Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Bước tới nội dung
WikipediaBách khoa toàn thư mở
Tìm kiếm

Tonga

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đối với các định nghĩa khác, xemTonga (định hướng).
Vương quốc Tonga
Tên bản ngữ
Quốc kỳ Tonga
Quốc kỳ
Quốc huy Tonga
Quốc huy

Tiêu ngữ"Ko e ʻOtua mo Tonga ko hoku tofiʻa"
"Chúa và Tonga là di sản của tôi"

Quốc ca"Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga"
"Bài ca của Quốc vương Quần đảo Tonga"
Location of Tonga
Tổng quan
Thủ đô
và thành phố lớn nhất
Nukuʻalofa
21°08′N175°12′T / 21,133°N 175,2°T /-21.133; -175.200
Ngôn ngữ chính thức
  • Tiếng Tonga
  • Tiếng Anh
Sắc tộc
(2018[1])
  • 97% Người Tonga
  • 0.7% Người Âu-Á
  • 2.3% Khác
Tôn giáo
(2016)[2]
Tên dân cưTongan
Chính trị
Chính phủQuân chủ bán lập hiến đơn nhất
Tupou VI
• Thủ tướng
ʻAisake Eke
• Chủ tịch Hội đồng
Fatafehi Fakafanua
Lập phápHội đồng lập pháp
Lịch sử
Độc lập 
• Tuyên bố độc lập
4 tháng 6 năm 1970
Địa lý
Diện tích 
• Tổng cộng
748 km2 (hạng 175)
289 mi2
• Mặt nước (%)
4.0
Dân số 
• Điều tra 2021
100.209[3] (hạng 199)
139/km2 (hạng 76)
360/mi2
Kinh tế
GDP  (PPP)Ước lượng 2019
• Tổng số
655 triệu đô la Mỹ
6.496 đô la Mỹ[4]
GDP  (danh nghĩa)Ước lượng 2019
• Tổng số
493 triệu đô la Mỹ
• Bình quân đầu người
4.888 đô la Mỷ[4]
Đơn vị tiền tệPaʻanga (TOP)
Thông tin khác
Gini? (2021)Giảm theo hướng tích cực 27,1[5]
thấp
HDI? (2023)Tăng 0,769[6]
cao · hạng 92
Múi giờUTC+13
Cách ghi ngày thángdd/mm/yyyy
Giao thông bêntrái
Mã điện thoại+676
Mã ISO 3166TO
Tên miền Internet.to


Tonga (/ˈtɒŋə/ hoặc/ˈtɒŋɡə/;tiếng Tonga:[ˈtoŋa][7]Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga), tên chính thức làVương quốc Tonga, (tiếng Tonga nghĩa là "phương nam") là mộtquần đảo độc lập ở phía namThái Bình Dương. Nó nằm vào khoảng một phần ba từNew Zealand đếnHawaii, phía nam củaSamoa và phía đông củaFiji.

Tên gọi

[sửa |sửa mã nguồn]
Bài chi tiết:Tên gọi Tonga

Trong nhiều ngôn ngữPolynesia, Tonga có nghĩa là nam, ám chỉ nhóm đảo cực nam của quần đảo trung tâmPolynesia, tên gọi này được phát âm làˈtoŋa,[8] còn cách phát âm phổ biến trongtiếng Anh Mỹ /ˈtɒŋɡə/ là sai. Tên gọi Tonga có cùng nguồn gốc với khu vựcKona củađảo Hawaii.

Quần đảo này còn được biết đến với biệt danh "Quần đảo thân thiện", dothuyền trưởng Cook đặt vì sự đón tiếp nồng hậu mà ông nhận được nơi đây. Ông đặt chân đến nơi này vào thời điểm của lễ hộiʻinasi, lúc người dân dâng cúng những trái cây đầu mùa cho các vuaTuʻi Tonga.

Lịch sử

[sửa |sửa mã nguồn]
Tāufaʻāhau tức Quốc vương George Tupou II, vua của Vương quốc Tonga (1845–1893).
Bài chi tiết:Lịch sử Tonga

Những chứng tích khảo cổ học cho thấy các đảo thuộc Tonga ngày nay đã có cư dân sinh sống vào khoảng năm900TCN. Các nhà hàng hải Hà Lan phát hiện nhóm đảo phía Bắc năm1616 và các đảo còn lại năm 1643. Thuyền trưởngJames Cook đến nhóm đảo này năm17731777, đặt tên là Nhóm đảo Hữu nghị (Friendly Islands). Các nhà truyền giáo người Anh đến đây năm 1797 và đã giúp cho ảnh hưởngchính trị củangười Anh vững mạnh thêm. Các cuộc nội chiến trong nửa đầuthế kỷ XIX kết thúc bằng việc lên ngôi của Quốc vươngGeorge Tupou I (1845-1893), người đã thống nhất vương quốc đưa rahiến pháp (1862) và hệ thống quản lý hành chính.

Chế độ bảo hộ được thiết lập sau khi Anh và Quốc vươngGeorge Tupou II (1893-1918) ký hiệp ước hữu nghị năm1900, theo đó Tonga vẫn duy trì quyền tự trị và Chính phủ Anh chịu trách nhiệm về vấn đề quốc phòng và đối ngoại.

Hiệp ước năm 1968 giảm bớt quyền kiểm soát củaAnh tại nhóm đảo này. Tonga trở thành vương quốc độc lập và là nước thành viên thuộcKhối Liên hiệp Anh năm1970. Quốc vương là nguyên thủ quốc gia đồng thời kiêm luôn việc chi phối cơ quan lập pháp, trong đó gồmNội các củaQuốc vương doThủ tướng đứng đầu với 9 thành viên thuộc giới quý tộc và 9 thành viên thuộc giới bình dân. Quốc vương hiện nay làTaufa'ahau Tupou IV (1965), con trai của Nữ hoàngTupou III (1918-1965). Từ cuối thập niên 80, người dân Tonga đưa ra những yêu sách đòi cải cáchdân chủ, nhưng nhà vua dứt khoát phản đối bất kì thay đổi nào làm giảm bớt quyền lựcquân chủ. Tonga gia nhậpLiên Hợp Quốc năm1999.[9]

Địa lý

[sửa |sửa mã nguồn]
Bài chi tiết:Địa lý Tonga

Tonga là quốc gia thuộcquần đảo Polynesia, gồm khoảng 170đảo san hônúi lửa, được chia làm 3 nhóm:Tongatapu ở phía Nam,Vavau ở phía Bắc vàHaapai ở trung tâm, trong đó chỉ có khoảng 36 đảo có dân cư sinh sống. Phần lớn các đảo này có cácnúi lửa còn hoạt động, số còn lại là cácđảo san hô.

Khí hậu

[sửa |sửa mã nguồn]
Bài chi tiết:Khí hậu Tonga

Tonga có khí hậu nhiệt đới với hai mùa mưa và mùa khô, mùa mưa chủ yếu giữa tháng 2 đến tháng 4.

Chính trị

[sửa |sửa mã nguồn]
Cung điện Hoàng gia Tonga.
Bài chi tiết:Chính trị Tonga

Chính trị của Tonga diễn ra trong khuôn khổ của một chế độquân chủ lập hiến, trong đó nhà vua là người đứng đầu Nhà nước và là tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang của Vương quốc Tonga. Thủ tướng Tonga hiện đang được chỉ định bởi nhà vua là một trong số các thành viên của Quốc hội Tonga sau khi đã được sự ủng hộ của đa số thành viên khác.Quyền hành pháp được trao cho nội các gồm các Bộ trưởng. Quyềnlập pháp nằm trong nhà vua và Quốc hội, và quyềntư pháp được trao cho tòa án tối cao.

Kinh tế

[sửa |sửa mã nguồn]
Bài chi tiết:Kinh tế Tonga

Kinh tế Tonga chủ yếu dựa vào trồng trọt cây lương thực,du lịch và xuất khẩu các nông sản nhiệt đới (dừa,dưa hấu,vani). Quốc gia này còn phụ thuộc nhiều vào sự giúp đỡ của nước ngoài cũng như lượng ngoại tệ do công nhân gửi về. Hiện naychính phủ chú trọng đến việc phát triển các khu vực tư nhân và khuyến khích đầu tư.[10]

Lĩnh vực sản xuất bao gồm các ngànhthủ công mỹ nghệ và một số ngànhcông nghiệp quy mô nhỏ khác chỉ đóng góp khoảng 3%GDP. Hoạt động kinh doanh thương mại của người dân không phát triển mạnh và ở một mức độ lớn được chi phối bởi các công ty thương mại lớn nằm ở các quốc gia khác trên khắp Nam Thái Bình Dương. Vào tháng 9 năm 1974, lần đầu tiên ngân hàng kinh doanh thương mại của đất nước, Ngân hàng quốc Tonga được thành lập.

Tonga hiện đang thực hiện kế hoạch phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân, nâng cấp sản xuất nông nghiệp, làm sống lại các ngành công nghiệp gia vị như sản xuấtvani, phát triển du lịch, cải thiện thông tin liên lạc của hòn đảo và hệ thống giao thông vận tải. Có một lĩnh vực xây dựng nhỏ nhưng đang phát triển để đáp ứng với dòng chảy của các khoản tiền viện trợ và kiều hối từ nước ngoài gởi về.

Ngành công nghiệp du lịch tương đối kém phát triển, tuy nhiên, chính phủ thừa nhận rằng du lịch có thể đóng một vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, và những nỗ lực đang được thực hiện để tăng nguồn thu GDP từ ngành kinh tế này.[11]

Năm 2005, nước này đủ điều kiện để trở thành thành viên củaTổ chức Thương mại Thế giới. Sau khi một sự chậm trễ ban đầu, Tonga đã trở thành một thành viên đầy đủ của WTO vào ngày27 tháng 7 năm2007.

Hành chính

[sửa |sửa mã nguồn]
Xem thêm thông tin:Đơn vị hành chính Tonga

Tonga được chia thành năm đơn vị hành chính:ʻEua,Haʻapai,Niuas,Tongatapu, vàVavaʻu.[12][13]

Giáo dục - Y tế

[sửa |sửa mã nguồn]
Bài chi tiết:Giáo dục TongaY tế Tonga

Giáo dục ở Tonga là bắt buộc và được miễn phí 8 năm (từ 6-14 tuổi). Tỉ lệ học sinh đến trường cao, khoảng gần 70% số học sinh trung học do các trường tôn giáo tư tài trợ. Tonga có một chi nhánh thuộc trườngĐại học Nam Thái Bình DươngĐại học Atenisi.

Chính phủ Tonga cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe miễn phí cho mọi người dân. Nhờ công tác bảo vệ môi trường tốt nên Tonga ít có dịch bệnh. Mỗi nhóm đảo đều có một bệnh viện. Phần lớn các bác sĩ được đào tạo ở nước ngoài. Y học dân tộc bản địa rất được coi trọng.

Nhân khẩu

[sửa |sửa mã nguồn]
Bài chi tiết:Nhân khẩu Tonga

Hơn 70% dân số của Vương quốc Tonga sống trên đảo chính và đông dân nhất là đảoTongatapu.

Theo cổng thông tin của chính phủ Tonga,người Tonga, người gốcPolynesia và người có nguồn gốcMelanesia, là nhóm sắc tộc chiếm hơn 98% dân số. Các nhóm dân tộc khác chiếm 1,5% bao gồm người châu Âu (phần lớn làngười Anh), người Tonga bản địa lai châu Âu, và người đến từ các đảoThái Bình Dương khác. Ngoài ra còn khoảng 3.000 hoặc 4.000người Trung Quốc tại Tonga.[14] Năm 2006, một cuộc bạo loạn chủ yếu nhắm mục tiêu vào người Trung Quốc do người Trung Quốc nắm phần lớn nền kinh tế quốc gia, đã dẫn đến việc ra đi của nhiều người Trung Quốc hiện tại chỉ có khoảng 300 người Trung Quốc vẫn còn ở lại Tonga.[15]

Tiếng Tonga là ngôn ngữ chính thức của Vương quốc, cùng vớitiếng Anh. Tonga là một phần của ngữ hệPolynesia nó có quan hệ chặt chẽ đến các ngôn ngữ khác nhưtiếng Wallis (tiếng Uvea),tiếng Niue,tiếng Hawaii, vàtiếng Samoa.

Tôn giáo

[sửa |sửa mã nguồn]
Bài chi tiết:Tôn giáo ở Tonga
Tôn giáo tại Tonga (2011)
  1. Giám Lý (36,0%)
  2. Mormon (18,0%)
  3. Công giáo Roma (15,0%)
  4. Khác (12,0%)

Cuộc sống hàng ngày của người dân Tonga bị ảnh hưởng nặng nề bởi truyền thống tôn giáo bản địaPolynesia và đặc biệt là bởi đức tinKitô giáo, ví dụ, tất cả các hoạt động thương mại và giải trí chấm dứt từ nửa đêm Thứ Bảy cho đến khi nửa đêm chủ nhật, và hiến pháp tuyên bố ngày Sabát là thiêng liêng, mãi mãi. Đến năm 2006, hơn 1/3 dân số Tonga tuyên bố tôn trọng Phong trào Giám Lý, Công giáo Rôma và Mormon. Một số ít tín đồ là một phần của Giáo hội Tonga một giáo phái Kitô bị bản địa hóa. Các số liệu chính thức từ cuộc điều tra dân số mới nhất của chính phủ năm 2006 cho thấy rằng khoảng 98% dân số theo các tôn giáo lớn trong nước như sau:

Tham khảo

[sửa |sửa mã nguồn]
  1. ^"The World Factbook: Tonga: Geography".Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2018.
  2. ^"Tonga Religions – Demographics".Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2022.
  3. ^"Tonga's population drops to 100,209". Matangi Tonga. ngày 24 tháng 12 năm 2021.Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2021.
  4. ^ab"Report for Selected Countries and Subjects".www.imf.org.Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 6 năm 2020. Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2020.
  5. ^"Gini Index coefficient".The World Factbook. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2024.
  6. ^"Human Development Report 2025"(PDF) (bằng tiếng Anh).Chương trình Phát triển của Liên Hợp Quốc. 2025. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2025.
  7. ^Churchward, C.M. (1985)Tongan grammar, Oxford University Press, ISBN 0-ngày 99 tháng 5 năm 8717
  8. ^C.M. Churchward,Tongan grammar. ISBN 0-ngày 99 tháng 5 năm 8717
  9. ^"Sổ tay các nước trên thế giới", Tác giả: TS ngữ văn Nguyễn Văn Dương
  10. ^The World Factbook
  11. ^"Tonga". Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2015.
  12. ^Population Census 2006: Population size, Trend, Distribution and Structure, Tonga Department of Statistics
  13. ^Divisions of Tonga, Statoids.com
  14. ^New Zealand Herald, ngày 23 tháng 11 năm 2001
  15. ^"Flight chartered to evacuate Chinese in Tonga", ABC News, 22 tháng 11 năm 2006

Liên kết ngoài

[sửa |sửa mã nguồn]
Tìm hiểu thêm về
Tonga
tạicác dự án liên quan
Tìm kiếm WiktionaryTừ điển từ Wiktionary
Tìm kiếm CommonsTập tin phương tiện từ Commons
Tìm kiếm WikinewsTin tức từ Wikinews
Tìm kiếm WikiquoteDanh ngôn từ Wikiquote
Tìm kiếm WikisourceVăn kiện từ Wikisource
Tìm kiếm WikibooksTủ sách giáo khoa từ Wikibooks
Tìm kiếm WikiversityTài nguyên học tập từ Wikiversity
Quốc gia có
chủ quyền
Bộ phận của
Quốc gia có
chủ quyền
Lãnh thổ
phụ thuộc


lãnh thổ khác
Úc
Pháp
New Zealand
Anh Quốc
Hoa Kỳ
1 Thường được tính thuộc vềĐông Nam Á.
Quốc gia

chủ quyền

Lãnh thổ
phụ thuộc
Anh
New Zealand
Úc
Tam giác Polynesia
Ngoại vi Polynesia
và văn hóa ngoại vi
Anuta · Emae · Futuna · Kapingamarangi · Mele · Nuguria · Nukumanu · Nukuoro · Ontong Java · Ouvéa · Pileni · Rennell · Rotuma · Sikaiana · Takuu · Tikopia
Quốc tế
Quốc gia
Địa lý
Nghệ sĩ
Nhân vật
Khác
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tonga&oldid=74504177
Thể loại:
Thể loại ẩn:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp