Afrika Futbol Konfederatsiyasi yoki qisqachaCAF (fransuzcha:Confédération Africaine de Football,arabcha:الاتحاد الأفريقي لكرة القدم),Afrikadagifutbol,futzal va plyaj futboli assotsiatsiyasining maʼmuriy va nazorat qiluvchi organidir.
Afrika Futbol Konfederatsiyasi 1957-yil 8-fevraldaSudanningXartum shahridagiGrand Hotel[1] mexmonxonasidaMisr,Efiopiya,Janubiy Afrika vaSudan milliy futbol assotsiatsiyalari[2][3] FIFA Kongressida yuqorida qayd etilganfutbol,futzal vaplyaj futboli sport turlari boʻyicha rasmiy muhokamalardan soʻng tashkil etilgan. Afrika Futbol Konfederatsiyasini tuzish toʻgʻrisidagi keyingi muzokaralar 1956-yil 7-iyundaPortugaliyaningLissabon shahridagi Avenida mehmonxonasida boʻlib oʻtdi[4].
Afrika Futbol Konfederatsiyasi jahon futbol boshqaruvi organining oltita qitʼa konfederatsiyasidan biri,FIFA, CAFAfrika milliy futbol assotsiatsiyalarini ifodalaydi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi Afrikadagi terma jamoalar va klublar qitʼa musobaqalarini boshqaradi va mukofot pullari, qoidalar va bunday musobaqalarni translyatsiya qilish huquqini nazorat qiladi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) uchun 2026-yildan boshlabFIFA Jahon chempionatida 9 ta joy ajratadi. Shuningdek, Afrika Futbol KonfederatsiyasiFIFA Jahon chempionatining soʻnggi ikki oʻrinlarini (46+2) aniqlash uchun oltita jamoa ishtirokidagi qitʼalararo pley-off turniri qoʻshilishi bilan 10 ta oʻrin olish imkoniyatiga ega boʻlishi mumkin.
Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) ning shtab-kvartirasiSudan Futbol Assotsiatsiyasi ofislarida yongʻin kelib chiqgunga qadarXartum shahrida joylashgan edi. Ammo, keyin Afrika Futbol Konfederatsiyasi shtab-kvartirasiMisrningQohira shahri yaqiniga koʻchirildi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi shtab-kvartirasida Youssef Mohamad birinchi bosh kotib va birinchi prezident Abdel Aziz Abdulloh Salem edi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi shtab-kvartirasining maʼmuriy markazi 2002-yildan beri MisrningQohira shahridagi faoliyat olib bormoqda. Hozirgi vaqtda Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) 54 ta aʼzo assotsiatsiyaga ega. Ularning barchasi toʻliq aʼzolar,Zanzibar vaReunion esa assotsiatsiya aʼzolaridir (quyida CAF aʼzolari va zonalari boʻlimiga qarang). Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) ning hozirgi prezidenti Janubiy AfrikadanPatrice Motsepe boʻlib, u 2021-yil 12-martdaMarokashningRabot shahrida boʻlib oʻtgan raqibsiz saylovlarda saylangan[5].
2017-yil 18-sentabrda Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) barcha afrikalik bastakorlar oʻrtasida Afrikaning madaniy merosi va musiqasini aks ettirish uchun oʻz madhiyasini yaratish maqsadida tanlov eʼlon qildi[6]. Ushbu tanlovda tanlangan madhiyaning bastakori hozirgacha nomaʼlum va uzunligi 74 soniyani tashkil qiladi. Bu madhiya birinchi marta 2008-yil 16-yanvarda saytda eʼlon qilindi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) madhiyasi har bir rasmiy CAF musobaqasi uchun kirish qoʻshigʻi hisoblanadi. Bundan tashqari, Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) madhiyasi WAFU, COSAFA va CECAFA kabi CAF sub-konfederatsiyalarining har bir rasmiy musobaqalari uchun ishlatiladi.
Erkaklar terma jamoalari uchun asosiy musobaqa 1957-yilda boshlanganAfrika Millatlar kubogi hisoblanadi . 2009-yilda Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) erkaklar terma jamoalari uchun yana bir musobaqa —Afrika Millatlar chempionatini tashkil qilishni boshladi. Bu musobaqada Afrika Futbol Konfederatsiyasi aʼzolarining oʻz milliy ligalarida oʻynaydigan futbolchilari ishtirok etdi. Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) shuningdek, 20 yoshgacha va 17 yoshgacha boʻlgan yoshlar darajasidagi milliy musobaqalarni oʻtkazadi. Ular mos ravishda FIFA U-20 Jahon kubogi va FIFA U-17 Jahon kubogi uchun saralash turnirlarida oʻzaro raqobatlashishadi.
Ayollar terma jamoalari uchun Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) ular tashkil topgan yili (1991-yil)boshlangan tegishli FIFA tomonidan tashkil etilgan turnirlar uchun saralash turnirlari sifatida xizmat qiluvchi musobaqalarni oʻtkazadi. 2022-yil holatiga koʻra, 1991-yilda katta terma jamoalar uchun boshlangan Ayollar oʻrtasidagi Afrika Millatlar kubogi 4 ta jamoaniFIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga saraladi va musobaqada qitʼa vakillari chempion boʻldi. 2002-yilda boshlangan Afrika U-20 ayollar o‘rtasidagi Jahon chempionati saralash turniri va 2008-yilda boshlangan Afrika U-17 Ayollar Millatlar kubogining har biri chempion bo‘lmaydi. Bu musobaqalar FIFA U-20 Ayollar Jahon chempionatida ishtirok etish uchun 2 ta jamoani saralaydi.
Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF), shuningdek, Afrikadagi ikkita asosiy klub musobaqasini oʻtkazadi:
CAF Chempionlar Ligasi, birinchi marta 1964-yildaAfrika chempionlar klublari kubogi (yoki shunchakiAfrika kubogi) sifatida oʻtkazilgan
2004-yilda boshlanganCAF Konfederatsiya kubogi. 12 ta eng yaxshi milliy assotsiatsiyalarning jamoalari oʻrtasida oʻtkaziladi[9].
CAF Chempionlar ligasi gʻoliblarini CAF Konfederatsiya kubogi gʻoliblariga qarshi qoʻyadigan CAF Superkubogini 1993-yilda oʻtkazish boshlangan.
Klublar oʻrtasidagi Afro-Osiyo chempionati OFK bilan hamkorlikdaCAF Chempionlar ligasigʻoliblari vaAFC gʻoliblari oʻrtasida tashkil etildi. Klublar oʻrtasidagi soʻnggi Afro-Osiyo chempionati 1998-yilda boʻlib oʻtgan.
CAF Ayollar Chempionlar Ligasi 2020-yil 12-sentyabrda tashkil etilgan[10][11].
2004-yil oktyabr oyidaJanubiy Afrikatelekommunikatsiya giganti MTN Group 12,5 millionAQSh dollari qiymatidagi Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) musobaqalariga homiylik qilish uchun 4 yillik shartnoma imzoladi[12].
MTN ning shartnomasi muddati tugagach,fransuztelekommunikatsiya giganti Orange 2009-yil iyul oyida Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF) musobaqalariga homiylik qilish uchun 100 million yevro qiymatidagi 8 yillik keng qamrovli uzoq muddatli nomaʼlum shartnoma imzoladi[13].
2016-yilning 21-iyulidaFransiyaningenergetika vaneft giganti Total bosh homiy sifatida Afrika Futbol Konfederatsiyasi (CAF)ga 950 millionyevrolik 8 yillik homiylik paketi berdi[14][15]. Total 2021-yildaTotalEnergies nomini oldi, ammo uning CAF bilan homiyligi yangi nom ostida davom etdi[16].
10 ta Afrika chempionlar kubogi/CAF Chempionlar ligasi, 1 ta CAF Konfederatsiya kubogi, 4 ta Afrika kubogi gʻoliblari kubogi, 8 ta CAF Superkubogi, 1 ta Klublar oʻrtasidagi Afro-Osiyo chempionati
5 ta Afrika chempionlar kubogi/CAF Chempionlar ligasi, 1 ta CAF Konfederatsiya kubogi, 1 ta Afrika kubogi gʻoliblari kubogi, 4 ta CAF Superkubogi, 2 ta Klublar oʻrtasidagi Afro-Osiyo chempionati
3 ta Afrika chempionlar kubogi/CAF Chempionlar ligasi, 2 ta CAF Konfederatsiya kubogi, 1 ta CAF kubogi, 2 ta CAF Superkubogi, 1 ta Klublar oʻrtasidagi Afro-Osiyo chempionati
1 ta Afrika chempionlar kubogi/CAF Chempionlar ligasi, 2 ta Afrika kubogi gʻoliblari kubogi, 2 ta CAF Konfederatsiya kubogi, 2 ta CAF kubogi, 2 ta CAF Superkubogi
4 ta Afrika chempionlar kubogi/CAF Chempionlar ligasi, 1 ta Afrika kubogi gʻoliblari kubogi, 1 ta CAF kubogi, 1 ta CAF Superkubogi, 1 ta Klublar oʻrtasidagi Afro-Osiyo chempionati
3 ta Afrika chempionlar kubogi/CAF Chempionlar ligasi, 1 ta CAF kubogi gʻoliblari kubogi, 1 ta CAF Superkubogi, 1 ta Klublar oʻrtasidagi Afro-Osiyo chempionati
Quyidagi jadvalda klublari kamida bitta CAF musobaqasida gʻolib chiqqan barcha mamlakatlar roʻyxati keltirilgan.Misr klublari jami 41 ta unvonga ega boʻlgan eng muvaffaqiyatli klub hisoblanadi. Misr klublari Chempionlar klublari Afrika kubogi/CAF Chempionlar ligasi (16), hozirda tugatilgan Afrika kubogi egalari kubogi (8), CAF Superkubogi (12) va hozirda tugatilgan Afrika kubogida rekord darajadagi gʻalabalarga ega. Klublar oʻrtasidagi Osiyo chempionati (3), ikkinchi oʻrinda 24 ta chempionlik bilanTunis klublari va hozirda tugatilgan CAF kubogida eng koʻp gʻalaba qozongan (4). Uchinchi oʻrindaMarokash klublari 23 ta chempionlikni qoʻlga kiritgan va ular CAF Konfederatsiya kubogida eng koʻp gʻalaba qozongan (7).
CL
Afrika chempionlar klublari kubogi yoki CAF Chempionlar ligasi
CWC
Afrika kubogi gʻoliblari kubogi
C
CAF kubogi
CC
CAF Konfederatsiya kubogi
SC
CAF Superkubogi
AAC
Klublar oʻrtasidagi Afro-Osiyo chempionati
Mamlakatlar boʻyicha CAF klub musobaqalari gʻoliblari roʻyxati
Reytinglar Afrika jamoalarining 1964-yilda birinchi Afrika chempion klublari kubogi tashkil etilganidan beriFIFA yoki CAF tomonidan tashkil etilgan xalqaro klub turnirlaridagi ishtiroki davomida to‘plagan ochkolari asosida CAF tomonidan hisoblab chiqiladi[17]
1934:Misr jahon chempionatiga chiqqan birinchi Afrika jamoasi
1970:Marokash jahon chempionatida durang qayd etgan birinchi Afrika jamoasi
1978:Tunis jahon chempionatida gʻalaba qozongan birinchi Afrika jamoasi
1982:Jazoir Jahon chempionatida ikkita oʻyinda gʻalaba qozongan birinchi Afrika jamoasi
1986:Jazoir ketma-ket ikki jahon chempionatiga yo‘llanmani qo‘lga kiritgan birinchi Afrika jamoasi
1986:Marokash pley-off bosqichiga chiqqan birinchi Afrika jamoasi (16-raund)
1990:Kamerun pley-off bosqichiga chiqqan birinchi Afrika jamoasi (chorak final)
1994 va 1998-yillar:Nigeriya ketma-ket ikki Jahon kubogida guruh bosqichida birinchi oʻrinni egallagan va pley-off bosqichiga (oʻn oltinchi raund) chiqqan birinchi Afrika jamoasi
2002:Senegal Jahon chempionati debyutida pley-off bosqichiga (chorak finalga) chiqqan birinchi Afrika jamoasi
2010:Janubiy Afrika Jahon chempionatiga mezbonlik qilgan birinchi Afrika jamoasi
2014:Jazoir vaNigeriya Jahon chempionatida bir vaqtning oʻzida pley-off bosqichiga (oʻn oltita) etib kelgan birinchi Afrika jamoalari
2007-yilda CAF onlayn soʻrovnomaga koʻra oltin yubiley yoki CAF tashkil etilganining 50 yilligini nishonlash doirasida 1957-yildan 2007-yilgacha oʻynagan eng yaxshi 30 afrikalik futbolchilar roʻyxatini eʼlon qildi[19].
Kursiv bilan ko'rsatilgan jamoalar oʻzlarining tegishli mintaqaviy organlarining assotsiatsiyalangan/toʻliq aʼzolaridir, lekin FIFA aʼzolari emas. Yana qarang:Ayollar futbol jamoalari roʻyxati
