Vietnam Việt Nam (vi)Ino Tiến quân ca Bomò «Độc lập – Tự do – Hạnh phúc »Independence – Freedom – Happiness »Независимост - свобода - щастие »Annibyniaeth – Rhyddid – Hapusrwydd » Epònemo Nanyue Pozision Continente Axia Capitałe Hanoi Popołasion Totałe 96 208 984 (2019) Densità 290,06hab./km² Zènaro 49 409 110 (%51,4) (%51) 49 097 090
Demònemo vietnamio, vietnamii, vietnamia, vietnamie Idioma vietnameze Rełijon budismo ,catołicismo ,protestantèzemo ,caodaismo (it) Hòa Hảo (en) Speransa de vita 76,253(2016) 2,253 (2021) Taso de suicìdio 7,2(2019) Putełi no scołarizai 4 069 875(2002) 46 007 (2001) Zeografia Parte de Sud-est aziàtego eIndocina Àrea 331 690 km² Ponto pì alto Fan Si Pan (3 143 m) Ponto pì baso Mar de Cina Meridionałe (0 m) Rente a Prima mesion documentada Đại Việt Organizasion pułìtega Forma de goerno stato unitàrio ,monopartidismo erepùblega Òrgano ezecutivo Goerno del Vietnam Òrgano lejislativo Asenblea Nasionałe de Vietnam Presidente del Vietnam(it) Tô Lâm (22 de majo del 2024)Primo Ministro del Viètnam Phạm Minh Chính (it) (5 de apriłe del 2021) Màsema autorità zudisiałe Corte Suprema del Pòpoło del Vietnam Ìndaze de Democrasia Menbro de
Organizasion de łe Nasion Unìe ,
Asociasion de le Nasion de Àzia Sudorientale ,
Organizasion mondiałe del comerso [ 3] ,
Cooparasion Econòmega de l'Àzia-Pasìfego [ 4] ,
Banca Internasionałe par ła Recostrusion e Desviłupo ,
Asociasion Internasionałe del Desviłupo ,
Corporasion Finansiària Internasionałe ,
Organismo Multilaterałe de Garansia dei Investimenti ,
Forum Rejonałe de l'ASEAN ,
Banca Aziàtega del Desviłupo ,
COMECON ,
Interpol [ 5] ,
Organizasion par ła Proibision de łe Arme Chìmeghe [ 6] ,
Organizasion Idrogràfega Internasionałe [ 7] ,
UNESCO [ 8] ,
Grupo de Oservasion de ła Tera ,
Union Postałe Universałe [ 9] ,
Union Internasionałe de Tełecomunicasion [ 10] ,
Organizasion Internasionałe de ła Francofonia ,
Organizasion Meteorołòzega Mondiałe [ 11] ,
Organizasion mondiałe de ła sanità [ 12] ,
Organizasion Mondiałe de łe Dogane [ 13] e
Tratà de No-Prołifarasion Nucleare Economia PIL nomenałe 366 137 590 718 $ (2021) Persentuałe IVA 10 % Ìndaze de desviłupamento oman 0,703[ 15] [ 15] Moneda Đồng vietnamita Banca sentrałe Banca Statałe de Viètnam Taso de dezocupasion 2 %[ 17] Coefisente de Gini Còdazi de identifegasion ISO 3166-1 VN Còdaze de matricołasion VN Fuzo oràrio Domìnio de primo liveło .vn Prefiso tełefònego +84 Tełèfono d'emerzensa Preza ełètrega Istòrego Sito web vietnam.gov.vn
ElViètnam (vietnames :Việt Nam ,[viət˨ næm˧] Scolta (? i repùblica socialista del Viètnam l'é in stato delAxia sudoriental .Republica Popołare Cinexe , a ovest co elLaos e łaCanbògia , a est e a sud co elMar Cinexe Meridionałe . A sud, par in tochet, el Vietnam el buta su el golfo del Siam.
El Viètnam el é dividest in tre region: el Tonchin a nòrd, el An Nam a mèẑ e la Cocincina a sud.
El Viètnam el ga in clima calt, co na umizità mèdia de 84%. I monsoni i pòrta tanta acua, scuaxi sènpro piova, anca parché sta naẑion la é in pràtega tuta sora al mar.
El paexòt Mai Châu, te el nòrd-òvest del Viètnam Al iniẑio (prima del1200 ) el Viètnam l'é de mò cuel che incoi l'é el Tonchin.
Tra elII secoło a.C. e elI secoło el Viètnam el fa tante guère contro laCina e pì de na òlta el é concuistà e el ciapa l'indipendènẑa, ma el restà dominà da i cinexi.
Inte el938 , el general Ngô Quyền el lìbera la só naẑion e el crèa in règno[ 19]
Tel1527 ga tacà na guèra ẑivil e el Viètnam se staca in do tòchi: el nord, co la dinastia dei Mạc, e el sud ,co i Lê. Tuti e doi i règni i fa progrezir la naẑion (visto che l'é tacazi anca dei contati co i europèi). I Mạc i spòsta la cavedal daHanoi a Phú Xuân[ 20]
Tel1771 taca dei dixordini te el sud e la dinastia Nguyễn la va in decadènẑa, così i Tây Sơn i ciapa el só pòsto e te el1786 i se bat contro i Lê e prest i rimet insieme el Viètnam. Te el1799 , visto che i Tây Sơn i ga problèmi intèrni (de sucesion) Nguyễn Ánh, prima scanpà in Cina, el torna co un exercito e el combat fin al1802 , co el concuista Thăng Long[ 21]
Te el mèẑ delXIX secoło el Viètnam el vèn concuistà da laFransa , che la ghe cava la autonomia e el la fa colònia. Fin de sùbito taca le protèste e vari partii i conbat par la indipendènẑa. Par ani pò sèguita a èserghen la guerilia in giro par la naẑion.
Te laSeconda guera mondiałe el Viètnam el vèn ocupà da igiaponexi e icomunisti deHo Chi Minh [ 22] 1946 al1954 i conbat contro i francexi e i venẑ. El Viètnam el vèn parò spacà de nòu ten do tòchi: nòrd e sud.
Te el1960 iStati Unizi i fa la guèra al Viètnam del Nòrd, anca parché l'é in paes comunista e se é in pienaGuera Freda . Co la tàtica de la guerilia i comunisti i bat i americani e te el1975 i ciapaSaigon , finèndo così la guèra.
El Vietnam l'é divixo in 58 province (tỉnh ) e 5 munisipalità (thủ zô ).
Province e munisipalità del Vietnam Nome Cavologo Abitanti[ 23] Superficie[ 24] Bắc Ninh Bắc Ninh 1.009.800 797 km² Hà Nam Phủ Lý 826.600 827 km² Hải Dương Hải Dương 1.722.500 1.661 km² Hưng Yên Hưng Yên 1.142.700 895 km² Nam Định Nam Định 1.974.300 1.669 km² Ninh Bình Ninh Bình 922.600 1.388 km² Thái Bình Thái Bình 1.865.400 1.509 km² Vĩnh Phúc Vĩnh Yên 1.180.400 1.371 km² Hà Nội (munisipalità) 5.760.200 921 km² Hải Phòng (munisipalità) 1.803.400 1.504 km² Hà Tĩnh Hà Tĩnh 1.306.400 6.054 km² Nghệ An Vinh 3.064.300 16.381 km² Quảng Bình Đồng Hới 853.000 8.065,3 km² Quảng Trị Đông Hà 625.800 4.592 km² Thanh Hoá Thanh Hoá 3.680.400 11.168 km² Thừa Thiên-Huế Huế 1.143.500 5.009 km² Bắc Giang Bắc Giang 1.594.300 3.817 km² Bắc Kạn Bắc Kạn 301.500 4.796 km² Cao Bằng Cao Bằng 518.900 8.445 km² Hà Giang Hà Giang 683.500 7.831 km² Lạng Sơn Lạng Sơn 746.400 8.187 km² Lào Cai Lào Cai 585.800 8.050 km² Phú Thọ Việt Trì 1.336.600 3.465 km² Quảng Ninh Hạ Long 1.091.300 5.939 km² Thái Nguyên Thái Nguyên 1.127.200 3.541 km² Tuyên Quang Tuyên Quang 723.300 5.801 km² Yên Bái Yên Bái 740.700 6.808 km² Điện Biên Điện Biên Phủ 459.100 9.554 km² Hoà Bình Hoà Bình 820.400 4.612 km² Lai Châu Lai Châu 319.900 9.065 km² Sơn La Sơn La 1.007.500 14.210 km² Daklak Buôn Ma Thuột 1.737.600 13.062 km² Dak Nông Gia Nghĩa 407.300 6.514 km² Gia Lai Pleiku 1.161.700 15.662 km² Kontum Kontum 383.100 9.690,5 km² Lâm Đồng Đà Lạt 1.179.200 9.776,1 km² Bình Định Quy Nhơn 1.566.300 6.039,6 km² Khánh Hòa Nha Trang 1.135.000 5.217,6 km² Phú Yên Tuy Hòa 873.300 5.060,6 km² Quảng Nam Tam Kỳ 1.472.700 10.438,3 km² Quảng Ngãi Quảng Ngãi 1.295.600 5.152,7 km² Đà Nẵng (munisipalità) 788.500 1.257,3 km² Bà Rịa-Vũng Tàu Vũng Tàu 926.300 1.989,6 km² Bình Dương Thủ Dầu Một 964.000 2.696,2 km² Bình Phước Đồng Xoài 809.500 6.883,4 km² Bình Thuận Phan Thiết 1.163.700 7.836,9 km² Đồng Nai Biên Hòa 2.214.800 5.903,9 km² Ninh Thuận Phan Rang-Tháp Chàm 567.900 3.363,1 km² Tây Ninh Tây Ninh 1.047.100 4.035,9 km² Sità de Hồ Chí Minh (munisipalità)6.105.800 2.098,7 km² An Giang Long Xuyên 2.210.400 3.536,8 km² Bạc Liêu Bạc Liêu 820.100 2.584,1 km² Bến Tre Bến Tre 1.353.300 2.360,2 km² Cà Mau Cà Mau 1.232.000 5.331,7 km² Đồng Tháp Cao Lãnh 1.667.800 3.376,4 km² Hậu Giang Vị Thanh 796.900 1.601,1 km² Kiên Giang Rạch Giá 1.684.600 6.348,3 km² Long An Tân An 1.423.100 4.493,8 km² Sóc Trăng Sóc Trăng 1.276.200 3.312,3 km² Tiền Giang Mỹ Tho 1.717.400 2.484,2 km² Trà Vinh Trà Vinh 1.036.800 2.295,1 km² Vĩnh Long Vĩnh Long 1.057.000 1.479,1 km² Cần Thơ (munisipalità) 1.139.900 1.401,6 km²
Te el Viètnam la religion pì difondesta l'é elBudismo Mahāyāna [ 25] [ 26]
Se pòl catar de spes le dotrine tradiẑionale cinexe, tipo el Confucianèximo e el Taoism.1926 .catòlica de l'Axia drìo cuela de leFilipine , fata dei misionariportoghexi te el 1500-1600 e pì tardi de cuei franẑexi.
Te el Viètnam, comuncue, la religion de stato l'é par lège el ateismo.
El vietnamesl'é na lengua tonala. Cuà tuti i tòni de la paròla "ma". La lengua ufiẑiala l'é elvietnames , na lengua austronexiana co elalfabèto latin .
Intant la dominaẑion coloniala se ga difondest elfranẑes . Incoi el é parlà sènpro de manco; inveẑe i zoveni é drìo a stuziar elingles .
Te le region intèrne, te le montagne, ghe n'é dele minoranẑe, ciamaze dei franẑeximontagnard , che parla le so lengue indìgene[ 27] Khmer .
(IT Edward Doyle, Samuel Lipsman,Scenari di Guerra , 1992. ISBN88-7133-074-9.(inglezo )Sito ufisałe vietnam.gov.vn . Sconosesta: inglezo (juto ) (vietnameze )Sito ufisałe chinhphu.vn . Sconosesta: vietnameze (juto ) Vietnam Treccani.it – Enciclopedie on line , Istituto de ła Ençiclopedia Italiana.Vietnam Disionàrio de istòria ,Istituto de ła Ençiclopedia Italiana , 2010.(IT, DE, FR Vietnam hls-dhs-dss.ch ,Disionàrio stòrego de ła Svìsara . (EN Vietnam Ençiclopedia Britannica Stati del mondo ·Azia Stati del mondo Afganistan •Arabia Saudìa •Azerbaijan [ 1] Bahrein •Bangladeš •Birmània •Brunei •Butan •Canboza •Catar •Emirai Àrabi Unii •Fiłipine •Ìndia •Indonèzia [ 2] Iran •Irak •Japon [ 2] Jemen [ 3] Kazàkistan [ 1] Kirghìzistan •Kuait •Łàos •Łìbano •Maldive •Małèzia •Mongołia •Nepal •Oman •Pakistan •Singapor •Sìria •Sri Lanka •Tazìkistan •Taiłàndia •Timor Est •Turchia [ 1] Turkmenistan •Uzbèkistan •Vietnam •Zeorza [ 1] Zordània Dipendense Regno Unìo -Akrotiri e Dhekelia ** •Ìxołe Cocos o Keeling * •Ìxoła de Nadałe * •Hong Kong •Macao •Teritorio Britànico del Oseano Indian *Teritori custionai Armènia •Cina •Corea del Nord •Corea del Sud •Israel •Pałestina •Sipro •Taiuan •Abcàzia * •Osèsia del Sud * •Teritori transcontinentałi* Ezito [ 3] Gresa [ 1] Rùsia [ 1] * miga prezenti int'el schema de łe Nasion Unìe↑1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 parte de el teritorio el ze inEoropa ↑2,0 2,1 parte de el teritorio el ze inOseania ↑3,0 3,1 parte de el teritorio el xe inAfrica
.svg)
.svg)
.svg)
