YouTube, LLC — onlinevideo ulashish vaijtimoiy media platformasi. Bosh ofisiKaliforniyaningSan Bruno shahrida joylashgan. YouTubedan foydalanish qulay va koʻrish osonligi tufayli juda ham mashhur va kirib koʻruvchilari soni koʻpligi boʻyicha jahonda uchinchi oʻrinda turadigan saytdir. Saytda video koʻruvchilar soni kuniga 2 milliarddan ortiq hisoblanadi. Saytda professional videolavhalardan yuklab olib, havaskor videolar, videobloglargacha taqdim etilgan.
2018-yilning dekabrida Oʻzbekistonda YouTube bloklangan[2]. 2019-yil yanvarida blokdan chiqarilgan[3].
Soliq bloger tomonidan eʼlon qilingan videoning Qoʻshma Shtatlarda qayd etilgan koʻrishlar sonidan tushadigan daromadga solinadi. Agar bloger zarur maʼlumotlarni vaqtida taqdim etsa, soliq stavkasi mamlakatda amal qiluvchi qonunga binoan daromadning noldan 30 foizigachani tashkil etadi. GoogleʼningAQSHda boʻlmagan blogerlar uchun solinadigan soligʻi 2021-yil iyundan boshlab kuchga kirgan[4]. Hozirda Youtubening YPP (youtube sheriklik dasturi) Oʻzbekistonda ishlamaydi[[1]].
YouTube ishga tushirilganidan soʻng 2011-yilga qadar foydalanilgan logo. Ushbu logoning yana bir versiyasi „Broadcast Yourself“ yozuvisiz 2015-yilga qadar foydalanilgan.2015-yildan 2017-yilga qadar foydalanilgan logo.2017-yildan 2024–yilga qadar foydalanib foydalanilgan logo.2024-yildan hozirga qadar foydalanib kelinayotgan logo.2021-yilda „YouTube“ning servis holati mamlakatlar boʻyicha:
2005-yil 15-fevraldaPayPal ning sobiq 3 ishchisi tomonidan yaratilgan mashhur video ulashuvchivebsayt boʻlib, unda foydalanuvchilarvideolarni yuklashlari, koʻrishlari va bir birlari bilan baham koʻrishlari mumkin. Videolar reyting orqali baholanishi mumkin.
YouTube Premium (ilgariYouTube Red) — bu YouTube’ning premium obuna xizmati. U reklamasiz oqimni, original dasturlarga kirishni, shuningdek, mobil qurilmalarda fon rejimida va oflayn videolarni ko‘rish imkoniyatini taklif etadi[5]. YouTube Premium dastlab 2014-yil 12-noyabrda "Music Key" nomi bilan e'lon qilingan bo‘lib, bumusiqa striming xizmati bo‘lgan va mavjudGoogle Play Music "All Access" xizmatini integratsiya qilish va uni almashtirish uchun mo‘ljallangan edi[6][7][8]. 2015-yil 28-oktabrda xizmat YouTube Red nomi bilan qayta ishga tushirildi, bu barcha videolarni reklamasiz ko‘rish va eksklyuziv original kontentga kirish imkoniyatini taklif qildi[9][10][11]. 2016-yil noyabr holatiga ko‘ra, xizmatning 1,5 million obunachisi va qo‘shimcha million foydalanuvchisi bepul sinovdan o‘tayotgan edi[12]. 2017-yil iyun oyidaYouTube Originals dasturining birinchi mavsumi jami 250 million marta ko‘rildi[13].
YouTube Kids — buGoogle’ning sho‘ba korxonasi bo‘lgan YouTube tomonidan ishlab chiqilgan Amerika bolalar video ilovasi. Ushbu ilova ota-onalar va hukumat tomonidan bolalar uchun mavjud kontentga bo‘lgan e’tiborni inobatga olgan holda ishlab chiqilgan. Ilova bolalarga mo‘ljallangan xizmatning versiyasini taqdim etadi, unda tanlangan kontentlar, ota-onalar nazorati funksiyalari va 13, 8 yoki 5 yoshdan kichik bolalar uchun mos bo‘lmagan videolarni filtrlaydigan imkoniyatlar mavjud (yosh toifasiga qarab). Ilova dastlab 2015-yil 15-fevraldaAndroid vaiOS mobil ilovasi sifatida chiqarilgan bo‘lib, keyinchalikLG,Samsung vaSony aqlli televizorlari, shuningdek,Android TV uchun chiqarilgan. 2020-yil 27-mayda uApple TV uchun ham mavjud bo‘ldi. 2019-yil sentabr holatiga ko‘ra, ilovaGonkong va Makao hamda bir viloyatni qo‘shib hisoblaganda, jami 69 mamlakatda mavjud. YouTube 2019-yil 30-avgustda YouTube Kids ning veb-versiyasini ishga tushirdi.
2018-yilning boshida Cohen YouTube’ning yangi obuna asosidagi musiqa oqim xizmati, ya’niSpotify vaApple Music kabi boshqa xizmatlar bilan raqobatlashadigan platforma ishga tushirilishi mumkinligini bildira boshladi[15]. 2018-yil 22-mayda "YouTube Music" nomli musiqa oqim platformasi ishga tushirildi[16][17].
YouTube Movies & TV— butalab bo‘yicha filmlar va televizion shoularni sotib olish yoki ijaraga olish imkonini beruvchi video xizmatdir. Bundan tashqari, 100 dan 500 gacha nomdagi reklama bilan uzatiladigan bepul filmlar ham mavjud. YouTube 2018-yil noyabr oyida foydalanuvchilarga bepul tomosha qilish uchun filmlarni taklif qilishni boshladi; yangi filmlar tanlovi qo‘shiladi va boshqa filmlar esa har oy e'lon qilinmasdan olib tashlanadi[18].
2021-yil mart oyida Google Play Movies & TV ilovasini asta-sekin yo‘q qilish va foydalanuvchilarni YouTube ilovasidagi Movies & TV do‘koniga o‘tishini e’lon qildi (bu birinchi navbatda Roku, Samsung, LG va VizioSmart TV foydalanuvchilariga 2021-yil 15-iyuldan ta’sir qila boshladi)[19][20]. Google Play Movies & TV 2024-yil 17-yanvarda rasmiy ravishda yopildi va uning veb-versiyasi YouTube ga ko‘chirildi (Google Play Movies & TV ning boshqa funksiyalari Google TV xizmatiga integratsiya qilingan)[21].
2022-yil 1-noyabrda YouTube Primetime Channels ishga tushirildi. Bu kanal do‘koni platformasi bo‘lib, YouTube veb-sayti va ilovasi orqali alohida sotib olinadigan uchinchi tomon obuna striming qo‘shimchalarini taklif etadi. Ushbu platformaApple,Prime Video vaRoku tomonidan boshqariladigan shunga o‘xshash obuna qo‘shimcha do‘konlari bilan raqobatlashadi. Qo‘shimchalarni YouTube Movies & TV markazi yoki mavjud xizmatlarning rasmiy YouTube kanallari orqali sotib olish mumkin; Primetime Channels orqali sotiladigan YouTube TV qo‘shimchalari obunachilari ham o‘z kontentlariga YouTube ilovasi va veb-sayti orqali kirishlari mumkin. Dastlab jami 34 ta striming xizmatlar (jumladan,Paramount+,Showtime,Starz,MGM+,AMC+ vaViX+) sotuvga qo‘yilgan edi[22][23].
NFL Sunday Ticket 2022-yil dekabr oyida Google bilan imzolangan kengroq turar-joy tarqatish shartnomasining bir qismi sifatida YouTube TV obunachilariga ham taqdim etildi. 2023-yil 16-avgustda Primetime Channels ga mustaqil kengaytma sifatida qo‘shildi[24][25]. Maxning reklamasiz darajasi 2023-yil 12-dekabrda Primetime Channels ga qo‘shildi, bu YouTube TV o‘zining alohidaHBO (bazaviytarif rejasi obunachilari uchun) va HBO Max (barcha obunachilar uchun) chiziqli/VOD qo‘shimchalarini yagona birlashtirilgan Max taklifiga aylantirayotganiga to‘g‘ri keldi[26][27].
2016-yil sentabr oyida YouTube Go e’lon qilindi[28]. Bu rivojlanayotgan bozorlardagi mobil qurilmalarda YouTube’ga kirishni osonlashtirish uchun yaratilgan Android ilovasi edi. U kompaniyaning asosiy Android ilovasidan farq qilardi va videolarni yuklab olish hamda boshqa foydalanuvchilar bilan ulashish imkoniyatini berardi. Shuningdek, ilova foydalanuvchilarga videolarni oldindan ko‘rib chiqish, yuklab olingan videolarniBluetooth orqali ulashish, mobil ma’lumotlarni boshqarish va video sifati uchun ko‘proq sozlamalarga ega bo‘lish imkoniyatini berardi[29].
2017-yil fevral oyida YouTube Go Hindistonda ishga tushirildi va 2017-yil noyabr oyidaNigeriya,Indoneziya,Tailand,Malayziya,Vyetnam,Filippin,Keniya vaJanubiy Afrika kabi 14 boshqa mamlakatlarda ishlay boshladi[30][31]. 2018-yil 1-fevralda esaBraziliya,Meksika,Turkiya vaIroq kabi 130 mamlakatda ishga tushirildi. Ilova yopilishidan oldin dunyo aholisining 60% ga yaqini undan foydalana olardi[32][33]. 2022-yil may oyida Google YouTube Go ilovasini 2022-yil avgustda yopishini e’lon qildi[34].
YouTube Shorts uchun mos bo‘lgan video misoli, video Crew Dragon EndeavourXalqaro Kosmik Stansiyaga ulanish jarayonini ko‘rsatadi.
2020-yil sentabr oyida YouTubeTikTok vaInstagram'ga ga o‘xshash, YouTube Shorts deb nomlangan 15 soniyalik videolar uchun yangi platformaning beta-versiyasini ishga tushirishini e’lon qildi[35][36]. Platforma birinchi marta Hindistonda sinovdan o‘tkazildi, ammo 2021-yil mart oyidan boshlab AQSh kabi boshqa mamlakatlarga ham kengaytirildi va videolarni uzunligi 1 daqiqagacha uzaytirildi[37]. Bu platforma mustaqil ilova emas, balki asosiy YouTube ilovasiga integratsiya qilingan. TikTok kabi, u foydalanuvchilarga litsenziyalangan musiqalarni videolariga qo‘shish imkoniyatini o‘z ichiga olgan ijodiy vositalardan foydalanish imkonini beradi[38]. Platformaning global beta-versiyasi 2021-yil iyul oyida ishga tushirildi[39].
2018-yilda YouTube yangi xususiyatni sinovdan o'tkazishni boshladi, dastlab u "YouTube Reels" deb atalgan[40]. Ushbu xususiyatInstagram Stories vaSnapchat Stories'ga juda o'xshash edi. Keyinchalik, YouTube bu xususiyatni "YouTube Stories" deb o'zgartirdi. Bu xususiyat faqat 10,000 dan ortiq obunachiga ega bo'lgan yaratuvchilar uchun mavjud edi va faqat YouTube mobil ilovasida joylashtirilishi yoki ko'rilishi mumkin edi[41]. 2023-yil 25-may kuni YouTube ushbu xususiyatni 2023-yil 26-iyundan yopishlarini e'lon qildi[42][43].
2021-yil mart oyida YouTube funksiyalaridan biriga oʻzgartirish kiritishi haqida xabar berdi. Kontentga qoʻyilgan dizlayklar soni yashiringan boʻladi. Kontent ostidagi salbiy baholarni esa faqat videoblogerning oʻzi koʻra oladi. YouTube rahbariyati videoblogerlarning kontent ostidagi dizlayklarsoni sabab yetkazilayotgan salbiy taʼsiri haqidagi shikoyatidan kelib chiqib ushbu qarorga kelgan[44].Youtube 2023-yil fevral oyi boshida shorts[[2]] vudeolarni monetizatsiya qilishni rejalashtirmoqda.
YouTube butunlayPython dasturlash tilida yozilgan.[45]
2011-yilning14-dekabr kuni MoldytoasterMedia nikli foydalanuvchi tomonidan YouTubedagi eng davomiy video (596 soat, 31 daqiqa va 21 soniya) yuklangan.[46]
YouTubedagi eng birinchi yuklangan video –Me at the zoo.
YouTubeda eng birinchi fikr COBALTGRUV nikli foydalanuvchi tomonidan aynan eng birinchi yuklangan videoda qoldirilgan. Fikr matni quyidagicha boʻlgan: „Interesting.…“.[47]
2018-yil oʻrtalaridaHindistonningT-Seriesmusiqiyvideo kanalining obunachilari soni oʻsha paytda YouTubeda eng koʻp obuna boʻlgan foydalanuvchi boʻlgan shved veb-komediyachi vakiber sportchi PewDiePie obunachilari soniga tez yaqinlashdi.[70] Natijada,PewDiePie vaT-Series muxlislari, boshqaYouTuberlar va mashhurlar ikkala kanalni ham qoʻllab-quvvatladilar. Musobaqa davomida ikkala kanal ham tez surʼatda koplab obunachilarga ega boʻldi va 2019 yilning fevral, mart va aprel oylarida bir necha marta obunachilar sonidan oʼzib ketdi.[71][72][73][74]T-Series oxir-oqibat doimiy ravishdaPewDiePie-dan oʻzib ketdi va 29-may kuni u 100 million obunachiga ega boʻlgan birinchi kanalga aylandi.[75]
Quyidagi jadvalda 2010-yil mart oyida layk tugma joriy qilinganidan to hozirgi kungacha YouTubening eng koʻp layk yigʻgan videolar roʻyxati keltirilgan:
↑"Despacito" 2017-yil 25-iyulda eng ko‘p layk to‘plangan video sifatida "See you again"dan oʻzib ketdi; 2017-yil 30-avgustda 20 million layk bosgan birinchi video boʻldi;[128] 2018-yil 29-sentabrda 30 million layk bosgan birinchi video; 2020-yil 24-sentabrda 40 million layk bosgan birinchi video; va 2022-yil 23-oktabrda 50 million layk bosgan birinchi video boʻldi.
↑“See yu again” 2016-yil 27-avgustdagi eng ko‘p layk yig‘ilgan video sifatida “Gangnam Style”dan o‘zib ketdi; 2020-yil 12-sentabrda 30 million layk bosilgan ikkinchi video.
↑"Baby Shark Dance” bu 2020-yil 31-avgustda 20 million layk to‘plagan beshinchi video; 2021-yil, 21-avgustda 30 million layk to‘plagan to‘rtinchi video.
↑“Dynamite” 20 million layk toʻplagan oltinchi va eng tez video boʻlib, bu 2020-yil 23-oktabrda, chiqqanidan ikki oy oʻtgach sodir bo‘ldi.;[132] 2021-yil 11-avgustda, chiqarilganidan keyin bir yil oʻtmay, 30 million „layk“ga erishgan uchinchi va eng tez video.[133]
↑"Shape of You" 3-boʻlib 20million layk yigʻgan video 12-iyun, 2019.
↑“How Zach King Gets Away Withing Graffiti” 2021-yil 24-oktabrda 20 million “layk” to‘plagan o‘n to‘rtinchi videodir.
↑"Boy with Luv" bu 2-dekabr 2020-yilda 20 million layk yigʻgan 8-video.
↑"Gangnam Style" 2012-yil 13-sentabrda eng ko‘p layk to‘plangan video sifatida "Party Rock Anthem"dan o‘zib ketdi; 2015-yil 3-noyabrda 10 million layk bosilgan birinchi video;[141] 2020-yil 7-dekabrda 20 million layk bosilgan yettinchi video.
↑"Faded" 3-iyul 2020-yilda 20 million layk yigʻgan 4-video.
↑"Lovely" 25-oktabrd 2021-yilda 20 million laykga erishgan 15-video.
↑"How You Like That" 2021-yil 2-mayda 20 million “layk”ga erishgan oʻninchi video.
↑"Alone" 2021-yil 31-martda 20 million “layk”ga erishgan toʻqqizinchi video.
↑"Kill This Love" 2021-yil 25-iyulda 20 million layk yig‘gan o‘n birinchi video.
↑"Baby" 2011-yil 6-iyulda eng ko‘p layk to‘plangan video sifatida “Evolution of Dance”dan o‘zib ketdi.[150][151] Bu 2021-yil 23-dekabrda 20 million layk toʻplagan oʻn oltinchi videodir.
↑"Butter" 2021-yil 15-oktabrda 20 million layk yigʻgan oʻn uchinchi video.
↑"Ddu-Du Ddu-Du" 2021-yil 24-dekabrda 20 million layk yigʻgan oʻn yettinchi video.
↑"DNA" 2021-yil 2-avgustda 20 million layk yigʻgan oʻn ikkinchi video.
↑"Girls Like You" i2022-yil 14-fevralda 20 million layk toʻplagan oʻn sakkizinchi video.
↑“Despacito” 2017-yilning 30-avgustida 20 million “layk” toʻplagan birinchi video boʻldi;[128] 2018-yil 29-sentabrda 30 million layk bosilgan birinchi video; 2020-yil 24-sentabrda 40 million layk bosgan birinchi video.
↑“Gangnam Style” 2012-yil 18-sentabrda 2 million “layk” yigʻgan birinchi video bo‘ldi.[164] 2012-yil 11-noyabrda 5 million layk,[165] va 2015-yil 3-noyabrda 10 million layk[141]
↑“Koni 2012”Jozef Konining hibsga olinishini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan Koʻrinmas bolalarning virusli kampaniyasi edi. 12 kun ichida u YouTubening eng koʻp layk to'plangan videosiga aylandi, 18 kundan keyin esa "Party Rock Anthem" dan oʻzib ketdi.
↑“Party Rock Anthem” 2011-yil 15-noyabrda 1 million “layk” yigʻgan birinchi video boʻldi.[168][169][170] Bu roʻyxatda bir necha marta 1-oʻrinni egallagan yagona video.
↑"Evolution of Dance" bu roʻyxatda 1-oʻrinni egallagan YouTubening birinchi videosi boʻldi. Video 2006-yilda yuklanganida ham YouTube 5 yulduzli reyting tizimidan foydalangan. 2010-yil 31-martda reyting tizimiyoqtirdi va yoqtirmaydi ga oʻzgartirilganda, avvalgi barcha 1 yulduzli baholar yoqtirmasliklarga va barcha 5 yulduzli baholar yoqtirishlarga aylantirildi. Bu avtomatik ravishda "Evolution of Dance" videosi YouTubening oʻsha paytdagi eng koʻp yoqtirilgan videosiga aylandi.
↑Greenwood, Chelsea„100 minglabdollar - balki millionlabdir - topayotgan 10ta yosh bolalar - Youtube orqali“. Business Insider. 2019-yil 31-iyulda asl nusxadanarxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 19-aprel.