Oʻzbekcha (uz)suz-gich
SUZGICH I 'suyuqlikni turli aralashmalardan to-zalovchi moslama'. Sutni bidonlarga suzgichdan oʻtkazib huyamiz. Bu ot eski oʻzbek tilida ’suyuq narsani suzgichdan oʻtkazib, kerakli qismini ajratib ol-’ maʼ-nosini anglatuvchi suz- feʼlidan (OʻTIL, II, 82) -gu qoʻshimchasi bilan yasalgan otta (КРС, 662) kichraytirish maʼnosini ifodalovchi —ch qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan; keyinchalik u unlisi i unlisiga almashgan: (suz— + gu = suzgu) + ch = suzguch > suzgich.
SUZGICH II 'suvga choʻkmay, yuzida qalqib turuvchi buyum'. S u z g i ch bir-ikki himirlashi bilan har-mohni yuhoriga tortasan. Bu ot oʻzbek tilida 'suvda biror tomon harakatlan-’ maʼnosini anglatuvchi suz-feʼlidan —gich qoʻshimchasi bilan yasalgan: suz— + gich = suzgich.
SUZGICH III 'suv sathida juda tez harakatlanadi-gan qoʻngʻizsimon jonivor'. Suv nihoyatda sof; .. kich— kina balihlar sayr hiladi, gir-gir suzgichlar aylanadi (H.Ahmar). Bu ot asli eski oʻzbek tilida ’suv-da biror tomon harakatlan-’ maʼnosini anglatuvchi yüz-feʼlining (Devon, III, 67; DS, 288; ТРС, 684) kuchaytirish maʼnosini ifodalovchi —gi qoʻshimchasini olgan shakli — dan —ch qoʻshimchasi bilan yasalgan (ТРС, 684); keyinchalik soʻz boshlanishidagi y undoshi s undoshiga almashgan, ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: (yüz- + gi = yüzgi) + ch = yüzgich > suzgich.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.
suz-gich
1 Suv yuzida va umuman suyuq-lik betida suzuvchi, turli maqsadlar uchun belgilangan yengil narsa, detal; qalqovich. ◆ Qarmoqsuzgichi. Karbyuratorsuzgichi. Suv yoʻ-lini koʻrsatuvchisuzgichlar.
2 Baliq va b. suv hayvonlarining suvda suzish' (harakat qilish) aʼzosi. ◆ Baliqning quyruqsuzgichi.
suz-gich
СУЗГИЧ.Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.