Batakan:EneroKalendaryo2026
AnEnero (tikang ha Linatin:ianuarius ngan sinurat ha Kinatsila komoenero) amo an syahan ngabulan han tuig ha Kalendaryo Gregoriano ngan usa han mga pito nga bulan Gregoriano nga mayda katloan kag usa (31) nga mgaadlaw. Tinatawag liwat ini nga bulan haWinaray ngaPaniniyahan.
Nagtitikang it Enero (ha astrolohiya) kon an adlaw dida hit senyas han Capricorn ngan natatapos dida hiton senyas han Aquarius. Ha astronomiya, it adlaw natikang dida hit constellation hiton Sagittarius ngan natatapos dida hit constellation hitonCapricornus.
An ngaran nga Enero (tikang ha Linatin:ianuarius) gingaranan tikang kan Jano (o Janus), an diyos Roman hin mga purtahan ug ganghaan.
An orihinal nga kalendaryo Romano mayda napulo (10) ka months (304 nga adlaw). An mga Romano ginlalantaw nira an winter nga waray bulan. Dida han mga harani 700 BC an nagsunod kan Romulo (Romulus), hi Hadi Numa Pompilius, nagdugang han mga bulan han Enero ugPebrero nga nagresulta han kalendaryo nga mahasugad hin tuig nga nakabase ha bulan o standard lunar year (354 nga adlaw). Tungod hin pagtuo han mga Romano nga nadiri hin mga even number, gindugngan an kalendaryo hin sua pa nga adlaw nga nagresulta hin 355 days. Bisan pa konMarso amo an orihinal nga syahan nga bulan, ginsalyo-an ini han Enero kay amo ini an bulan han pagpili han mga consul.
It syahan nga adlaw han bulan kinikilala nga Adlaw han Bag-o nga Tuig oNew Year's Day ha Iningles.
Upod hiton mga ngaran ha kasaysayan para hiton Enero an orihinal nga ngaran Romano, Ianuarius, an Saxon nga pulong Wulf-monath (buot sidngon wolf month o bulan han wolf o loba) ngan an kan Carlomagno (Charlemagne) pagtawag nga Wintarmanoth (winter / mahagkot nga bulan). Ha daan nga Hinapon nga kalendaryo, an bulan tinatawag ngaMutsuki (睦月). Iton ika-duha nga adlaw han bulan tinatawag ngaHatsuyume (初夢) ngan iton ika-7 nga adlawNanakusa (七草). Ha yinaknan nga Finnish, an bulan tinatawag ngatammikuu, nga nanangahulogan "month of the oak" o bulan han roble.
An syahan ngaLunes ha Enero tinatawag ngaHandsel Monday ha Scotland ngan amihanan nga Inglaterra (northern England). Ha Inglaterra, an tuig ha pag-uma nagtikang dida hanPlough Sunday dida hitDominggo katapos hitEpiphany.
ItonComing of age nga adlaw haHapon amo an ika-duha nga Lunes han Enero, para han mga nagiging 20 an edad dida hiton bag-o nga tuig kalendaryo. Usa ini nganational holiday. Dida ini nga adlaw tikang han1948, pero ha pagtikang ginsasaurog ini haEnero 15 hangtod1999, nga kon diin ginbalhin ini han gobyerno Hapon tungod hin mga rason ha ekonomiya pinaagi ha paghimo hin durudamo ngaholiday nga magsunod.
Dida hitonpagano ngakaliding han tuig, an Enero natatapos dida hiton o harani hitonImbolc ha amihanan nga hemisferya ugLughnasadh ha salatan nga hemisferya.
