Ananke, Ananka (qadimgi yunoncha:Ἀνάγκη, „muqarrarlik, taqdir, ehtiyoj, zarurat“ maʼnolarida) — qadimgi yunon mifologiyasida[1] zarurat, muqarrarlik xudosi, qismat,taqdir va taqdirning oldindan belgilanganlik timsoli[2].
U orfizm eʼtiqodlarida hurmatga sazovor bo‘lgan.
Ananka Adrasteya va Dikaga yaqin.
Orfiklarga ko‘ra,Afrodita Uraniyaning qizi[3]. Ularning[4] vaPlatonning[5] fikricha, onasi moyr (Zevsdan).Plutarxning yozishicha, uZevsdan Adrasteyani tug‘gan[6].
Uning ibodatxonasi Korinfda joylashgan edi[7].
Platonning so‘zlariga ko‘ra, Ananke tizzalari o‘rtasida urchuq aylanadi, uning o‘qi dunyo o‘qi bo‘lib, moyrlar vaqti-vaqti bilan aylanishga yordam beradi[8].
Ananke haqida tasavvurEsxilning „Prometey“ asarida aniq aks etgan (Anankening qurboniPrometey); bunga quyidagilar: „Evmenidlar“ tragediyasida eriniyalar tomonidan onaqotilOrestning taʼqib qilinishi,Esxilning tugallanmagan fojiasidagi Edip oilasining laʼnati va dahshatli beixtiyor jinoyatlari, ayniqsaSofoklning „Qirol Edip“ va „Edip Kolonda“ tragediyalari kiradi.
Platonning o‘ninchi kitobi „Davlat“da Ananke urchug‘i tasvirlangan, bu hikoyani yakunlovchi matnda aytib o‘tilgan.
„Ananke“ so‘ziViktor Gyugoning „Parij Bibi Maryam ibodatxonasi“ romanida uchraydi: romanning asosiy qahramonlaridan biri, Klod Frollo uniibodatxona devoriga yozadi.
