudekikaṇe.Makebwilitudekwiththosebreadfruit.bwilitudek
JeekiIaraddeboululḷọkñan ṃōnJeekiinneinkappokliṃōuno.IwasdizzywhenIwenttoJeeki'shouseyesterdaytogetsomemedicine.addeboulul
kōjeekiṂōjin,jejkōjeeki,imñerōṃōrā,kọkoṇiṇailowaaniiep,bọọk,aktiin,ṃaeiienjeaikujiñan ṃōñāThenweputthemtodryinthesun,andwhentheyaredry,fitthemintoabasket,box,orcanuntilweneedthemforfood.S27koṇ
 Ṃōjin,jejkōjeeki,imñerōṃōrā,kọkoṇiṇailowaaniiep,bọọk,aktiin,ṃaeiienjeaikujiñan ṃōñāThenweputthemtodryinthesun,andwhentheyaredry,fitthemintoabasket,box,orcanuntilweneedthemforfood.S27kōjeje
aejekiErroaraejekiekkaṇe.They (two)caughtthefishusingthesurroundnet.aejek
mejekiAkjetkomenijabōṃkarkakkōtmejeki.ButtherewereafewthingsIdidn’tevennotice.P995mejek
 Akjetkomenijabōṃkarkakkōtmejeki.ButtherewereafewthingsIdidn’tevennotice.P995kakkōt
ilekiKwōmaroñkeilekiekkaṇe.Couldstringingthefish.ile
abaikiRaarabaikiarināneoTheymadeaharboronthelagoonsideoftheisland.aba
abbaikiEerboojearabbaikipedpedinĀnewātakTheairforcewasdynamitingtheEniwetakreef.abba
jibaik(i)Raarjilkinḷọkbweenjibaik(i)ri-kōjdatro.Hewasdispatchedtospyontheenemy.jibai
ejibaikiLaleejibaiki eokWatchoutorthespikeinhisshoesmightcutyou.jibaik
kobaikiKwōjjabaikujkobaikibweikōn-ālkinṃwio.Youdon'thavetoputitwiththerestbecauseyoucaughtitoutsidethescarer.ikōn-ālkinṃwio
EaikiEaikilikināninTheoceansideshoreislitteredwithdriftwood.aik
 Eaiki ḷọkiiōjabin.Thisyearyoufindmoredriftwood.aik
 EaikitatalikinJemọ.TheoceansideofJemọislandislitteredthemostwithdriftwood.aik
kabōeaikiEbaneṃṃankōnanḷapaṃkabōeaiki.He'snotgoingtoimprovebecauseyou’realwaystreatinghimlikeakid.boea
wiaikiBaṃbōrinṃōnRobertmeneiarwiaiki.ThisisthebumperfromRobertReimersthatIbought.baṃbōr
 Earkalikiiojuonpāākinimwiaiki.Heboughtawholebagofbreadfruit.likiio
 Jetepeainjodieokwaarwiaiki?Howmanypairsofzorisdidyoubuy?pea
 Ijjabwatōkkōnoṇāānakñeeortokjāninaajwiaiki.I'mnotcountingthecostbutifit'svaluable,I'llbuyit.watwat
 Jenainiṃanikeinadimwiaikijuoninjin.Let'spoolourmoneytobuyanengine.ae
MORE wiaiki
jitojaik(i)Rejjitojaik(i) ḷọkaḷaḷkaṇñania?Wherearetheytruckingthelumberto?jitoja
eḷwōjāikiḶeoeḷwōjāiki ḷadikeonejin.Themanspankedhisson.ḷwōjā
kaakāikiKwōnbajkaakāiki wōtWhyareyoumakingitsoinaccessible?akā
kaamedkaikiEjjadinkaamedkaiki jidikHekindofmadeitsoundAmerican-ish.Amedka
kaaṃonikaikiBwōlenñekwōnaajkaaṃonikaikienaajjakoanjañ.Maybeifyougavehimtheharmonicatoplaywith,he'llstopcrying.aṃonika
LikōblaikiLikōblaiki ṃakṃōkjidikṇebweenkabwebwe.Makelikōblaoutofthelittlestarchthat'sleftsothatallofuscanpartakeofit.likōbla
nitijeḷāikiTaeṇrejnitijeḷāiki raininWhataretheygoingtolegislateupontoday?nitijeḷā
kōjjeḷāikiKabjujenkōjjeḷāikikeāneoeiṃaan,”Jemaebajba.Andlethimknowthereislandupahead,”Fathersaid.P1215kōjjeḷā
 Kabjujenkōjjeḷāikikeāneoeiṃaan,”Jemaebajba.Andlethimknowthereislandupahead,”Fathersaid.P1215āneo
ekōjjeḷāikiEkweemaatlimeddān,”Jemaekōjjeḷāiki.Well,weareoutofdrinkingwater,”Fatherinformedhim.P1240kōjjeḷā
kōjeḷāikiKwōnjejeḷọkimkōjeḷāikikeemejjemān.Youshouldwritetohimthathisfatherpassedaway.jeje
AṃbwidilāikiAṃbwidilāikiwajippaṃ.Shareyouumbrellaandtakehimwithyou.aṃbwidilā
KaaṃbwidilāikiKaaṃbwidilāikibweenjabḷapantutu.Providehimwithanumbrellasohedoesn'tgettoowet.aṃbwidilā
lewōjḷāikiEmaroñṃōkaj ḷọk ñekwōnaajlewōjḷāiki.Itmayrunfasterifitusesasail.lewōjḷā
ekaajokḷāikiKūtakeoekaajokḷāikilikinjittoeṇ.Thewindfromthewestcausedtheheapofstonesthat'satthewesternendoftheisland.ajokḷā
ekaajeḷḷāikiBaijineoekaajeḷḷāikibukwōneo.Thepoisonkilledandscatteredpilesofcorpsesalloverthevillage.ajeḷḷā
kōḷḷāikiKwōjaikujjainijāākṇebwerenmaroñkōḷḷāiki.Youmustendorsethecheckbeforeitcanbecashed.jain
kwōañinwoḷāikiEṃṃanñekwōañinwoḷāikibweenpen.Itwouldbebetterifyouputbracestostrengthenit.añinwoḷā
EaunwōḷāikiEaunwōḷāikietōñaakinṃweoiṃōniroojeoṃoktajānantaibuun.Theporchofthechief'shousewasreinforcedbeforethetyphoon.añinwoḷā
AṃaikiAṃaikiimkakōke.Poundittillitcracks.kōk
iaṃaikiEṃōjaerbariaṃaikikōnbarjuoniaṃa.Theyhavestripedwithanotherstripe.ieṃa
jinṃaikiKwōnjinṃaiki ḷọkpajoṇebwejeneọñōd.Hurryupandmashthatchumsowecanstartfishing.jinṃa
kaametōṃaikiLaleaṃṃōñāijeṇebwekwōnaajkaametōṃaikiioontebōḷṇeWatchyoureatingsoyoudon'tleavecandycrumbsonthetable.ametōṃa
juṃaikiTaṇekwōjjuṃaiki?Whatareyouopposing?juṃae
abōḷpinanaikiLioeaarabōḷpinanaikiiiōkeo.Sheaddedapplebananastothecooking.abōḷ
antenaikiEnaajṃōṃan (eṃṃan) ñekwōnaajantenaiki.It'sgoingtoworkonceyouputupanantennaforit.antena
jiñaikiRi-jiñaeoearjiñaikipijainwaeoeṃōjanbōkkakkije.Theartistwhodrewthepictureoftheboatisnolongerliving.jiña
KalōññaikiKalōññaikibweejeḷā.Makehimtellariddlebecausehe'sgoodatit.lōñña
kajonaikiJabitokilotūreepebwekonajkajonaiki.Don'tcomeonthistriporyouwillbringbadluck.jona
kuṇaikiKoṃwinkōpooḷiḷọk ñanturunṇauweoimkuṇaiki.Chasethemtothatshoaloveryonderandcatchthemwiththesurroundingnet.kuṇa
ekaadpāikiAnutiejḷọkekaadpāiki.He'sputonairsduetothepromotion.adpā
kabokpāikiKwōnkabokpāiki.Helphimfoldhisarms.bokpā
jalenpāik(i)Jabjalenpāik(i)niñniñṇebweemaroñwōtlọk.Don'tcarrythatbabywithonehandbecauseyoumightdropit.jalenpā
ekōjaliraraikiṆoeoekōjaliraraiki ṇaioonpedped.Thewavefloppedhimdownonthereefedge.jālirara
aerāikiEjkeaerāiki?Isheshoulderingit?aerā
jerāikiEarjerāikikōnankarkejparoke.Hebefriendedhimbecausehetookcareofhim.jerā
arorāikiKwōnjabarorāikiniñniñṇebweenaajwōtlọk.Don'tcarrythebabywithonehandoryou'lldropit.arorā
pārorāikiMālleneañinebuñutḷakijoñjoñin,”JemaebaimettōñdikdikkeerrokarpārorāikilaḷḷọkThisguysureisbrave,”Fathersaid,chucklingasthetwoofthemcarriedhimdownwithbothhands.P1048māl
 Mālleneañinebuñutḷakijoñjoñin,”JemaebaimettōñdikdikkeerrokarpārorāikilaḷḷọkThisguysureisbrave,”Fathersaid,chucklingasthetwoofthemcarriedhimdownwithbothhands.P1048pārorā
kaajerrāikiAnkapeeleitokwōtinkaajerrāikianjerbal.Hisexpertisetendstomakehimworkalone.ajerre
kōjerrāikiLetokinkōjerrāiki.Letmecarryit.kōjerrā
 Erjelkarmọọnḷọkilomarkoimḷakbarjādetokerjelejkōjerrāikimetotakjuonkōrkōr.Theydisappearedintothebushesandthenreappearedcarryingasmallcanoe.P1266kōjerrā
 Erjelkarmọọnḷọkilomarkoimḷakbarjādetokerjelejkōjerrāikimetotakjuonkōrkōr.Theydisappearedintothebushesandthenreappearedcarryingasmallcanoe.P1266mọọn
uraikiRaankeinejakoadri-Ṃajeḷuraiki doonNowadaysweMarshallesehaveceasedkillingandburyingeachotherwithadeceasedchieftain.ura
tāikiEpoubBojineoinkōpopoijoiṃaan,innemijujentōbtōbḷọk ñanijoimtāiki.TheBoatswainwasbusycoilinglineatthebow,soIpulledintheanchorandtheline.P479tōbtōb
kōjerataikiAjriinuwaakinkōrāeṇenaajkōjerataiki.Herrelyingsomuchonchildhelpwillbeherdownfall.ajriin uwaak
 Aepādpādiṃenaajkōjerataiki eokYourprocrastinationwillmakeyousorry.aepedped
kọuwōtataikiKwōnjabkọuwōtataikimourkeinad.Don'tendangerourlives.kauwōtata
kajinaketaikiKwōnjakajinaketaiki ñanilju.Lethimusethewoodenclogsuntiltomorrow.jinaketa
eptaikiBareptaiki ṃakṃōk ṇeSievethearrowrootasecondtime.epta
kōttāikiEṃōjkōttāiki.He'sbeendemoted.tōtā
wāikiEṇṇōkpeiūkerejwāiki.MyarmhurtwhenIgotashot.ṇōṇōk
kajjedwawaik(i)Kwōnjabkajjedwawaik(i)pilawāṇebweenaajkijñeñe.Don'tleavetheloafoutintheopenbecauseit'llgethard.jejedwawa
kōlọtuwawaikiEntakwōjkōlọtuwawaikiijeṇekeejjabitok.Don'twasteyourtimetryingtospothimpassingthroughthatopeningbecausehe'snotcoming.kōlọtuwawa
kōjebwaikiEjeḷājebwaḷadikeṇimkwōnkōjebwaiki.Thatboyknowsthejebwasoyoushouldhavehimdanceit.jebwa
JowaikiRajejinJowaiki ḷadikeo.Theboywasaskedtoreturnthegift.ajejin Jowa
ekajuwaikiTaṇeekajuwaiki?Whatmakeshimsoproud?juwa
tuwāikiIartuwāikiek.Ispearedthesefishwhilediving.tuwā
kōbadikiKwōnkōbadikibweenaajitaakbōran.Havehimduckhisheadsohewon'tbumpit.badik
kaajādikiKwōnkaajādikibweenaajboñe.Youmustgethimgoingorit'llgettoodarkforhimtowalkhome.ajādik
EakadikiEakadikieoonkappeinarināneoNewlybuiltcanoeslitteredthelagoonbeachoftheisland..akadik
EbūḷuuddikiEbūḷuuddikiturunmejān.Hisfacewascoveredalloverwithbeadsofsweat.būḷuuddik
idikiJabidikiutṇeStopshakingthetree.idik
kaaidikiKwōjjakaaidiki ḷọklukwōnjedọujijean.Pleasemakehispants'waist narroweraidik
addi-dikiJoñanankajooraddiinpein,earaddi-dikikilōkeoimkotake.He'sgotsuchstrongfingers,heliftedthebigfoodbasketwithhispinky.addi-dik
kaaddi-dikiEarkaaddi-diki (kōṃṃanaddi-dikin)tọḷeeokōnmōttannuknuk.Sheputalittlefingeronthedollwithapieceofcloth.addi-dik
EidikiEidikiuteoimmej.Heshooktheflowertreeanditwithered.idik
KọkkwidikiKọkkwidikiaṃraanke.Gratethatcoconutfine.kukwidik
naajdikiKwōnjabkaeañdeneakkwōnnaajdiki.Don'tlethimstarveandgivehimfood.eañden
 Kwōnṇakijentokbweinnaajdiki.GivemehisfoodsoIcanfeedhim.ṇakijen
kadikdikiKwōnkadikdiki (ekkadikdiki) /kadikdikiḷadik ṇebweenaajbwilọkdiin.Takeiteasywiththatboyoryou'llbreak (oneof)hisbones.kadikdik
ekkadikdikiKwōnkōkadikdiki (ekkadikdiki) /kadikdikiḷadik ṇebweenaajbwilọkdiin.Takeiteasywiththatboyoryou'llbreak (oneof)hisbones.kadikdik
kōkadikdikiKwōnkōkadikdikiwaṇeSlowthecardown.kadikdik
 Kwōnkōkadikdiki (ekkadikdiki) /kadikdikiḷadik ṇebweenaajbwilọkdiin.Takeiteasywiththatboyoryou'llbreak (oneof)hisbones.kadikdik
addikdikiEinwōtkwōjbajaddikdikiIfeellikeyou'resuspectingme.addikdik
 Ejaddikdiki eokShe'slookingatyououtofthecornerofhereye.addikdik
 Ejaddikdikiwajṇeaṃ.He'sgothiseyesonyourwatch.addikdik
idikdikiTauninaṃidikdikiutṇeWhydidyoukeeponshakingthatflowertree?idik
 Idikdikiraanwūtṇebweenwōtlọkwūt.Shaketheflowertreealotsotheflowerswillcomedown.idik
KajjidikdikiKajjidikdikiekṇeCutupthefishintosmallpieces.jidik
utdikdikiIjutdikdikiutbwerenmemourur (emmourur).I'msprinklingtheseflowerswithwatersotheycanflourish.utdikdik
jodikiRi-AmedkaraarjodikiKuwajleenimpādieṃaerainin.TheAmericansinvadedKwajaleinandhavestayedoniteversince.jodik
 IarloanaḷōṃṇakeraaneoAmedkaeaarjodikiaelōñeṇan.Inoticedhimmarkingonthecalendarthedateonwhichhisislandwasinvaded.aḷōṃṇak
 Ri-AmedkaraarjodikiKuwajleenimpādieṃaerainin.TheAmericansinvadedKwajaleinandhavestayedoniteversince.ṃae
tipdikiKwōntipdikitokṃōkmeḷeḷeinjipijeoaṃ.Wouldyouelaborateuponyourspeech?tipdik
 Inaajkiiōtipdikiwajmeḷeḷee.Iwillnowanalyzethemeaning.tipdik
kalijāludikiEarkalijāludikiajriro.Heunlawfullygavecigarettestotheyoungsters.lijāludik
EjeḷataeikiEjeḷataeikiboojjerakrōkeoimpenanṃōṃakūt (eṃṃakūt)jānijo.Thesailboatgotcaughtupinthethirdcurrentzoneandhardlymadeanyheadway.jeḷatae
wūdkabbeikiJuoninearleinjininwūdkabbeiki.Somejerkmusthaveoperatedthismotor.leinjin
kadedeikiJabjinojuonjerbaleḷañekwōjāminkadedeiki.Donotundertakeaprojectunlessyoucanfinishit.dede
kajjidedeikiIdikekajjidedeikiuwaakeo.Idon'twanttoguesstheanswer.kajjidede
EkajjidedeikiEkajjidedeikiuwaakeoimjiṃwe.Hemadeaguessattheanswerandgotitright.kajjidede
ekaaḷaikiieikiTaeoekaaḷaikiieiki?Whathappenedtomakeitplentiful?aḷakiie
ekakōiieikiTọọkjidikeojeṃaanḷọkjidikanwaeṇekakōiieikiimuninanjabkarjorrāāneoilolañeoearbūñūti.Itsrecentdry-dockingmadetheboatseaworthyenoughtohavesurvivedthestormthatbefellit.kōiie
 TọọkeoanLañdikiJepaanallōñeoḷọkekakōiieikiimkiiōemaroñpiiltūreepñanaelōñkaṇejet.Thedry-dockingthattheLañdikunderwentlastmonthinJapanhasrendereditseaworthyandabletonowdofieldtripservicetotheotherislands.kōiie
abjājeikiEṃṃanaṃabjājeikiiepṇeaṃ.Ilikethewayyoutuckthatbasketunderyourarm.It'sokayforyoutocarrythatbasketunderyourarm.abjāje
kaabjājeikiKwaarkaabjājeikikekōniepkileplepeoraaneoḷọkWasityouthatgothertotuckthebigbasketunderherarm?abjāje
kajeikiRaarkajeikikōnankọọt.Theypunishedhimforstealing.kaje
 Taṇeraarkajeiki kakeWhatdidtheypunishhimfor?kaje
ekaakajeikiAnwōrantiikūriekaakajeikianḷōmṇakHiscollegedegreemakeshimthinkhe'sanimportantperson.akaje
kabjeikiWōneṇejkabjeiki ḷadikeṇ?Whoismakingtheboysoshy?abje
kajejeikiKwōnkajejeiki.Youshouldlethimwrite.jeje
kōjerkakpejeikiAnijearkōjerkakpejeiki.Godraisedhimfromthedead.jerkakpeje
kōdekākeikiTaibooneoearkōdekākeikilikinJālwōj.ThetyphoonspreadrocksallacrosstheoceansideofJālwōj.dekā
kaabwinmakeikiEnaajpikōtkōnaṃkaabwinmakeikiiloandik.He'llbeacowardbecauseyoumakehimfearghostswhilehe'sstilllittle.abwinmake
ekapidikkeikiEnājkarwiinakwōjḷāeoanekapidikkeiki.Hewouldhavewonifhissailhadn'tbeentorn,thusmakinghimbringuptherearpiditte
kaḷeikiJemānarkaḷeiki.Hisfatherpushedhimahead.ḷe
kōllāleikiEkaabwinmakekeanwejeḷimainikienñōñōrñōrin (eññōrñōrin)rojakeoippānkijueo,iloanṇokokōllāleikiimkōjjepliklikiwaeoionlọmeto.Therewasaghostlywhistleandthegaffandthemastgroanedastheboatswayedbackandforthfromsidetosideinthewaves.P664ñōñōrñōr
kōttōmāleik(i)Kōjparokaṃkōttōmāleik(i)waṇebweenājkọkweet.Watchhowyousurfthiscanoeorit'lldive.kōttōmāle
kōtaḷeikiḶeoebankartōprakippānkōrādeọeoeṇñebōkāeokapitenenkarjabkōtaḷeiki.Hewouldn'tgottentofirstbasewiththatbeautifulwomanifitwasn'tforhislovepotion.taḷe
aḷeḷeikiKoṃwinkōttaranajilowōdimaḷeḷeiki.Waittillit'slostitswaybeforebreakingouttheaḷeḷeajilowōd
kōkaduleleikiRaarkōkaduleleikiwaeoimḷakkadulele,epeḷḷọk.Theyreadiedthecanoewithallkindsoffeatherdecorationsbeforeshesailedaway.kadulele
kōjateleikiTaṇeearkōjateleiki.Whatmakeshimlackinsexappeal?jataḷe
kakileikiJabanlọkebweuninankakileiki ṇeDon'tadmirehimbecausethat'swhyhe'sspoiled.allọk
kōkaḷleikiKwōnkōkaḷleikikeaḷokbad.Markhimtardyintheattendancesheet.aḷokbad
kajememeikiTaeṇejkajememeiki?Whatisshesosoberabout?jememe
iiaḷañeikiEnaajiiaḷañeikikōjṃoktajānadtōprakḷọkWewon'tmakeittherebeforemoonrise.iiaḷañe
kajukkuneneikiKwōnjipañimkajukkuneneiki tokYoushouldhelphimsothathecanwalkthiswayonhisheels.juknene
juwōneikiWōneokwaarjuwōneiki?Whodidyouseeoff?juwōne
EjuwōneikiEjuwōneiki ḷadikeonejinejilọkinjikuuḷ.He'sseeingoffhissonwhoisgoingawaytoschool.juwōne
kappepeikiKōjronaajkappepeikiitōrereinwain.Thetwooffuscanfloattheseoffthesideoftheboat.P671pepepe
kūrepeik(i)Kwōnkūrepeik(i) ḷọkjāleleṇebwejenṃōñāHurryupwiththegravyonthemeatsowecaneat.kūrepe
kōbampeikiKwōnkōbampeikibweejabweri-jerbal.Youlethimworkasguardbecausewedon'thaveenoughguards.baṃpe
Kareik(i)Kareik(i) jidikThrowadashofcurryinit.kare
kowatrereik(i)Iarloaerkowatrereik(i)wainikaṇerejbọuni.Isawthemdryonlysuperficiallythecoprathey'reweighingnow.watre
ekōjọkkurereikiNañinmejintōñaleṇanekōjọkkurereiki.Hisdiabetespreventshimfrombeingathletic.jọkkurere
kọkurereikiJabirimājṇemejaṃkōnrāākbwekwōnaajkọkurereiki.Don'twipeyourglasseswithragsoryou'llscratchthem.kurere
jinreikiEkrotkaṇekoṃijjinreiki?Whatkindoffishareyouguyssecretlyeating?jinre
kabwebweikiKwōnjabkabwebweikibweedik.Don'tcallhimcrazybecausehe'sstillachild.bwebwe
kajebwebweikiKwōnkajebwebweiki ippaṃLethimuseoneofyourpaddles.jebwebwe
 Kwōnkajebwebweiki ñan ṃweoiṃōn.Steerhimtohishouse.jebwebwe
kaanbwebweikiTainearkaanbwebweikibaalin āniinWhat'sthecauseofallthesecoralfingersonthereefofthisisland?baal
kaajjoweweikiAnabwinmakeejkaajjoweweiki.Hisfearofghostsmakeshimwhistle continuouslyajwewe
KajuubkweikiKajuubkweiki.Makehimkneeljuubkwe
PenkweikiPenkweikikweetṇekijerro.Smotherouroctopusingratedcoconut.penkwe
mālweikiKwōnmālweikimejānpāākṇeSewthesackclosedwithmālwemālwe
kautaṃweikiAerinbōtōktōkinekeinpeintuanmiiñearkautaṃweikijānjerbal.Thebloodpressurehefeltinthebloodvesselsinhisleftarmpreventedhimfromwork.aerin bōtōktōk
aerṃweikiAerṃweinjowiinadejñanindeokōnaerjeḷāaerṃweiki doonTherelationshipwithinourclanwilllastforeverbecauseit'saliveandwell.aerṃwe
 Ijaerṃweiki.I'mtreatinghimlikearelativeshould.aerṃwe
kaaerṃweikiKōnkaaerṃweikiejujenwōtimjeḷā.BecauseIshowedhimhowapersonshouldbehavetowardrelatives,hefinallylearned.aerṃwe
kāerṃweikiEarkāerṃweiki koṃroHeshowedyouhowyouarerelated.Heisarelativeyouhaveincommon.erṃwe
kọuweikiKwōnañinkọuweikikepilawāeo?Haveyouputleaveninthedough?kauwe
jiāiikiErroejjiāiiki doonThey'recompetingwitheachother.jiāe
addiikiRi-maakaiioeoearaddiiki ḷōṃaroimkotaker.Thegiantgrabbedthemenandliftedthemupwithhisfingers.addi
kajodiikiKwōnkajodiiki ḷadikeṇ.Helptheboygethiszorison.jodi
AjiikiAjiikitokṃōkjidikraij.Pleaseusechopstickstoservemealittlerice.aji
kōkajjiikiKwōnkōkajjiiki.Youshouldlethimplaycatcher.kajji
ekakiikiAinikiōṃekakiikiThesoundofyourvoicelullsmysoultosleep. (wordsfromalovesong).ainikie-
būroojkiikiEtkekwōjjañinbūroojkiikinuknukkaṇe?Whyhaven'tyoubundleduptheclothes?būroojki
KabūroojkiikiKabūroojkiiki ippaṃLethersharethebundlewithyou.būroojki
ekakeiñkiikiJiroñeṇejloeekakeiñkiiki.Hisnewgirlhasbroughtnewlifeintohim.keeñki
kailiikiKwōnkailiikibweenutekōj.Walkfastbeforetheraincomes.iliik
jirukliikiIjjatanjirukliikiwaeṇwaō.IthinkI'llinstallthesheetcleatsonmycanoenow.jirukli
kowaininiikiAnwōninaḷkwōjkowaininiiki?Whosecopraharvestingperiodisityou'reworking?aḷ
kupiikiRaarkupiikikōnanikiruṃwij.Hewasdisqualifiedonaccountofhistardiness.kupi
 Ñekwōnājbarweḷọkinājkupiiki eokIfyou'recaughtagaindoingwhatyou'renottodo,I'llfireyou.weḷọk
 EarjabāñiniippāerkōnkeejtōḷọkpikōtāinwōtLurōkeoraarkupiikijānkumieoaer.Hedidn'tgowiththembecausehewasascowardlyasLurōk,whogotfiredfromtheirteam.tōḷọk
ṃupiikiIiọkwebweinkarṃupiiki koṃroIwishIhadamoviecamerasoIcouldtakeapictureofyoutwo.ṃupi
kaajjiririikiRaarkaajjiririikiajirieṇ.Theyadoptedthechild.kaajiriri
 Raarkaajjiririikijānkeeardik.Theynursedthebabysincehewasborn.kaajiriri
kaajriikiKwōnjabkaajriikieokbwekwōḷōḷḷap.Don'tbechildishasyou'reanold manajri
atiikiBarjuonwāweenkōjparokekbweentoanpād,jejatiikiimkōṃṃanekṃōṇakṇakAnotherwaytopreservefishistosmokethemandmakedriedfish.S27atiti
 Barjuonwāweenkōjparokekbweentoanpād,jejatiikiimkōṃṃanekṃōṇakṇakAnotherwaytopreservefishistosmokethemandmakedriedfish.S27ṃōṇakṇak
kọkwiikiKwōnkọkwiikiJọọnṃōkimlaleelluke.ProvokeJohnandseeifhegetsmad.kwi
kikiAnmejeṇkikiinraan.That'shisshortcoming,takingnaps.an mej eṇ
 Kwōmaroñkeboboorebweenbarkiki.Couldyoupleasepathimgentlysohecangobacktosleep?boboor
 Kwōnkōjerkakejānankiki ilaḷGethimupfromsleepingonthefloor.jerkak
 Eṃōjṇeaṃkijoñkiki.Whydon'tyoustopsleepingallthetime.kiki
 Raarkowadoñekeejkiki.Hewasmurderedinhissleep.kowadoñ
MORE kiki
jejakikiEḷapanjejakiki (ejjakiki)keememeo.Therewerelotsofmatsatthebirthdaycelebration.jaki
ejjakikiEḷapanjejakiki (ejjakiki)keememeo.Therewerelotsofmatsatthebirthdaycelebration.jaki
ekikiKwōnajjinonobweekiki babaSpeaksoftlyformyfatherissleeping.ajjinono
 Ekiki,”Jemaeba.He’sasleep,”Fathersaid.P1072kiki
WaikikiIarpādAwaiakijabpoomloWaikiki.IwasinHawaiibutdidn'tgetneartoWaikiki.podem
EmmejkikiEmmejkiki ḷeeṇHe'salwayssleepy.mejki
EbbūroojkikiEbbūroojkikiankōnono.He'salwaystalkingintermsofclothforwrapping.būroojki
pālikiEjpālikiutkopāllin.She'sputtingflowersonasawreath.pālpel
EaelikiEaelikikōrkōreoimpeḷọk.Thecurrentflowingoutdriftedthecanoeaway.aelik
 Eaeliki ḷọkwaeoñanlikināneoTheboatgotdriftedoutwiththecurrenttotheoceansideoftheisland.aelik
rilikiRejriliki doonTheyarecrosscousins. (E)riliki-
liklikiKwōnliklikipilawāṇebweekijkij.Siftthatflourbecauseithaslotsofbugsinit.liklik
 Rejlikliki āḷeokōninpel.Theyarestrainingthecoconutmilkwithcoconutcloth.inpel
 Kilenkōṃṃane,totakeṃokta, ṃōjinkwaḷe,tokālikirikōndekāpukorinnāmliklikiimkōjeeke.Thewaytoprepareitistofirstdigitup,andafterwashingit,grinditwithcoralrocks,andthensiftitanddryitunderthesun.S20totak
 Kilenkōṃṃane,totakeṃokta, ṃōjinkwaḷe,tokālikirikōndekāpukorinnāmliklikiimkōjeeke.Thewaytoprepareitistofirstdigitup,andafterwashingit,grinditwithcoralrocks,andthensiftitanddryitunderthesun.S20kwaḷkoḷ
 Kilenkōṃṃane,totakeṃokta, ṃōjinkwaḷe,tokālikirikōndekāpukorinnāmliklikiimkōjeeke.Thewaytoprepareitistofirstdigitup,andafterwashingit,grinditwithcoralrocks,andthensiftitanddryitunderthesun.S20pukor
MORE likliki
kajenliklikiJabkajenliklikijānanwōnṃaanḷọk.Don'tdiscouragehimfromgoingforward.jenliklik
kōjjepliklikiEkaabwinmakekeanwejeḷimainikienñōñōrñōrin (eññōrñōrin)rojakeoippānkijueo,iloanṇokokōllāleikiimkōjjepliklikiwaeoionlọmeto.Therewasaghostlywhistleandthegaffandthemastgroanedastheboatswayedbackandforthfromsidetosideinthewaves.P664ñōñōrñōr
ekaajāllikiTaeoekaajālliki?Whatcausedittobackfire?ajāllik
kakōḷḷikiPukoteoḷapimkakōḷḷiki.Findthemiddleandmarkit.ioḷap
jaṃlikiIloanidep,kwōjaikujjeḷāimpojakinjaṃlikiakjōṃṃaanebọọḷeoñerenaajjaṃewaj.Inthegameofanidep,youneedtoknowandbepreparedtokicktheballeitherforwardorbackwardasnecessarywhenit'sbeenkickedtowardyou.jaṃlik
kaaewanlikiKwōnāñiniimkaaewanliki.Takehimwithyoutoshowhimhowtobecomeanexpertfisherman.aewanlik
inikiWōneearinikidāne?Whohasputinkinthewater?inik
kainikiWōnarkainikijoōte?Whogotinkonmyshirt?inik
PinikiPinikiboboonraijkaṇe.Putsomegratedcoconutonthericeballs.pinik
rōpinikiEjjādetokwōtakrōpiniki.Asheappearedtheythrewsandathim.pinik
EjāniknikiEjāniknikiajrieṇnejin.She'sconstantlyneglectingherchild.jāniknik
kapiknikiIarkapiknikiajrirojatū.Itookmybrothersandsistersonapicnic.piknik
pinnikiKoṃwinpinnikikumieṇadbwerenkōkōḷoḷo (ekkōḷoḷo)imwiin.Youmustcheerourteamsotheycanbeenthusedtowardwinning.pinnik
abọikiRenaajabọiki ñāātWhenaretheyputtingthefenderon?abọ
lōbboikiKōnkewōjḷākoettorejọkōnkōṃṃanjānmaañinbōb,rūttororōkōnaikujājatrokeinlōbboikibwerenjabtutuimṃọḷeḷeBecausethesailsofoldweremadefromwovenpandanusleaves,ourancestorsnecessarilyhadtoweaveatroforcoveringtheircanoesailstopreventthemfromgettingsoaked.lōbbọ
 Jaakewajlōbbọeimlōbboikiororinbaoṇebwebaokaṇerenjabtutu.Handoverthecovertoputoverthechickencooptokeepthechickensfromgettingwet.lōbbọ
kajeboikiBooteoinneiloNitijeḷāekarḷejuonaetakjipikōreoekarkajeboikiiloankarbootjaab.Inyesterday'svoteintheNitijelātherewasonemorevoteinfavor,butthespeakertieditbyvotingno.jebo
jāiboikiKwōnleḷọkpilawāṇebwerenjāiboiki.Givethemthefloursotheycanmakejaibowithit.jāibo
kijboikiTaṇekwōjkijboiki?Whatareyouthrowingstonesat?kijbo
anjin-wōlboikiEaaretalbweri-anijnijeoenanjin-wōlboiki.Hewenttohavetheblackmagicianmakehimhavesexappeal.anjin-wōlbo
kōjaṃboikiKwōnkōjaṃboikibweeṃōkinpādimwiin.Havehimtakeawalkwithyousincehe'sboredstayinginthehouse.jaṃbo
KaaeoikiKaaeoiki ḷọk ḷeeṇjānmetakin.Takecareofhispaininthekidneyarea.aeo
kaameọeoikiRaarkaameọeoiki.Theycheatedhim.kaammeọeo
karreoikiEḷaññeeorekwejemaroñkajjioñwekarbuḷōnbaibimkarreoiki.”Ifthereis,wellthenwecantrytothreaditthroughthepipesandcleanthemthatway.”P732wākar
 Iuṃwinnitaeokoṃarekarreoiki?Underwhichcoconuttreedidyoucleanup?iuṃwi-
 Kōmmāmkardaoimḷakdedeḷọk,ibarjikrōkimkarreoikikōnnọimjikinṃōñāeo.Wheneveryonewasdoneeating,Iwentoveragainandwashedthedishesandcleaneduptheeatingarea.P967nenọ
 Kōmmāmkardaoimḷakdedeḷọk,ibarjikrōkimkarreoikikōṇṇọimjikinṃōñāeo.Wheneveryonewasdoneeating,Iwentoveragainandwashedthedishesandcleaneduptheeatingarea.P967kōm
 Rōkwōjkōnpeinaelimijajeewikilennaajkarreoikikeejjeḷọkkeinjerbalroteṇ.”TheyareallstiffwithpaintoilandIdon’tknowhowIamgoingtocleanthemsinceIdon’treallyhavetherighttools.”P725kwōj
MORE karreoiki
ikarreoikiKeejdedeḷọkṃōñāinraelep,ikarreoikikeinṃōñākoimwaateekeioonwaeojānṃōraṃrōṃinraijkabbūbrarrarinkọọnpiip.Whenweweredoneeatinglunch,Iwashedthedishesandscrubbedthebitsofriceandcornedbeeffromthedeck.P384būrar
 Kōmmānṃabuñimḷakdedeḷọk,erjelkōḷaakwūjḷāeoimmenkojetkōbwebwein,akñaikarreoikikōnnọkoimkọkọṇi.WhenwefinishedeatingbreakfastthethreeofthemattachedsailandarrangedtheothernecessarysailinggearwhileIwashedthedishesandputthemaway.P836kōbwebwei-
kabolioikieoearbōkeearkabolioiki.Theinjectionhegotgavehimpolio.boḷio
kajjoikiTaṇekwōjkajjoiki?Whatareyoutakingtherustofffrom?kajjo
kajoonjoikiWōnenearkajoonjoiki?Whomadehimmagistrate?joonjo
kōmājojoikiKōkkiimkōmājojoiki.Holdittightlyandmakeitfittogethermoretightly (fromachantreferringtothelashingofacanoe).mājojo
anjin-pakoikiEṃōjanjin-pakoikibweenjabmijak.He'sbeenmagicallyempoweredwiththeabilitytokeepsharksatbay.anjin-pako
rōkeilupakoikiEjokjakwōtwaeoakrōkeilupakoiki.Assoonasthecanoecapsizedtheyperformedthekeilupakokeilupako
ekaaiṇokkoikiAnnejinri-Jepaanekaaiṇokkoiki.HisbeinganoffspringofaJapanesefathergiveshimalightcomplexion.aiṇokko
kōṃakokoikiIarkōṃakokoikibweenjelōtaeo.Iforcedhimtowritemyletter.Iimposeduponhimtowritemyletter.ṃakoko
iaḷoikiKwōniaḷoikiunokaniṃōṇe.Youshouldpaintthehouseyellow.iaḷo
alloikiTaeokwaaralloikiraaneoḷọkWhatwereyousearchingfortheotherday?allo
ekaalloikiAnkwōrekaalloiki.Herfearmadeherstammer.allo
kaṃḷoikiIḷakbajtōparḷọkijoiloanBojineodāpijiakJemaejkaṃḷoiki bōranWhenIgottheretheBoatswainwasholdingandcontrollinghim,andFatherwastryingtocoolhimdownwithacoolclothonhisforehead.P1161ṃōḷo
 Jenaajkaṃḷoikiwōtimeṃṃan.Wejustneedtocoolhimdownandhewillbeokay.P1163ṃōḷo
kaalloloikiKwōnjaāñiniippaṃinkaalloloikiimeḷanāninPleasetakehimwithyouandshowhimtheisland.allolo
ḷannoikiRuōtṇeirōk,akettoḷọkñanadmaroñḷannoiki,”Jemaeba.Roi-Namuristothesouth,butitwillbeawhilebeforewesightland,”Fathersaid.P925ḷanno
Etabūṇṇoik(i)Etabūṇṇoik(i)tūrakeoimjejo (ejjo)tūrakeoimjejoejjo.Saltspraycausedthetrucktorust.tabūṇṇo
kaamiṃōṇoikiKwōnjakaamiṃōṇoikiippaṃbweenṃadPleasegetheroccupieddoingsomehandicraftworkwithyou.amiṃōṇo
kaabṇōṇōikiEaabbwilōñlōñkōnaṃkaabṇōṇōiki.It'srestlessbecauseyou'rebotheringit.abbwilōñlōñ
kakkōnonoikiKwōnjabkakkōnonoikibwejeuwaroñ.Don'tmakehimtalkbecauseit'shurtingourears.kōnono
kapoikiKwōnjabkapoikibweri-baaṃlee.Don'ttempthimbecausehe'safamilyman.baaṃle
airuwaroikiKwōjairuwaroikikōnaṃakwāāle.You'retroublingmebytalkingbacktoher.airuwaro
kaairuwaroikiÑekwōjkaairuwaroikienaajilluippaṃ.Ifyouconfusehimhe'llbeupsetwithyou.airuwaro
tebukroikiIjtebukroiki peiūI'mgoingtoweargloves.tebukro
kabbōroroikiKwōnjabkabbōroroiki.Don'tmakehimunstable.bōbōroro
albokbōrọroikiLiṃaroraṇrejalbokbōrọroikilowaanjikinkwelọkeṇ.Thewomenarebusydecoratingthemeetingplacewithalbokbōrọroplants.albokbōrọro
EaetoikiEaetoiki ṇaiturinṃweoHegotbewitchednearthehouse.aeto
kōḷometoikiKwōnkōḷometoikiaṃemejwaṇebweenjabeọtōk.Moorthatboatfarenoughoutsoitdoesn'tdriftashore.ḷo-
jatiraitoikiTaṇerejjatiraitoiki?Whataretheyusingthesearchlightfor?jatiraito
 Rejjatiraitoikibaḷuuneo.They'reusingasearchlighttosearchfortheairplane.jatiraito
kaaṃtōikiInnemḷeinekarārōke ḷọkiarinKuajleenimkaaṃtōikiimwainekaroktakñanjuonboojinjerakrōk.ThenthismanbeacheditontheKwajaleinlagoonbeachandfixeditup,andchangeditintoasailingship.P6booj
kakūtōtōikiRaarkakūtōtōikikeejkwaḷoknaan.Hegotheckledashegaveaspeech.kūtōtō
pinittoikiEarpinittoikijuonantiikriimtōprak.Hestruggledforadegreeandgotone.pinnitto
kajipikpikiEarkajipikpikianjikuuḷ.Hedidnotfinishhisschooling.jipikpik
kabburirikiKwōnjabkabbuririki.Don'tmakehimwanttoeat.būbriri
JitikiJitikiekkaṇe.Cleanupthefish.jejjet
kōbabuikiKajitrōkeañḷọkajiriṇeiloaṃkōbabuiki.Havethechildliewithhis/herheadpointingsouthward.jitrōkeañ
kajuduikiEkroteṇearṃōñāimkajuduiki.Whatsortoffishdidheeatthatmadehimsick?judu
kajuikiKwōnjipañḷadikeṇkajuiki.Helptheboywalkonhishands!ju
aikuikiKwaaraikuikikeraijṇeDidyouaddaikiutotherice?aikiu
kōbaluikiKwōnjabkōbaluiki.Don'thurthisfeelings.balu
kajilibukwikiKarrubukwilemñoulwōttalaeoimiarbarlikitlemñoulimkajilibukwiki.TherewereonlytwohundredfiftydollarsandIputinfiftytomakeitthreehundred.jilubukwi
mejkiJemaeḷọñjakjānijoekarjijetieimba,Ekwekōṃroejḷenejūjaetalinloḷọkiroojeṇadṃoktajānanmejki.Fathergotupfromwherehehadbeensittingandsaid,Alright,mysonandIarejustgoingtogovisitourchiefbeforehegetssleepy.P214lōñjak
 Ibajjekḷōmṇakijoinnemijujenwōtimmejki.AndasIthoughtaboutit,Istartedtogettired.P553bajjek
 Nejūe,kōjrowanlaḷwajimnokwōninjotabwekwōnaajḷakbajmejkiwōt,”ekarba.Son,let’sgodownandsayoureveningprayersbecauseyoumaywanttogotobedsoon,”hesaid.P948nokwōn
 Ikarjinoeñjakeandedotokmejakōnmejki.MyeyeswerestartingtogetheavybecauseIwassosleepy.P225eñjake
EmejkiEmejkilikaoeoinkōnono.Theboyistoosleepytotalk.mejki
ImejkiImejkikōnpijaeo.Themoviehasmademesleepy.mejki
 Jemae,imejki,ijjaitōnmājur,”iba.Father,I’mtired;Iamgoingtogetsomesleep,”Isaid.P554mājur
akkiJepiakki kōkañkōñ (ekkañkōñ)kaṇeipeiṃ.Trimthosesharpfingernailsofyours.akki
KōkkiKōkkiimkōmājojoiki.Holdittightlyandmakeitfittogethermoretightly (fromachantreferringtothelashingofacanoe).mājojo
keeñkiEḷapwōtankeeñki.He'ssoenergetic.keeñki
teeñkiKwōmaroñkeletokteeñki ṇeaṃbweinjaromromḷọkkake?CanyougivemeyourflashlightsothatIcanlightmywaywithit?romrom
 Teeñki jaromElectriclight.teeñki
 Ḷadikeoekabbōleteeñkieoan.Theboyhashisflashlighton.kabbōl
 Ejadinutiejimjidikwōtammānarromiteeñkikoieimjidikwōtammānroñjakeainikien.Itwasratherhighandwecouldbarelyseeitslightsorhearthesoundofitsengine.P930arrom
 Āindeoanwaeokarepaaktokwōtimkōmkarḷōmṇakenaajkarwātokindeeoakebuñjenimḷakkunteeñkikoie,ejejmeneṇkōmjelloe.Inthiswaytheboatgotcloserandwethoughtitwouldjustkeepcoming,butallofasuddenthelightsonitwentout,andwecouldn’tseeanything.P1153buñjen
MORE teeñki
eteeñkiInnemjuonarmejeteeñkitokimromekōṃro.Thenapersoncameoutwithaflashlightandshoneitonus.P176teeñki
teñkiEmaroklowaanṃweoimḷadikeojatoḷimpukotteñkieoan.Itwasdarkinsidethehouseandtheboygropedforhisflashlight.jatoḷ
keiñkiJekdọọnñeeḷōḷḷapakejkeiñki wōtDespitehisbeingold,he'sstillveryactive.keeñki
teiñkiKōpātōreikteiñki ṇePutbatteriesinthatflashlight.pātōre
 Nejū,tolaḷwajṃōkjibwetokjuoniaanāmjetiininkarpetkōjkoilowabweinbarrọọlāne ḷọkinteiñkitok,”ekarbatok.Son,godownandgetoneoftheemptybiscuitcontainerssoIcangobackashoreandfillitup,”hesaid.P1272tiin
jukoñkiJuoneṇnejūjukoñkiinJapan.IhaveaJapaneserecordplayerjukoñki
iiōkiRaariiōkipilawako.Theymakebreadfromtheflour.iiōk
akajokiJenilānakajokiakkaṇbweenkabpidodoadjejọñ (ejjọñ).Let'sgolocatethefrigatebirds'roostsowecaneasilycatchthemtonight.akajok
kalōkiElōñṃuriniejeṃōjaerjorrāānakjakojānwōtanarmejināneokaraikujjikinaerkalōki ṃōkoiṃweerie.Agoodnumberoftraditionallandmarkshavebeendamagedorhavedisappearedaltogetherduetotheneedforthepeopletobuildtheirhomes.ṃuriniej
kwaḷọkiKōpeḷḷọkeajṇeiṃaanimkwaḷọkitokemjakkobwekeinarronaajloklok,”iroñanKapeneojiroñḷọkBojineo.Openthehatchandgetsomeanchorline;wecanusethattotieuptheboards,”IheardtheCaptainyellovertotheBoatswain.P674kowaḷọk
kōjeblọkiKōjroilānkōbaatiiñtokiloK&K (nameofastoreatMajuro) imkōjeblọki.Let'sgoshoppingforpartingsatK&Kandcutthemup.jeblọk
kilōkiRōnañinkilōkikeṃōñāko?Havetheyputthefoodinthekilōkkilōk
kilọkiKwōnkilọkibōbkaṇe.Pressthejuiceoutofthosepandanus.kilọk
 Ewipekaeobwejenkilọkibōb?Gofindthepandanusscrapersothatwecanextractthejuicefromthesepandanus.peka
kaaloklokiEjkaalokloki ṃweiukkaṇan.He'sdisplayinghismerchandise.aloklok
kōjjeblọklọkiEjkōjjeblọklọkibaatiiñkanbaatiiñinbōrwajinṃweeṇiṃōn.He'scuttingthepartings (sidingplanks)fortheceilingofhishouse.jeblọk
kōjjeplōklōkiIḷaklaleeṃṃanñekōjjelbarkōrrọọlwajaḷaḷñanlowaimkọkọṇiṃoktajānanbuñutọrṇeimkōjjeplōklōki.Ithinkweshouldbringallthelumberbackinandputitawaybeforethewindandrainpickupagainandspreadthemallaroundinthewater.P736rọọl
EḷḷọkiEḷḷọkitokjakikaṇe.Layingoutthematstowardhere.eḷḷọk
kōtḷọkiEkwe,kwōnkabpādwōtijeṇebweinaajekkotaklōñḷọkimiperiḷọkioonteekilowaankōjāmṇe ḷọkimkwōnaajjibwetuḷokaeriloiieneṇijkōtḷọkibwerenjabwōtḷọkimureeokkabinjinṇe,”Jemaekarkapilōktok.Okay,juststaythere,becauseI'mgoingtodragoneendoftheboardupondeckandthroughthedoorwaywhileyouholdtheotherend;thatwayitwon’tfallonyouortheengine,”Fathersuggested.P677ipep
karōkiWōnarkairbokiarkarōki?WhochangedthebooksfromthewayIarrangedthem?ir
 Earjabkanoojḷaptōprakkōnkeejkabjuonalenaerkwelọkbōtabewōrruomeneḷḷapraarkarōki ñananri-ṂaikronijiaḷooriNotagreatdealwasaccomplished,asitwastheirfirstsession,butthereweretwoimportantthingssetforMicronesianstofollow.S16kōkar
okaetokiJentanokaetoki ṃọlekaṇ.Let'sgousethelongnetandcatchthatschoolofrabbitfish.okaetok
jentokiEjalluwaḷọkeanjentokikojuñaidiimbuukdoon.Fromadistancehe'swatchingthefighterplanesengaginginaspectaculardogfight.alluwaḷọk
 Jentokikoraarapareinejinwaanbaaṃko.Thefightersflewescortforthebombers.apar
karkiEirbokkaṇejānkeiarkarki.ThosebooksarechangedfromthewayIarrangedthem.ir
ErkiErkiboutko?Wherearethevotes?bout
 Erkinuknukko?Wherearemyclothes?erki
 Erkibokkoaṃ,kwōnañinlowike?Whereareyourbooks;haven'tyoufoundthemyet?erki
 Jedkāimlalierkiwōtniinentakkein.Choosetreesthataregoodforpickinggreencoconutsandnotetheirlocation.jedkā
 Akerkitāāñinpeinaelko?”Jemaebarkajjitōk.Wherearethecontainersofpaintthinner?"Fatherasked.P410peinael
BūkiBūkiwajatabuñimkōmatti.Takethesefruitandcookthem.atabuñ
 Ikarbūki ḷọkimdooriṇaiturierjel.Itookbiscuitsandputtheminfrontofthemen.P963dedoor
 Ilennabkōnkiebkoiarbūki.IgotthehivesfromthosespiderliliesIcarried.lennab
 Maroñkoaddemlōkmejejjeḷọkjuonemaroñbūkijānkōj.Noonecantakeawayourinalienablerightsaddemlōkmej
 Koṃrobūki ṃōñāimjotali.Youtwotakethesefoodsandeatonyourway.jotal
MORE būki
jabukiKoṃwijetalkeinjabukibaruunmerāeṇejlọklọkioonpedped?Areyougoingtousethejabukmethodandcatchtheschoolofparrotfishfeedingonthereef?jabuk
 Rejaḷeekṃọle ṇaidipinṇaeṇbweeneṃṃanjabuki.Theysurroundingtheschoolofrabbitfishbesidethestonyshoalsotheycouldeasilyscoopitupwithanet.aḷe
kadibukiInaajkadibukiwainiloṇo ṇetok.I'llletthisboatnoseintotheoncomingwave.dibuk
EdibukiEdibukimaremḷaketalkōmjabbarlowe.Ittookoffintothebooniesandthatwasthelastwesawofit.dibuk
jibukiAkeorjibukijiṃaṃaiḷkōtaanPikeejimKapinwōd.Andit’smorethanahundredmilesfromPikeejtoKapinwōd.P795jibukwi
jukiRi-jukokuṃroremootinjukiuṃko.Thosewhowereassignedtouncovertheovenshavealreadygonetodothejob.jukok
jukjukiItokbweinjukjuki diiṃComeletmemassageyourback.jukjuk
 Rejjukjukiko.Theyarepoundingthebreadfruit.jukjuk
 Ṃōjinrejkōbọrōkekōnbōlōkinimkimej,innāmrejjukjukiimbarkūtimikōnbōlōkimkalbwini.Nextitispreservedwithbreadfruitleavesandcoconutfronds,thenpoundedandagaincoveredwithleavesandburied.S28bọrōk
 Ṃōjinrejkōbọrōkekōnbōlōkinimkimej,innāmrejjukjukiimbarkūtimikōnbōlōkimkalbwini.Nextitispreservedwithbreadfruitleavesandcoconutfronds,thenpoundedandagaincoveredwithleavesandburied.S28jukjuk
 Ṃōjinrejkōbọrōkekōnbōlōkinimkimej,innāmrejjukjukiimbarkūtimikōnbōlōkimkalbwini.Nextitispreservedwithbreadfruitleavesandcoconutfronds,thenpoundedandagaincoveredwithleavesandburied.S28kallib
kukiJoñananennọkukikoanijab aṃwijjidikHercookiesweresopopularIdidn'tgetachancetotasteany.aṃwijjidik
akūkiKwōnakūkitokbweekkañakkiiṃ.Pryitoutwithyousharpfingernails.akki
ekōjakkūkiTaṇeekōjakkūki raininWhyaren'tthefishbitingtoday?jakkūk
kaḷakkūkiEṃōjṇeaṃkaḷakkūki eokStopactinglikeabigwheel.ḷakkūk
EḷakkūkiEḷakkūki ṃwiinThishouseisfullofV.I.P.'s.ḷakkūk
iṃukiKwōniṃukijānleenoranṇeShaketheorangesoffthattree.iṃuk
KanuknukiKanuknukibweepiọ.Clothehimbecausehe'scold.nuknuk
etaoukiEnaajetaouki.He'llswindlehim.Etao
kōjboukiÑeikarruṃwijjidikinaajkarlukkuunñarijlowa,kōnkeejṃōjwōtlutōkḷọkakebartartokjuonṇoimkōjboukiwaeoimewātin.IfIhadwaitedanylongerIwouldhavefallendownhard;justasIemptiedthebucketawavesmackedtheboatsohardthatitalmostcapsized.P650kōjbouk
 Ṇokorōbarkōjboukiwaeoimewātinokjakkabwijere.Thewavespushedtheboatagainanditalmostcapsized.P686kōjbouk
ekōjboukiKōnankanoojiiṃwaeo,ri-kattōreoearkajjioñkabōjrakeakiiṃeoanekōjbouki ḷọkooṃitaakimjepdakikiinṃweoimmejri-kattōreo.Duetoitsexcessivespeed,thedrivertriedinvaintostopthevehiclebutitsmashedagainstthehousekillingthedriver.kōjbouk
kọwōlboukiRaarkọwōlbouki.Theymadehimpopular.wōlbo
dọukiJaakiwajkobōkmejāndọuki.Pleasetakethesethings (usuallyfooditems)andenjoy.(Thisistraditionallyutteredbyari-jerbaltohisaḷaporanaḷaptohisiroojtopleasethereceiver.)dedọdo
 Dọukilaḷḷọkbarjidik.Takeitdownabitmore.dedọdo
kapidodoukiTolaikbwiroṇeemkapidodouki.Kneadthatpreservedbreadfruitandsoftenit.tola
karreoukiKwōnkōpoojṃōṇeimkarreouki.Getthehousereadyandcleanitup.kōpopo
kaioukiWāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27bukwōn
 Wāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27jojo
 Wāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27jọọḷ
 Wāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27iio
kadjoukiIarkadjoukiilojikineọñōdeṇmakmake.Icaughtthisgoatfishatmyfavoritefishingspot.kadjo
kakkōḷoḷoukiRaarkakūtōtōikimkakkōḷoḷouki.Theyteasedandangeredhim.kōḷo
kaalimōmōūkiRaarkaalimōmōūkiikōtaanororko.Theyallowedhimtopeekthroughthefence.allimōmō
allimōmōūkiTaṇekwōjallimōmōūki?Whatareyoupeekingat?allimōmō
JekaroukiJekaroukiraijṇebweennenọ (ennọ).Putsapinthericetomakeitdelicious.jekaro
kaaṃtōūkiInnemḷeinekarārōke ḷọkiarinKuajleenimkaaṃtōūkiimwainekaroktakñanjuonboojinjerakrōk.ThenthismanbeacheditontheKwajaleinlagoonbeachandfixeditup,andchangeditintoasailingship.P6ār
 ĀlikinankaaṃtōūkieḷakmemaaniloabaeṇKuajleenemmejajaṇaioondān.Afterherepairedit,heanchoreditintheKwajaleinharbor,anditlookedverybeautifulonthewater.P14kaaṃtō
totoukiElañeeṃōj,likitilonuknukimtotouki ṃaeiienemōrā.Whenthatisfinished,wrapitinclothandhangituptodry.S20toto
kakūtōtōūkiRaarkakūtōtōūkiakearjabkunanḷaaṃTheyprovokedhimbuthedidnotlosehistemper.kun an ḷaaṃ
 Jabbarkakūtōtōūkietokālikbwekwōnaajdeñdeñ.Don'teverangerhimagainbecausenexttimeyou'llgetspanked.jab bar
jepukpukiTaṇekwōjjepukpuki?Whatareyoustoringinsidethebarrel?jepukpuk
jarukiJejaikujjaruki ṃanitkoadrōmājkunḷọkimkatakinajrironājidleepñerejañinkarjeḷā.Wemustrevivesomeofourwaningcustomssuchasleepdancingbyteachingourchildreniftheydon'talreadyknowhow.leep
itūk(i)Raaritūk(i)mejānJaṃjen.TheypluckedoutSamson'seyes.itūk
ItūkiItūkitokmejānekṇeCouldyoupluckoutthefish'seyesandbringthemhere.itūk
ititūk(i)Jabititūk(i) mejaṃDon'trubyoureyes.itūk
ititūkiRaarititūkimejānekko.Theypluckedouteyesofthefish.itūk
kabbtūktūkiKwōnjabkabbtūktūkitokdānṇebwekōmjādbūtūktūk.Don'tspraythewaterorwe'llgetallwet.būbtūktūk
buukiKōttaranallọkembuuki.Waittillitcomeswithinrange,thenshootit.allọk
 Rōkōpooḷeruuroreoimbuuki.Theychasedandshottheassassin.ruuror
 Iḷakreilọkejalejebueoinitōnbuukiri-kọọteo.AsIwaslookinghewasaimingtoshootthethief.alej
RōbuukiRōbuukikeejduojtok.Hewasshotashesteppedout.ke
 Ejitanwōtakrōbuukiimlel.Ashewascraninghisnecktoseebetter,hegotshotatandhit.
allōñijuukiEklejiaeṇejallōñijuukiwōṇāānṃōnjarkāāleṇaer.Thatcongregationisusingtheirmonthlycontributionstobuildtheirnewchurch.allōñ iju
aluukiLioeṇejaluuki ṃarṃareṇ.Theladyisstringingthealushellsintoanecklacelei.alu
kōbaḷuukiJabkōbaḷuuki.Don'trebuffhim.balu
kalluukiJabkalluukibweeṃṃaḷkaro.Don'tmakehimangrybecausehe'salatentpsychotic.ṃōṃaḷkaro
kūḷuukiTaṇekwōjkūḷuuki?Whatareyougluing?kūḷu
ḷuḷuukiJuoniaanḷōṃaroijoejinoḷuḷuukitaijko.Oneofthemenwasstartingtorollthedice.P154ḷuḷu
kattuukiKwōnkattuuki.Dipit.kattu
AḷiRejteekdoonTiṃōjimAḷi?HowareTimojandAlirelated?tee-
 EtturuṃruṃAḷiimmen.Aliandhiswifearealwaysplayingtrump.turuṃ
kōjerbaliMenkorejkōjerbali ñanbuburemaroñkimej,juubub,maañ,ekkwaḷ,dekā,imbōlōk.Thethingsusedfordivinationcouldbecoconutfronds,shoots,pandanusleaves,sennit,stones,andleaves.S21bubu
 Menkeinrejkōjerbali ñaniieneoreak,jiljinoraanālikinanarmejeṇmejimiieneorejtōmakbweri-mejeṇejjerkakpeje.Thesethingsareusedforthetimeofspreadingthegravel,”sixdaysafterthetimeofdeath,whentheybelievethatthedeadrise.S14jerkakpeje
jāliRaarṃōñākōnjāliilokeememeo.Theyatefromjāliatthebirthdayparty.jāli
 Maañkokaṇeṃōjaerjāli.Thepandanusleaveshavebeenbeenrolledup.jāljel
 Rejjālimaañkaṇ.Theyarerollingupthosepandanusleaves.jāljel
keojaḷjaḷiWōnṇeearkeojaḷjaḷinuknukkaṇe?Whoscatteredthoseclothes?eojaḷ
LaliLaliwakaṇebweroḷḷwūjḷwūj.Watchthecanoesbecausethey'rehittingeachother.ḷuḷwūjḷwūj
 Laliekkaṇparijet.Lookatthosefishattheshore.parijet
 Kwōnlali ṃōkkoijeṇeṇeimbūkitok.Lookforthebreadfruittherebyyouandbringthemhere.ijeṇeṇe
 Lalipiikkojenaerebajenebjānmweeṇ.Stopthepigsfrommessinguptheareaoutsidethehouse.ebaje
 Jedkāimlalierkiwōtniinentakkein.Choosetreesthataregoodforpickinggreencoconutsandnotetheirlocation.jedkā
MORE lali
ñaliEpoktakdekākobweṇokorejñali.Thestoneshavebeendisplacedbythebuffetingofthewaves.ñal
etaliAkkiiōkeebajditōbjenaajaikujkōrraanñanjeḷatibaibjetimlukkuunetali.”Andsinceit’sstilldarkwearegoingtohavetowaitfordaylightbeforeIcantakethewholethingapartandreallylookatit.”P631ditōb
 Ri-peperoiloaelōñinṂajeḷrejkwelọktokñanMājroaolepiiōimetalikienkoimbarkōṃṃankienekkarñanaikujkoimkōṇaankoanarmejroiṂajeḷTheMarshalleselegislatorsassembleatMajuroeachyearandreviewthelawsandalsopasslawstomeettheneedsandproclamationsoftheMarshallesepeople.S15kweilọk
jotaliKoṃrobūkiṃōñāimjotali.Youtwotakethesefoodsandeatonyourway.jotal
kwaliṂottanwōtjetnuknukippānjetarmejraarkwali.”IjusthavetopickupafewclothesIgavesomepeopletowash.”P383kwaḷkoḷ
kwaḷiElōtkeaṃkarkwaḷipilejkaṇ?Didyouwashtheplatesclean?lōt
 Jālōtinaṃkarkwaḷikeinṃōñā.Youdidn'twashthesedishestoowell.jālōt
 Jālōttatakeinṃōñākwaarkwaḷi.Thedishesyouwashedarethemostpoorlycleaned.jālōt
baeḷiJerbaleoaneṇbaeḷipebakaṇ.He'semployedasafileclerk.baeḷ
eermeeḷiKwōnpakijinuknukkaṇeimeermeeḷi.Putthosedressesinapackageandairmailthem.pakij
jeliKoṃwinjelinikaṇṇailaḷ.Harvestthosecoconuts.jele
jeljeliJuoninjabōnkōnnaan,"Ṃōkajkajijeljeli batbatiHereisaproverb,"Hastemakeswaste."jabōnkōnnaan
pelpeliKoṃarpelpeliiaekkein?Wheredidyouusethescarerandcatchthesefish?pelpel
iliWōnṇeearili lọjilñūṃWhomadeaholeinyourearlobe?il
dāiliKwōndāilimenṇeBoreaholeinit.dedāil
piiḷiKwōnkabpiiḷikōnṃweiukijkaduoji.BillmelaterforthegoodsI'mtakingout.piiḷ
KiliKiliwūntōṇeClosethewindow.kūkiil
 Ejkilijipijeṇan.He'smemorizinghisspeech.kūkiil
 Kabkiliajṇe ṃōjinaṃkọkoniemjakkaṇe,”KapeneoebañanBojineo.Closethehatchassoonasyouputawaytheanchorline,”theCaptainsaidtotheBoatswain.P759koṇ
ĀkiliĀkili (kakili)pitetokaṇe.Peelthepotatoes.ākilkil
kakiliĀkili (kakili)pitetokaṇe.Peelthepotatoes.ākilkil
 Rejbōkeṇ,kakili,imjooneilọjet.Theypickthebreadfruit,peelit,andsoakitinsaltwater.S28jojo
 Rejbōkeṇ,kakili,imjooneilọjet.Theypickthebreadfruit,peelit,andsoakitinsaltwater.Thebreadfruitispicked,peeled,andsoakedinsaltwater.S28kil
EkiliEkiliinọñeo.Hehasmemorizedthetale.kūkiil
imkiliWōneearimkilipeba?Whotoreupthesepiecesofpaper?imkilkil
 JabimkilipebaṇeDon'ttearthatpaperup.imkilkil
ankiliAnbọroinankili riabThefavorcurryingofafake.anbōro
kāililiKwōmaroñkekāilili likūCanyoupleasepoptheblistersonmyback?il
kañilñiliKwōnkañilñiliaṃlukwōje.Tieittight.ñilñil
wōiḷiIjilānwōiḷi ḷọkbaijkōḷeṇwaanbweeneṃṃananetal.I'mgoingtoputoilonhisbikesoitrunswell.wōil
kōdapiliIjjañinkajjioñakbōlenebanpenbweāinwōtiḷakbajlalemeneojejwōjakdeeṇkōdapilitaijkaṇimewaḷọkbōnbōneoad.Ihaven’ttriedbutitprobablywouldn’tbehard,becauseitseemslikeIjustsawhowtheydoit;youjustrollthediceandthenumberofpointsshow.P167dāpilpil
tepiḷiEartepiḷiledikeo.Hetempted (talkedprovocativelyto)thegirl.tepiḷ
jaṃtiltiliRi-AmedkaroilotariṇaeeoḷọkanlaḷinraarjaṃtiltiliHitlerimejeddaṃ.InWorldWarIItheAmericansdefeatedHitlerinanendmoveandhegotsmashed.jaṃtiltil
kakutiltiliRaarkakutiltili āneoimraankeinekanoojkuktiltil (ikkutiltil).Theyputlizardsontheislandandnowadaysit'scrawlingwithlizards.kutiltil
bwiliWōnṇeearbwilijuujṇeaṃ?Whoputgumonyourshoes?bwilbwil
kabwiliImaroñkabwilieokkōnjājee.Icanslashyouwiththismachete.kabwil
 Lalebweimaroñjirillọkimkabwilieokkōnjājee.WatchoutbecauseImightaccidentallyslashyouwiththismachete.kabwil
jibwiliKwōjḷōmṇakinjibwili ñāāt ṃakṃōkeṇ.Whendoyouintendtomoldthearrowrootstarch?jibwil
kabwilbwiliWōninearkabwilbwilijeain?Whoputgumalloverthechair?bwil
waanikliRūkadekroraarwaanikli doonThedrunkshastheirarmsaroundeachother'swaiststosupportthemselves.waanikli
bwilliRaarbwilliwaanToke.TheylaunchedToke'sboat.bwil
nitbwilliEtōkeaktaibuuneoinnitbwilli āneoThetyphooncametodevastatetheisland.tōkeak
tabōḷiEartabōḷiekkoimdibōji.Hespearedtwofishatonetime.tabōḷ
EdọliEdọli ṃōkajtok.It’scomingveryfast.P1135dọlin
kaajoḷjoḷiKwōnkaajoḷjoḷikōnbōbkaṇe.Makethemgnawonthepandanuskeys.ajoḷjoḷ
jikadooliJoujimtaakiwajekruoṇeimjikadooli ñanaerkoubuub.Pleaseputthetwofishonthecharcoalandkeepthemthereuntilthey'rehalf-done.tōtaak
jọọḷiKwōnjọọḷiekkaṇe.Saltthosefish.jọọḷ
pooḷiEṃōjaerpooḷiekko.They (asmallgroup)havesurroundedthefish.pooḷ
jejepooḷiEṃōjaerjejepooḷi (ejjepooḷi)ekko.Thelargegrouphassurroundedthefish.pooḷ
ejjepooḷiEṃōjaerjejepooḷi (ejjepooḷi)ekko.Thelargegrouphassurroundedthefish.pooḷ
kōpooḷiKoṃwinkōpooḷi ḷọk ñanturunṇauweoimkuṇaiki.Chasethemtothatshoaloveryonderandcatchthemwiththesurroundingnet.kuṇa
KōjjatōltōliKōjjatōltōlijuujkaṇeaṃ.Polishyourshoes.jatōltōl
KajuḷiKajuḷiineṃoktajānaṃbōkeimkatōke.Waitfortheseedtosproutbeforeyouplantit.juḷ
jipijuḷiKomaroñjipijuḷitiroojkaṇe.Pleaseprunethathedgeplant.jipijuḷ
kuliEjkuli ñaniroojraṇ.Heisaslavetotheroyalty.kuli
 Ḷōḷḷapeoearkọkuliik (kulikake)ledikeo.Theoldmanenslavedthegirl.kuli
kaadeboululiEṃōjṇeaṃkaadeboululiajiriṇeStopwhirlingthatchildaround.addeboulul
EkajeboululiEkajeboululibōranimtolaḷtak.Heshookhisheadandcamebackdown.P918jeboulul
tuññūliEartuññūlimejānekeo.Hepluckedoutthefish'seyes.tuññūli
 JabtuññūlikeekṇeDon'tpokethecake.tuññūli
kāeñouliKwōnkāeñoulibōnbōnṇeMakeitforty.eñoul
EjidduuliEjidduulilikrainin.Therearelotsoftopshellsontheoceansidetoday.jidduul
EkuuliEkuulipeiūimemetak.Myhandhurtwhenhesqueezedit.kukuul
jikuuḷiItokbweinjikuuḷi eokCometomeandI'llteachyou.jikuuḷ
kajikuuḷiKwōnukeimkajikuuḷi.Takehim/hertoschool.jikuuḷ
jitūūliNitōḷeoeṇeṃōjjitūūli.Theneedlehasbeenpickedbythemagnet.jitūūl
 Kwōnkajitūūltokbwejenjitūūlinitōḷeoekarwotlọkilorọñeṇ.Findamagnetsothatcanpickuptheneedlethatfellintothathole.jitūūl
 Kwōmaroñkejitūūlinitōḷeoearwōtlọkilorọñe.Wouldyoupickuptheneedlethatfellintotheholewiththemagnet.jitūūl
amiKoṃwinjabalñūrñūrakkoṃwinkwaḷọkami ḷōmṇakDon'tmumblebutspeakoutloudandtelluswhatyouthink.alñūrñūr
 Earutiejkeejpādiloami.Hewashighinrankinthearmy.ami
 Ikueaakintakaṇeami?Whyareyoupeopleriding (walking)backandforth?ikueaak
 Taṇeekōjedkajuukamiilọkjānānin?Whatmakesyoutoleavetheislandsosuddenly?jedkaju
 Koṃwinjabkappokamijideimāinwōt ñekoṃajri.Stopbeinglikechildrenpolishingapples.kappok jide
MORE ami
iaamiWōniaamiearkapiolōteijeṇe?Whichoneofyouspilledthevioletpaintthere?piolōt
kōjeāmiKōṃanṃankōjeāmi ṇai ṃōṇeMakeyourselvescomfortableatthehouse.kōjea-
EḷmāmiEḷmāmikekōmikwōleakkōmiabwinjerbal?What'swithyoupeople,you'rehungryandyetyoudon'twanttowork.eḷmān
NaṃnaṃiNaṃnaṃijeibkaṇe.Rinsethosecoconutsapbottles.jeib
ramiKōjrorami.Let's (thetwoofus)playrummy.rami
etamiBajaiboojojimikerejbaetami ñankiin.You'reallsomarvelousthey'restillmentioningyournamestothisday.aiboojoj
CMIKwaarbōkkekilaajinjiñaeṇiloCMI?DidyousignupfortheartclassatCMI?jiña
ineemiAnijearkōjeraṃṃanAdamimEveimba,"Koṃroentimọọnimwōrḷọk,bweroineemirenajedeedioonlaḷ.GodblessedAdamandEveandsaid,"Befruitfulandmultiply,sothatyouroffspringwillspreadbeallovertheworld." (Genesis1:28)timọọn
ṃweiemiKōpoojtokaolepṃweiemi ñanwainbwejiljinoawajejeblaak,”Kapeneoekkōnonotokikōtaanmeme.Bringallyourthingstotheboatbecausewearegoingtosetsailat6o’clock,”theCaptainsaidtomebetweenbites.P379kōtaa-
taiṃiKwōmaroñketaiṃitokinjine?Couldyoupleasegivethisengineatune-up?taiṃ
obataimiIarobataimimene.Iworkedovertimeonthis.obataim
peimiKoṃwinjakejibwileoimletokpeimi.Beconsiderateandgiveusahelpinghand.jake jibwil
 EpetḷọkpeimijānṃoktaYou'regettingwarmedup.You'regettingbetterthanbefore.pet pā
kaiiṃiKwōnjabkaiiṃiloaṃkattōrbwejenaajitaak.Don'tdrivesofastorwewillhaveanaccident.iiṃ
AijkudiimiAijkudiimi ḷọkkeekṇekijen.Pouricecreamonhiscakeforhim.aij kudiiṃ
 Tauninanaijkudiimi ḷọkkeekiiōjānkeekiieṇ?Whydoesthispieceofcakehavemoreicecreamontopofitthanthatoneoverthere?aij kudiiṃ
EaijkudiimiEaijkudiimiioontebōḷṇeippaṃ.You'vemessedupthetablewithyouricecream.aij kudiiṃ
būḷaajpiimiJabbūḷaajpiimibweenaajlilu (illu).Don'tblasphemehimorhe'llgetangry.būḷaajpiim
jiṃiEjjiṃiwaeṇ.He'sworkingonthetwoendpiecesofthecanoe.jiṃ
aiboojojimiBajaiboojojimikerejbaetamiñankiin.You'reallsomarvelousthey'restillmentioningyournamestothisday.aiboojoj
rakimiEṃōjrakimijikineo.Theplacehasbeenplundered.rakim
lim(i)Kwōnlim(i)jakikaṇe.Foldthosemats.lemlem
limiEḷapanbwilọkwōjkwōjaṃkarlimipakije.Youwrappedthispackagesloppily.buḷọkwōjkwōj
 Ḷeoedeḷọñḷọkilowaanruuṃeoimḷakdiwōjtokejjibweruoḷoobwinpilawā,eṃōjanlimikōnpebabūrawūn,ejjaāindeeoaermāāṇāṇkerejkabmattok.Themanwentintoaroomandwhenhecamebackouthewasholdingloavesofbread,alreadywrappedinbrownpaper,stillwarmfromtheoven.P264būrawūn
 KeikarrọọllaḷḷọkibarioonJemaejlimijakikoimkọkoni.WhenIwentbackdownIsawFatherfoldingthesleepingmatsandputtingthemaway.P823koṇ
 Jejkōjeekmokwaṇeṇ,imñeeṃōrā,liminailowaanmaañ.Weputitunderthesun,andwhenitisdry,wrapitinpandanusleaves.S12mokwaṇ
ālimiEṃōjālimiLikabwiro,”iba.IalreadybailedallthewateroutoftheLikabwiro,”Isaid.P352ālim
 Ikarjabbarkōnonoakibartolaḷḷọkimālimidāneobweeḷapḷọk.Ididn’tsayanythingelse,butwentbelowagainandstartedbailingwater,becausetherewasalotofit.P987ānen
 Keekarmaatālimi,ibarwanlōñḷọkWhenIwasdonebailing,Iwentbackupondeck.P989ālim
ilimiBōlenwōjkeeokwaarilimiekamelkwarkwarebūruoṃ.Maybethewhiskeyyoudrankgotyourthroatcloggedup.melkwarkwar
 Ilimiimkōmaate.Drinkitallup.idaak
 Ebawōtdānninidaakimḷakilimi eṃṃōjHethoughtitwasdrinkingwaterandwhenhedrankithethrewup.ba wōt
 Ṃōjinilimidāneoliṃō,ioḷọklikḷọkioonjakiko.AfterIfinisheddrinkingmywater,Ifellbackwardsontothesleepingmats.P814oḷọk
kilimiKoṃwinḷōmṇakkōnarmejemjabmejelkilimi.Beconsiderateanddon'tbesopresumptuous.mejel kil
EliṃliṃiEliṃliṃikapinwain.Thisboathasamossybottom.liṃliṃ
iṃiṃiEḷapaniṃiṃiiaarrainin.Therearelotsofiṃiṃatthelagoonsidetoday.iṃiṃ
jejaajmimiEḷapanjejaajmimi (ejjaajmimi)raantebōḷeṇ.Piecesofsashimiarealloverthetable.jaajmi
ejjaajmimiEḷapanjejaajmimi (ejjaajmimi)raantebōḷeṇ.Piecesofsashimiarealloverthetable.jaajmi
kūtimtimiEṃōjṇeaṃkūtimtimiajriṇeaolepiieṇ.Whydon'tyoustopwrappingthatbabyupallthetime.?kūtimtim
KūtimiKūtimi ṃōñā ṇebweenjabḷọñḷọñCoverthatfoodsothatthefliesdon'tgetonit.kūtimtim
 Ṃōjinrejkōbọrōkekōnbōlōkinimkimej,innāmrejjukjukiimbarkūtimikōnbōlōkimkalbwini.Nextitispreservedwithbreadfruitleavesandcoconutfronds,thenpoundedandagaincoveredwithleavesandburied.S28bọrōk
 Ṃōjinrejkōbọrōkekōnbōlōkinimkimej,innāmrejjukjukiimbarkūtimikōnbōlōkimkalbwini.Nextitispreservedwithbreadfruitleavesandcoconutfronds,thenpoundedandagaincoveredwithleavesandburied.S28jukjuk
 Ṃōjinrejkōbọrōkekōnbōlōkinimkimej,innāmrejjukjukiimbarkūtimikōnbōlōkimkalbwini.Nextitispreservedwithbreadfruitleavesandcoconutfronds,thenpoundedandagaincoveredwithleavesandburied.S28kallib
jaajmiĀjinjaajmi.Justrightforeatingraw.āj
 Jaajmiinekrotṇekijōṃ?Whatsortoffishyouhavethereforsashimi?jaajmi
 Ejjoiuiujaajmieokijō.Mysashimihadshoyualloverit.joiu
 Ḷōṃae,jemānjaajmi,”KapeneoekarbakeeloandedeḷọkanBojineojiḷait.Heyguys,let’seatsashimi,”theCaptainsaidwhenhesawtheBoatswainwasdoneslicingitup.P1329jiḷait
 Epojakñanjaajmi.Itwasreadytomakesashimi.P1317jaajmi
JejaajmiJejaajmiwōt,”Kapeneoeba.Itwillbegoodforsashimi,”theCaptainsaid.P1307jaajmi
kōjaajmiLiṃaroremootinkōjaajmi tokThewomenwenttogetsomefishforsashimi.jaajmi
KōmiKōmi ṃōṃool,”ikarikkūrḷọk ñanrūttoroimḷadikeo.Thankyou,”Iyelledovertotheadultsandtheyoungboy.P1281kōmi
 Eḷmāmikekōmikwōleakkōmiabwinjerbal?What'swithyoupeople,you'rehungryandyetyoudon'twanttowork.eḷmān
 Eḷmāmikekōmikwōleakkōmiabwinjerbal?What'swithyoupeople,you'rehungryandyetyoudon'twanttowork.eḷmān
arromiEjadinutiejimjidikwōtammānarromiteeñkikoieimjidikwōtammānroñjakeainikien.Itwasratherhighandwecouldbarelyseeitslightsorhearthesoundofitsengine.P930arrom
ruk-buōmiKoṃmaroñruk-buōmiiloejoujindekāeṇilik.Youmaycollectyourthrowingstonesatthepileofstonesattheoceansideofhere.ruk-bo
RMIJuonjiṃweakmaroñeoeṃōjkapeneiuṃwinJemānāeeoanRMI;barāinwōtjuonjiṃweakmaroñeoeṃōjkapeneiuṃwinjemānāeeoanjuonbarlaḷ.ArightorauthoritythathasbeenpromulgatedbytheConstitutionoftheRMI;alsoarightorauthoritythathasbeeninstitutedandconfirmedintheconstitutionofanothernation (definitionof'constitutionalright'fromLegalGlossary).jemānāe
 USimRMIrejjeṃdoonkōnbujenṇeilōtaerro.TheUSandtheRMIareworkingtogethertomeettheircompactagreements.jeṃdoon
kumiEḷapankarkumiiniakiukoaitwerōk.Thebaseballteamshadahighlydisputedgame.aitwerōk
 Earkiaajñankumi eoHewascatcherfortheteam.kiaj
 Raarebbōktokbuimṃaanpāik (ṇaṃaanpāān)kumi eoTheybroughtgunsandarmedthegroup.ṃaanpā
 Rōpejajuukkumieoan.Histeamgotclobberedatthegames.pejaju
 Koṃwinpinnikikumieṇadbwerenkōkōḷoḷo (ekkōḷoḷo)imwiin.Youmustcheerourteamsotheycanbeenthusedtowardwinning.pinnik
MORE kumi
kọuṃuṃiKwōnkọuṃuṃi ippaṃLethershareyouroven.uṃuṃ
kakuuṃuṃiKwōnkabkakuuṃuṃi ippaṃSeethatyoushareyourcombwithher.kuuṃuṃ
iuwuṃuṃiRaariuwuṃuṃiiuko.Theyhavebakedthesproutedcoconutsintheirshells.iuwuṃuṃ
 Kwōmaroñkeiuwuṃuṃiiukijerro?Couldyoudomeafavorandbakethesesproutedcoconutsforus?iuwuṃuṃ
AlmaroñūmiAlmaroñūmiearkōṃṃanbweentōprakjerbalḷapḷapeoadwōj.Yourcooperationenabledustocompletethegreatprojectofours.almaroñ
ittūṃtūṃiKwōnjabtūtūṃtūṃi (ittūṃtūṃi)wūjoojkaṇe.Don'tkeeppullingupthatgrass.tūṃtūṃ
tūtūṃtūṃiKwōnjabtūtūṃtūṃi (ittūṃtūṃi)wūjoojkaṇe.Don'tkeeppullingupthatgrass.tūṃtūṃ
niAjriroraṇrejikkureimallitotoilokimejān nieṇ.Thechildrenandplayinganddanglingontheleavesofthecoconuttree.allitoto
 Bukun ni.Coconutgrove.bukun
 Jājeeoeṇidipin nieṇ.Themacheteisatthebottomofthatcoconuttree.dāpi-
 Idaak nibweenkadipeneok.Drinkcoconutsmakesyoustrong.Drinkacoconutsothatitwillstrengthenyou.dipen
 Ḷeoeṇejenōktok nieṇ.Heisknockingdownsomecoconuts.enōk
MORE ni
ñiEorkekeinarar ñi?Doyouhaveatoothpick?arar
 Ear ñiimṃane ḷadikeo.Herevengedandkilledtheboy.ñi
 Eteepjuon ñi.Atoothisextracted.teep
 Ri-kaññōrñōr ñieoṇeThat'stheteethgrinder.ñōñōrñōr
baaniKōjroṃōkbaani.Let'splaythegameofbaanibaani
pāāñiKwōnpāāñi ṃaninājū.Putmymoneyinthesafe.pāāñ
ijuboñ-ijuraaniEbarbōjrakammānkarkōnonoakkōmmānijuboñ-ijuraaniaḷaḷkoñanmaatier.Westoppedtalkingandkeptatituntilthereweren’tanyboardsleft.P755ijuboñ-ijuraan
 Ebarbōjrakammānkarkōnonoakkōmmānijuboñ-ijuraaniaḷaḷkoñanmaatier.Westoppedtalkingandkeptatituntilthereweren’tanyboardsleft.P755maat
atowaaniEkwelalekwaaratowaani,”Jemaeba.Yeah,don’tunderestimatetheirstrength,”Fathersaid.P1051atowaan
kombaniIbanellolojikkakiiōbweeḷapanakāñankombani.Ican'tgetanycigarettesbecausethecompaniescan'tgetany.akā
koṃbaniEjbọọjñankoṃbani inHe'sthiscompany'sboss.bọọj
 Ejilānidaakippānkoṃbanieṇan.He'sgoingoutdrinkingwithhisbuddy.koṃbani
 Ejmānijainkoṃbani eṇHe'sthemanagerofthatcompany.mānija
 Jāākinkoṃbanitaṇeaṃ?Yourcheckisfromwhatcompany?jāāk
 Raarbaereri-jerbalinṂajeḷroilokoṃbanieoḷọk ḷọkoooṃejejwūdinjuonepād.TheMarshalleseemployeesinthecompanyweregraduallyfireduntilnotoneremained.baer
MORE koṃbani
jāniKwōjabinojeikḷọkjāniwakein,iaḷiṇmourkokein.Don'tdriftawayfromthesecanoes,theseareyourpassestolife. (Don'ttakethingsforgranted.)inojeik
 Kwōnamānjāānkaṇeaṃbwekwōnaajmejjāni.Spendyourmoneynowbecauseyoucan'ttakeitwithyou.amān
 Komaroñkejeiḷọkkatakkoearjakojāni?Couldyouwritedownthoselessonshemissedwhenhewasabsent?jei
mejjaniAolepjeḷaraṇeaṃmejjani wōtYourcrewmembersareasorrybunch.mejjani
oḷañiEapdikḷọkkōtoinimwōtkeinakejjañinlukkuunṃōṃan ñanlewūjḷā,”Kapeneoejkabbaroḷañikeejjiljinoawajọteeneo.Thewindandrainhavedieddownbutnotenoughtoputupthesail,”theCaptainutteredatabout6o’clockintheevening.P788waḷañi
būḷañiEnanaadmourñejejbūḷañikatakkoad.Wedon'tfeelwellwheneverweflunkanyofourcourses.būḷañ
māniNuknukmānimeneoejkōṇake.Theclothingsheiswearingisthin.māni
ṃaniArōkṃani.Greedyformoney.arōk
 Jenaajkōjjemọọjeṃanikeinekkarñanjoñanarmej.We'llappropriatethemoneyaccordingtopopulation.kōjjemọọj
 Kōjparokṃanikaṇenājiṃ.Saveyourmoney.kōjparok
 Kwōnpāāñiṃaninājū.Putmymoneyinthesafe.pāāñ
 Jenainiṃanikeinadimwiaikijuoninjin.Let'spoolourmoneytobuyanengine.ae
MORE ṃani
amāniEkjọọḷkabekṃōṇakṇakekkāwōtaerkōṃṃaniloaelōñkoilikinmereikeakejjeḷọkarmejinamāni.Saltfishanddriedfisharerarelymadeonouterislandsthathavelotsoffishandnoonetoconsumethem.S27kōkā
 Ekjọọḷkabekṃōṇakṇakekkāwōtaerkōṃṃaniloaelōñkoilikinmereikeakejjeḷọkarmejinamāni.Saltfishanddriedfisharerarelymadeonouterislandsthathavelotsoffishandnoonetoconsumethem.S27ek
 Ekjọọḷkabekṃōṇakṇakekkāwōtaerkōṃṃaniloaelōñkoilikinmereikeakejjeḷọkarmejinamāni.Saltfishanddriedfisharerarelymadeonouterislandsthathavelotsoffishandnoonetoconsumethem.S27amān
 Ekjọọḷkabekṃōṇakṇakekkāwōtaerkōṃṃaniloaelōñkoilikinmereikeakejjeḷọkarmejinamāni.Saltfishanddriedfisharerarelymadeonouterislandsthathavelotsoffishandnoonetoconsumethem.S27lik
emāniKwōnkajemejeledikeṇbweemāninuknukeṇan.Youshouldhavethegirlwearaslipbecauseherdressisthin.jemej
 Kwōnjemejbweemāninuknukṇeaṃ.Wearaslipbecauseyourdressisthin.jemej
kōmṃaniJuoniaanri-ininro,kōrāroimraarkōmṃaniinkein,eṃōjanbōkkakkije.Oneofthewomenwhomadethesegrassskirtspassedaway.inin
kōṃṃaniWāweenaerkōṃṃani,rejkibwijiñan ñeepodāninnāmjimeeṇetōrereinakaparetōrereinkōnkaajliiñakdekābweenjabrōṃtōrereinimkōṃṃananettoon.Thewaytheymakethem,theydigdownuntilitisnearwater,thencementthesidesbutputarimarounditwithanoildrumorstonessothatthesidesdon’tcrumbleandmakeitdirty.S22apar
 Ri-wūnoreinraarṇoojwūnokoaerimwāweenkōṃṃaniimkwaḷọkwōtñanronukwierimjerāer.Thesemedicalpracticionerskepttheirmedicinesandhowtousethemsecret,andrevealedthemonlytotheirfamiliesandfriends.S8ṇōṇooj
 Kainṃōñārotkaṇrejkōṃṃani?Whatsortoffoodsaretheypreparing?kain
 Earitokri-kakijānIuunibōjitieṇanAwaiimraarkatakinri-peperowāweenkwelọkimbarmenkojeteḷaptokjāerñankōṃṃanikwelọkkoankien.ProfessorscamefromtheUniversityofHawai‘iandinstructedtherepresentativesonimportantpointsofhowtomeetandholdlegislativesessions.S16pepe
 Ri-wūnoreinraarṇoojwūnokoaerimwāweenkōṃṃaniimkwaḷọkwōtñanronukwierimjerāer.Thesemedicalpracticionerskepttheirmedicinesandhowtousethemsecret,andrevealedthemonlytotheirfamiliesandfriends.S8wūno
ñaniElōñmenjekaroemaroñoktakñani.Manythingscanbemadefromjekaro.S19jekaro
 Elōñmenjekaroemaroñoktakñani.Manythingscanbemadefromjekaro.S19ñan
 KōnanjabwewaimkeinkōnonoiloaelōñinṂajeḷ,jetiienejwōrñūtailoaelōñkoilikinakejjeḷọkejeḷākakeṃaeiienejetalwakoñani.BecausetherearenotenoughshipsandcommunicationgearintheMarshallIslands,sometimesthereisfamineontheouterislandsbutnooneknowsaboutituntilshipsgothere.S25ñūta
kajimettaniEṃōjkajimettanipilawā.Theloaveshavebeencutinhalf.jimattan
kōjeblọkwaniṂwijitekkaṇeimkōjeblọkwani.Havethosefishcutinhalf.jeblokwan
EjerwaniEjerwani ṃanikoan.Hewastedhismoney.jerwaan
jieñiBarueoearjieñirọñko.Thebulldozercovereduptheholes.jieñ
karpeniIññā,”Jemaeba,IkarlowōtanBojinkarpenipotakjiddikkoieraaneoḷọk.Ak…”Yes,”Fathersaid.IsawtheBoatswainpatchingupsomelittletearstheotherday.But…”P422karpen
ainiKwōnañinjekekejokāinwainieoiaraini?HaveyouchoppedthecoconutsinthepileImade?jokā
 Aini ñarkaṇeñariierCollectthosenartheyleftthere.ñar
 Jenaini ṃanikeinadimwiaikijuoninjin.Let'spoolourmoneytobuyanengine.ae
 Kwōnainiwainikaṇe.Gatherthosecoconuts.ae
 Jemakabḷōṃareinruorōkarlobwejuoneoiieneṃṃaninnemraarjọkpejimainijetaerjelaḷaḷkabtiin.Fatherandthetwomensawanopportunity,sotheywentthroughthescrapandcollectedwoodandmetalforthemselves.P18jọkpej
MORE aini
RaainiRaainiarmejroṇaiturinṃōnkoeo.Thepeoplewereassembledneartheshelter.ain
jainiKwōjaikujjainijāākṇebwerenmaroñkōḷḷāiki.Youmustendorsethecheckbeforeitcanbecashed.jain
 Kwōjaikujjainipebaṇe āinwotjuonri-kaṃool.Youhavetosignthedocumentasawitness.jain
 Peentaeokwaarjainijāākkokake?Whatpendidyousignthecheckswith?kake
wainiKwōnatitiikwainikaṇebwerenṃōrā ḷọkSmokethatcoprasothatitwillgetdrier.atiti
 Ebōḷoñarwaini eThiscopranuthasstartedtoformaspongykernel.bōḷoñar
 Ebōrrāwaini eoThecoconutwascutinhalf.bōrrā
 Ebuñlọkoṇāānwaini.Thepriceofcoprahasgonedown.buñlọk
 Ḷeoejdedeb (eddeb)waini.Heishuskingcopranuts.dedeb
MORE waini
juwainiṂwejoejjuwainijemejeṇan.Ṃwejoissewinglaceonherslip.juwain
 Anwōnnuknukṇekwōjjuwaini?Whosedressareyouputtinglaceon?juwain
ekkeiniEbankanoojḷapanekkeinikōjbweeḷapaniabuñkōnajriraṇnājin.Wedon'tseeverymuchofhimbecausehe'ssobusywithhischildren.iabuñ
 Eṃōjṇeaṃkōkeini (ekkeini) ṃōnkadekkaṇ.Stopfrequentingthebars.kōkeini
 Jekdọọnñeeḷeakearjabjokwōdankōkeini (ekkeini) jemānDespitehisgreatsuccessandfamehedidnotfailtokeepintouchwithhisfather.kōkeini
AelōñkeiniAelōñkeinitokkobbankilōkkaṇe.PutAelōñkeinbananasinthoselargefoodbaskets.Aelōñ-kein
EaelōñkeiniEaelōñkeini ḷọkMājrojānUtrōk.MajurogrowsmoreAelōñkeinbananasthanUtrik.Aelōñ-kein
kōkeiniEṃōjṇeaṃkōkeini (ekkeini) ṃōnkadekkaṇ.Stopfrequentingthebars.kōkeini
 Jekdọọnñeeḷeakearjabjokwōdankōkeini (ekkeini) jemānDespitehisgreatsuccessandfamehedidnotfailtokeepintouchwithhisfather.kōkeini
pileiniKwōnjoujinpileiniekkarñanpābōḷeanwūntōe.Pleaseplaneitsoitcanfitthebevelofthewindowsill.pābōḷ
 Taṇekwōjpileini?Whatareyouplaning?pilein
teiñiKwōnteiñikaareṇkōnḷalemkōḷaninkiaaj.Pleaseputfivegallonsofgasinthecar.tōteiñ
 KeejmatraijeoikkwaḷọktokkōnnọkabjuonkuwatinkọọnpiipimteiñitokjuontibatindānninidaakbwerenpojakñanaerjelrọọltokimṃōñāWhenthericewascooked,Igotoutsomedishesandacanofcornedbeef,andfilledupapotofwaterforteasoeverythingwouldbereadywhenthethreemencamebacktoeat.P370kōnnọ
 Kājjioñjabkakkopkopeaṃteiñitāāñṇebwekōjromaroñpo.Trynottomakeanygurglingsoundasyoufillthetankwithgasorthey'llcatchusdoingit.kokopkop
 Kiiōkekwopādijin,kwōnjajibwebanōḷebweinteiñitāāñeaninjinekōnkiaj.”Nowthatyou’rehereyoucanholdthefunnelsoIcanfilltheengineupwithgas.”P589banōḷ
 Eḷakbarḷapḷọkanlelāleimṃōtwaeo,dāneolowaejjādbūtbūtimkōṃroJemaṇokakejablilutōktōkdāneokōṃroejteiñi ḷọk ñanlowaantāāñeo.Therolloftheboatbackandforthonthewavesstartedtointensify,andthewaterinsidetheboatsplashedandsprayedmeandFatheruntilweweresoakingwet,buttheliquidwewerepouringfromthecanneveroncespilledover.P595lelāle
MORE teiñi
ḷajiiñiKwōnḷajiiñitūraṃkaṇe.Lashthosedrumsdown.ḷajiiñ
bakkiiñiJājeoearbakkiiñiri-kọọtro.Thejudgefinedtheburglars.bakkiiñ
kōbakkiiñiKwōnkōbakkiiñibweearkadekimire.Youshouldmakehimpayafinebecausehewasdrunkandgotintoafight.bakkiiñ
jokiiñiRi-jokiiñeoearjokiiñiaolepenruuṃkoiṃweo.Thehousekeeperhascleanedeveryroominthehouse.jokiiñ
 Elōtaṃkarjokiiñiraantebōḷe.Youcleanedthetabletopwell.jokiiñ
ejokiiñiKōrāeoejokiiñijikinkōmateo.Thewomanhascleanedthekitchen.jokiiñ
kaabḷajtiiñiRaarkaabḷajtiiñitōrereinṃweoTheyplantedabḷajtiiñaroundthehouse.abḷajtiiñ
aintiiniWāweenkōṃṃanjāānkunjānbōbeñin,ñeejowatbōb,jejaintiiniakuṃwini.Thewaytomakejāānkunfrompandanusis,whenitisripe,toboilitorbakeit.S12owat
wiiniEarwiinijokālōteo.Hewonthecandidacy.jokālōt
ewiiniKeejroñkeewiiniteejeoearjabjuurlaḷ.Whenheheardthathepassedtheexam,hewasveryhappy.jab juur laḷ
kọkwiiniRaarkọkwiini inneShewascrownedqueenyesterday.kwiin
ḷaajiñiBojine,etalimpukotinuknukkoaṃbweinaajḷaajiñimenọknọkkaṇeioonteek,”Jemaeba.Mr.Boatswain,gogetyourclotheswhileIlashdownthethingslyinglooseondeck,”Fathersaid.P407ḷaajiñ
akajiniEjakajinijuubeṇ.She'sputtingakajinfishinthesoup.akajin
EakajiniEakajini ṃaḷo ṇeThewholelagoonisteemingwithakajinfish.akajin
pejiniKwōnpejinidānṇeCatchthewaterinthebasin.pejin
būrejiniLiṃaroraṇrejkaediṃōnamiṃōṇoeṇankuḷabeṇankōrākeinaerrobūrejiniri-kakieṇ.Thewomenareshoppingfortraditionalwomen'smatsatthewomen'sclubhandicraftshoptogiveasgiftstothemanofthecloth.ed
baijiniEarbaijiniñanlioippa.Hetriedtoturnmywifeagainstme (bytellingherbadthingsaboutme).baijin
ikjiniKomaroñkeikjinitokekkijō?Couldyouhavemyfishcookedonstone?ikjin
kwanjiniKwōnkwanjiniṇeRoastthatbreadfruit.kwanjin
jinjiniElluḷōḷḷapeoimjinjiniajriro.Theoldmangotmadandsworeatthechildren.jinjin
kappijinjiniRejkappijinjinijiiñlijkaṇaer.TheyareputtingspotsallovertheirT-shirts.būbjinjin
bojiniEarbojinitokwaeṇ.Hewastheboatswainonthatshipwhenitcamein.bojin
kabojiniKwōnkabojini.Makehimaboatswain.bojin
karjiniKwōnkarjini ṃoktajānaṃtile.Throwsomekeroseneonitbeforeyoulightit.karjin
katakiniIarkabkūbjereemṃōkakkōnankarbōdkatakiniebanṃōṃan (eṃṃan).IgavehimalltheadviceIcouldbuthe'sbeensospoiledthatIdoubtifhe'lleverreform.kabkūbjer
 Iarkatakini kūtaItaughthimhowtoplaytheguitar.katak
kōtakinkiniKwōnjabkōtakinkini ippaṃDon'tlethimusesomeofyoursocksinthemeantime.takinkin
kajitūkiniKwōnṃōkkajitūkini ḷeṇeearwajjikōt?Howaboutaskingthatmanwhyhecame?kajitūkin
 Kwōnṃōkkajitūkiniearpādia?Inquireofhimwherehewas.kajjitōk
kwaḷiniJekaroejwaḷọkjānutakinniiloiieneṇejjañinrupimjepeḷḷọkimwaḷọkkwaḷini.Jekarocomesfromcoconutshootsbeforethetimewhentheyhaven’tyetbrokenandseparatedandsmallcoconutshaveappeared.S19jepel
niniJeronini kokoLet'ssharethiscoconut.koko
 Kwōnninimaañkaṇe.Poundthosepandanusleaves.nin
āñiniKwōnāñinikoṃroṃōñāEscorthimtothetable.āñin
 Kwōnāñiniimkaaewanliki.Takehimwithyoutoshowhimhowtobecomeanexpertfisherman.aewanlik
 KwōnjaāñiniippaṃinkaalloloikiimeḷanāninPleasetakehimwithyouandshowhimtheisland.allolo
 EarjabāñiniippāerkōnkeejtōḷọkpikōtāinwōtLurōkeoraarkupiikijānkumieoaer.Hedidn'tgowiththembecausehewasascowardlyasLurōk,whogotfiredfromtheirteam.tōḷọk
eañiniEtkekoṃwijjabeañinibweenkōkaatak (ekkaatak) lipaantoWhywon'tyoutakehimalongsohemaylearntofishbythelipaantomethod?lipaanto
JañiñiJañiñiiniaṇekineōṃ?Yoursleepingmatisfromwhichatoll?jañiñi
 Juonekineōjañiñi.Ihaveasleepingmat.jañiñi
EkañiñiEkañiñiankōṇanikien.Hishorseplayisprovoking.ñi
māniniNuknukmāninimeneoejkōṇake.Theclothingsheiswearingisverythin.māni
kāinin(i)Renañinkāinin(i)keri-ebro?Havetheyadornedthedancerswithgrassskirts?inin
kaininiKwōnkaininiledikṇebweenmaroñetalinebippānledikraṇṃōttanDressthatgirlupwithagrassskirtsoshecanjointheothergirlsinthedance.inin
kowaininiAnwōninbuñūnkowainini?Whoseturnisittoharvestthecoconuts?buñ
 Wōnenaajṇakijed ṇa āneṇ ñejenaajkowainini?Who'llfeeduswhenwegomakecopraonthatislet?ṇakijen
 Ūlūlinkowaininieoaṃeke?Isthisyourcopraaxe?ūlūl
 Amijeeliienkowainini.It'syour (threepersons)turntoharvestthecoconutandmakecopra.amijeel
 Jibboñōnjekḷajjenājjinokowainini.Themorningofthedayaftertomorrowwewillstartmakingcopra.jibboñōnin jekḷaj
MORE kowainini
kaṃṃōleiñiñiTaeṇejkaṃṃōleiñiñi?What'scausingittobob?ṃōṃōḷeiñiñ
kapiininiKwōnjakapiininiippānṃoktaLetheruseyourpinsforthetimebeing.piinin
kariiñiñiKwōnkariiñiñibweekōṇaanriiñiñ.Putaringonherbecauseshelikestoweararing.riiñiñ
ejaññiñiLikaoeṇedikejaññiñi ḷọkjānlikaoeṇjein.Theyoungmanismorepatientthanhisolderbrother.jaññiñi
 Ejaññiñilikaoeṇ.Thatyoungmanisnoteasilyangered.jaññiñi
jotoiñiJenjotoiñi ānin ānedLet'sgiveourislandageneralcleanup.jotoiñ
rōpiniEarrōpini bōranSheworeribbonsinherhair.rōpin
karōpiniEarkarōpiniledikeonājin.Sheputribbonsinherdaughter'shair.rōpin
lippiniIarlippinieke.Ishotthisfish.lippin
 Jablippinidoonbwekoṃnaajjorrāān.Don'tshoot (rubber)ateachotherbecauseyou'llgethurt.lippin
batiniEjbatini lieṇHe'shavingherasasecretlover.batin
 Kwōnbatinijōōtṇeaṃ.Buttonyourshirt.batin
jatiniRaarjatini iiōkTheyputsardinesasoneoftheingredients.jatiin
aintiniKwōnaintinibōbkaṇebwerenpidodoadwōdwōd.Boilthosepandanussothattheywillbeeasyforustochew.aintiin
ḷōbọtiniEṃōjḷōbọtiniarināninThislagoonhasbeenfishedout.ḷōbọtin
kọkutiñiRejkọkutiñi ippāerThey'relettingherskip-ropewiththem.kutiñ
BwiniBwini ṃōkkaṇe.Pleasecountthosebreadfruit.bōnbōn
 Kwōnbwiniek.Countthesefish.bōnbōn
 Rōnañinbwinikepọḷotko.Havetheballotsbeencounted?pọḷot
 Tōlienekjebanbwini.Somanyfishwecan'tcountthem.tōlien
 Elukkuunjiṃwebwini ṃaniko.Heisextremelyprecisewhenhecountsmoney.jiṃwe
MORE bwini
kalbwiniṂōkajimkalbwinibweebōj.Betterhurryupandburythecorpsebecauseit'sswollen.bōj
 Ṃōjinrejkōbọrōkekōnbōlōkinimkimej,innāmrejjukjukiimbarkūtimikōnbōlōkimkalbwini.Nextitispreservedwithbreadfruitleavesandcoconutfronds,thenpoundedandagaincoveredwithleavesandburied.S28bọrōk
 Ṃōjinrejkōbọrōkekōnbōlōkinimkimej,innāmrejjukjukiimbarkūtimikōnbōlōkimkalbwini.Nextitispreservedwithbreadfruitleavesandcoconutfronds,thenpoundedandagaincoveredwithleavesandburied.S28jukjuk
 Ṃōjinrejkōbọrōkekōnbōlōkinimkimej,innāmrejjukjukiimbarkūtimikōnbōlōkimkalbwini.Nextitispreservedwithbreadfruitleavesandcoconutfronds,thenpoundedandagaincoveredwithleavesandburied.S28kallib
aṃwin(i)Kwōnaṃwin(i)peiṃṃoktajānaṃṃōñāWashyourhandsbeforeeating.aṃwin
kaaṃwiniKwōmaroñkaaṃwiniilobakōjṇeippaṃ.Youmaylethimwashhishandsinthebucketyou'reusing.aṃwin
uṃwiniEmejuṃwiniko.Thosebreadfruithavebeenbaked.uṃuṃ
 Wāweenkōṃṃanjāānkunjānbōbeñin,ñeejowatbōb,jejaintiiniakuṃwini.Thewaytomakejāānkunfrompandanusis,whenitisripe,toboilitorbakeit.S12owat
 Ñeejemmed,kwōjuṃwiniimewaḷọklipedakjekaka.Whenitisripe,youbakeitanditbecomesliped (bakedbreadfruit)orjekaka (breadfruitchips).S12memed
kanniEṃōjkekannikōbkoanwaṇeHavethewatercontainersforyourboatbeenfilled?kōb
pikinniEarpikinnikōnjuonnuknukiaḷotiltil.Sheworeayellowpolkadotbikini.tiltil
 AiluwaannañnañinPikinni.NoisyBikinians.ailuwannañnañ
 Pikinni ailuwannañnañBikini,thelandofnoisypeople.ailuwannañnañ
 ĀlikinanatomiikbaaṃeodebokḷokiloṃaḷoinPikinni,eḷakajeḷḷāḷọkekiparijet.AftertheatombombwasdetonatedintheBikinilagoon,therefollowedadelugeofdeadfishwashedupontheshoresoftheislands.ajeḷḷā
 PikinniimĀnewetakrejijokoAmedkaearteejbaaṃie.BikiniandEiniwetokarewhereAmericatestedbombs.S1teej
iPikinniKōmareñjakeanṃweiurlaḷkeejwōtlọkbaaṃeoiPikinni.WecouldfeelthegroundquakingwhentheH-bombwasdroppedatBikiniAtoll.ṃweiur
ri-PikinniEmṃanadalujeanri-Pikinniraṇṃōñākōnaji.ItwasgoodtowatchthePikinnipeopleeatingwithchopsticks.aji
ḶañinniAjbwirōkinraankeinejjabeinwōtraankoanḶañinni.Thetasteoftoday'sajbwirōkpandanusisnotasgoodasinthedayofḶañinni (ḶañinniwasthefirstprehistoricchiefthatcanbetracedbackfromwhomdescendantsofthepresentdayKabuachieflylineageoriginated.)Ajbwirōk
jioñiRi-jeñakrọñrorejjioñirọñko.Theholefillersarenowfillinguptheholes.jeñak
kọkoniKeikarrọọllaḷḷọkibarioonJemaejlimijakikoimkọkoni.WhenIwentbackdownIsawFatherfoldingthesleepingmatsandputtingthemaway.P823koṇ
 Kabkiliajṇe ṃōjinaṃkọkoniemjakkaṇe,”KapeneoebañanBojineo.Closethehatchassoonasyouputawaytheanchorline,”theCaptainsaidtotheBoatswain.P759koṇ
kọkoṇiEjmootḷọkwōtḷeoakJemaeba,Jerowanlaḷtakñanruuṃininjinebweinkọkoṇikeinjerbalkaṇimātiilowaanbọọkeṇnieer.”Astheoldmanwasleaving,Fathersaid,Let’sgodowntotheengineroomsoIcanstraightenupmytoolsandputthemawayintheirbox.”P136nine
 Alikkarkeenaajbarrọọltokinkọkoṇikeinjerbalan,”ikarbaippamake.Obviouslyheisgoingtoreturnandputawayhistools,”Isaidtomyself.P53koṇ
 Ṃōjin,jejkōjeeki,imñerōṃōrā,kọkoṇi ṇailowaaniiep,bọọk,aktiin,ṃaeiienjeaikujiñan ṃōñāThenweputthemtodryinthesun,andwhentheyaredry,fitthemintoabasket,box,orcanuntilweneedthemforfood.S27koṇ
 Ṃōjin,jejkōjeeki,imñerōṃōrā,kọkoṇi ṇailowaaniiep,bọọk,aktiin,ṃaeiienjeaikujiñan ṃōñāThenweputthemtodryinthesun,andwhentheyaredry,fitthemintoabasket,box,orcanuntilweneedthemforfood.S27kōjeje
kọkọṇiKōmmānṃabuñimḷakdedeḷọk,erjelkōḷaakwūjḷāeoimmenkojetkōbwebwein,akñaikarreoikikōnnọkoimkọkọṇi.WhenwefinishedeatingbreakfastthethreeofthemattachedsailandarrangedtheothernecessarysailinggearwhileIwashedthedishesandputthemaway.P836kōbwebwei-
 Iḷaklaleeṃṃanñekōjjelbarkōrrọọlwajaḷaḷñanlowaimkọkọṇi ṃoktajānanbuñutọrṇeimkōjjeplōklōki.Ithinkweshouldbringallthelumberbackinandputitawaybeforethewindandrainpickupagainandspreadthemallaroundinthewater.P736rọọl
jooniWāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27bukwōn
 Wāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27jojo
 Wāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27jọọḷ
 Wāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27iio
kattooniEarkanoojiietaebōjlaḷettoimjabdewōtarmejrejkōjerbaleimkattooni.Therewereveryfewcisternsinoldentimes,andeveryoneusedthemandcontaminatedthem.S22tōtoon
almaroñiJerbalkoanrainiinearṃōkajaertōprakkōnankararmejroalmaroñi.Today’staskswerecompletedspeedilybecausethepeopledidthemtogether.almaroñ
ToniEwiwāweenatatinToni?HowdoesTonywearhishat?atat
 EbattipñōleowaanToni.Tony'ssailingcanoeisslow.bat
 EpādkeToniiṃōṇe? ...BwebōtaejjokweṃwiinIsTonyinyourhousethere?.. (You're)assumingheliveshere.bwe bōta
 Tonieṇejkōṃṃanpoktakilokuḷabeṇ.Tonyismakingadisturbanceintheclub.poktak
 KarkadektataToniilobadeeo.Tonywasthemostintoxicatedattheparty.kadek
kattōñtōñiKwōnjabkattōñtōñijāāndekākaṇebwejouwaroñ.Stopclinkingthosecoinsbecausewe'reannoyedbythenoise.jāān dekā
akkauniIarakkaunijedọujijeiṃōnKūraan.IboughtmytrousersoncreditatGrant'sstore.akkaun
kaakkauniRejabkaakkaunibweenanaetan.Shewasrefusedcreditbecauseshehadabadreputation.akkaun
KaabōntauniKaabōntauni ippaṃLetherplayteeter-totterwithyou.abōṇtọun
buñiInaajbuñi ṃadeeaṃilju.I'llmakeahandleforyourspeartomorrow.buñ
iabuñiJabinepatakōnaniieniabuñi koṃDon'tworryabouttimecatchingupwithyou.iabuñ
jimañūñiKwōnañinjimañūñikejekaroeo.Haveyoufermentedthecoconuttoddy?jimañūñ
 JimañūñijekaroṇeHavethecoconuttoddyfermented.jimañūñ
KajimañūñiKajimañūñijekaroṇelimenri-kadekraṇ.Havethecoconuttoddyfermentedforthedrinkers.jimañūñ
bọuniKwōnbọunipiikṇeWeighthatpig.bọun
 Bọunimọọnkaṇ.Weighthosecoprapieces.mọọn
 Iarloaerkowatrereik(i)wainikaṇerejbọuni.Isawthemdryonlysuperficiallythecoprathey'reweighingnow.watre
JọuniJọunikidukaṇe.Throwwateronthosedogs.jọjo
 Iarjọunikōndānimkọruji.Isplashedwateronhimtowakehimup.jọjo
itūñiJabitūñi mejaṃDon'trubyoureye.itūñ
ititūñiJabititūñi mejaṃDon'tkeeponrubbingyoureye.itūñ
ḶattuñiḶattuñipāākṇePackthatsacktight.ḷattuñ
jibuuniKwōnjibuunijānpilejṇeSpoonitoffyourplate.jibuun
 Ebōkejānpeiūimjibuuni ḷọkjimettaninṇaioonraijeokijen.Hetookitfrommyhandandscoopedhalfthecanontohisrice.P373bōk
iuuniJoñananlijjipdojidikwōtiuuniakeokjak.He'ssoweakinthelegsthatevenalittlepushwouldmakehimfalldown.lijjipdo
 Kwōmaroñkejipañiuunikaare?Couldyouhelpmepushthecar?iuun
kaJuuniKwōjaikujkaJuuniimetal.YouneedtowaituntilJuneandthengo.Juun
karwūniKwōnkarwūniekkaṇe.Scalethosefishthere.karwūn
loiÑekwōjloimenkeinkwōjeḷākeṂatteen ṇeiṃaan.”Whenyouseethesethings,you’llknowthatMatteenisaheadofyou.”P208ṃaan
IloiIloi,”BojineoebaimbōkjebweeojānKapeneoimjarōkjuonalinṃurIseethem,”theBoatswainsaidashetookthewheelfromtheCaptainandstartedanancientnavigator'schant.P509lelo
kajaṃōṇōṇōiRikadōkrorarkajaṃōṇōṇōi partyThedrunkardsmadethepartyuninteresting.jaṃōṇōṇō
JepiJepiakkikōkañkōñ (ekkañkōñ)kaṇeipeiṃ.Trimthosesharpfingernailsofyours.akki
 Inaajjepiwūtkaṇ.I'lltrimthoseflowers.jep
bukwelepiEḷapaṃbukwelepipitetokaṇe.Youcutthosepotatoestoothick.bukwelep
eaklepiAolepiienkwōjeaklepilolokaṇeimṃoolkekwekwōjjuonri-eaklep.Youalwaysrobthehensoftheireggsandit'struethatyouareaneggrobber.eaklep
tallepiKwōntallepikaṇeimbwinitokbweinjeḷājete.Counteverybreadfruitthereandletmeknowhowmanythereare.tarlep
NepiÑeejorwaanNepi,ettileñeñjeḷa.Whenthere'saNavyshipinport,sailorsareallovertheplace.tileñeñ
 Earkatakaṃbaiippānnepi roTheU.S.Navypeopletaughthimhowtoumpire.aṃbai
kaipiKajiṃweimjabkaipi.Makeitstraightanddon'tletitgetcrookedcrooked.ip
 JabkaipiaṃjelainṇeDon'tdrawthelinecrooked.ip
kajikraipiWōnṇeearkajikraipi?Whomadehimthescribe?jikraip
taipiEartaipipebaeo.Hetypedthepaper.taip
EjjiipiipiEjjiipiipiankōnono.He’salwaystalkingaboutjeeps.Ejjiipiipiankōnono.He’salwaystalkingaboutjeeps.Ejjiipiipiankōnono.He’salwaystalkingaboutjeeps.jiip
jeepsEjjiipiipiEjjiipiipiankōnono.He’salwaystalkingaboutjeeps.Ejjiipiipiankōnono.He’salwaystalkingaboutjeeps.Ejjiipiipiankōnono.He’salwaystalkingaboutjeeps.jiip
 Ejjiipiipiankōnono.He’salwaystalkingaboutjeeps.Ejjiipiipiankōnono.He’salwaystalkingaboutjeeps.Ejjiipiipiankōnono.He’salwaystalkingaboutjeeps.jiip
tiipiIjajealwōjtiipi.Idon'twatchtv.alwōj
 Nañinmejkorōḷḷaprejaolepitokjānaelōñinpālle,ainwōtpoliokabtiipi.Majordiseasessuchaspolioandtuberculosishaveallcomefromforeigncountries.S7nañinmej
kaaiḷḷipiEjkaaiḷḷipi ṃaan ṃadekaṇan.He'salwaysusingbluntpointedspears.aiḷip
pipiEjpipiijeṇiuṃwinjidikiien.He'stakingashortnapthere.pipi
jikraipipiEjjikraipipikweḷọkeo.Themeetinghadenoughscribesattending.jikraip
ḷōkatipiJabḷōkatipi jatūṃDon'tteaseyourbrother.ḷōkatip
kajuipiKwōnkajuipi.Lethimplayjuipjuip
jokkwōpiKwōnjokkwōpi.Makethesebreadfruitintosoup.jokkwōp
ṃupiIjjilkinḷọkeokbwekwōnṃupibōtaabkwōnaajmakekōḷḷāoṇeaṃ.I'msendingyoutothemovies,butyou'llhavetopayyourownway.bōtaab
 Ekabūroṃōjṃōjṃupi eoThemovieissad.būroṃōj
 Kweātiaaṃiloṃupieoboñ?Whowaswithyouatthemovielastnight?iaa-
 Earjālleplepnabōjānṃōnṃupi eoHelayfaceupoutsidethemovietheatre.jarleplep
 Ekaamijakṃupi eoThemoviewasscarey.kaammijak
MORE ṃupi
kōllejariRōbanekōllejari erTheycouldn'toutmaneuverthem.kōllejar
KōjjarjariKōjjarjarinuknukkaṇe.Exposeandspreadouttheclothessotheycoulddryeasily.jarjar
rojeriRejrojeri kiiōThey'resayingtherosarynow.rojeri
 Kōṃrojujentoilowaimjarinrojeri.Sowewentdownandprayedtherosary.P949rojeri
iperiEkwe,kwōnkabpādwōtijeṇebweinaajekkotaklōñḷọkimiperi ḷọkioonteekilowaankōjāmṇe ḷọkimkwōnaajjibwetuḷokaeriloiieneṇijkōtḷọkibwerenjabwōtḷọkimureeokkabinjinṇe,”Jemaekarkapilōktok.Okay,juststaythere,becauseI'mgoingtodragoneendoftheboardupondeckandthroughthedoorwaywhileyouholdtheotherend;thatwayitwon’tfallonyouortheengine,”Fathersuggested.P677ipep
iriJabirimājṇemejaṃkōnrāākbwekwōnaajkọkurereiki.Don'twipeyourglasseswithragsoryou'llscratchthem.kurere
 Kwoaikujirijuujkaṇeaṃbwerepedkat.Youneedtorubthemudoffyourshoes.iri
 Iutūkjiiñlijeoimiri ḷọkmenokadueoideṃaimturinmeja.Itookoffmyshirtandwipedthesweatfrommyforeheadandmyface.P991daṃ
 Kilenkōṃṃane,totakeṃokta, ṃōjinkwaḷe,tokālikirikōndekāpukorinnāmliklikiimkōjeeke.Thewaytoprepareitistofirstdigitup,andafterwashingit,grinditwithcoralrocks,andthensiftitanddryitunderthesun.S20totak
 Kilenkōṃṃane,totakeṃokta, ṃōjinkwaḷe,tokālikirikōndekāpukorinnāmliklikiimkōjeeke.Thewaytoprepareitistofirstdigitup,andafterwashingit,grinditwithcoralrocks,andthensiftitanddryitunderthesun.S20kwaḷkoḷ
MORE iri
ajiriEṃōjṇeaṃkaadeboululiajiri ṇeStopwhirlingthatchildaround.addeboulul
 Etkekwaarapijajiri eoWhydidyoupinchthechild?apap
 Ajirirorejkōbabūbḷọk ñanjabōnāniinThechildrenarelookingforbutterfliestowardtheendoftheisland.babbūb
 Ebabuajirieokadedeioonjakieo.Thechildhasalreadylaindownonthemat.babu
 Kwōnekpaikajiriraṇebwerenilānikkure.Changethechildren'sclothessotheycangooutandplay.ekpā
MORE ajiri
ñijiriEkwejerojinoñijiri,”iroñanJemabañanBojineo.Okay,let’sstartchanting,”IheardFathersaytotheBoatswain.P839ñijir
kaajjiririEṃṃanankaajjiriri.Helooksafterachildwell.ajri
 Kwomaroñkeitokkaajjiriri buñniinCouldyoucomeandbabysittonight?kaajiriri
EkaajjiririEkaajjiririleḷḷapeoippānkōrāeonejin.Theoldladyhelpsherdaugherwithherchildren.kaajiriri
Ri-kaajjiririRi-kaajjiririeoamroeṇ.That'sourhiredbabysitter.kaajiriri
ibbūririKwōnkōmatḷọkbweibbūriri.HurryupwiththecookingbecauseI'mstarved.būbriri
 Ibbūriri ḷọkwōt.Iamhungriernow.būbriri
 Ibbūriri ḷọkwōtkōnlaliṃōñākaṇe.Lookingatyourfoodmakesmewanttotasteit.būbriri
EṃṃuririEṃṃuriri ḷeeṇHe'salwaysindebt.ṃuri
AjriAjriroraṇrejikkureimallitotoilokimejānnieṇ.Thechildrenandplayinganddanglingontheleavesofthecoconuttree.allitoto
 Kwōnbajeḷọkajriraṇeñanjikuuḷ.Busthosechildrentoschool.baj
 EbakkitojetajriinṂajeḷSomeMarshallesechildrenhaveyaws.bakkito
 Kwōnboktakeajri ṇejānwōtkein.Protectthatchildfromtherain.boktak
 Kwōnbōklaḷḷọkajri ṇeGetthatchilddownfromthere.bōklaḷḷọk
MORE ajri
EajriEajriankōnnaan.Hespeakslikeachild.ajri
tiikriEarpinittoikijuonantiikriimtōprak.Hestruggledforadegreeandgotone.pinnitto
rojōriInnemkōmjelkarjinoamjelrojōriimjar.Sothethreeofusstartedtopraytherosary.P1179am
 Enaajeṃṃanakkōjeañaikujrojōriippāndoonimkajjitōkjipañ,”Jemaekarba.He’llbeokaybutweneedtosaytherosarytogetherandaskforhelp,”Fathersaid.P1076rojeri
 Ejjeḷọkmeneṇeṃṃanḷọkjānrojōri,”Jemaekarba.Nothingisbetterthansayingtherosary,”Fathersaid.P1177rojeri
kōjḷọriEwikilenkōjḷọri ṃọle?Howdowestuntheserabbitfish?kōjḷọr
liñōriKwōnliñōrikatakkaṇaṃ.Studyyoursubjects.liñōr
dooriIkarbūkiḷọkimdoori ṇaiturierjel.Itookbiscuitsandputtheminfrontofthemen.P963dedoor
 EjṃōjdoorilaḷḷọkmenkoioonwaeoakJemaekkōnonotok.AssoonasIputthethingsdown,Fatherstartedtalkingtome.P1270dedoor
IdooriIdooripilawākoiturierroinnemkwaḷọktokjuontūre,juonbakbōkimjakeḷọkmenkoimBojineoebōkbakbōkeoimjiḷaitijuoniaanḷoobkoimkōmjelidaakimṃōñāIputdownthebreadnexttothemandthenfoundatray,asmallknife,andhandedthemover,andtheBoatswaintooktheknifeandslicedoneoftheloavesandweallateanddrank.P269dedoor
ḷooriEarjabkanoojḷaptōprakkōnkeejkabjuonalenaerkwelọkbōtabewōrruomeneḷḷapraarkarōkiñananri-Ṃaikronijiaḷoori.Notagreatdealwasaccomplished,asitwastheirfirstsession,butthereweretwoimportantthingssetforMicronesianstofollow.S16kōkar
kōttọọriJeroetalinkōttọọrimerākobwebōkāiierkiiō.Let'sgochasetheparrotfishintotheweirbecausethisistherighttideforthem.kōttọọr
ErriErri ḷadikro?Wherearetheboys?erri
 Erriri-kōbaruro?Wherearethecrabhunters?baru
 Errikijakrojet?”ikkajitōk.Wherearetheotherguys?”Iasked.P464kajjitōk
 Errikijakrojet?”ikkajitōk.Wherearetheotherguys?”Iasked.P464kijak
 Errikijakrojet?”ikkajitōk.Wherearetheotherguys?”Iasked.P464P464erri
PetriAllotataPetri.Petristammersthemost.allo
jiburiLedikeoejjiburikuujeo.Thegirliscuddlingthecat.jijibur
 Earjiburiniñniñeo.Shecuddledthebaby.jiburi
EjiburiEjiburiniñniñeobweepio.Sheiscuddlingthebabybecausesheiscold.jiburi
anbūriLaleainbatinanbūri ṇeimwōdwōdñekwokōṇaan.There'sapotfullofcookedAnbūripandanusandhelpyourselfifwantto.Anbūri
EuriEuri ānbwinnin ḷōḷḷapeo.Theoldman'sbodywasswollenallover.ur
juriJabjuribwekwōnaajkōdapitōke.Don'tsteponitoryou'llentangleit.dapitōk
 Ekorrōḷọkaḷaḷeoiarjuri.Thetwigcrunchedundermyweight.kor
ijuriKeijtolaḷḷọkijabmejekbaibinbūṃbūṃeoaninjineoakijuriimbwilneō.WhenIgotdownthereIdidn’tnoticethemufflerandIrubbedagainstitandburnedmyleg.P343baib
kwojuriLalebwebweṇekwojuri.Watchout,youmightsteponthedung.bwebwe
EjurjuriEjurjuriwūnokanjōōte.Thecolorofmyshirtisfading.jijurjur
kūriEnaajeddoippānñekwōjabkūri.He'llbeinsultedifyoudon'tinvitehim.eddo ippa-
 Kwōnkūribweenitok.Callhimtocome.kūkūr
 Ejabneejejñanjemānkōnaerkarjabkūrikōṃareeo.Shecriedonherfather'sshoulderbecausetheydidn'tinvitehertothewedding.jabneejej
ikūriLalekwaarikūrikarōkinlowaanṃweeṇDon'tchangethearrangementinsidethehouse.ikūr
 Eṃōjikūribwebwenatoeo.Thestoryhasbeendistorted.ikūr
tiikūriAnwōrantiikūriekaakajeikianḷōmṇakHiscollegedegreemakeshimthinkhe'sanimportantperson.akaje
kajikuriKwōnjabkajikuri.Don'tunderestimatehim.kajikur
pikūriKwōnpikūri ṃōttanraijṇeBrushoffthatpieceofrice.pikūr
 Kwōmaroñkepikūri ḷọkmeṇọkṇọkṇe ñannabōj?Canyoubrushoutthatpieceofdirt?pikūr
 Ri-ajeeoeḷakpikūriajeeonājin,eḷọkjānanarmejro.Whenthedrummerstartedbeatingonhisdrumtheaudiencewasamazed.aje
pipikpikūriKwōnpipikpikūri (ippikpikūri)jakiṇeShakeoutthatmat.pikpikūr
ippikpikūriKwōnpipikpikūri (ippikpikūri)jakiṇeShakeoutthatmat.pikpikūr
kakkuriIjokoraarkakkuriilopataeorejpādwōtjenkwāer.Thetracesofwhattheydestroyedduringthewarwerestillthere.ijeko
ālkuriKwōnjabālkuriDon'tturnyourbackonme.ālkurkur
kurkuriJabkurkuribwekwōnaajkajibi.Don'tshakeituporit'llfizzallover.jib
EluriEluriwaeoṇailọmeto.Theboatwasbecalmedinthemiddleoftheocean.lur
ṃuriEjeptōṃbakiiōakkwojjañinkōḷḷāṃurieoaṃ.It'sSeptembernowbutyouhaven'tpaidyourdebtyet.Jeptōṃba
 Eḷapaṃṃuri ippaYouowemequiteabit.ṃuri
 Epeḷankeṃurieoaṃ?Didyougetyourdebtsquaredaway?peḷan
 Ededeḷọkankōjaakeṃurieoan.Healreadypaidhisdebt.jaak
 Kōjrojeepimkaṃoolkeinaajkōrọọlwajṃurieippaṃ.Let'sshakehandsasapromisethatIwillpaybackmydebt.jeep
MORE ṃuri
kañuriKebajlowaanwaeoeokōmmānkarkabijjeie,meneojemaroñroñdeeoijoejaininkienammānkañuripetkōjko,kobaippānainikienanjejelōblōbdāneoikōtaaneḷḷako.Theonlythingwecouldhearinsidetheboatwasthesoundofuseatingourbiscuitsandofthewatersplashingaroundbetweentheribsoftheboats.P813eḷḷa
kañurñuriKwōnjabkañurñuriaṃṃōñāAvoidcrunchingwhenyou'reeating.ñūñurñur
ekaaliñūrñūriAniroojeolājekaaliñūrñūriarmejroan.Thechief'sangermadehispeoplemurmur.alñūrñūr
uñūriKwōnjabuñūribwekwōnaajkabūtouk.Don'ttouchmeoryou'llmakemesmellallofbūtobūto
 Jabuñūri.Don'ttouchher.uññūr
bọuriIarbọurikōjeḷāeoiloretio.Ireceivedmymessagebyradio.bọur
EjouriEjouritatalikinArṇo.TheoceansideofArnohasthemostjoururjourur
ekōmouriWūnoeoekōmouriThemedicinecuredme.kōmour
kajjeururiTaṇeejkajjeururiarmejraṇ?Whatarethosefolksexcitedabout?jejeurur
joururiEḷapankarjoururi boñItkeptthunderingall (last) nightjourur
 Eḷapankarejjaromromimjoururi boñItkeptlightningandthunderingallnight (lastnight).jourur
EjoururiEjoururilikinArṇo.TherearelotsofjoururontheoceansideofArno.jourur
ejjuururiEjjuurore (ejjuururi) ṃweeṇkōnṃōṃaaneṃṃaan.Thathouseisfullofmen.jijuurore
turiKwōnañinturikeṃōṇeHaveyouputupthebeamsonthehouse?tur
tūrtūriKwōntūrtūriekkaṇe.Wrapthosefishwithleaves.tūrtūr
 Kōjekeimñeeṃōrā,tūrtūri ñailomaañimlukojkōnekkwalimepojakñan ṃōñāKeepitunderthesun,andwhenitisdry,wrapitinabundlewithpandanusleavesandtieitwithsennit,anditisreadytoeat.S12tūrtūr
kaiutūrtūriIjitōnkaiutūrtūripāāntōreeṇan.I'mgoingtoputalotofiutūrinhisfoodpantry.iutūr
iutūriKwōniutūriiukaṇe.Bundleandbakethecoconutapples.iutūr
 Eariutūri ḷọk ñaneShemadeiuturforhim.ñan
 Eariutūri ḷọk ñaneShemadeiuturforhim.iutūr
juuriTaṇekwōjjuuri?Whatareyousteppingon?jijuur
 Kwōnjabjuuri.Don'tsteponit.juur
KajuuriKajuurijoorkaṇe.Putupthoseposts.kajjuur
ejuuriḶaddikeoejuurineenleḷḷapeo.Theboysteppedontheoldwoman'sfoot.jijuur
ajjuuriEjajjuuri ṃweeṇHeputtingupatemporaryhouse.ajjuur
EajjuuriEajjuurimeḷanāninManyhutsarescatteredaroundthisisland.ajjuur
jujuuriTaṇekwōjjujuuri?Whatdoyoukeepsteppingon?jijuur
 KwōnjabjujuurijakiṇeDon'tsteponthatmatthere.jijuur
 Raarjujuurijōōteoṇailaḷimettoon.Theykeptsteppingonhisshirtonthefloorandit'sdirty.jujuur
ṂūttūūriAnṃōkajemateekeokijeninnemeleḷọkbweeokijenṂūttūūri.Anṃōkajateallhecouldofhisfishandgavetheleft-overtoṂūttūūri.mat
 AktaḷetataṂūttūūri.However,Ṃūttūūriisthemostpopularwithwomen.taḷe
tiEaebōjbōj tiin.Thisteaisn'tsweetenough.aebōjbōj
 Ibōkkabwin tieoliṃōimjuonkijōjiḷaitinpilawāimṃōṃakūtbweenorjikinanKapeneojijetijo.ItookmycupofteaandasliceofbreadandmovedovertomakespacefortheCaptaintosit.P272jiḷait
 Juoneotibatin tiejkōmatippānkọpeeolimeerroioonkijeekeo.Apotofteawaswarmingtogetherwiththeircoffeeoverthefire.P268lime-
atiAnwōninati?Whoseatiisthis?ati
ātiKwōnātinuknukkaṇe.Packthoseclothes.ātet
 Ebweankōmrameijobweenṃōṃanaṃrokōmaatikeinjerbalkoimātiilowaantuuḷbọọkeo.Therewasenoughlightforustofindallthetoolsandputtheminthetoolbox.P141meram
 EjmootḷọkwōtḷeoakJemaeba,Jerowanlaḷtakñanruuṃininjinebweinkọkoṇikeinjerbalkaṇimātiilowaanbọọkeṇnieer.”Astheoldmanwasleaving,Fathersaid,Let’sgodowntotheengineroomsoIcanstraightenupmytoolsandputthemawayintheirbox.”P136nine
kōmaatiEbweankōmrameijobweenṃōṃanaṃrokōmaatikeinjerbalkoimātiilowaantuuḷbọọkeo.Therewasenoughlightforustofindallthetoolsandputtheminthetoolbox.P141meram
ainbatiIloiienkaṇejkọjekñekōmijeọñōd,kōmmānejjinkadoolwot,ñejabainbatikōndānninlọjet.Atthetimeswhenwewerefishingandhookedafish,weonlygrilledit,orboileditinapotwithseawater.P1013ainbat
batbatiJuoninjabōnkōnnaan,"Ṃōkajkajijeljelibatbati.Hereisaproverb,"Hastemakeswaste."jabōnkōnnaan
jatiJeiimjatiroraarbowōdedoon.Thebrothersquarreledwitheachother.bowōd
 Ejkabjatiledikeṇ.Thatgirljustgotayoungersibling.jati
jeṃjatiAolepḷadikraṇrejjeṃjati.Alloftheboysarebrothersjeṃjāti
jeṃjātiAolepledikraṇimḷadikraṇjeṃjāti.Allofthosegirlsandboysarebrothersandsisters.jeṃjāti
 Rejjeṃjein (im)jeṃjāti (doon)Theyaresiblings.jeṃjāti
jeṃjāānjeṃjātiLieṇimḷeeṇrejjeṃjāānjeṃjāti.Thatwomanandthatmanaresisterandbrother.jeṃjāti
katiKwōnañinkatikekaajkaṇe?Haveyoucut (thecards) yetkat
jeḷatiEkarjeḷatibaibkowōtmeejeḷākerōboṇkōnpeinael.Heonlytookofftheonesheknewwerecloggedwithpaintoil.P714boṇ
 Akkiiōkeebajditōbjenaajaikujkōrraanñanjeḷatibaibjetimlukkuunetali.”Andsinceit’sstilldarkwearegoingtohavetowaitfordaylightbeforeIcantakethewholethingapartandreallylookatit.”P631ditōb
 Kapene,ijjabḷōmṇakimaroñjeḷatibaibāinwōtaṃbakōnkeejemramḷaaṃe,”Jemaekarba.Captain,Idon’tthinkIcantakethepipesapartasyousuggestbecausethislampisn’tgivingoffenoughlight,”Fathersaid.P655jemram
 Ekwe,aolepbaibikarjeḷatiimboṇ,”Jemaeba.Well,allthepipesIhavetakenoffsofarareclogged,”Fathersaid.P724im
 Aolepānlowaanbaibiaarjeḷatiimboṇkōnpeinael.ThepipesIremovedareallcloggedwithpaintoil.P630im
ewātiTiṃoṇeoekakkeilọklioimeinwōtñeewāti wūdeakeakThedemonmadehershriekasifshewasgoingberserk.kōkeilọk
kabbwijetjetiKwōnjabkabbwijetjetinuknukkaṇ.Don'tlettheclothesgetthesmellofthesea.būbjetjet
itiIjitiakebantokbweeṃōḷọwi.Ikeepstrikingthematchbutitwon'tlightupbecauseit'swet.it
 Ebarbōjrakroñaerrokōnnaaniuṃwinjetminitbweiroñainikienanjuoniaerroitijuonmājet.AfterafewminutesIcouldn’thearthetwoofthemtalkinganymorebutIdidhearthetwoofthemlightamatch.P1078iaa-
aitiIarbōkḷọkjōōtebweenaititokinne.Itookmyshirttoheryesterdaysoshecouldsewuptherip.ait
raaitiBwilijmāāṇroraaitiri-kọọteoṃoktajānanko.Thepolicenabbedtherobberwasbeforehegotaway.ait
baitiEarankōṃadeembaiti.Hehithimwhenhewasn'tlooking.ankōṃad
 Wōnṇeearbaiti mejaṃWhogaveyouablackeye?bait
ebaitiḶeoebaitibọọtinlioippān.Themanpunchedhiswifeinthenosebait
kōbaitiRōnaajkōbaitierrobuñniin.Theywillmakethemfighttonight.bait
jiḷaitiIdooripilawākoiturierroinnemkwaḷọktokjuontūre,juonbakbōkimjakeḷọkmenkoimBojineoebōkbakbōkeoimjiḷaitijuoniaanḷoobkoimkōmjelidaakimṃōñāIputdownthebreadnexttothemandthenfoundatray,asmallknife,andhandedthemover,andtheBoatswaintooktheknifeandslicedoneoftheloavesandweallateanddrank.P269dedoor
 Kwōnjiḷaiti ḷoob ṇebwejenṃōñāWouldyousliceuptheloafsowecanhavesomebread?jiḷait
 Ewiri-jiḷaiteobweenjiḷaiti ḷoob ṇeWho'sgoingtoslicethatloaf?jiḷait
taanṃaitiRaartaanṃaititoḷeo.Themountainwasdynamited.taanṃait
TaitiRi-kajikearojānTaiti remottokThehipdancersfromTahitiarehere.kajikia
JiitiJiitibūtoñṇePutasheetonthemattress.jiit
riitiEṃōjdejinoriitibokeo.Ijuststartedreadingthebook.de
 Ewibokeoejrejetanbokeijriiti?WhereisthebooktogowiththisoneI'mreading?rejeta-
 Eḷaññekwaarkijenmejjānjinoun,kemijkejatdikdikbweiloawainkwōjriitipeijin,kwōmaroñkōnonoimmeḷeḷekajinṂajeḷIfyouhavebeendiligentfromthebeginning,wehopethatwhenyoureadthispage,youareabletospeakandunderstandMarshallese.S29kijenmej
 Eḷaññekwaarkijenmejjānjinoun,kemijkōjatdikdikbweiloawainkwōjriitipeijin,kwōmaroñkōnonoimmeḷeḷekajinṂajeḷIfyouhavebeendiligentfromthebeginning,wehopethatwhenyoureadthispage,youareabletospeakandunderstandMarshallese.S29kōjatdikdik
KajiitiitiKajiitiitibutōñṇePutenoughsheetsonthemattress.jiit
ḷwiitiEjjeḷọkkōkeroroakmeneokwōjroñdeoainikienaerjelḷwiitikabwinkọpekokabekkopkopindāneoilowakeejeṃṃōḷeiñiñwaeo.Therewasnotalkingornoiseexceptfortheirslurpingfromtheircoffeecupsandthesloshingofthewaterinsideastheboatrocked.P276ṃōṃōḷeiñiñ
mwijitiKaeolapekeekṇeimmwijiti.Findthemiddleofthecakeandcutit.ioḷap
ṃwijitiWāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27bukwōn
 Wāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27jojo
 EttōḷọkkōppaḷpaḷanBojineokarṃwijitiekeo.ItwasequallyamazingtowatchtheBoatswaincutupthefish.P1315ṃwijṃwij
 Wāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27jọọḷ
 Wāweenjọọḷek,ṃoktajejkarreoikekko,imeḷañeekkillepmenkojejṃwijitiimkōṃṃanbukwōnjidik,akeḷañeekjidik,jejkaioukiwōtinjooniilodānnin-jọọḷiuṃwinjuōnboñ.Thewaytomakesaltfishisfirst,wecleanthefish,andiftheyarebigfish,wecutthemintosmallersections,oriftheyaresmallfish,weputthemwholetosoakinsaltwaterovernight.S27iio
IuunibōjitiEaritokri-kakijānIuunibōjitieṇanAwaiimraarkatakinri-peperowāweenkwelọkimbarmenkojeteḷaptokjāerñankōṃṃanikwelọkkoankien.ProfessorscamefromtheUniversityofHawai‘iandinstructedtherepresentativesonimportantpointsofhowtomeetandholdlegislativesessions.S16pepe
likitiḶōṃarorarkajepewōtimlikitiilojuonwōtjikin.Themenjustlookedforjepeandgatheredtheminoneplace.jepe
kumitiRaarkumitiwainieoimkōmateṃoktajānanboñ.Theyworkedtogetheronthecopraandfinisheditbeforenightfall.kumit
WūnitiWūnitijabōnaḷaḷkaṇ.Tieuptheendsofthosepiecesoflumber.wūnit
pitiKwōnpiti kokwaḷ (ekkwaḷ) ṇePleasetwistthatsennit.pit
 Jabkōtḷọkanjabdewōtpiti lọjieṃDonotletjustanybodymassageyourabdomen.pitpit
 KwōnpitilaḷbweenṃōñāMakechumandsinkitsothefishcanbite.pitpit
ekkapitpitiLōḷḷapeoaranjinkōkpitpiti (ekkapitpiti)ajrieobweenlelejkōnkōnellejkōnkōn.Theoldwomanperformedtheanointingtreatmentsonthechildsothatshewouldgrowuppopular.kōkapit
kōkpitpitiLōḷḷapeoaranjinkōkpitpiti (ekkapitpiti)ajrieobweenlelejkōnkōnellejkōnkōn.Theoldwomanperformedtheanointingtreatmentsonthechildsothatshewouldgrowuppopular.kōkapit
atitiÑearmejrejkōṇaankatoanekpād,rejjọọḷimkōṃṃanekjọọḷakatitiimkōṃṃanekṃōṇakṇakIfpeoplewanttopresesrvefish,theysaltthemandmakesaltedfish,orsmokethemandmakedriedfish.S27to
 Ñearmejrejkōṇaankatoanekpād,rejjọọḷimkōṃṃanekjọọḷakatitiimkōṃṃanekṃōṇakṇakIfpeoplewanttopresesrvefish,theysaltthemandmakesaltedfish,orsmokethemandmakedriedfish.S27jọọḷ
 Ñearmejrejkōṇaankatoanekpād,rejjọọḷimkōṃṃanekjọọḷakatitiimkōṃṃanekṃōṇakṇakIfpeoplewanttopresesrvefish,theysaltthemandmakesaltedfish,orsmokethemandmakedriedfish.S27ñe
 Ñearmejrejkōṇaankatoanekpād,rejjọọḷimkōṃṃanekjọọḷakatitiimkōṃṃanekṃōṇakṇakIfpeoplewanttopresesrvefish,theysaltthemandmakesaltedfish,orsmokethemandmakedriedfish.S27ṃōṇakṇak
kajiititiKomaroñkekajiititibutoñṇeCouldyouputasheetonthemattress?jiitit
EbbūttitiEbbūttiti ḷeeṇHehaswartsalloverhim.būtti
kūrọọjtiKeekartōparkūrọọjtieo,ebuñjenōṃḷakbwijbwij,ekālōñḷọkimjokioonimjijet.Whenhereachedthecross-stickatthetopofthemast,hesuddenlystartedkicking,thenhejumpeduptothetopandlandedonitandsatdown.P1192bwijbwij
 Keekartōparkūrọọjtieo,ebuñjenōṃḷakbwijbwij,ekālōñḷọkimjokioonimjijet.Whenhereachedthecross-stickatthetopofthemasthesuddenlystartedkickingthenhejumpeduptothetopandlandedonitandsatdown.P1192kūrọọjti
ĀntiAkadikeowaanĀntieṇejejjerakrōkiloṃaḷoAndy'snewoutriggercanoeissailinginthelagoon.akadik
kakōtiRaarkakōtiekko.Theyletthefishspoil.kōt
pukotiErkaṇbaokokwaarpukoti.Thechickensyouwerelookingforarethere.erkaṇ
 Erkākā,jāānkoijpukoti.Heretheyare,mycoinsI'vebeenlookingfor.erkākā
 Erkonuknukaṃkwōjpukoti.Hereareyourclothesyou'vebeenlookingfor.erko
 Erkoko,baokokwōjpukoti.Rightovertherearethosechickensyou'relookingfor.erkoko
 Bojine,etalimpukotinuknukkoaṃbweinaajḷaajiñimenọknọkkaṇeioonteek,”Jemaeba.Mr.Boatswain,gogetyourclotheswhileIlashdownthethingslyinglooseondeck,”Fathersaid.P407ḷaajiñ
kọọtiBwilijmāāṇrorejeṇakeḷeokeeeoearkọọti ṃaniko.Thepolicesuspectthatheistheonewhostolethemoney.eṇak
kōmattiBūkiwajatabuñimkōmatti.Takethesefruitandcookthem.atabuñ
 Kwōnkōmattiekkaṇebwerōnaajekḷọk.Cookthosefishbeforetheyspoil.ekḷọk
 Kōjotaeoearjabjejjetanjinoebweeḷapanraelepeaerkōmattimōñāko.Supperwaslatebecausetheyhadn'tstartedcookinguntilnoon.Supperwasn’tservedontimebecausetheyhadstartedcookinglate.raelep
buwattiJabbuwattibaokaṇ.Don'tshootthosebirds.buwat
PeautiPeautiañkōṇePayouttheropefortheanchor.peaut
kōjjādbūtbūtiKwōnjabkōjjādbūtbūtibọjetṇebwejetutu.Don'tmakethefaucetspraybecausewe'regettingwet.jādbūtūktūk
kōjjarbūtbūtiJabkōjjarbūtbūtitokdānñanije.Don'tsprinklethewaterthisway.būbūtbūt
eọiutiEṃōjaereọiutiaḷaḷeo.Theyhavelashedthepieceofwoodcarelessly.eọeo
 EnjabjabdeaṃeọiutikubaakṇeDon'tlashtheoutriggercarelessly.eọiuti
ṃakūtiIjetalinṃakūtiamiṃōṇo.I'mgoingtosellthesehandicraftitemsatthemarket.ṃakūt
likūtiAerlikūtibweenaerrūtōlekaloṃaane.Theirmakinghimtheirleadermadehimarrogant.loṃaan
 Likūtiioonaeratuanmiiñ.Putitonmyleftshoulder.aerā
 Ikarajejipetkōjkoimlikūtiiṃaanmejāerjel.Idividedupthebiscuitsandputafewinfrontofeachofthethreeofthem.P811māj
kọkutiKwōnjabkọkutijeakaṇe.Don'tputthosechairssoclosetogether.kut
ikkutkutiJabkukutkuti (ikkutkuti) ḷọkkuḷabeṇ.Stopfrequentingthepub.kut
Ejọkkutkut(i)Ejọkkutkut(i)anjar.Hedoesn'tgotochurchoften.jọkkutkut
EjọkkutkutiEjọkkutkuti jemānHerarelyvisitshisfatherjọkkutkut
kukutkutiJabkukutkuti (ikkutkuti) ḷọkkuḷabeṇ.Stopfrequentingthepub.kut
jañūtiTaṇekwōjjañūti?Whatareyoucryingfor?jañ
 Wōnṇekwōjjañūti.Whoareyoucryingfor?jañ
 Taṇekwōjjañūti?Whatareyoucryingabout?jañūt
IñūtiIñūtiwajṇeaṃ.Windyourwatch.iñiñ
 Iñūti ṇat ṇebweenpen.Turnthenuttomakeittight.iñūti
būñūtiTọọkjidikeojeṃaanḷọkjidikanwaeṇekakōiieikiimuninanjabkarjorrāāneoilolañeoearbūñūti.Itsrecentdry-dockingmadetheboatseaworthyenoughtohavesurvivedthestormthatbefellit.kōiie
boutiKabbouti ḷeeṇBesureandvoteforhim.bout
 Wōneokwaarbouti?Whodidyouvotefor?bout
kaboutiKwōnukeimkabouti.Youtakehimtothevotingplaceandhavehimvote.bout
eọut(i)Kwōnañineọut(i)kenijekaroeṇaṃ?Didyoulashthatcoconutsapsproutofyoursyet?eọeo
eọutiBojine,kwōjablukwōjejilaṇeaṃimitokkōjroeọutiippāndoonbwerenjabjejeplōklōkimpeḷọk.Mr.Boatswain,securethetillerandcomeheresothetwoofuscanlashtheseboardstogethersotheywon’tspreadoutanddriftaway.P669jeplōklōk
 Ṃokta,jejkakilenutakeo,bweñeeṃṃanjoñan,jejjepeimeọuti,kọudpake,imkietakejidik.First,weexaminetheshoot,sothatifitistherightsize,wetrimandbindit,peeloffitsend,andbenditdownalittle.S19kakōlkōl
 Ṃokta,jejkakilenutakeo,bweñeeṃṃanjoñan,jejjepeimeọuti,kọudpake,imkietakejidik.First,weexaminetheshoot,sothatifitistherightsize,wetrimandbindit,peeloffitsend,andbenditdownalittle.S19kọudpak
 Ṃokta,jejkakilenutakeo,bweñeeṃṃanjoñan,jejjepeimeọuti,kọudpake,imkietakejidik.First,weexaminetheshoot,sothatifitistherightsize,wetrimandbindit,peeloffitsend,andbenditdownalittle.S19kietak
 Bojineoeareọutiimkanoojinkapenetūraṃinkiaajeoioonteekinwaeobweenjabdāpilto-dāpiltak.Theboatswainsecurelylasheddownthedrumofgasolineontheboat’sdecksoitwouldn’trollabout.dāpilto-dāpiltak
kọutut(i)Etkerejkọutut(i)pijaeṇ?Whyaretheyputtingflowersaroundtheportrait?utut
JibuutiJibuutiri-kadekṇeKickthedrunkardwithyourboot.jibuut
kajibuutiKwōnliḷọkjibuutkaṇeaṃimkajibuuti.Givehimyourbootsandmakehimwearthem.jibuut
būḷāwūtiEṃōjbūḷāwūtitōrakinruuṃin.Theceilinginthisroomhasbeencoveredwithplywood.būḷāwūt
iuiEḷapaniui āneṇTherearelotsofsproutedcoconutsonthisislet.iu
Eetalju(i)Eetalju(i)mourin.Lifeisanordeal.etalju
ijujuiEjijujuijọteenin.Therearelotsofstarstonight.iju
luiEkōmmeñjānaerkarlui.Shegottearsinhereyesfrombeingbawledout.kōmmeñ
 Aolepiienrejlui ḷadikeṇ.Theyarealwaysscoldingthatboy.lilu
eluiJemānelui ḷadikeonejinimeḷakkarlōr,ekarjabbarkwaḷọkjuonnaanaolepānjọteenineo.Thefather'sscoldingsilencedhissontherestoftheevening.lōr
bwiEpādioonbwi eṇIt'sonthedryingrack.bwi
jibwiEkweiieneowōtkwōpojak,kwōmaroñjinojibwilōñtakaḷaḷkaṇewōtmerōkaapañaṃjerbal.”Okay,wheneveryou’rereadyyoucanstartpassingupanyboardsthatareinyourway.”P672apañ
 Komaroñkejibwitokmenkaṇe (i)turuṃ?Canyouhandmethosethingsnearyou?kaṇe
 Rejeḷājibwirittoraṇ.Theoldcoupleknowhowtotakecareoftheirgrandchildren.jibwi
 Kwōmaroñkejibwiwajnuknukarro?”Bojineoekkōnonoḷọk ñanJemakeekarrọọltokjānāneCanyoupassmeyourclothes?”theBoatswainaskedFatherwhenhereturnedtotheboat.P439nuknuk
 Ikarleleḷọkimejjibwiwōtakejinoñabñabijo.Igavehimsomeandhefilledhismouthandwenttoworkonit.P1278ñabñab
MORE jibwi
ijibwiÑaijibwi kioIamagrandparentnow.jibwi
BwibwiBwibwitakinal.Theyellownessofthesunrise.bwibwi
EwiEwiwāweenaṃanankeejjabṃōñā!You'renotdoingagoodjobofchummingbecauseI'mnotgettinganybites.anan
 EwiwāweenatatinToni?HowdoesTonywearhishat?atat
 Ewibọọkindilaeo?Whereistheboxofnails?bọọk
 Ewibōrrāeoaṃ?Whereisyourripsaw?bōrrā
 Ewidedḷadikeṇ?Howoldisthatboy?ded
MORE ewi
wiwiEnnọkattuilowiwiinwōn.Dippingbreadfruitinturtlefatisscrumptious.kattu
eṃṃawiwiÑeejkadekekadikṃōṃawiwi (eṃṃawiwi).Whenhe'shighhe'salwaystalkative.ṃōṃawi
ṃōṃawiwiÑeejkadekekadikṃōṃawiwi (eṃṃawiwi).Whenhe'shighhe'salwaystalkative.ṃōṃawi
jerawiwiJoḷọkbōd,Jema,bweiarjerawiwi.Forgiveme,Father,forIhavesinned.joḷọk bōd
 JerawiwiwōdinikekippānKatlik.It'sasintocommitsuicideintheCatholicreligion.wōdinikek
EmmewiwiEmmewiwiraankeinikkanbweelladikdik.Thebranchesrustleinthebreeze (wordsfromaWotjelovesong).memewiwi
EañijwiwiEañijwiwi tokThewindiscomingingusts.añijwiwi
EowiwiEowiwijọkurin.Thisturtleshelliscoveredallovertheinsidewithdeliciousturtlefat.Thisturtleshellhasfathereandthereinsideit.wiwi
jerọwiwiIarjerọwiwi ṇaeeok.Ihavecommittedasinagainstyou.jerọwiwi
 Earjerọwiwi.Hehascommittedasin.jerọwiwi
EjerọwiwiEjerọwiwi.Hehassinned.jerọwiwi
rijjerọwiwiKwekwōjjuonrijjerọwiwi.Youareasinner.jerọwiwi
 Eejjuonrijjerọwiwi.Heisasinner.jerọwiwi
EokkwikwiEokkwikwi ḷadik ṇeTheboyisacry-baby.kwi
 Eokkwikwi ḷeeṇThatmangetsangryeasily.kwi
ejọkkwikwiEkkarñankōbauwebweejọkkwikwi.Heisgoodindebatingbecausehe'sslowtoanger.jọkkwikwi
rijọkkwikwiEjjuonrijọkkwikwiimekkarñanritel.Heisslowtoangerandisfittobealeader.jọkkwikwi
arrukwikwiEkarlukkuunarrukwikwitokjiōkōnanwaeoāindeeoioonṇoko.Istartedtofeelverysqueamishastheboatcontinuedlikethatoverthewaves.P521arrukwikwi
JokkwiJokkwieoñiū ṇeThat'smyricebowl.jokkwi
kajokkwiRaarkajokkwi.Theywerelookingforjokkwijokkwi
katokkwiJentankatokkwiippānḶōbaoLet'sgogetchicksfromMr.Chicken.tokkwi
eiddimkwiKwōnjabkōkjakjekippānbweeiddimkwi.Don'tjokewithhimashe'sedgy.idimkwi
IọkwiIọkwimenkeinñerōḷokwanektakekōjeañakrejabektaki,”Jemaeba.Itwouldbeashameiftheywereabletohaulusbutnotallthisstuff,”Fathersaid.P1127iọkwe
pọkwiIarroñpọkwi ḷọkinanwōtlọk.Iheardthesoundofhimfalling.pọkwi
epọkwiḶeoeṇepọkwi ḷọklaḷ.Themanhasfallentotheground.pọkwi
bukwiEmootḷọkjānbukwirūttariṇaeeṃōjaermej.Morethanahundredsoldiersdied.bukwi
kāābukwiJenkāābukwikuṇaadwaini.Let'seachofusgatherfourhundredcopranuts.eabukwi
kāiāebukwiKōjroetalinkāiāebukwi.Let'sgoandcatchsomerayfish.āibukwi
jibukwiOṇāānjataeoanṃweeṇijjokweieejjibukwiruwalitoññoultaḷa.Therentalformyapartmentisonehundredeightydollarsamonth.oṇāān jata
 Ewōrkeaṃjibukwitaḷapiil?Doyouhaveahundreddollarbill?jibukwi
 Ejọkurbaatatḷooneokōnkejibukwi ọọjbawōrininjinḷọkeoie.Theoutboardmotorboatmadespraybecauseithada100horsepowerengine.jọkurbaatat
 Ekarwanlōñḷọkmeneoimḷakbōlenjibukwijiṃaneutiej,erọọlimlōkālaḷtak.Theflarewentupapproximately100feetintheairbeforeitturnedandmadeadivebackdown.P943lōkā
kajjibukwiErroejkajjibukwi taḷaEachofthetwoofthemhasahundreddollars.jibukwi
 Aolepejaikujkajjibukwitaḷañankeememeṇ.Everybodyshouldcontributeonehundreddollarsforthebirthdayparty.jibukwi
jilibukwiJuoneṇkōtkapinanajilibukwi.That'saJilubukwibananaplant.jilubukwi
 Ewōrjilibukwitala.Ihavethreehundreddollars.jilubukwi
EjilibukwiEjilibukwikeworanwainiṇeHasthenumberofcoconutsreachedthreehundred?jilubukwi
jilubukwiIjkōjaakejilubukwitaḷaallōñin.I'maimingtoearn$300thismonth.jaak
rubukwiKarrubukwilemñoulwōttalaeoimiarbarlikitlemñoulimkajilibukwiki.TherewereonlytwohundredfiftydollarsandIputinfiftytomakeitthreehundred.jilubukwi
LukwiLukwieoṇeThat'stherealone.lukwi
 Pojakbwelukwieoinkiiō.Getreadynowforherecomestherealthing.lukwi
nukwiEjeḷānukwi.Heknowshowtobeaproperrelative.nukwi
tūṃwiRejtūṃwiwūjoojko.Theyarepullingthegrass.tūṃtūṃ
 Ri-nanaroraartūṃwiakkiinneenri-kalbuujro.Thebadguyspluckedouttheprisoners'toenails.akkiin ne
kuuṃwiEtkekwaarjabkuuṃwibōraṃkeepirañrañ?Whydidn'tyoucombyourhair,foritlooksamess?pirañrañ
EowiEowiikōndiil.Fishcaughtusingthediilmethodoffishingaretasty.diil
 EowiikbwijinAur.TheikbwijofAurisdelicious.ibkij
jowiAerṃweinjowiinadejñanindeokōnaerjeḷāaerṃweikidoon.Therelationshipwithinourclanwilllastforeverbecauseit'saliveandwell.aerṃwe
 AelellọḷinjowieṇanRi-Ṃae.Thewell-knownlustwithintheRi-Ṃaeclan.aelellaḷ
 EbanjabajejinJowabwejowieoaneṇ.He'sboundtobeareclaimerofgiftsasamemberoftheJowaclan.ajejin Jowa
 JowieoanjinōErroja,imkōnmeninjowieoejbarErroja.Mymother'sclanisErroja,forthisreasonmyclanisalsoanErroja.Erroja
 JowieoanjinōErroja,imkōnmeninjowieoejbarErroja.Mymother'sclanisErroja,forthisreasonmyclanisalsoanErroja.Erroja
MORE jowi
lowiErkibokkoaṃ,kwōnañinlowi keWhereareyourbooks;haven'tyoufoundthemyet?erki
ilowiErkāilowi.Ifoundthem.erkā
ṃōḷọwiKōṃwinkabbaikwainikaṇebwerenjabṃōḷọwi.Coverthecoprasoitwon'tgetwet.kabba
 Jabeḷḷọkbweejaadṃōḷọwi.Don'tpayhimanyattentionbecausehe'sabitdumb.ṃōḷọwi
eṃōḷọwiIjitiakebantokbweeṃōḷọwi.Ikeepstrikingthematchbutitwon'tlightupbecauseit'swet.it
MowiMowijidikeoekaemuujiioonlọjet.Asquallhasmadethewatersurfacefoamy.aemuuji
 Imñeeḷọkmowi ṇeimeṃṃankōto,jelewūjḷā.Andwhenthestormcalmsdownabitandthewindisright,wecanraisethesail.P737mowi
 Imñeeḷọkmowi ṇeimeṃṃankōto,jelewūjḷā.Andwhenthestormcalmsdownabitandthewindisright,wecanraisethesail.P737ḷọk
kaṃṃurirwiKōjroetalinkaṃṃurirwi.Let'sgocollectdebts.ṃuri
uwiNemānuwiineainejjāāleltok?Whereisthesmellofcookingfishwaftingthiswayfrom?nām
 EḷapanuwijerobbwāinWōjjā.JerobbwāfromWotjearetasty.jorobbwā
EjauwiEjauwiaikūtōkōdinratakeañ.Aikūtōkōdfishfromthenothernislandsarenotdelicious.aikūtōkōd
 Ejauwi jorobbwāThejorobbwāisnotatastyfish.jorobbwā
ṃōḷauwiIkaraikujdāpijtibateobweenjabokjakimpāddokenọkwōle ḷọkkijeekeobweejitokwōtinmejkōnanṃōḷauwikaneko.Ihadtoholdontotheteapot,soitwouldn'ttoppleover,andoccasionallystirthefire,whichtendedtodiebecausethefirewoodwasdamp.P885kenọkwōl
EuwiEuwiwōtakwōlāānLikiepjānaolepaelōñ.TheakwōlāfishofLikieparethebestofthemall.akwōlā
EouwiEouwibatakḷajinMajuro.TheunicornfishofMajuroaretasty.batakḷaj
 EouwijaapinlikinLaura.TheredsnapperfromtheoceansideofLauraaredelicious.jaap
reouwiIkenMājroreouwi.Majuro'sfisharetasty.ek
ejouwiKainekrotṇekeejouwi.Whatsortoffishisthatonethatdoesn'thavemuchflavor?jọuwi
EuwwiEuwwiwōtaelinArṇo.UnicornfishfromArnoarethemostdelicious.ael

-A    -B    -C    -D    -E    -F    -G    -H    -I    -J    -K    -L    -M    -N    -O    -P    -R    -S    -T    -U    -V    -X    -Y    


[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp