| Theodoros I Laskaris Θεόδωρος Α΄ Λάσκαρις | |
|---|---|
 Chân dung Theodoros I trong bản thảo thế kỷ 15 | |
| Hoàng đế Nicaea | |
| Tại vị | 1205–1222 |
| Tiền nhiệm | Konstantinos Laskaris |
| Kế nhiệm | Ioannes III Doukas Vatatzes |
| Thông tin chung | |
| Sinh | khoảng 1174 Constantinopolis |
| Mất | 1222 |
| Phối ngẫu | Anna Komnena Angelina |
| Phối ngẫu | Philippa xứ Armenia |
| Hậu duệ | Nicholas Laskaris, Ioannes Laskaris, Eirene Laskarina, Maria Laskarina, Eudokia Laskarina, Konstantinos Laskaris |
| Thân phụ | Manouel Laskaris |
| Thân mẫu | Ioanna Karatzaina |
Theodoros I Komnenos Laskaris (tiếng Hy Lạp:Θεόδωρος Α' Λάσκαρις,Theodōros I Laskaris; khoảng1174 – Tháng 8,1222) là vịHoàng đế Nicaea đầu tiên trị vì từ năm1204 hoặc1205 cho đến năm1221 hoặc 1222.
Theodoros Laskaris chào đời khoảng năm 1174,[1] trong nhàLaskaris, một dòng họ quý tộcĐông La Mã nhưng không mấy nổi tiếng ở kinh thànhConstantinopolis. Ông là con của Manouel Laskaris (sinh khoảng 1140) và vợ là Ioanna Karatzaina (sinh khoảng 1148).[cần dẫn nguồn] Ông có bốn anh trai: Manouel Laskaris (mất sau 1256), Mikhael Laskaris (mất năm 1261/1271), Georgios Laskaris vàKonstantinos Laskaris (mất sau ngày 19 tháng 3 năm 1205), Hoàng đế Byzantium (1204–1205); và hai em trai:Alexios Laskaris, nhà lãnh đạo quân đội Latinh chống lại ngườiBulgar, và cũng là người dấy binh đánh nhau với quân Pháp nhằm chống đốiIoannes III Doukas Vatatzes rồi sau bị giam giữ và chịu hình phạt chọc mù mắt, vàIsaakios Laskaris.[2]
Nhà sử họcWilliam Miller đã xác định vợ củaMarco I Sanudo chính là em gái của Theodoros, dựa trên cách giải thích của ông về các nguồn tư liệu của Ý.[3] Tuy nhiên, Mihail-Dimitri Sturdza đã từ chối kiểu nhận dạng này trong cuốn sách của ông nhan đềDictionnaire historique et Généalogique des grandes familles de Grèce, d'Albanie et de Constantinople (1983), dựa vào sự im hơi lặng tiếng từ nguồn sử liệu chính của Đông La Mã.[4]
Năm 1198/9, Theodoros làm lễ thành hôn vớiAnna Angelina, con gái củaHoàng đế Đông La MãAlexios III Angelos vàEuphrosyne Doukaina Kamatera; bà là góa phụ của người em họsebastokratōr Isaakios Komnenos.[5] Ngay sau đó, ông được cất nhắc lên cấpdespotēs.[1]
Theodoros về sau được người Latinh biết tới qua cuộc vây hãm kinh thànhConstantinopolis trongThập tự chinh thứ tư (1203–1204). Ông vẫn còn ở lại Constantinopolis cho đến khi người Latinh thực sự thâm nhập được vào thành phố, khi đó ông đã chạy trốn khỏiBosphorus cùng với vợ mình. Cũng vào khoảng thời gian đó, người anh traiKonstantinos Laskaris đã thất bại trong việc xưng đế bởi một số thành phần bảo vệ Constantinopolis. Ở xứBithynia Theodoros đã tự củng cố lực lượng đóng tạiNicaea, biến nó thành điểm tập trung chủ yếu cho đồng bào của mình.[6][7]
Lúc đầu, Theodoros chưa có ý định xưng đế, có lẽ vì bố vợ và anh trai của ông vẫn còn sống, hay do quân Latinh sắp sửa kéo tới đây đánh, hoặc cũng có thể là vì không có mặt của vịThượng phụ Constantinopolis để làm lễ đăng quang.[8] Thêm vào đó, quyền kiểm soát của ông đối với các lãnh địa Anatolia của Đế quốc Đông La Mã không được sự công nhận của các tướngDavid Komnenos ởPaphlagonia vàManouel Maurozomes vùngPhrygia. Chỉ sau khi đánh bại hai người này vào năm 1205, ông mới chính thức xưng đế và mời Thượng phụIoannes X Kamateros đến Nicaea. Nhưng Ioannes đã mất vào năm 1206 trước khi trao vương miện cho Theodoros. Theodoros liền bổ nhiệmMikhael IV Autoreianos làm Thượng phụ mới và được ông này làm lễ đăng quang vào tháng 3 năm 1208.
Trong khi đó, Theodoros bị quân Latinh đánh bại tại Adramyttion (Edremit), nhưng ngay sau đó chính quân Latinh lại đại bại trước đạo binh của vuaKaloyan xứ Bulgaria trongTrận Adrianopolis. Nhớ đó tạm thời cản trở bước tiến quân của người Latinh, nhưng đã được Hoàng đếHenry xứ Flanders nối lại vào năm 1206. Theodoros vội gia nhập liên minh với Kaloyan và tung quân tấn công vào năm 1209.
Tình hình đã trở nên phức tạp khi SultanKaykhusraw I xứRum mở cuộc xâm lược do sự xúi giục của phế đế Alexios III vào năm 1211; thế nhưng người Nicaea đã đánh bại quân đội Seljuk trongtrận Antiochia trên sông Meander là nơi Theodoros Laskaris giết được sultan trong trận đấu duy nhất.[1] Dù hiểm họa xâm lăng từ Rum và Alexios III đã được vô hiệu hóa, Hoàng đế Henry đãđánh bại Theodoros vào tháng 10 cùng năm, và thiết lập quyền kiểm soát của ông đối với phần duyên hải phía nam vùngbiển Marmara.[1] Dù gặp phải thất bại này, Theodoros đã có thể tận dụng cái chết củaDavid Megas Komnenos, em trai của Hoàng đếAlexios I xứ Trebizond vào năm 1212 và mở rộng sự kiểm soát của chính mình đối với vùngPaphlagonia.[1]
Năm 1214 Theodoros cho kýhòa ước vớiĐế quốc Latinh tạiNymphaion, và đến năm 1219, ông kết hôn vớiMarie de Courtenay, cháu gái của vị Hoàng đế quá cố Henry và là con gái của viên nhiếp chính hiện tại tênYolanda xứ Flanders.[9] Mặc dù có được mối quan hệ hòa bình đầy ưu thế, Theodoros vẫn tiếp tục tấn công Đế quốc Latinh vào năm 1220, nhưng hòa bình lại được phục hồi. Theodoros qua đời vào tháng 11 năm 1221 và được kế vị bởi con rểIoannes III Doukas Vatatzes.[10][11] Ông đượcchôn cất tại Tu viện Hyakinthos ở Nicaea.[1]
Vào cuối thời trị vì, ông cai trị một lãnh thổ gần giống với các tỉnhLa Mã cổ đại ởAsia vàBithynia. Dù không có bằng chứng nào về những phẩm chất cao quý về địa vị trong con người ông, nhưng với lòng dũng cảm và kỹ năng quân sự, ông đã cho phép quốc gia Đông La Mã không chỉ sống sót mà còn đánh bại cuộc xâm lược của người Latinh.[6]
Theodoros đã kết hôn tới ba lần. Người vợ đầu tiên của ông làAnna Komnene Angelina (sinh khoảng năm 1176), thành hôn với ông vào năm 1199. Cả hai có với nhau ba cô con gái và hai cậu con trai đã chết trẻ:
Sau khi Anna Angelina qua đời vào năm 1212, Theodoros đã lấyPhilippa xứ Armenia (1183-sau năm 1219) làm vợ thứ hai. Bà là con gái của vuaRuben III xứ Armenia; cuộc hôn nhân này đã bị hủy bỏ một năm sau đó và họ ly dị vào năm 1216. Gardiner đề cập đến lý thuyết rằng Ruben muốn gả con gái mình cho người khác, và đưa cô cháu gái thế vào chỗ của bà; một lần Theodoros tình cờ phát hiện ra bản thân mình đã bị lừa dối, ông bèn gửi trả bà và đứa con chung của họ, Konstantinos Laskaris, sinh năm 1214, trở về xứ Cilicia.[12]
Người vợ thứ ba của Theodoros làMaria xứ Courtenay (1204-tháng 9, 1222), mà ông kết hôn vào năm 1219. Bà là con gái của Hoàng đếPierre II de Courtenay và Hoàng hậuYolanda xứ Flanders, nhưng họ không có con chung.
Bài viết này bao gồm văn bản từ một ấn phẩm hiện thời trongphạm vi công cộng: Chisholm, Hugh, biên tập (1911). "Theodore Lascaris".Encyclopædia Britannica. Quyển 26 (ấn bản thứ 11). Cambridge University Press.
{{Chú thích bách khoa toàn thư}}:|title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)Theodoros II Laskaris NhàLaskaris Sinh: không rõ, 1174Mất: không rõ, 1222 | ||
| Tước hiệu | ||
|---|---|---|
| Tiền nhiệm Konstantinos Laskaris | Hoàng đế Nicaea 1205–1222 | Kế nhiệm Ioannes III Doukas Vatatzes |
