Mauritius (phiên âmtiếng Việt:Mô-ri-xơ,[9]tiếng Anh:Republic of Mauritius,tiếng Pháp:République de Maurice), quốc hiệu chính thức làCộng hòa Mauritius là mộtđảo quốc nằm ở hướng tây namẤn Độ Dương, cách đảoMadagascar khoảng 900 km về hướng đông. Thủ đô làPort Louis. Quốc gia này bao gồm các quần đảo Cargados Carajos, Rodrigues và quần đảo Agalega. Mauritius là một phần củaquần đảo Mascarene.Đảo Réunion của Pháp 200 km (120 dặm) về phía tây nam và đảo Rodrigues 570 km (350 dặm) phía đông bắc cũng thuộc Mascarene.
Đảo Mauritius được đặt theo tên của Thân vươngMaurits xứ Oranje (1567-1625), nó nổi tiếng vì là nơi duy nhất códodo sinh sống. Lần đầu tiên được người châu Âu nhìn thấy vào khoảng năm 1600, loàidodo đã tuyệt chủng gần 80 năm sau đó.
Người nô lệ từchâu Phi vàMadagascar được đem sang để khai khẩn các đồn điềnmía. Năm 1810,người Anh vây hãm đảo này. Hiệp ướcParis năm 1814 chính thức thừa nhận quyền kiểm soát củaAnh trên đảo này. Sự bãi bỏ chế độ nô lệ và việc khai khẩn các đồn điền mía cần đến lực lượng nhân côngẤn Độ nhập cư. Việc khai thông kênh đào Suez năm 1869 làm mất đi nhiều nguồn lợi của Mô-rítx, là một cảng quá cảnh cho tàu thuyền đi vòng qua mũi cực Nam Nam Phi để đến vùngNam Á vàĐông Á.
Vào ngày 3 tháng 10 năm 2024, chính phủ Anh và Mauritius đã công bố trong một tuyên bố chung về việc chuyển giao chủ quyền của quần đảo Chagos cho Mauritius. Đảo Diego Garcia, nơi có căn cứ quân sự Camp Justice, là ngoại lệ duy nhất đối với hiệp ước mới này, với việc chính phủ Mauritius nhượng lại quyền quản lý cho Vương quốc Anh trong thời hạn ít nhất là 99 năm.[11]
Chính trị của Mauritius diễn ra trong khuôn khổ của thể chếdân chủcộng hòa, trong đóTổng thống là người đứng đầunhà nước vàThủ tướng là người đứng đầuchính phủ được hỗ trợ bởi một Hội đồng Bộ trưởng. Mô-rítx có một hệ thống đa đảng. Quyền hành pháp là của Chính phủ. Quyền lập pháp trong tay Chính phủ và Quốc hội. Quyền lực tuyệt đối được phân chia giữa hai vị trí: Tổng thống và Thủ tướng.
Hiến pháp Mauritius được ban hành ngày12 tháng 3 năm1968, sửa đổi ngày12 tháng 3 năm1992. Đứng đầuNhà nước là Tổng thống. Đứng đầu Chính phủ là Thủ tướng. Tổng thống doQuốc hội bầu, nhiệm kì 5 năm; Thủ tướng do Tổng thống bổ nhiệm và có trách nhiệm trước Quốc hội.
Quốc hội Mauritius gồm 66 thành viên, trong đó 62 thành viên được bầu theo phổ thông đầu phiếu, nhiệm kì 5 năm, 4 thành viên còn lại do Ban bầu cử chỉ định cho những đảng không thành công trong cuộc tranh cử nhằm cử ra đại diện cho các dân tộc ít người.[12]
Chế độ bầu cử ở Mauritius là chế độ phổ thông đầu phiếu. Công dân từ 18 tuổi trở lên được phép bầu cử.
Khí hậu ở Mauritius lànhiệt đới, thay đổi do gió mậu dịch. Mùa đông (tháng 5–11) ẩm và khô, mùa hè (tháng 11–5) nóng và ẩm. Nhiệt độ trung bình là khoảng 20oC ở mực nước biển và trên 10oC trên cao nguyên.
Dân cư chủ yếu là người lai giữa người bản địa và người Ấn Độ,người Pháp với tỉ lệ như sau:
Người lai Ấn-Mauritius là 68% dân số, người bản địa Creole 27%, người lai Hoa-Mauritius là 3% và người lai Pháp-Mauritius chiếm 2%.
Sản phẩm nông nghiệp truyền thống gồmchè vàmíađường (mặt hàng xuất khẩu chủ yếu), các loại cây chế biến gia vị,thuốc lá. Trong thập niên 1980, kinh tế tăng trưởng mạnh nhờ việc thành lập các khu chế xuất thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Du lịch và ngân hàng phát triển mạnh. Từ năm 1990, sự tăng trưởng đã giảm do sự cạnh tranh của các nước có nguồn nhân công rẻ hơn.
Mauritius có nền kinh tế thu nhập cao, theo Ngân hàng Thế giới vào năm 2019.Chỉ số thuận lợi kinh doanh năm 2019 của Ngân hàng Thế giới xếp Mauritius ở vị trí thứ 13 trên toàn thế giới trong số 190 nền kinh tế về mức độ thuận lợi trong kinh doanh. Theo Bộ Ngoại giao Mauritius, những thách thức của đất nước đã đặt ra nhiều vấn đề như tỉ lệchảy máu chất xám cao, khan hiếm lao động tay nghề, dân số già, các công ty đại chúng và các cơ quan nhà nước hoạt động kém hiệu quả.
Nền giáo dục Mauritius rất đượcNhà nước quan tâm trong thời gian gần đây. Giáo dục tiểu học và trung học miễn phí cho mọi trẻ em. Khoảng 100% số học sinh học xong tiểu học và 1/2 số đó học lên trung học. Ngoài hệ thống trường công lập còn có các trường tư. Trường Đại học Mauritius chú trọng đào tạokhoa học vàkĩ thuậtnông nghiệp. Nhiều thanh niên ra nước ngoài du học (Pháp,Anh,Ấn Độ ...).
Mô-rítx có hệ thống y tế công cộng tương đối tốt, cung cấp các dịch vụ chữa bệnh cơ bản miễn phí cho mọi công dân. Các dịch vụ cung cấp nước sạch, các phương tiện vệ sinh đầy đủ, tiêm chủng và chăm sóc thai sản ... rất được quan tâm và mở rộng.[14]
Mauritius là nước đatôn giáo. Do thành phần dân tộc chủ yếu là người Ấn Độ do thực dân Anh đưa đến đây từ thời thuộc địa nênẤn giáo tôn giáo chính của người Ấn đã trở thành tôn giáo chiếm tỉ lệ cao nhất ở Mauritaus với 48% dân số, ngoài ra còn có cáctôn giáo khác nhưCông giáo Rôma 23.6%,Hồi giáo 16.6%,Tin Lành 8.6%, tôn giáo khác 2.5%, không xác định 0.3%, không tôn giáo 0.4%.
.svg)
.svg)
