Vào năm 2008, khu vựcmiền Bắc vàBắc Trung BộViệt Nam xảy ra mộtđợt rét đậm, rét hại kéo dài 38 ngày, từ ngày 14 tháng 1 đến ngày 20 tháng 2 năm 2008. Đây là đợt rét được đánh giá là dài nhất trong lịch sử Việt Nam theo ghi nhận củaTrung tâm Dự báo khí tượng thủy văn và Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống thiên tai nước này. Băng tuyết cũng đã xảy ra tại nhiều khu vực ở Việt Nam. Đợt rét đã gây ra thiệt hại rất nghiêm trọng về người và tài sản ở Việt Nam, tác động sâu rộng đến kinh tế và xã hội nước này.
Từ cuối năm 2007, sau khi hiện tượngEl Niño kết thúc,La Niña xuất hiện.[1][2] Mùa đông 2007-2008 ở khu vực Việt Nam được dự báo sẽ lạnh hơn.[3] Tuy nhiên vào tháng 12 năm 2007, miền Bắc và Bắc Trung Bộ Việt Nam trải qua giai đoạn ấm hơn bình thường khi nhiệt độ trung bình cao hơn so với mức trung bình nhiều năm từ 3 đến 4 độ C, đồng thời không xảy ra đợt rét đậm, rét hại nào, theo đánh giá củangành khí tượng thủy văn Việt Nam.[4] Một báo cáo của Viện Khí tượng Thủy văn nước này cho biết ba tháng cuối năm 2007, nền nhiệt độ cao hơn trung bình nhiều năm được ghi nhận trên hầu khắp cả nước, lượng mưa cũng bị thiếu hụt trong các tháng 11 và 12.[5]
Sang tháng 1 năm 2008, đến trước ngày 13 tháng 1, ngành khí tượng Việt Nam cũng không ghi nhận đợt không khí lạnh nào xâm nhập xuống Việt Nam và cũng không ghi nhận đợt rét đậm nào.[6] Theo một bản tin của Đài khí tượng thủy văn tỉnh Thái Nguyên, vào ngày 12 tháng 1 năm 2008, thậm chí có sự xuất hiện của khối áp thấp nóng phía Tây lấn sang,[7] có địa điểm ghi nhận nhiệt độ cao lên đến 28 - 29 độ C.[8]
Ngày 13 tháng 1, một đợtgió mùa đông bắc mạnh tràn xuống Việt Nam và sau đó được tăng cường trong ngày 15 tháng 1, khiến cho miền Bắc Việt Nam giảm nhiệt xuống ngưỡng rét đậm, rét hại;[a] tiếp đó không khí lạnh tiếp tục được tăng cường liên tiếp thêm 8 đợt vào các ngày 21 tháng 1, 26 tháng 1, 30 tháng 1, 6 tháng 2, 8 tháng 2, 11 tháng 2, 14 tháng 2, 18 tháng 2.[6] Các đợt không khí lạnh liên tiếp tràn về Việt Nam đã gây ra đợt rét đậm, rét hại trên diện rộng ở miền Bắc, Bắc Trung Bộ và một số nơi tại Trung Trung Bộ trong 38 ngày liên tục, từ ngày 14 tháng 1 đến ngày 20 tháng 2 năm 2008, trong đó vùng đồng bằng trung du Bắc Bộ ghi nhận 31 ngày rét hại.[6][9] Ảnh hưởng của đới gió Tây trên cao khiến nhiều nơi ở miền Bắc có mưa liên tục.[10] Hiện tượng băng tuyết đã được ngành khí tượng Việt Nam ghi nhận xuất hiện ở các vùng núi cao thuộc các tỉnhLạng Sơn,Lào Cai,Hà Giang,Sơn La,Lai Châu và kéo dài trong nhiều ngày.[6] Từ ngày 21 tháng 2 năm 2008, thời tiết miền Bắc đã ấm lên, rét đậm, rét hại kết thúc.[11][2]
Nền nhiệt độ thấp nhất trong đợt rét này ở Việt Nam ởMẫu Sơn (Lạng Sơn) là -2,0 độ C, ởSa Pa (Lào Cai) là -1,6 độ C.[12][6] Nhiều trạm khí tượng ở các tỉnh miền Bắc vàmiền Trung Việt Nam ghi nhận nhiệt độ thấp nhất năm 2008 trong giai đoạn đợt rét này; tại vùngđồng bằng Bắc Bộ, mức nhiệt thấp nhất tuyệt đối trong khoảng 5,0 đến 7,0 độ C ghi nhận vào các ngày 1 và 2 tháng 2, ở Hà Nội mức nhiệt thấp nhất là 6,7 độ C ngày 2 tháng 2 năm 2008; một số trạm ở miền Trung ghi nhận mức nhiệt thấp nhất vào thời kỳ giữa tháng 2.[6] Nhiệt độ trung bình ngày 1 tháng 2 năm 2008 ởHà Nội ở mức 7,3 độ C.[13][14] Đợt rét này cũng làm nền nhiệt trung bình tháng 1 và tháng 2 năm 2008 ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ Việt Nam xuống thấp hơn trung bình nhiều năm từ 2,0 đến 5,0 độ C, riêng tạiHuế nền nhiệt trung bình tháng 2 năm 2008 thấp hơn trung bình 5,1 độ C và tạiSa Pa (Lào Cai) thấp hơn trung bình 6,0 độ C.[14][6]
Về kinh tế, thiệt hại do đợt giá rét tại Việt Nam lên đến 400 tỷ đồng (thời giá năm 2008),[15] thậm chí trong một bài viết trên tạp chíCộng sản, con số thiệt hại được cho là lên đến hàng nghìn tỷ đồng.[16] Số liệu của Ban chỉ đạo Quốc gia về phòng chống thiên tai Việt Nam cho biết, đợt rét này làm 137.932 gia súc bị chết,[17] có nguồn ghi là 200.000 con bị chết.[18] Về gia cầm, báo cáo củaTổng cục Thống kê cho biết có 290 nghìn con tử vong.[19] Lúa, mạ chết diễn ra trên diện rộng từ các tỉnh miền núi phía Bắc đến Thừa Thiên - Huế,[20] tổng cộng 150.000 ha lúa đã cấy bị chết.[15] Về lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, thiệt hại ghi nhận lên tới 147 tỷ đồng ở 20/32 tỉnh thành.[21] Bên cạnh đó, ghi nhận một số trường hợp tử vong ở trẻ nhỏ và các cụ già.[15] Theo báoQuân đội nhân dân, nhiều bệnh viện ở Việt Nam trong đợt rét đậm này đã xảy ra tình trạng quá tải, trong đó số ca nhập viện chủ yếu là trẻ em và người già;Bệnh viện Nhi Trung ương có thời điểm tiếp nhận khoảng 1.000 bệnh nhân.[22] Ở Hà Nội, vào ngày 28 tháng 1, nhiều trường tiểu học đã cho học sinh nghỉ học khi nhiệt độ dưới 10 độ C.[23]
Đây là đợt rét đượcTrung tâm Dự báo khí tượng thủy văn và Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống thiên tai Việt Nam đánh giá là dài nhất trong lịch sử.[24][6] Một cuộc họp củaChính phủ Việt Nam về các giải pháp ứng phó rét đậm, rét hại đã diễn ra vào ngày 15 tháng 2 năm 2008.[25] Chính phủ Việt Nam đã quyết định hỗ trợ các tỉnh 150 tỷ đồng để khắc phục thiên tai,[20] đồng thời hỗ trợ 50% giá giống lúa và bình quân một triệu đồng cho hộ chăn nuôi có trâu, hoặc bò, bê, nghé chết vì giá rét.[15]
Bên cạnh Việt Nam, Trung Quốc cũng chịu ảnh hưởng mạnh của đợt giá rét, với mức độ được cho là rét nhất trong vòng 135 năm (tính đến năm 2008) theo cơ quan khí tượng nước này,[26] thiệt hại kinh tế trực tiếp ở Trung Quốc được ước tính là hơn 22 tỷ USD (2008).[27] Một số nhà khoa học cho rằng đợt rét này là một trong những hệ quả củabiến đổi khí hậu.[28] Tại Việt Nam, đây là một trong hai đợt rét đậm được ghi nhận trong mùa Đông-Xuân 2007-2008 xét theo tiêu chí nhiệt độ trung bình ngày, đợt còn lại chỉ diễn ra trong thời gian ngắn từ ngày 27 đến ngày 29 tháng 2 ngay sau đó.[6]
| Bão lũ |
| ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hạn hán |
| ||||||
| Nóng, lạnh |
| ||||||
| Động đất |
| ||||||
| Khác | |||||||
