«Ła parołaItàlia ła xe na espresion giografica, na qualificasion che riguarda ła łéngua, ma che no ga el vałor połitico che i sforsi dei ideòłoghi rivolusionari i tende a inprìmarghe.»
Col termineRisorgimento[1] ła storiografia ła indica el periodo de ła storia d'Itàlia durante el qual ła penìxola itałiana ła xe stà unificà połiticamente. El termine el tende a fornir na interpretasion in poxitivo del periodo, come rinàsita de na entità nasional par łongo tenpo perdùa. Par quanto ła vixion ideałistica del periodo ła sia rifiutà da diverse interpretasion moderne, el termine el xe ormai sostansialmente acetà e gà asunto na valensa storiga, pì che ideałistica.
Ła prima fàxe del Risorgimento (1847-1849) ła vede el sviłupo de vari movimenti rivołusionari e de na guera anti austriaca (łaPrima Guera de Indipendensa), ma ła xe sara co un sostansiałe ritorno al "statu quo ante". Ła seconda fàxe, maturà in tel bienio1859-1860 (Seconda Guera de Indipendensa), ła porta tanto avanti el proceso de unificasion e ła xe sara co ła proclamasion delRegno de Itałia. L'unificasion ła xe stà dopo conpletà col'anesion delVeneto in tel1866 (Tersa Guera de Indipendensa) e queła deRoma, cavedal del Stato Pontefiso, el20 de setenbre1870 (Roma ła deventerà l'ano dopo cavedal de l'Itàlia unìa).
Ała fin del Risorgimento, parò, ghè restà oncora de łe tereiredente, o sia gnancora ricongiunte coła madrepatria, tra cuiTrento eTrieste, che łe vegnarà unìe a l'Itàlia soło co łaPrima guera mondial.
