San Joani[1] dito elBatista oJoani Batista oJoani el Precursor, invèneto venesian:Zuàne (inebraego: יוחנן המטביל; ingrego: Ιωάννης ο Πρόδρομος "Joani el Precursor"; ingrego antigo: Ἰωάννης ὁ βαπτίζων; inlatin:Ioannes Baptista; inarabo: Yūḥannā; Ain Karem, fin delI secoło v.C. – Macheronte, tra el29 e el32 d.C.) el xe sta onprofeta,predicador emartire provegnù da na fameja storega de saserdotiebraega orizenaria da ła Zudea.
San Joani Batista martirizà in tel 27 d.C. De lu ghe ne parla sìpia iVanzełi che el storego ebreo Bepi Flavio.
El xera secondo cuxìn deJexù. So mare, SantaBeta ła xera vecia e no ła połea aver fioi, ła ga vudo ła vixita de łaMadona, mare de Jexù, l'ora gràvia pa òpara del Spirito Santo e el tozeto scorlava in pansa, inte'l visinarse Jezù, oncora inte ła pansa de ła Vèrzene (Łuca 1, 39-45).
Ła nàsita del Batista ła xe sta preanunsià da l'Arcanzeło Gabriełe, conpario a SanZacaria, prete del tenpio e pare del Batista. Zacaria el xe restà muto par cualche tenpo parchè no ghe credeva a l'anunsio de l'Anxoło (Łuca 1, 13-20 ). San Zacaria cuando che xe nato el toxeto el ga scrito inte na tołeta el nome de Joani (Łuca 1,63) e secondo ła łexe del tenpo dopo oto dì ghe xe sta fato el rito de circoncixion.
El Batista xe sta on profeta che predegava ła conversion e el retorno dei boni usanse morałi. E xe sta el precursor del Mesia, e pareciò ła mision. Vivea in tel deserto e zera "vestio de pełe de cameło e de na centùra de coràme intorno ai fianchi e el so magnare zera cavałete e miełe selvadego" (Matio 3, 4). Dexunàva e fazea na vita de pratega reljoxa mistega. Elbatezo che prategò a Jezù inte łe rive delZordan el zera sol on rito de penitensa e no elsacramento delbatezo come dopo ga istituio da Jezù. El Batista reconoseva in Jezù el Mesia, che no zera degno infati el dizea "Vien dopo de mi colù che el xe pi forte de mi; al cual mi no so degno de indanociarme a desfrare i łigasi dei so sandołi" (Marco 1, 7). E oncora " - mi go bixogno de esere batezà da ti; e te vien da mi?" (Matio 3, 14). Dopo anca domanda ła conferma a Jexù de eser lu el Mesia, mandandoghe do desepołi, cuando el Batista el zera in prezon, i cuałi domandava a Jexù "sito ti cuel che ga da vegnere o ghemo da spetar nantro?" (Łuca 7, 19). E Jezù ghe da ła conferma co sta resposta "Ve a referìr a Joani cuel che gavì visto e sentio: i orbi riciaparà ła vista, i soti i caminerà, i łebruzi i vegnarà sanà, i sòrdi i sentarà, i morti i risusciterà, ai pòvari xe anunsià ła bona novèła. E beato chichesìpia no sarà scandałizà de mi!" (Łuca 7, 22-23).
Ma anca Jezù persa nantra considerasion, a so volta, de'l Batista, che definise come "el pì grando trai nati de dòna" (Łuca 7, 28).
Gavendo condanà publegamente ła rełasion adulterina e parente (Erodiade) tratenù dal Re Erode, custù prima ga fato inprexonare el Batista (fasilmente inte ła fortesa de Macheronte) sensa intension de coparlo. Ma Erodiade ła ghea ła so cosensa che mordegava par el so pecà, ła ga vu l'ocaxion de vendegàre. Ła fioła de Erodiade gaveva dansà drio a on bancheto pa Erode, ma cuesto sodisfà, el ghe domanda cosa che ła vol in canbio; incità da so mare Salomè domanda ła testa del Batista, che sultio ła xe sta mesa inte on piato dearzento davanti a Erode, Erodiade e Sałomè (Łuca 14, 3-12; Marco 6, 17-26).
El copro del Santo el xe deso conservà inte ła Ceza de San Silvesto in Capite, a Roma. Ła vantièra de arxento che tien ła so testa inte ła Catedrałe de San Łorenso, a Zènoa e on so deo se cata al Muzeo de l'Òpara de Firense.
De tute do łe sità el Batista el xe patron, anca del'Òrdene de Malta (Òrdane dei Cavałièri de San Joani). Patron anca dei petenàdori de łana, sarti pełisai, consadori de pełe, de albergadori, de trovatei e de tante confraternite che on tenpo łe asistia i condanà a morte.
- ↑o sevente altre varianse e grafie ancaZuane,Zani, oXani
