Zanzibar ngày nay là tên của hai đảo cách bờ biểnĐông Phi thuộc vềTanzania:Unguja (còn được gọi Zanzibar) vàPemba. Thủ phủ quần đảo này nằm trên đảo Unguja và cũng được gọi làZanzibar. Khu cũ của thành phố, tênPhố Đá (tiếng Anh:Stone Town), làDi sản thế giới. Dân số của Zanzibar là 981.754 người vào thống kê dân số năm 2002, và hai đảo này có diện tích 2.650km² (1020dặm vuông).
Tên "Zanzibar" chắc bắt nguồn từtiếng Ba Tư زنگبارZangi-bar ("bờ biển người da đen"). Tuy nhiên, tên này cũng có thể bắt nguồn từtiếng Ả RậpZayn Z'al Barr ("nước này đẹp"). "Zanzibar" thường chỉ đến đảo Unguja nói riêng và đôi khi đồng nghĩa với "Quần đảo Gia vị", nhưng tên này thường chỉ đếnquần đảo Maluku tạiIndonesia. Đảo Pemba là đảo duy nhất trừ ra Zanzibar mà vẫn còn sản xuất đinh hương nhiều; sản xuất này là nguồn thu nhập gia vị chính của quần đảo này.
Những cư dân đầu tiên của Zanzibar có thể là tổ tiên của ngườiHadimu vàTumbatu đến từ đại lục Đông Phi vào khoảng năm 1000 CN. Họ đã thuộc về nhiều dân tộc ở đại lục, và tại Zanzibar họ sống ở những làng nhỏ và không hợp nhất thành đơn vị hành chính lớn hơn. Tại vì họ không có tổ chức trung ương, những cư dân này dễ bị người bên ngoài chinh phục.
Gốm cổ chứng tỏ những đường buôn bán với Zanzibar đã tồn tại từ thờiAssyria cổ. Những người buôn bán từẢ Rập, vùngvịnh Ba Tư ởIran ngày nay (nhất làShiraz), vàTây Ấn Độ có thể đã đến thăm Zanzibar từ thế kỷ 1. Họ lợi dụnggió mùa để băng quaẤn Độ Dương vào cảng tại Thị xã Zanzibar ngày nay. Do quần đảo này không có nhiều tài nguyên đối với những người buôn bán, quần đảo chỉ là nơi để tiếp cận những thị xã dọc theo bờ biển Đông Phi.
Một vài người buôn bán từ vùng vịnh Ba Tư bắt đầu cư trú tại Zanzibar vào cuối thế kỷ 11 hay thế kỷ 12; họ lấy vợ thổ dân và cuối cùng một vị vua (được gọi làMwenyi Mkuu hayJumbe) được chọn từ dân Hadimu. Người thống trị tương tự dưới tênSheha được chọn từ người Tumbatu. Cả hai người này không có nhiều quyền, nhưng họ giúp củng cố tên tuổi của hai dân tộc này.
Sự kiệnVasco da Gama đến đảo vào năm 1499 đã khởi đầu cho thời kỳchâu Âu có ảnh hưởng đến vùng này.Bồ Đào Nha tuyên bố quyền hành trên đảo vào năm 1503. Vào tháng 8 năm 1505, đảo trở thành một phần củaĐế quốc Bồ Đào Nha khi Đại úy João Homere thuộc hạm đội củaFrancisco de Almeida chiếm đảo này và tuyên bố quyền hành của Bồ Đào Nha. Đảo này còn là thuộc địa Bồ Đào Nha đến năm 1698, khi Zanzibar trở thành một phần củaOman, dưới quyền hành củaSultan Oman.
Nhà Kỳ quan (Beit-el-Ajaib) tại Phố Đá được xây vào thập niên 1880 là lâu đài để làm quốc lễ.
Vào lúc này, Sultan Zanzibar cũng có quyền hành một phần lớn của bờ biển Đông Phi, được gọi làZanj, bao gồmMombasa vàDar es Salaam, và các đường buôn bán kéo dài hơn vào miền trungchâu Phi, chẳng hạn như tớiKindu trênsông Congo. Vào tháng 11 năm 1886, hội đồng biên giới Đức-Anh định Zanj là dải đất rộng 10hải lý (19 km) dọc theo bờ biển từ mũi Delgado (ngày nay thuộcMozambique) đếnKipini (ngày nay thuộcKenya), bao gồm các đảo trên biển và một số thị xã ởSomalia ngày nay. Tuy nhiên, từ năm 1887 đến năm 1892, cả lãnh thổ này bị chiếm thành thuộc địa củaVương quốc Anh,Đức, vàÝ, nhưng một số vùng vẫn không được bán hay nhượng lại chính thức đến thế kỷ 20 (Mogadishu nhượng cho Ý năm 1905 vàMombasa nhượng cho Kenya năm 1963).
Đế quốc Anh từ từ tiếp quản Zanzibar và vai trò cai quản của Anh được xác định chính thức trongHiệp ước Helgoland-Zanzibar năm 1890, trong đó Đức hứa không đụng đến lãnh thổ Anh ở quần đảo Zanzibar. Zanzibar trở thành lãnh thổ phụ của Đế quốc Anh năm đó. Mới đầu Anh gửiTể tướng để cai trị từ năm1890 đến 1913, rồithường trú từ năm 1913 đến 1963.
Ngày27 tháng 8 năm1896,Chiến tranh Anh-Zanzibar bùng nổ do tranh giành quyền nối ngôi củaHamad bin Thuwaini và kết thúc với kết quả SultanHamoud bin Mohammed, được sự chống lưng Anh, được lên ngôi. Đây là cuộc chiến tranh ngắn nhất trong lịch sử; Zanzibar đầu hàng sau 45phút. Bằng lòng với những đòi hỏi của Đế Quốc Anh, Hamoud kết thúc vai trò của Zanzibar là trung tâmbuôn bán nô lệ ở Đông Phi, hoạt động đã bắt đầu dưới thờiOman chiếm đóng vào thế kỷ 17; ông cấmchế độ nô lệ, thả các nô lệ của Zanzibar, và bồi thường các chủ nô vào năm 1897.
Quốc kỳ mới của Zanzibar được kéo lên lần đầu tiên vào tháng 1 năm 2005.
Tuy Zanzibar thuộc vềTanzania, nhưng vùng có bầuchủ tịch riêng là nguyên thủ về các vấn đề nội bộ.Amani Abeid Karume được bầu lại vào chức vụ này ngày30 tháng 10 năm2005 mặc dù bị ứng cử viên đối thủSeif Shariff Hamad chỉ trích.[1] Trước đó, cuộc bầu cử này bị nghi ngờ, vào tháng 1 năm 2001, có ít nhất 27 người biểu tình bị cảnh sát bắn chết.[2]
Zanzibar cũng có Viện Dân biểu riêng để làm luật cho quần đảo này. Viện có 50 ghế được bầu thẳng vào nhiệm kỳ 5 năm. Mỗi người lớn tại Zanzibar có quyền bầu cử.
Đảo Zanzibar có ba miền hành chính:Trung/Nam,Bắc, và Thành thị/Tây. Trên đảo Pemba có hai miềnBắc vàNam.
Emily Ruete (1888).Memoirs of an Arabian Princess from Zanzibar. Tác giả (1844–1924) có tên sinh Công chúa Salme của Zanzibar và Oman, và là con gái của Sayyid Said.