Константин Паустовский (Konstantin Paustovsky) | |
|---|---|
 | |
| Sinh | 31 tháng 5 năm1892 Moskva,Nga |
| Mất | 14 tháng 7 năm1968 (76 tuổi) Moskva,Liên Xô |
| Nghề nghiệp | Nhà văn |
| Thể loại | Truyện ngắn,Tiểu thuyết lãng mạn |
Ảnh hưởng tới | |
| Chữ ký | |
.svg) | |
Konstantin Georgiyevich Paustovsky (tiếng Nga:Константин Георгиевич Паустовский) (sinh ngày31 tháng 5 năm1892, mất ngày14 tháng 7 năm1968) là mộtnhà vănLiên Xô nổi tiếng với thể loạitruyện ngắn. Ông được đề cửGiải Nobel Văn học năm1965.[1]
Konstantin Paustovsky sinh năm1892 tại thành phốMoskva củaĐế quốc Nga. Bố ông là một nhân viên đường sắt gốcCossackZaporizhia, còn mẹ ông xuất thân từ một gia đình trí thức ngườiBa Lan vì vậy gia đình nhà Paustovsky sử dụng cùng lúc ba thứ tiếng,tiếng Nga,tiếng Ba Lan và tiếngUkraina. Konstantin lớn lên ởUkraina, ông học trung học tạiKiev và là bạn cùng lớp củaMikhail Bulgakov. Học được một thời gian thì bố của Paustovsky rời bỏ gia đình và ông phải đi làm gia sư thêm để có tiền ăn học.
Năm1912 Paustovsky trở thành sinh viên KhoaLịch sử tự nhiên củaĐại học Kiev, đến năm1914 thì ông chuyển sang KhoaLuật củaĐại học Moskva nhưng rồiThế chiến thứ nhất nổ ra, ông phải bỏ dở việc học để đi làm nhân viên đường sắt giống cha mình. Năm1915 ông ra mặt trận trên một chiếc tàu hỏa bệnh viện nhưng sau khi hai người anh đều chết trên mặt trận, Paustovsky trở về sống với mẹ ở Moskva một thời gian rồi lại ra đi để kiếm việc. Đầu tiên ông trở thành công nhân trong những nhà máy luyện kim ở Katerynoslav (nay làDnipro, Ukraina) và Yuzivka (nay làDonetsk, Ukraina). Đến năm1916 Paustovsky lại chuyển đến thành phốTaganrog bên bờBiển Azov để làm công nhân trong nhà máy hơi nước, rồi thử sức với nghề đánh cá cũng ở thành phố này. Năm1917 ông trở về Moskva làm nghề nhà báo và chứng kiến thắng lợi củaCách mạng tháng Mười.
TrongNội chiến Nga, Paustovsky chiến đấu trong hàng ngũHồng quân. Sau đó ông lại tiếp tục đi khắpLiên bang Xô viết, từ Kiev đếnOdessa, sau đó làSukhumi,Batumi,Yerevan rồiBaku. Ông về Moskva năm1932 và làm biên tập viên cho Hãng thông tấn Nga trong vài năm trước khi trở thành nhà báo của tờPravda (Sự thật).
Paustovsky bắt đầu tập sáng tác khi còn ở trường trung học. Ông thử sức đầu tiên là với việc sáng tác thơ nhưng rồi cuối cùng Konstantin chỉ tập trung vào lĩnh vực văn xuôi. Đó là sau khi nhà văn nổi tiếngIvan Bunin viết cho Paustovsky một lá thư góp ý trong đó có nói:"Tôi nghĩ thế giới thực sự của cậu là những tác phẩm văn xuôi. Nếu cậu thực sự chuyên tâm với lĩnh vực đó, tôi chắc chắn cậu sẽ làm được điều gì đó đáng kể".
Những truyện ngắn đầu tiên của Paustovsky làNa vode (Trên mặt nước) vàChetvero (Bộ tứ) viết năm1911 và1912. Những tác phẩm đầu tiên này chịu ảnh hưởng củaAlexander Grin và các nhà văn thuộc "Trường phái Odessa" nhưIsaac Babel,Valentin Kataev hayYuri Olesha. Trong thời gian sống ở Taganrog, Paustovsky bắt đầu viết cuốn tiểu thuyết đầu tiên có tênRomantiki (Lãng mạn), tác phẩm này sau đó được in năm1935. Đúng như cái tên của nó, tác phẩm là cuộc sống thời niên thiếu của tác giả, là những gì ông đã nhìn thấy và cảm nhận, một trong những nhân vật chính trong tiểu thuyết là ông già Oscar, một họa sĩ cả đời vừa phải chống lại những người muốn ông trở thành một thương gia, vừa phải vượt qua nỗi cô đơn để sáng tác. Các tác phẩm sau đó của Paustovsky nhưRazgovor o ribe,Azovskoe podpolie,Port v trave được ông viết để miêu tả quãng thời gian sống ở Taganrog. Trong giai đoạn Thế chiến thứ nhất, Paustovsky còn viết một số bản thảo dựa trên những cảm nghĩ về cuộc sống nơi tiền tuyến. Năm1925, tác phẩm của Paustovsky lần đầu tiên được xuất bản, đó là cuốnMorskiye Nabroski (Phác thảo biển) nhưng không gây tiếng vang. Tiếp theoPhác thảo biển làMinetoza(1927) và cuốn tiểu thuyết lãng mạnBlistaiushie Oblaka (Những đám mây tỏa sáng) (1929).
Trong thập niên 1930 Paustovsky đã đi thăm nhiều công trường xây dựng và viết một số tác phẩm ca ngợi công cuộc công nghiệp hóa đất nước Xô viết. Đó là truyện vừa Kara-Bugaz (1932) và Kolkhida (1934). Kara-Bugaz được đặc biệt khen ngợi với cốt truyện là chuyến phiêu lưu và khám phá vịnh Kara-Bugaz huyền bí năm1847. Paustovsky tiếp tục đề tài lịch sử trong tác phẩmSevernaya Povest (Câu chuyện phương Bắc) (1938). Cuối thập niên này, nhà văn bắt đầu khai thác đề tài thiên nhiên Nga trong các tác phẩm nhưLetniye Dni (Những ngày hè) (1937) hayMeshcherskaya Storona (1939). Với Paustovsky, thiên nhiên là một vẻ đẹp rất đa dạng có thể giúp con người thoát khỏi những ưu tư thường ngày và giúp họ tìm lại được sự cân bằng trong tâm hồn. Ý tưởng này của ông khá giống với nhà vănMikhail Prishvin và chính Prishvin cũng từng viết rằng:"Nếu tôi không phải là Prishvin, thì tôi thích viết như Paustovsky".
TrongThế chiến thứ hai Paustovsky là phóng viên chiến trường ở mặt trận phía Nam. Năm1943 nhà văn viết kịch bản phim "Lermontov" (đạo diễn bởi A.Gendelshtein) cho Xưởng phim Gorky.
Từ năm1948 đến năm1955 ông là giảng viên tạiTrường viết văn Maxim Gorky. Năm 1955 ông cho ra đời tác phẩm có lẽ là thành công nhất trong sự nghiệp, tập truyệnBông hồng vàng (Золотая роза) ngợi ca bản chất lao động tốt đẹp của nhà văn. Trong giai đoạn từ1945 đến1963, Paustovsky dành rất nhiều thời gian để viết bộ tự truyệnPovest o Zhizni (Chuyện kể về cuộc đời) bao gồm 6 quyển. Ông cũng sáng tác một số vở kịch hoặc truyện cổ tích nhưChiếc nhẫn sắt.
Từ giữa thập niên 1950, các tác phẩm của Paustovsky bắt đầu được thế giới biết đến, ông được mời đi thăm nhiều nước châu Âu nhưÝ,Tiệp Khắc,Bulgari,... Năm1965 ông được đề cử giải thưởng cao quýGiải Nobel Văn học nhưng cuối cùng giải đã lọt vào tay nhà vănMikhail Sholokhov, tác giả củaSông Đông êm đềm. Ông cũng được Nhà nước Liên Xô trao tặngHuân chương Lênin vì những đóng góp cho nền văn học Xô viết.
Tại Việt Nam, các truyện ngắn của Paustovsky được tập hợp trong hai tập sáchBông hồng vàng vàBình minh mưa.
Bằng Việt là nhà thơ, dịch giả tiêu biểu của Việt Nam có nhiều bản dịch và tác phẩm về Pautovsky, được biết đến nhiều nhất là bài thơ "Nghĩ lại về Pautovsky", trong đó có nhắc đến một số tiêu đề truyện ngắn của ông.
Konstantin Paustovsky mất ngày14 tháng 7 năm1968 tạiMoskva.
Trong truyện ngắnBụi quý (nằm trong tập sáchBông hồng vàng), Paustovsky đã bộc lộ suy nghĩ của ông về nghĩa vụ của một nhà văn, đoạn văn này sau đó rất hay được trích dẫn để nói về sự nghiệp cầm bút nói chung:[2]
"Mỗi phút, mỗi lời tình cờ được nói ra và mỗi cái nhìn vô tình ta bắt gặp, mỗi ý nghĩ sâu sắc hoặc vui đùa, mỗi rung động thầm lặng của con tim, cũng như cả đến một bông xốp của hoa hướng dương đang bay hay lửa sao trong một vũng nước đêm - tất cả những cái đó đều là những hạt rất nhỏ của bụi vàng. Chúng ta, những nhà văn, chúng ta bòn đãi chúng trong hàng chục năm, hàng triệu những hạt cát đó, lặng lẽ thu góp lại cho mình, biến chúng thành một hợp kim rồi từ hợp kim đó ta đánh "Bông Hồng Vàng" của ta - truyện, tiểu thuyết hay là thơ. Bông hồng vàng của Chamette! Đối với tôi có phần nào là hình tượng tương lai của hoạt động sáng tạo của chúng ta. Thật là lạ lùng khi chẳng có ai chịu bỏ sức lao động của mình ra nghiên cứu xem từ những hạt bụi quý ấy đã phát sinh ra nguồn văn học sinh động như thế nào. Nhưng cũng giống như bông hồng vàng của người thợ hót rác già kia làm ra là để cho Suzanne được hạnh phúc, sáng tác của chúng ta là để cho cái đẹp của Trái Đất, cho lời kêu gọi đấu tranh vì hạnh phúc, vì niềm vui và tự do, cho cái cao rộng của tâm hồn và sức mạnh của trí tuệ chiến thắng bóng tối cho chúng ta rực rỡ như một mặt trời không bao giờ tắt."[3]