Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Naar inhoud springen
Wikipedia
Zoekn

Holland

Van Wikipedia
  Holland
Nederland

Liggienge van Holland in Europa
51° 55' N, 5° 34' O
Officiële toaleNederlands
HoofdstadAmsterdam
StoatsvormConstitutionelemonarchie
StoatshoofdKeunienkWillem-Alexander
Êerste ministerDick Schoof
Ippervlak41.543,37[1]km²
Inweuners

Bevolkiengsdichtheid

18.044.027(januoari 2025)[2]
434 inw./km²
Munteeuro (EUR)
TydzoneUTC+1
(zomertyd: UTC+2)
LandcodeNL, NLD
Telefongcode(+31)
Internet-TLDnl
Nationale fêestdag27 april (keunienksdag)

Holland (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn vaBelgië die dêel uutmakt van 'tKeunienkryk van de Nederlandn. In 't westn grenst 't an deNôordzêe en in 't ôostn anDuutsland. Denhoofdstad isAmsterdam. De Caraïbische eilandnBonaire,Sint Eustatius enSaba moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.

Koarte van Holland

Strikt genoomn verwystHolland allêne noa de westelikke provinciesNôord-Holland enZuud-Holland, moa de benoamiengeOlland wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlikNederland nomt (een zogenoamdepars pro toto).In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.

Bevolkienge en ippervlak

[bewerkn |brontekst bewerken]

Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 536 Hollanders (landippervlak, 2025), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 388 inw/km² (landippervlak, 2025, mo êerlik is êerlik: inVloandern is de bevolkingsdichtheid 504 inw/km² (totoale ippervlak, 2025)).

Holland (Europeesch dêel) et e ippervlak van 41.543 km², woarvan 33.647 km² land (81,59%) en 7.896 km² woater (18,41%).[1] Vergelykt met België, dat e ippervlak et van 30.689 km², woarvan 30.494 km² land (99,36%) en 195 km² woater (0,64%).

Bevolkiengsontwikkelienge
Holland[3]België[4]
JoarInweunersInweunersJoar
18503.084.0004.337.0001846
19005.107.0006.694.0001900
195010.027.0008.512.0001947
200015.864.00010.296.0002001
202518.044.00011.826.0002025

Toaln

[bewerkn |brontekst bewerken]

De officiële toale in Holland isNederlands. In de provinsjeFriesland isFries ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zynLimburgs inHollands Limburg enNedersaksisch in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen zeIngels. 'tJiddisch enRomani hen 'n specioale minderheidsstatus. 'tZêeuws en 'tWest-Vlams in westelikZêeuws-Vloandern wordn nie gezien als aparte toaln.

Godsdienst

[bewerkn |brontekst bewerken]

Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:

  • de Rooms-Katholieke kerke (5 miljoe)
  • de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
  • de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
  • d'Islamietn (a peu prè 800.000)
  • d'Indoes (a peu prè 100.000)
  • de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
  • de Joodn (a peu prè 40.000).

Administroasje

[bewerkn |brontekst bewerken]
Provinsjes van Holland

Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten (2025). De provinsjes zyn:

Zie ook et artikel overHollandsche provinsjes.

Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21woaterschappn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.

Polletiek

[bewerkn |brontekst bewerken]
  • Holland is e parlementaire, costitutionelemonarchie. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn daStoatn-Generoal) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers:Êestn Koamer (vergelykt by nuus mè de Senoat) en deTwiddn Koamer (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
  • An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienkWillem-Alexander. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) isDick Schoof. E zetelt mè ze regerienge inDen Haag.

Twiddn Koamer

[bewerkn |brontekst bewerken]

De zetelverdêlienge van deTwiddn Koamer ziet er ezô uut:[5]

Party202520232021201720122010200620032002199819941989
D6626924191210367142412
PVV2637172015249
VVD222434334131222824383122
GL-PvdA ¹2025
GL ¹81441078101156
PvdA ¹993830334223453749
CDA18515191321414443293454
JA21913
FVD7382
BBB471
DENK3333
SGP333332222323
PvdD3365222
CU ²335555634553
SP359141515259952
50+2142
Volt123
NSC20
BIJ11
LPF826
LN2
AOV6
CD31
U55+1
Totoal150150150150150150150150150150150150
Ipkomst78%78%79%82%75%75%80%80%79%73%79%80%

¹ 2023-2025: GL + PvdA

² 1989-1998: CU = GPV + RPF

Êestn Koamer

[bewerkn |brontekst bewerken]

De zetelverdêlienge van deÊestn Koamer ziet er ezô uut:[6]

Party202320192015201120072003199919951991
BBB16
GL-PvdA ¹14
GL ¹84545844
PvdA68141419151416
VVD101213161415192312
CDA6912112123201927
D6657105234712
PVV45910
PvdD33211
JA213
SP349812421
CU ²343242422
FVD212
SGP222122222
Volt2
OPNL ³11111111
50+1221
LPF1
AOV2
Totoal757575757575757575

¹ 2023: GL + PvdA

² 1991-1999: CU = GPV + RPF

³ 1999-2019: OSF

Hollandsche kabinettn sins 1945:[7]

KabinetJoarnPartyPartyPartyPartyParty
Schermerhorn-Drees1945 – 1946CDA (CHU,KVP) ¹PvdA
Beel I1946 – 1948CDA (KVP)PvdA
Drees I1948 – 1951CDA (CHU, KVP)PvdAVVD
Drees II1951 – 1952CDA (CHU, KVP)PvdAVVD
Drees III1952 – 1956CDA (ARP, CHU, KVP) ¹PvdA
Drees IV1956 – 1958CDA (ARP, CHU, KVP)PvdA
Beel II1958 – 1959CDA (ARP, CHU,KVP)
De Quay1959 – 1963CDA (ARP, CHU,KVP)VVD
Marijnen1963 – 1965CDA (ARP, CHU,KVP)VVD
Cals1965 – 1966CDA (ARP,KVP)PvdA
Zijlstra1966 – 1967CDA (ARP, KVP)
De Jong1967 – 1971CDA (ARP, CHU,KVP)VVD
Biesheuvel I1971 – 1972CDA (ARP, CHU, KVP)VVDDS'70
Biesheuvel II1972 – 1973CDA (ARP, CHU, KVP)VVD
Den Uyl1973 – 1977CDA (ARP, KVP)D66PvdAPPR
Van Agt I1977 – 1981CDAVVD
Van Agt II1981 – 1982CDAD66PvdA
Van Agt III1982 – 1982CDAD66
Lubbers I1982 – 1986CDAVVD
Lubbers II1986 – 1989CDAVVD
Lubbers III1989 – 1994CDAPvdA
Kok I1994 – 1998D66PvdAVVD
Kok II1998 – 2002D66PvdAVVD
Balkenende I2002 – 2003CDAVVDLPF
Balkenende II2003 – 2006CDAD66VVD
Balkenende III2006 – 2007CDAVVD
Balkenende IV2007 – 2010CDAPvdACU
Rutte I2010 – 2012CDAVVD(PVV)
Rutte II2012 – 2017PvdAVVD
Rutte III2017 – 2022CDAD66VVDCU
Rutte IV2022 – 2024CDAD66VVDCU
Schoof2024 – nuVVDPVV,NSC,BBB

¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.

Êestn ministers sins 1945:[8]

PremierPartyTermynJoarn
Wim SchermerhornVDB /PvdA1945 – 19461
Louis BeelKVP1946 – 19482
Willem DreesPvdA1948 – 195810
Louis BeelKVP1958 – 19591
Jan de QuayKVP1959 – 19634
Victor MarijnenKVP1963 – 19652
Jo CalsKVP1965 – 19661
Jelle ZijlstraARP1966 – 19671
Piet de JongKVP1967 – 19714
Barend BiesheuvelARP1971 – 19732
Joop den UylPvdA1973 – 19774
Dries van AgtCDA1977 – 19825
Ruud LubbersCDA1982 – 199412
Wim KokPvdA1994 – 20028
Jan Peter BalkenendeCDA2002 – 20108
Mark RutteVVD2010 – 202414
Dick Schoof/2024 – nu0

Cultuur

[bewerkn |brontekst bewerken]
E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure,Rembrandt enJohannes Vermeer (schilders),windmeulns, tulpn

D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in degoudn zeevntienste êeuwe mè schilders likRembrandt,Johannes Vermeer,Frans Hals enJan Steen. Ook 't werk van de postimpressionistische schilderVincent van Gogh is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst vanPiet Mondriaan. In1948 wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik deBelgPierre Alechinsky, deDeennAsger Jorn enCarl-Henning Pedersen en de HollandersKarel Appel,Constant enCorneille.[9]

De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zynJoost van den Vondel enPieter Corneliszoon Hooft. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerdeMultatuli de situoatie inIndonesië in zijn werkMax Havelaar.Louis Couperus was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt vande grôte drie, verwyzend noaWillem Frederik Hermans,Harry Mulisch enGerard Reve.

Cultureel en nateurlik erfgoed

[bewerkn |brontekst bewerken]

Belangryke musea in Olland zyn 'tRyksmuseum Amsterdam,Van Gogh Museum,Mauritsuus,Museum Boijmans Van Beuningen,Paleis Het Loo en 'tKröller-Müller Museum.

't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mèriviern,polders enmeulens. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn deVeluwe, deWaddneilandn, deBiesbosch en 't blommnpark deKeukenhof. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.

Vervoer

[bewerkn |brontekst bewerken]

Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.

À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d'êerste plekke in Europa.

D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.

Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.

60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en inBelgië.

Sport

[bewerkn |brontekst bewerken]

Voetbol is 'n belangrykstn sport. Peis mor anAjax,PSV enFeyenoord. Oek populair isschatsn, zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.D' Hollanders zyn oek goed invélokoerse, hockey en volleybol.

Referensjes

[bewerkn |brontekst bewerken]
  1. 12Statistieken Nederland, AlleCijfers
  2. Bevolking; kerncijfers, StatLine - CBS
  3. Bevolkingsatlas van Nederland, p. 29
  4. De volkstellingen in België sinds 1830, Statbel
  5. Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu, nlverkiezingen
  6. Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu, nlverkiezingen
  7. Kabinetten sinds 1945, Rijksoverheid
  8. Alle premiers van Nederland, Historiek
  9. Cobra Museum cobra-museum.nl (gearchivêerd)

Externe koppeliengn

[bewerkn |brontekst bewerken]
Wikimedia CommonsMêer ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien ipHolland ipWikimedia Commons.
{{{ofb_links}}}Europese Unie (EU)Vlag van de Europese Unie{{{ofb_groot}}}
{{{ofb_links}}}Landn inEuropa{{{ofb_rechts}}}{{{ofb_groot}}}

AlbaniëAndorraArmeniëAzerbeidzjanBelgiëBosnië-HerzegovinaBulgareyeCyprusDenemarknDuutslandEstlandFinlandGeorgiëGrieknlandHollandHongareyeIerlandItoaliëKazachstanKosovoKroatiëLetlandLiechtnsteinLitouwnLuxemburgMaltaMoldoaviëMonacoMontenegroNoord-MacedoniëNôorweegnOekraïneÔostnrykPoolnPortugalRoemeniëRuslandSan MarinoServiëSlovakeyeSloveniëSpanjeTsjechiëTurkeyeVaticoanstadVerênigd KeunienkrykVrankrykWit-RuslandYslandZweednZwitserland

Overgenomen van "https://vls.wikipedia.org/w/index.php?title=Holland&oldid=323944"
Categorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp