 1896-yildagi birinchi zamonaviy Olimpiya o‘yinlarida musobaqa g‘olibiga topshirilgan kumush medal. | |
| Berilish sababi | TurliOlimpiada sport turlarida g‘olib bo‘lgan sportchilarga topshiriladi |
|---|---|
| Taqdim etadi | Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi |
| Tarix | |
| Birinchi mukofot | 1896 |
| Vebsayt | olympics.com/en/olympic-games/olympic-medals |
| Olimpiya oʻyinlari |
|---|
 |
| Asosiy maqolalar |
| Oʻyinlar |
| Mintaqaviy oʻyinlar |
| Submintaqaviy oʻyinlar |
| Bekor qilingan oʻyinlar |
Olimpiya medaliOlimpiada oʻyinlarining sport turlarida muvaffaqiyatli ishtirok etgan sportchilarga beriladi. Qoʻlga kiritilishi kerak boʻlganmedallarning uchta darajasi mavjud:oltin,kumush vabronza, mos ravishda birinchi, ikkinchi va uchinchi oʻrinlarga beriladi.Mukofotlarni topshirish tartibi Olimpiya bayonnomalarida batafsil bayon etilgan.
Medal dizaynlari 1896-yilgi oʻyinlardan beri, ayniqsa,Yozgi Olimpiada oʻyinlari medallarining oʻlchamlari jihatidan sezilarli darajada farq qildi.1928-yilgi oʻyinlar uchun tanlangan dizayn2004-yildaAfinada boʻlib oʻtgan oʻyinlarda uning oʻrnini bosgunga qadar saqlanib qolgan. MedaldaRim Kolizeyi Olimpiya qadriyatlarini ifodalash uchun mos boʻlgan yunonchaPanatenaik stadioni bilan almashtirilgan[1].Qishki Olimpiada oʻyinlari medallari hech qachon umumiy dizaynga ega boʻlmagan, lekin ularda muntazam ravishda qor parchalari va medal qoʻlga kiritilgan voqea tasvirlangan.
Olimpiya sportchilarini umuman qoʻllab-quvvatlashdan tashqari, baʼzi mamlakatlar medal sohiblariga toifalari va qoʻlga kiritilgan medallar soniga qarab pul va sovgʻalar beradi[2].2024-yilgi Parij oʻyinlarida 33 ta davlat medal sohiblariga mukofotlar berishini tasdiqladi, 15 tasi 100 000 dollardan ortiq pul mukofotlarini topshirgan[3].
Zaytun gulchambariQadimgi Olimpiya oʻyinlari gʻolibiga berilgan sovrin edi. BuOlimpiyada oʻsadigan yovvoyizaytun daraxtidan olinganzaytun novdasi edi, u aylana yoki taqa hosil qilish uchun bir-biriga bogʻlangan edi[4].Pausaniasning soʻzlariga koʻra, uGerakl tomonidanZevsni sharaflash uchunyugurish poygasi gʻolibiga berilgan sovrin sifatida joriy etilgan[5].
1896-yilda zamonaviy Olimpiya oʻyinlari boshlanganda, muvaffaqiyatli olimpiyachilarga medallar berila boshlangan[6]. Biroq,1896-yildaGretsiyaningAfina shahrida boʻlib oʻtgan birinchi Olimpiada oʻyinlarida oltin medallar berilmagan[7]. Gʻoliblargakumush medal va zaytun novdasi berilgan, ikkinchi oʻrinni egallaganlarga esadafna novdasi va mis yokibronza medali berilgan[8].
1900-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariFrederik Vernon tomonidan ishlab chiqilgan toʻrtburchaklar medallarga ega boʻlgan yagona Olimpiya oʻyinlari boʻlgani bilan noyobdir[9]. Otish, qutqaruv, avtomobil poygasi va gimnastika bo‘yicha 1-o‘rin egalari uchunkumushbilan qoplangan oltin medallar topshirilgan[10][11]. Otish, eshkak eshish, yaxta sporti, tennis, gimnastika, qilich bilan qilichbozlik, oddiy qilichbozlik, ot sporti va yengil atletika bo‘yicha 2-o‘rin egalarikumush medallar bilan taqdirlangan[12]. Gimnastika, o‘t o‘chirish va otish bo‘yicha 3-o‘rin egalaribronza medallariga sazovor bo‘lgan[13][14]. Biroq, koʻplab sport turlarida medallar berilmagan. Roʻyxatdagi sovrinlarning aksariyati kuboklar va boshqa sovrinlar boʻlgan[15].
Barcha musobaqalarda dastlabki uchta oʻrin uchun oltin, kumush va bronza medallarini berish odati1904-yildaAQShningMissuri shtatidagiSaint Louis shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlaridan kelib chiqqan.Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ) 1896 va 1900-yilgi oʻyinlarning har bir musobaqasida eng yaxshi oʻrinni egallagan uchta sportchiga oltin, kumush va bronza medallarini retroaktiv ravishda tayinlagan[16][15]. Agar dastlabki uchta oʻrindan birortasi uchun durang boʻlsa, barcha ishtirokchilar XOQ qoidalariga muvofiq tegishli medalni olish huquqiga ega[17]. Baʼzi jangovar sport turlari (masalan,boks,dzyudo,taekvondo vakurash) har bir musobaqada ikkita bronza medalini beradi, natijada umuman olganda, boshqa ranglarga qaraganda koʻproq bronza medallari beriladi.
Medallar musobaqa ishtirokchilariga beriladigan yagona mukofot emas; birinchi oʻrindan sakkizinchi oʻringacha boʻlgan har bir sportchiOlimpiya diplomini oladi[17]. Shuningdek, asosiy mezbon stadionda barcha medal sohiblarining ismlari devorga yozib qoʻyiladi. Nihoyat, quyida taʼkidlanganidek, barcha sportchilar ishtirok medali va diplomini oladilar.
XOQ medallarning jismoniy xususiyatlarini belgilaydi va tayyor dizayn boʻyicha yakuniy qarorni qabul qiladi. Medallarning texnik xususiyatlari oʻyinlarni oʻtkazadiganMilliy Olimpiya Qoʻmitasi (MOQ) bilan birgalikda ishlab chiqilgan, ammoXOQ baʼzi belgilangan qoidalarni joriy etgan:[17][18]
1896-yildagi birinchi Olimpiya medallari fransuz haykaltaroshiJules-Clément Chaplain tomonidan ishlab chiqilgan va old tomonidayunon gʻalaba maʼbudasiNikeni ushlab turganZevs, orqa tomonida esaAkropol tasvirlangan[6]. UlarParij zarbxonasi tomonidan ishlab chiqarilgan boʻlib, u Parij mezbonlik qilgan 1900-yilgi Olimpiya oʻyinlari medallarini ham ishlab chiqargan. Bu medallarnizarb qilish mas’uliyatini mezbon shaharga topshirish anʼanasini boshlab bergan. Keyingi bir nechta Olimpiadalar uchun mezbon shahar ham medal dizaynini tanlagan. 1912-yilgacha oltin medallar sof oltindan yasalgan edi[23].
1923-yildaXalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ)Yozgi Olimpiada oʻyinlari medallarini loyihalash uchun haykaltaroshlar tanlovini eʼlon qilgan.Giuseppe CassioliningTrionfo dizayni 1928-yilda gʻolib deb topilgan[6][24][25]. Old tomonda Nike qayta paydo boʻldi, ammo bu safar asosiy diqqat markazida gʻolibning toji va kafti, orqa fondaKolizey tasvirlangan[24]. Medalning yuqori oʻng qismida Olimpiya oʻyinlari mezboni nomi va oʻyinlar raqami uchun joy qoldirildi.
Medalning orqa tomonida gʻolib boʻlgan sportchini koʻtarib turgan odamlar olomoni tasvirlangan. Tanlovda gʻolib boʻlgan medal dizayni birinchi marta1928-yildaAmsterdamda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida taqdim etilgan.1960-yildaRimda boʻlib oʻtgan oʻyinlar medallarida dizayn teskari ravishda tashkillangan boʻlib, old tomonda olomon, orqa tomonda esa Nike tasvirlangan[26]. Musobaqada ushbu dizayn 40 yil davomida qoʻllanildi,1972-yildaMyunxendagi Yozgi Olimpiada oʻyinlari davrida medalning orqa tomoni uchun boshqacha dizayn tashkil etilgan birinchi oʻyinlarga aylandi[6].
Cassiolining dizayni yana ko‘p yillar davomida medalning old tomoniga ilhom berdi. Garchi har safar qayta yaratilgan bo‘lsa-da, unda Olimpiada o‘tkazilayotgan mamlakat nomi va tartib raqami yangilanib turgan. Medalning old tomoni1992-yildaIspaniyaningBarselona shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarigacha Trionfo dizayniga sodiq qolga. O‘sha paytda XOQ yangilangan versiyani yaratishga ruxsat bergan. Keyingi bir necha musobaqa uchun ular Nike ramzini ishlatishni talab qildilar, biroq boshqa jihatlarni o‘zgartirishga imkon berdilar[18].
2000-yildan keyin tendentsiya tugadi. Bunga sabab2000-yilgiSidneyda o‘tkazilgan Yozgi Olimpiya o‘yinlari medallari dizayniga bo‘lgan salbiy munosabat edi. 2000-yilgi medalning dizayneriWojciech Pietranik dastlab an’anaviyRimKolizeyi o‘rnigaSidney opera teatrini medalnining old tomonida tasvirlagan edi. AmmoXalqaro Olimpiya Qoʻmitasi Kolizeyni saqlab qolish kerakligini qaror qildi[27].Yunon matbuoti bu dizaynni Olimpiya o‘yinlarining vatanini bilmaslikda aybladi. Ular medallarning old tomonidagi uzoq vaqtdan beri mavjud bo‘lgan tasvir yunonParfenoni emas, balki Rim Kolizeyi ekanligini noto‘g‘ri deb ta’kidlashdi[6][28]. Sidney Tashkiliy qo‘mitasi boshqa versiyani yakunlash uchun yetarli vaqt yo‘qligini va bu juda qimmatga tushishini e’tiborga olib, mavjud dizaynni o‘zgarishsiz qoldirishga qaror qildi[18]. 76 yildan so‘ng, 2004-yilgi Afinada o‘tkazilgan Yozgi Olimpiya o‘yinlaridaElena VotsiningPanatenaika stadionini tasvirlovchi yangi dizayni joriy etildi. Medalning old tomonidagi bu yangi dizayn hozirgi kungacha qo‘llanilmoqda.
Germaniya Olimpiya qoʻmitasi,Nationales Olympisches Komitee für Deutschland, o‘yinlar tashkilotchilari orasida birinchi bo‘lib medalni orqa tomonini o‘zgartirishga qaror qilgan. 1972-yilgi medal dizayniBauhaus maktabiga mansub rassomiGerhard Marcks tomonidan yaratilgan bo‘lib, unda mifologik egizaklarCastor va Polluxni tasvirlangan[29]. O‘shandan beri mezbon shaharning Tashkiliy qo‘mitasiga medal orqa tomonining dizaynini yaratish erkinligi berilgan bo‘lib, XOQ bu dizaynga yakuniy tasdiqni beradi..
XOQ barcha Olimpiya medallari, jumladan Yozgi oʻyinlar,Qishki oʻyinlar,Yozgi Paralimpiya oʻyinlari vaQishki Paalimpiada o‘yinlari uchun har bir dizayn xususiyatlarini tasdiqlashda yakuniy qaror qabul qiladi. Qishki oʻyinlar uchun turli xil dizayn variantlari koʻproq qoʻllanilgan; Yozgi oʻyinlardan farqli oʻlaroq, XOQ hech qachon bitta aniq dizaynni majburiy qilmagan.1924-yildaFransiyaningChamonix shahrida oʻtkazilgan birinchi Qishki Olimpiya oʻyinlarida medalda hattoOlimpiya halqalari ham aks ettirilmagan edi. Nike 1932 va 1936-yillardagi oʻyinlar medallarida tasvirlangan, ammo shundan beri faqat bitta medal dizaynida paydo boʻlgan, xolos. Tez-tez uchraydigan naqshlardan biri qor parchasidir, dafna barglari va tojlar esa bir nechta dizaynlarda koʻzga tashlanadi. Olimpiya shiori„Citius, Altius, Fortius“ qishki oʻyinlarning toʻrtta medalida aks ettirilgan, biroq yozgi oʻyinlarning birorta medalida ham koʻrsatilmagan.
Qishki oʻyinlar mezbonlari ketma-ket uchta musobaqada medallarga turli xil materiallarni kiritdilar: shisha (1992),sparagmit (1994) valak (1998). Faqat2008-yildaXitoyningPekin shahrida boʻlib oʻtganYozgi Olimpiada oʻyinlari mezboni boshqa narsani, bu holatdanefritdan foydalanishni tanladi. 1900-yilgi oʻyinlardan tashqari har bir yozgi Olimpiya medali aylana shaklida boʻlgan boʻlsa-da, Qishki oʻyinlarning shakllari ancha xilma-xil boʻlgan. Qishki oʻyinlar medallarining dizayni ham odatda yozgi oʻyinlarga qaraganda kattaroq, qalinroq va ogʻirroq boʻladi.
Har bir Yozgi Olimpiya oʻyinlarida topshirilgan medallar haqida batafsil maʼlumotlar:[29][30]
| Oʻyinlar | Mezbon | Tafsilotlar | Dizayner (lar) | Tayyorlangan | Diameter (mm) | Qalinligi (mm) | Ogʻirligi (g) | Tasvir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1896 | Afina,Gretsiya | Old tomon: Nike ushlab turgan Zevs Orqa tomon: Afina akropoli | Chaplain, Jules-ClémentJules-Clément Chaplain | Parij zarb xonasi | 48 | 3.8 | 047 | |
| 1900 | Parij, Fransiya | Old tomon: Qanotli maʼbuda (ehtimol Nike) dafna shoxlarini ushlab turgan holda; orqa fonda Parij tasvirlangan Orqa tomon: Gʻolib sportchi dafna shoxini koʻtarib turgan holda; orqa fonda Akropol tasvirlanganIzoh: Doira shaklida boʻlmagan yagona yozgi Olimpiada medali | Vernon, FrédériqueFrédérique Vernon | Parij zarb xonasi | 59 x 41 | 3.2 | 053 |  |
| 1904 | St. Louis, Missouri, AQSH | Old tomoni: Nike dafna toji va palma yaprogʻini ushlab turgan holda Orqa tomoni: Sportchi dafna tojini ushlab turgan; orqa fonda yunon ibodatxonasi koʻrinib turibdi | Dieges & Clust | Dieges & Clust | 37.8 | 3.5 | 021 |  |
| 1908 | London, Birlashgan Qirollik | Old tomoni: Ikki ayol figuradan lavr tojini qabul qilayotgan sportchi Orqa tomoni: Ot ustida oʻtirgan Avliyo GeorgiyChet qismi: „Vaughton“, tadbir nomi va gʻolib | Mackennal, BertramBertram Mackennal | Vaughton & Sons | 33 | 4.4 | 021 |  |
| 1912 | Stokgolm, Shvetsiya | Old tomoni: Ikki ayol figuradan lavr tojini qabul qilayotgan sportchi Orqa tomoni: Orqasida Pehr Henrik Ling haykali bilan Oʻyinlarni ochayotgan jarchi | Mackennal, BertramBertram Mackennal (old tomon) Erik Lindberg (orqa tomon) | C. C. Sporrong & Co | 33.4 | 1.5 | 024 |  |
| 1920 | Antverpen, Belgiya | Old tomoni: Lavr toji va palma bargini ushlab turgan sportchi Orqa tomoni: Silvius Brabo haykaliChet qismi: Ism, musobaqa, jamoa, „Antverpen“ va sana | Dupon, JosuëJosuë Dupon | Coosmans | 59 | 4.4 | 079 | .jpg) .jpg) |
| 1924 | Parij, Fransiya | Old tomon: Sportchi boshqa birovga turishga yordam bermoqda Orqa tomoni: Arfa va turli sport anjomlari | Rivaud, AndréAndré Rivaud | Parij zarb xonasi | 55 | 4.8 | 079 |  |
| 1928 | Amsterdam, Niderlandiya | Dizayn: Trionfo Eslatma: Baʼzan qayta yaratilgan bu old dizayn 2004-yilgacha saqlanib qolgan, teskari dizayn esa 1972-yilgacha saqlanib qolgan. | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli | Niderlandiya davlat zarbxonasi | 55 | 3 | 066 |  |
| 1932 | Los-Anjeles, Kalifornia, AQSH | Dizayn: Trionfo | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli | Whitehead & Hoag | 55.3 | 5.7 | 096 | |
| 1936 | Berlin,Germaniya | Dizayn: Trionfo | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli | B. H. Mayer | 55 | 5 | 071 |  |
| 1948 | London, Birlashgan Qirollik | Dizayn: Trionfo | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli | John Pinches | 51.4 | 5.1 | 060 |  |
| 1952 | Helsinki, Finlandiya | Design:Trionfo Edge: 916 M / Y6 (Factory Stamp) | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli | Kultakeskus Oy | 51 | 4.8 | 046.5 | |
| 1956 | Melburn, Avstraliya | Dizayn: Trionfo | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli | K. G. Luke | 51 | 4.8 | 068 | |
| 1960 | Rim, Italiya | Design:Trionfo Surround: A bronze laurel wreath and laurel leaf chain (The Rome games were the first to place the medal around the athletes neck) | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli | Artistice Fiorentini | 68 | 6.5 | 211 | .jpg)  |
| 1964 | Tokio, Yaponiya | Dizayn: Trionfo | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli vaKoshiba, ToshikakaToshikaka Koshiba | Japan Mint | 60 | 7.5 | 062 |  |
| 1968 | Mexiko shahri, Meksika | Dizayn: Trionfo | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli | 60 | 6 | 130 |  | |
| 1972 | München,Gʻarbiy Germaniya | Old tomon:Trionfo Orqa tomon: Kastor va Polluks, Zevs va Ledaning egizak oʻgʻillari Chet qismi: Gʻolib nomi va sport turi | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli (old tomon) Marcks, GerhardGerhard Marcks (orqa tomon) | Bavarian Mint | 66 | 6.5 | 102 |  |
| 1976 | Montreal, Kvebek, Kanada | Old tomon: Trionfo Orqa tomon: uslublashtirilgan dafna toji va Monreal oʻyinlari logotipiChet qismi: Sport turi nomi | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli (old tomon) | Royal Canadian Mint | 60 | 5.8 | 154 | |
| 1980 | Moskva, Rossiya | Old tomon: Trionfo Orqa tomon: uslublashtirilgan Olimpiya alangasi va Moskva oʻyinlari logotipi | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli (old tomon) Postol, IlyaIlya Postol (orqa tomon) | Moscow Mint | 60 | 6.8 | 125 | |
| 1984 | Los-Anjeles, Kalifornia, AQSH | Old tomon: Trionfo Orqa tomon: Olomon tomonidan koʻtarilgan Olimpiya chempioniEslatma: Teskari holat Cassioli dizayniga qaytadi | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli | Jostens, Inc | 60 | 7.9 | 141 | |
| 1988 | Seul, Janubiy Koreya | Old tomon: Trionfo Orqa tomon: dafna novdasi va Seul Olimpiadasi logotipini koʻtargan kaptar tasviri | Cassioli, GiuseppeGiuseppe Cassioli (old tomon) | Korea Minting and Security Printing Corporation | 60 | 7 | 152 |  |
| 1992 | Barcelona, Ispaniya | Old tomon:: Trionfoning yangilangan talqini Orqa tomon: Barcelona Games logotipi | Corbero, XavierXavier Corbero | Royal Mint of Spain | 70 | 9.8 | 231 | |
| 1996 | Atlanta, AQSH | Old tomon: Trionfoning yangilangan talqini Orqa tomon: uslublashtirilgan zaytun novdasi, Atlanta oʻyinlari logotipi va „Yuz yillik Olimpiya oʻyinlari“Chet qismi: Atlanta Olimpiya oʻyinlari qoʻmitasi | Malcolm Grear Designers | Reed & Barton | 70 | 5 | 181 |  |
| 2000 | Sidney, Avstraliya | Old tomon: Trionfoning yangilangan talqini Orqa tomon: Sidney opera teatri, Olimpiya alangasi va Olimpiya halqalariChet qismi: Tadbir nomi | Pietranik, WojciechWojciech Pietranik | Royal Australian Mint | 68 | 5 | 180 | |
| 2004 | Afina, Gretsiya | Old tomoni: Panathenaic stadioni va Afina Akropoli fonida Paionios Nike Orqa tomon: Olimpiya alangasi, Pindarning Sakkizinchi Olimpiya madhiyasining ochilish satrlari va Afina oʻyinlari logotipi | Votsi, ElenaElena Votsi | Efsimon | 60 | 5 | 135 |  |
| 2008 | Pekin, Xitoy | Old tomon: Nike fonida Panathenaic stadioni va Afina Akropoli Orqa tomon: markazda Pekin oʻyinlari logotipi va tashqi chetida tadbir tafsilotlari boʻlgan nefrit uzuk | Yong, XiaoXiao Yong[31] | China Banknote Printing and Minting Corporation | 70 | 6 | 200 |  |
| 2012 | London, Birlashgan Qirollik | Old tomon: Nike fonida Panathenaic stadioni va Afina Akropoli Orqa tomon: Temza daryosi va orqa fonda burchakli chiziqlar bilan London oʻyinlari logotipi | Watkins, DavidDavid Watkins | Royal Mint | 85 | 8–10 | 357–412[32] | .jpg) |
| 2016 | Rio-de-Janeyro, Braziliya | Old tomon: Nike fonida Panathenaic stadioni va Afina Akropoli Orqa tomon: Rio 2016 logotipi va nomi, gulchambarlar koʻrinishidagi dafna bargi dizayni bilan oʻralganChet qismi: medal qoʻlga kiritilgan tadbir nomi tashqi hoshiya boʻylab lazer yordamida oʻyib yoziladi.Eslatma: medallar birinchi marta markaziy nuqtasida chetlariga nisbatan biroz qalinroq..[33] | Chelles va Hayashi | Casa da Moeda do Brasil | 85 | 6–11[34] | 500[35] | .jpg) |
| 2020 | Tokio, Yaponiya | Old tomon: Nike fonida Panathenaic stadioni va Afina Akropoli Teskari: Tokio 2020 logotipi va nomi, quyosh nurlari bilan oʻralgan. | Junichi Kawanishi[36] | Japan Mint[37] | 85 | 7.7–12.1 | 450–556 | _03.jpg) |
| 2024 | Parij, Fransiya | Old tomon: fonida Panathenaic stadioni, Afina Akropoli va Eyfel minorasi bilan Nike, nurlar bilan oʻralgan Orqa tomon: Parij 2024 logotipi bilan oʻyilgan Eyfel minorasining asl qurilishidan olingan olti burchakli temir belgilar, nurlar bilan oʻralgan | Chaumet[38] | Monnaie de Paris[39] | 85 | 9.2 | 455–529 |  |
Qishki Olimpiya oʻyinlarining har biridagi medallar haqida batafsil:[6][40]
| Oʻyinlar | Mezbon | Tafsilotlar | Dizayner (lar) | Tayyorlangan[17] | Diameter (mm) | Qalinligi (mm) | Ogʻirligi (g) | Tasvir |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1924 | Chamonix, France | Old tomon: Konki va changʻi ushlab turgan changʻichi va dizaynerning ismi Teskari: Oʻyinlar haqida yozma maʼlumot | Bénard, RaoulRaoul Bénard | Monnaire de Paris | 055 | 04 | 075 | |
| 1928 | St. Moritz, Shveysariya | Old tomoni: qor parchalari bilan oʻralgan konkida uchuvchi Teskari: zaytun shoxlari va mezbon tafsilotlari | Hunerwadel, ArnoldArnold Hunerwadel | Huguenin Frères | 050.4 | 03 | 051 | |
| 1932 | Lake Placid, AQSH | Old tomon: Nike orqa fonda Adirondack togʻlari bilan Orqa tomon: Laurel varaqlari va boshlovchi tafsilotlari Shakli: Doira shaklida, lekin toʻgʻri qirrali emas | Robbins Company | 055 | 03 | 051 | ||
| 1936 | Garmisch-Partenkirchen, Germaniya | Old tomoni: Nike ot qoʻshilgan arava ustida qishki sport jihozlari ustidagi arkni kesib oʻtmoqda Teskari: Katta Olimpiya halqalari | Klein, RichardRichard Klein | Deschler & Sohn | 100 | 04 | 324 | |
| 1948 | St. Moritz, Shveysariya | Old tomon: fonda qor uchqunlari boʻlgan Olimpiya mash’alasi va Olimpiya shiori Citius, Altius, Fortius Orqa tomon: qor parchasi va boshlovchi haqida yozilgan tafsilotlar | Droz, Paul AndrePaul Andre Droz | Huguenin Frères | 060.2 | 03.8 | 103 | |
| 1952 | Oslo, Norvegiya | Old tomon: Olimpiya mash’ali va Olimpiya shiori Citius, Altius, Fortius Teskari: uchta qor parchasi va mezbonning maʼlumotlari yozilgan Oslo meriyasining piktogrammasi | Falireus, VasosVasos Falireus vaYvan, KnutKnut Yvan | Th. Marthinsen | 070 | 03 | 137.5 | |
| 1956 | Kortina-dʼampetsso, Italiya | Old tomon: „mukammal ayol“ va boshlovchining yozma tafsilotlari Orqa tomon: fonda Pomagagnon, Olimpiya shiori Citius, Altius, Fortius va mezbonning keyingi tafsilotlari bilan katta qor parchasi | Affer, CostanttinoCostanttino Affer | Lorioli Bros. | 060.2 | 03 | 120.5 |  |
| 1960 | Squaw vodiysi, AQSH | Old tomon: Atrofida mezbonning tafsilotlari yozilgan erkak va ayolning boshi Orqa tomon: Katta Olimpiya halqalari, Olimpiya shiori Citius, Altius, Fortius va sport turi nomi | Jones, HerffHerff Jones | Herff Jones Company | 055.3 | 04.3 | 095 |  |
| 1964 | Insbruk, Avstriya | Old tomoni: Torlauf togʻlari, „Innsbruk 1964“ va „Torlauf“ Orqa tomon: Insbruk emblemasi ustidagi Olimpiya halqalari, atrofida mezbon tafsilotlari bilan | Coufal, MarthaMartha Coufal (old tomon) Zegler, ArthurArthur Zegler (orqa tomon) | Austrian Mint | 072 | 04 | 110 |  |
| 1968 | Grenoble, Fransiya | Old tomon: Uchta qor parchasi va Grenoblning qizil atirgul emblemasi, mezbon tafsilotlari bilan oʻralgan Teskari: Har bir sport turining uslublashtirilgan tasviri | Excoffon, RogerRoger Excoffon | Monnaire de Paris | 061 | 03.3 | 124 |  |
| 1972 | Sapporo, Yaponiya | Old tomon: Qordagi chiziqlar piktogrammasi Orqa tomon: qor parchasi, Quyosh va Olimpiya halqalariShakli: yumaloq, toʻlqinsimon chiziqlari boʻlgan kvadrat | Kazumi, YagiYagi Kazumi (old tomon) Tanaka, IkkoIkko Tanaka (orqa tomon) | Mint Bureau of the Finance Ministry | 057.3 x 61.3 | 05 | 130 |  |
| 1976 | Insbruk, Avstriya | Old tomon: Insbruk emblemasi ustidagi Olimpiya halqalari, atrofida mezbon tafsilotlari bilan Teskari: Alp togʻlari, Bergizel va Olimpiya alangasi | Coufal, MarthaMartha Coufal (old tomon) Zegler, ArthurArthur Zegler (orqa tomon) | Austrian Mint | 070 | 05.4 | 164 | |
| 1980 | Lake Placid, AQSH | Old tomon: Adirondak togʻlari oldida oʻtkaziladigan Olimpiya mash’alasi Orqa tomon: qaragʻay konus shoxi va Lake Placid logotipi | Gladys Gunzer | Medallic Art Company | 081 | 06.1 | 205 |   |
| 1984 | Sarayevo,Yugoslaviya | Old tomon: Boshlovchi tafsilotlari bilan tadbir logotipi Orqa tomon: Dafna tojini kiygan sportchining boshiShakli: Doira shaklida, lekin katta yumaloq toʻrtburchak shaklida oʻrnatilgan | Mitrić, NebojšaNebojša Mitrić | Zlatara Majdanpek va Zavod za izradu novčanica | 71.1 x 65.1 | 03.1 | 164 |  |
| 1988 | Kalgari, Alberta, Kanada | Old tomon: Tadbir piktogrammasi, atrofida tashkilotchi maʼlumotlari Orqa tomon: Ikki kishi tasviri, biri dafna guldastasi taqgan, ikkinchisi qishki sport anjomlari shaklidagi bosh kiyim kiygan | Peter, FridrichFridrich Peter | Jostens | 069 | 05 | 193 | |
| 1992 | Albertville, Fransiya | Old tomon: Togʻlar fonida Olimpiya halqalarini aks ettiruvchi metallga oʻrnatilgan shisha Orqa tomon: Shisha qismining orqa tomoni | Lalique, RenéRené Lalique | René Lalique | 092 | 09.1 | 169 | |
| 1994 | Lillehammer, Norvegiya | Sparagmit qisman oltin bilan qoplangan, bir tomonida Olimpiya halqalari va mezbonning tafsilotlari, boshqa tomonida medal qoʻlga kiritilgan sport turi va oʻyinlar emblemasi tasvirlangan. | Hanevold, IngjerdIngjerd Hanevold | Th. Marthinsen | 080 | 08.5 | 131 | |
| 1998 | Nagano, Yaponiya | Old tomoni: qisman laklangan, Oʻyinlar emblemasini koʻrsatadi Orqa tomon: Asosan lak, Shinshyu togʻlari ustidagi oʻyinlar emblemasini oʻz ichiga oladi | Ito, TakeshiTakeshi Ito | Kiso Kurashi Craft Center | 080 | 08 | 261 |  |
| 2002 | Salt Lake City, AQSH | Old tomon: Olimpiya mash’alasini koʻtargan sportchi alangadan chiqadi Orqa tomon: Nike tadbir tafsilotlari bilan oʻralgan gʻalaba varagʻini ushlab turibdiShakli: Yuta daryolaridagi toshlar kabi notoʻgʻri doira | Given, ScottScott Given, Axiom Design | O. C. Tanner | 085 | 10 | 567 |    |
| 2006 | Turin, Italiya | Old tomon: Oʻyinlarning grafik elementlari Orqa tomon: muayyan hodisaning piktogrammasiChet qismi: italyan, ingliz va fransuz tillarida „XX qishki Olimpiya oʻyinlari“ soʻzlariShakli: maydonchani ifodalovchi teshikli doira shakli | Quatrini, DarioDario Quatrini | Ottaviani | 107 | 10 | 469 | |
| 2010 | Vancouver, Britaniya Kolumbiyasi, Kanada | Old tomon: Har bir medalni oʻziga xos qiladigan katta birinchi millat sanʼat asarining (oʻrkach yoki qargʻa) alohida kesilgan qismi Teskari: Oʻyinlar emblemasi va tadbir tafsilotlari Shakli: Doira shaklida, ammo toʻlqinlar uni tekis boʻlishdan toʻxtatadi | Hunt, CorrineCorrine Hunt vaArbel, OmerOmer Arbel | Royal Canadian Mint | 100 | 06 | 500–576 |    |
| 2014 | Sochi, Rossiya | Old tomon: Rossiyaning turli mintaqalarini ifodalovchi „Quroq koʻrpa“ dizayni Orqa tomon: Tanlovning ingliz tilidagi nomi va Sochi logotipi Chet qismi: rus, ingliz va fransuz tillarida „XXII Olimpiya qishki oʻyinlari“ soʻzlari Shakli: aylana | ADAMAS | ADAMAS[41] | 100 | 10 | 460, 525, 531 |  |
| 2018 | Pyeongchang okrugi, Janubiy Koreya | Old tomon: Qor maydonidagi to‘lqinlarga o‘xshash mavhum shakl Orqa tomon: Dunyo bo‘ylab sportchilarning sa’y-harakatlarini ramziy ifoda etuvchiHangul yozuvlari[42] | Lee Suk-woo | 92.5 | 586, 580, 493 |  | ||
| 2022 | Pekin, Xitoy | Old tomon: 2008-yilgi Yozgi Olimpiya o‘yinlarida Olimpiya halqalari va "XXIV qishki Olimpiya o‘yinlari Pekin 2022" bilan bir xil dizayn, konsentrik doiralar ichida yulduzlar va bulutlarning an’anaviy Xitoy san’ati bilan o‘ralgan. Orqa tomon: 2008-yilgi Yozgi Olimpiya o‘yinlarida qo‘llanilgan xuddi shu dizayn, logotip atrofida Quyosh tizimining stilize qilingan tasviri, Xitoy Yangi yil bayramiga to‘g‘ri keladigan o‘yinlarni belgilaydi.[43] | Hang Hai | .jpg) | ||||
| 2026 | Milan vaKortina-dʼampetsso, Italiya | Old tomon: Orqa tomon: | Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato |  |
Zamonaviy Olimpiada o‘yinlari boshlanganidan buyon sportchilar va ularning yordamchi xodimlari, musobaqa hakamlaridan tashqari, o‘yinlarni rejalashtirish va tashkil etishda ishtirok etgan ayrim ko‘ngillilar ham esdalik medallari va diplomlar bilan taqdirlanadilar. G‘oliblar medallari kabi, bu esdalik sovg‘alari ham har bir Olimpiada festivali uchun o‘zgartiriladi, yozgi va qishki o‘yinlar uchun alohida turlar tayyorlanadi[44].
![Vincent Hancock 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida qo‘lga kiritgan oltin medali bilan. Bu medal 2016-yilgi Rio Olimpiadasigacha bo‘lgan yozgi Olimpiya o‘yinlaridagi eng og‘ir medal edi[45]](/mt/?noimg=&dark=on&url=https%3a%2f%2fuz.wikipedia.org%2fwiki%2fFayl%3aVincent_Hancock_wins_Olympic_gold.jpg)
Medallar va mukofotlarni topshirish tartibi 1932-yilda Los-Anjelesda bo‘lib o‘tgan yozgi Olimpiya o‘yinlarigacha sezilarli darajada o‘zgarib turgan. 1932-yilgacha barcha medallar yopilish marosimida topshirilar, sportchilar dastlabki bir necha o‘yinlardakechki libosda qatnashar edi. Avvaliga, taqdim etuvchi bir joyda turar, sportchilar esa medallarini olish uchun uning oldidan o‘tishar edi. G‘alabashohsupasi 1931-yildaHenri de Baillet-Latourning shaxsiy ko‘rsatmasi bilan joriy etildi, chunki u1930-yilgi Britaniya imperiyasi o‘yinlarida bunday shohsupani ko‘rgan edi[46]. G‘olib o‘rtada, balandroq pog‘onada, kumush medal sohibi uning o‘ng tomonida, bronza medali esa chap tomonida joylashadi[46].1932-yilgi Qishki Olimpiya o‘yinlarida medallar yopilish marosimida topshirildi, bunda har bir musobaqa g‘oliblari navbatma-navbat tarixda birinchi marta shohsupaga ko‘tarilishdi.1960-yilgi Yozgi Olimpiya o‘yinlaridaOlimpiya stadionidagi sportchilar birinchi marta har bir musobaqa yakunidan so‘ng darhol medallar bilan taqdirlandi. Boshqa joylarda bellashgan sportchilar esa medallarini olish uchun ertasi kuni Olimpiya stadioniga tashrif buyurishdi[17][46]. Keyingi Olimpiadalarda esa har bir musobaqa o‘tkaziladigan joyda g‘oliblar uchun maxsus shohsupa o‘rnatildi.
1960-yildaItaliyaningRim shahrida o‘tkazilgan Yozgi Olimpiya o‘yinlarida birinchi bor medallar sportchilarning bo‘yniga taqib qo‘yildi. O‘sha paytda medallar dafna barglari zanjirida osilar edi, hozirgi kunda esa ular rangli lentaga osilmoqda[29].2004-yildaAfina shahri Yozgi Olimpiya o‘yinlariga mezbonlik qilganida, shohsupaga ko‘tarilgan g‘oliblar zaytun gulchambaridan yasalgan toj ham olishdi.2016-yildaRio-de-Janeyroda bo‘lib o‘tgan Yozgi Olimpiada o‘yinlarida esa har bir sovrindorga Olimpiya ramzini aks ettirgan yog‘och haykalcha topshirildi[47].
Qishki Olimpiya o‘yinlarida ko‘plab medallarni musobaqa o‘tkazilgan kuni kechqurun yoki ertasi kuni alohida marosimda topshirish an’anaga aylangan.2002-yilgiSolt-Leyk-Sitidagi Qishki Olimpiada o‘yinlarida "medallar maydoni" tushunchasi ommalashdi. Bu jamoatchilikka uzoq, tomoshabinlar soni cheklangan yoki baland tog‘li joylarda o‘tkaziladigan taqdimotlarni ko‘rish imkoniyatini berdi. Shuningdek, bu maydon ko‘pincha musiqiy chiqishlarni o‘z ichiga olgan kechki dasturni tashkil etish uchun xizmat qildi.
 | VikiombordaOlimpiya medali haqida turkum mavjud |