Movatterモバイル変換

Kontent qismiga oʻtish

1-yanvar

Ishoratlarni tahrirla

Vikipediya, erkin ensiklopediya

1-yanvar —Grigoriy taqvimida yilning 1-kuni. Yil yakuniga 364 (kabisa yilida 365) kun qoladi.

←yanvar→
Du	Se	Ch	Pa	Ju	Sh	Ya
			1	2	3	4
5	6	7	8	9	10	11
12	13	14	15	16	17	18
19	20	21	22	23	24	25
26	27	28	29	30	31
2026-yil

Oʻrta Asrlar davomida koʻplab davlatlar Xristian Cherkovi taʼsiri ostida yil boshini biror-bir muhim Xristian bayramlaridan biriga oʻtkazishga majbur boʻlgan. Masalan: 25-dekabr, 1-mart, 25-mart va hattokiPasxaga. Sharqiy Yevropa davlatlari esapravoslavlik tufayli yil boshini 988-yildan boshlab 1-sentyabr deb qabul qilishgan.

Angliyada 1-yanvar Yangi Yil bayrami sifatida nishonlangan, lekin 12-asrdan 1752-yilga qadar yil 25-martdan boshlangan. Buning natijasida ingliz Parlamenti arxividagi hujjatlardaKarl I qatl etilgan kun 1648-yilning 30-yanvari deb yozilgan, hozirgi olimlar esa Karl I qatl etilgan kunni 1649-yil 30-yanvar deb qabul qilishgan.

Koʻplab gʻarbiy Yevropa davlatlari yil boshini 1-yanvargaGrigoriy taqvimiga oʻtilmasidanoq koʻchirishgan. Masalan: Shotlandiya 1600-yilda 1-yanvarga oʻtgan. Angliya, Irlandiya va britan koloniyalari yil boshini 1752-yil 1-yanvarda oʻzgartirishgan. Keyinroq shu yili sentyabrda Grigoriy taqvimiga Britaniya va britan koloniyalarida oʻtildi. Bu ikki islohot1750-yilgi yangicha taqvim qonuni orqali bajarilgan.

Davlatlarda 1-yanvar yil boshiga aylanishi yillar tartibi bilan:

1522 Venetsiya Republikasi
1544 Muqaddas Rim imperiyasi (Germaniya)
1556 Ispaniya,Portugaliya
1559 Prussiya qirolligi,Shvetsiya
1564 Fransiya
1576 Janubiy Niderlandlar
1579 Lotaringiya
1583 Niderlandiya birlashgan provinsiyalari (shimoliy)
1600 Shotlandiya
1700 Rossiya
1721 Toskana
1752 Buyuk Britaniya va uning [[Britaniya imperiyasi|koloniyalari.

Bayramlar

[tahrir |manbasini tahrirlash]

Yana qarang:Turkum:1-yanvar bayramlari

Yangi yil.
Xalqaro tinchlik kuni (Xalqaro tinchlik uchun ibodat kuni)
Bruney,Sudan vaGaitida mustaqillik kuni
Kuba,Slovakiya vaTayvanda milliy bayram kuni
Xalqarooila kuni
Italiyada Konstitutsiya kuni

Voqealar

[tahrir |manbasini tahrirlash]

Yana qarang:Turkum:1-yanvar voqealari

Milodgacha

[tahrir |manbasini tahrirlash]

Mil. av. 153 —Qadimgi Rimda yillik konsullikning boshlanishi 1-yanvarga koʻchiriladi.
Mil. av. 104 — Rim konsuliGaius Marius Numidiyaning asir etilgan shohiJugurthani Rim boʻylab aylantirdi.
Mil. av. 45 —Yuliy taqvimi birinchi marta kuchga kiradi.

XVIII-asrgacha

[tahrir |manbasini tahrirlash]

49 —Kichik Agrippina Claudiusga turmushga chiqdi.
1515 — Fransisk I voris qoldirmagan qaynotasi Lyudovik XIIdan soʻng fransuz qiroliga aylanadi.
1622 —Paplik devonxonasi yilni 1-yanvardan boshlashga qaror qiladi.
1660 —Samuel Pepys „Kundaliklar“ni yozishni boshlaydi.

XVIII-asr

[tahrir |manbasini tahrirlash]

1751 —Denis Diderot vaJean le Rond d'Alembertlarning mashhurensiklopediyasining birinchi tomi chop etildi.
1785 — Eng eski kunlik London gazetasi „The Daily Universal Register“ning birinchi soni chiqdi (Nomi1788-yilda „The Times“ga oʻzgaradi).
1788 — Ingliz gazetasi„The Times“ chop etila boshladi.
1793 —Buyuk fransuz inqilobi davridaKonvent dekretiga muvofiq „Milliy qoʻriqlash qoʻmitasi“ tuzildi.

XIX-asr

[tahrir |manbasini tahrirlash]

1801 —Palermolik astronomGiuseppe Piazzi ilkasteroid —Sererani kashf qiladi. Hozirda Serera asteroid deb hisoblanmaydi.
1801 —Irlandiyada navbatdagi qoʻzgʻolondan soʻng irland parlamenti bekor qilinadi.
1804 —Gaitining mustaqilli eʼlon qilinadi.
1806 — Fransiyada respublika taqvimining ishlatilishi toʻxtatildi.
1813 —rus armiyasining yurishi boshlandi.
1863 —Abraham Lincoln qullarni ozod etish haqidagi manifestni nashr qiladi.
1886 —Angliya Birmani bosib oladi
1887 —
- Buyuk Britaniya qirolichasiVictoriaHindiston imperatori deb eʼlon qilinadi.
  - Sherlok Holms toʻgʻrisidagi birinchi kitob —Qizil rangli etyud chop etildi.

XX-asr

[tahrir |manbasini tahrirlash]

1905 —Libertadores kubogi soni boʻyicha rekordchiArgentina klubi„Independente“ga asos solindi.
1909 — Buyuk Britaniyada ilknafaqa toʻlovlari amalga oshirildi.
1912 —Nankinda Xitoy respublikasining eʼlon qilinishi.
1919 —Belorus SSRining tashkil topishi.
1925 —Norvegiya poytaxti Xristianiya nominiOsloga oʻzgartiradi.
1930 —Misrda Vafd Nahas-posho milliy partiyasi gʻalabasidan soʻnghukumat tuzildi.
1934 —Alkatras rasman AQShning federal qamoqxonasiga aylanadi.
1935 —Turkiyada unvonlar bekor etilib,familiyalar kiritildi.
1940 —SSRI Rimdagi antisovet chiqishlar sababli oʻz konsuliniItaliyadan chaqirtirib oladi.
1942 — 26 davlat Vashington Deklaratsiyasini imzolab,antigitler koalitsiyasini tuzishdi.
1946 —Yaponiya imperatori Xirohito oʻzining ilohiy statusidan voz kechdi.
1947 —Churchill SSSRningtemir pardasi haqida Fulton nutqini soʻzlaydi.
1956 —Sudan Misr va Buyuk Britaniyadan mustaqillikka erishadi.
1958 —Yevropa iqtisodiy ittifoqi oʻz ishini boshladi.
1959 —Fidel Kastro boshchiligidagi inqilobiy askarlarKuba poytaxti Gavanaga kirishdi.Diktator Fulgencio Batista hukumat tepasidan agʻdarildi.
1960 —Isroil kichik pul islohoti amalga oshirildi. Birisroil lirasi 1000 prutot oʻrniga 100agorotga oʻzgardi.
1970 —Unix davri boshlandi.
1973 — Buyuk Britaniya, Irlandiya vaDaniya Yevropa ittifoqiga qoʻshiladilar.
1983 —ARPANET asosiy protokoliniNCPdan TCP/IPga oʻzgartiradi, buning natijasida zamonaviyinternet kelib chiqadi.
1984 —Bruney mustaqillikka ega boʻladi.
1992 —Serbiya vaXorvatiya BMT qoʻshinlarini mintaqada joylashtirilishiga rozi boʻladilar.
1993 —Chexoslovakiya Chexiya vaSlovakiyaga boʻlinib ketadi.
1995 —Avstriya,Finlandiya vaShvetsiya Yevropa ittifoqiga qoʻshiladilar.
1999 —Yevro naqd boʻlmagan toʻlovlarga kiritiladi.

XXI-asr

[tahrir |manbasini tahrirlash]

1993 -Slovakiya Respublikasi tashkil topdi.
1995 -Shvetsiya,Finlandiya vaAvstriya Yevropa Ittifoqiga qoʻshildi. Ittifoqqa a’zo davlatlar soni 15 taga etdi.Shengen shartnomasi hayotga joriy etildi.
2002 — Yevro naqd toʻlovlarga kiritiladi.
2007 —Bolgariya vaRuminiya Yevropa ittifoqiga qoʻshildilar.
- Sulavesi osmonida Boeing-737 uchoqi xalokati roʻy berdi.
- Sloveniya yevro zonaga kirdi.
- Pan Gi Mun BMTning 8-bosh kotibiga aylandi.
2009
- Slovakiya yevro zonaga kirdi.
- Norvegiyadabir jinsli turmush toʻgʻrisidagi qonunlar kuchga kirdi.
2011
- Estoniya yevro zonaga kirdi.
2013 — Abijandagi (Kot-dʻIvuar) stadionda yangi yil mushakbozligi boshlanganidan soʻng tiqilinch boshlandi. 60dan koʻp kishi vafot etdi.

Tavalludlar

[tahrir |manbasini tahrirlash]

Yana qarang:Turkum:1-yanvarda tugʻilganlar

XIX-asrgacha

[tahrir |manbasini tahrirlash]

1431 —Rodrigo di Borgia, yaʼniPapa Alexander VI.
1449 —Lorenzo de Medici (vaf. 1492), Florensiya hukmdori, rassomlar va adiblar himoyachisi.
1467 —Zygmunt I Stary, Litva knyazi, Polsha qiroli.
1484 —Ulrich Zwingli (vaf. 1531), Shveysariya Reformatsiyasining faoli, svinglianchilikning asoschisi.
1557 —Istvan Bockai,Transilvaniya knyazi.
1618 —Bartolomé Esteban Murillo (vaf. 1682),ispan musavviri.
1714 —Kristijonas Donelaitis (vaf. 1780), Litva badiiy adabiyotining asoschilaridan biri, shoir, lyuteran pastor.
1767 —Maria Edgeworth (vaf. 1849), irland yozuvchisi, bolalar uchun didaktik hikoyalarning muallifi.

XIX-asr

[tahrir |manbasini tahrirlash]

1815 —Charles Bernard Renouvier (vaf. 1.09.1903), faylasuf, fransuz neokantianligining yetakchisi.
1819 —Arthur Hugh Clough,shoir,Matthew Arnoldning doʻsti.
1823 —Sándor Petőfi (vaf. 1849),vengr shoiri.
1854 —James George Frazer (vaf. 1941), ingliz olimi, din tarixining tadqiqotchisi.
1863 —Pierre de Coubertin (vaf. 1937), baron, zamonaviy olimpiya harakatining asoschisi.
1863 —Rūdolfs Blaumanis (vaf. 1908), latish yozuvchisi.
1864 —Alfred Stieglitz (vaf. 1946), fotosanʼatning amerikalik ustasi va nazariyachisi.
1879 —Edward Morgan Forster, ingliz yozuvchisi.
1887 —Wilhelm Kanaris (vaf. 1945), nemis admirali, aygʻoqchi.
1895 —John Edgar Hoover (vaf. 1972), amerikalik kriminalchi, advokat, siyosiy arbob,FBI asoschisi.
1898 —Viktor Ullmann (vaf. 1944), chex bastakori, dirijyor.
1899 —Juozas Antano Tallat-Kljapsha (vaf. 1949), Litva bastakori, dirijyor, musiqiy-ijtimoiy arbob, Litva sanʼatlarining xizmat koʻrsatgan arbobi.

1999-yil 1-yanvarda Ilyosbek Usmonov tugʻilgan hozirda 22 yoshda

Stub ikona

Bu boʻlimchaladir. Siz uniboyitib,Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.

k
m
t

Vafot etganlar

[tahrir |manbasini tahrirlash]

Yana qarang:Turkum:1-yanvarda vafot etganlar

XX-asrgacha

[tahrir |manbasini tahrirlash]

1560 —Joachim du Bellay (t. 1525), fransuz shoiri.
1748 —Iogann Bernulli (t.1667), shveysar matematiki va mexaniki,Differensial tenglama teoriyasi, geometriya va mexanikaga hissa qoʻshgan.
1817 —Мартин Генрих Клапрот (t.1743),olmon kimyogari.uran,tsirkoniy,titan,tellur elementlari vapolimorfizm hodisasini kashf qilgan.
1894 —Henry Rudolph Gerz (t.1857), olmon fizigi.

Stub ikona

Bu boʻlimchaladir. Siz uniboyitib,Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin.

k
m
t

XX-asr

[tahrir |manbasini tahrirlash]

1931 —Мартин Beyering (t.1851), golland mikrobiologi va botanigi. Ekologikmikrobiologiya asoschilaridan biri.Virusologiya asoschisi, birinchi marta„virus“ atamasini taklif qilgan.
1953 —Hank Williams (t.1923), amerikalik kantri musiqasi ijrochisi.
1984 —Alexis Corner (t.1928), ingliz blyuz qoʻshiqchisi.Mik Jagger vaCharley Watts („The Rolling Stones“),Ginger Baker vaJack Bruce („Cream“),Robert Anthony Plunt („Led Zeppelin“) va boshqa koʻplab qoʻshiqchilarni tanitgan.
1992 —Grace Hopper (t.1906), amerikalik kompyuter mutahasisi va harbiy, kontr-admiral, AQShdagi birinchi kompyuter —Mark Ini yaratish ustida ishlagan. Tarixdagi birinchiCOBOL dasturlash tilining kompilyatorini yaratgan.
2000 -Venesuela yangi nom bilanVenesuela Bolivarcha Respublikasi deb ataldi.^[1]

Manbalar

[tahrir |manbasini tahrirlash]

↑days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2006-07-15 sanasidaarxivlangan)^(rus.)

"https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=1-yanvar&oldid=5237946" dan olindi

Yashirin turkum:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp