Oʻzbekcha (uz)toʻ-da
TOʻDA Bu otПРСda [tude] shaklida (137),ТжРСda toʻda shaklida (400) keltirilgan; oʻzbek tiliga tojikcha shakli olingan; 'bir yerga toʻplangan narsadar', 'bir yerga toʻplangan odamlar' maʼnolarini anglatadi (OʻTIL, II, 242). Bu otdan üzbek tilida toʻdala - feʼli yasalgan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (III-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.
\f. zjZ — doʻng qilib toʻplangan narsa, gʻaram
1 Bir yerga toʻplab yoki uyib qoʻyilgan narsa; uyum, toʻp, toʻplam. ◆ Axlattoʻdasi. Birtoʻda parcha-parcha gʻisht. Nar-salarnitoʻda qilib qoʻymoq. m ◆ Keyin uni sugʻurib oldi-da, birtoʻda qogʻozni oldimga tashladi."Guldasta".
2 Bir yerga toʻplangan kishilar yoki hayvon, qush va sh. k. guruhi, galasi, toʻpi. ◆ Uloqchilartoʻdasi. Qushlartoʻdasi. Toʻda boʻ-lib yurmoq. Toʻdadan ajralgan toʻrga tushar.Maqol. m ◆ Arilartoʻdasi oʻzini qop ichiga urdi. Bu bolalarga chindan qiziq tomosha boʻldi.H. Nazir, „Soʻnmas chaqmoqlar“. ◆ Avaz tor hovliga moʻralab qoʻyib, eshik oldida qoʻl qovushtirib turgan kishilartoʻdasiga qoʻshildi.S. Siyoyev, „Yorugʻlik“.
3 Biror maqsad bilan uyushgan kishilar guruhi. ◆ Nazirqul Xolxoʻja yigitlaridan xabardor edi. U eshonning gapidan, shulartoʻdasiga bor, degan maʼno angladi.S. Ahmad, „Hukm“. ◆ Toshkentdagi Yusufbek hojitoʻdasi-dan amaliy choralar koʻrsatilib yozilgan javob maktubi olindi.A. Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“. ◆ Bizning hozir oʻztoʻdamiz bor. Agar is-tasang.. seni ham sardorimiz huzuriga olib boraman.Mirmuhsin, „Meʼmor“.
ТЎДА.Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.
toʻda (koʻpliktoʻdalar)
toʻda
1куча,груда,ворох; ◆ bir toʻda kitob куча книг; ◆ bir toʻda ariza ворох заявлений; ◆ bir toʻda tosh груда камней; ◆ toʻda qilmoq собирать в кучу;
2группа;гурьба;толпа; ◆ ... xotinlardan shafqat hamshiralari toʻdasi tuzdi (Айний, «Ќуллар») ... из женщин он организовал группу сестёр милосердия; ◆ bir toʻda qiz группа девушек; ◆ toʻda boʻlib yurmoq ходить группами; ходить гурьбой, толпой; ◆ u oʻzini toʻdaga urdi он ворвался в толпу;
3шайка,свора;кучка; ◆ banditlar toʻdasi 1) кучка бандитов; 2) бандитская шайка;
4стая;стадо; ◆ bir toʻda zogʻcha стая галок; ◆ toʻda-toʻda 1) кучи; кучами; 2) группы; группами; 3) стаи, стада; стаями; стадами; ◆ osmonda toʻda-toʻda bulutlar suzib yuribdi на небе плывёт стая туч; ◆