Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Эчтәлеккә күчү
Wikipedia
Эзләү

Христианлык

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Христианлык latin yazuında])
(Христианнар битеннән юнәлтелде)
Bu mäqäläneñ latin älifbasındağıigezäge bar.
Христианлык
Нигезләнү датасы33
Сурәт
... хөрмәтенә аталганХристос[d],Гайсә Мәсих һәмНазарет[d]
НигезләүчеГайсә Мәсих,Изге Ана,Apostol Pavel һәмАпостол Петр
Урынбөтен дөнья[d]
Әгъзалар саны2 400 000 000[1]
Барлыкка килгән урыныКотдус
Нигезсалгыч текстБиблия һәмЯңа Гәһед[d]
Һәштәгеchristianity
Пиктограмма
Коллаж
Нәрсәдән бүленеп чыкканяһүд дине
Нинди вики-проектка керәПроект:Христианлык[d]
Мастодон серверыtheres.life[2]
 Христианлык Викиҗыентыкта
ГайсәпәйгамбәрнеңТау вәгазе,Карл Хайнрих Блох (ингл.),даниялырәссам, ү.1890.
Халык санында христианнар саны 50% яки күбрәк булган илләршәмәхә, 10% белән 50% арасында булган илләралсутөсе белән билгеләнгән.

Христианлык (бор. грек. Χριστιανός сүзгә-сүз —Христос, яки«зәйтүн мае белән сыланган»ның, дәвамчылары) — дөньякүләм таралган диннәрнең берсе. каноник китапларында һәм башкаЯңа Канун язуларында тасфирланганчаГайсәнең тормышы һәмтәгълиматларына нигезләнгән[3]монотеист һәмИбрахими диннәре .[4] Христиан тәгълиматындаИске Канун исеме астында билгеле булган яһуди Инҗил дә каноник дип санала. Христиан динен тотучылархристианнар дип билгеләнә.

Тарихи белешмә

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]

Христиан динеI гасыр уртасындаФәлистыйнда барлыкка килә. Башта улУрта диңгез регионында яшәүче яһүдләр арасында тарала, ләкин тиз арада мәҗүси (яһүд булмаган) халыклар да аны кабул итә башлый. Яһүдләр исә, аны тора-бара, кяфер дип бәяләп, үзләреннән читләштерәләр. Шунысы кызык, яһүдләр үз туфракларында туган динне бөтенләй инкяр итүгә үк барып җитәләр. Алар христиан дөньясында бердәнбер христиан диненә табынмаган халык булып калалар. Дини тәгълимат буенча, христиан диненә нигез салучы дип, Гайсә пәйгамбәр (Иисус Христос) санала.

«Христос» —яһүдләрнең «Мессия» («коткаручы») сүзенең грек теленә тәрҗемәсе. Аның дөньяга килүе риваятьләрдә төрлечә аңлатыла. Бер караш буенча, ул Җир йөзенә могҗизалы рәвештә Мария исемле гыйффәтле кыздан туган. Икенчесендә,Гайсә кешеләрнең гөнаһларын йолу һәм аларны коткару максаты белән күктән төшкән*, диелә. Ләкин кешеләрдә терәк таба алмыйча, тәрегә кадаклап җәзаланган, аннан соң яңадан терелгән һәм күккә ашкан. Дини тәгълимат буенча, ул гөнаһлы бәндәләрне хөкем итү өчен җир йөзенә яңадан кайтачак. Христиан дине, асылда, Урта диңгез регионындагы изелгән халыкныңРим империясендә хакимлек итүче көчләргә протесты булган. Халык массалары изүчеләрдән котылу өчен реаль мөмкинлек күрмәгәннәр. Бу хәл газапланып яшәүчеләрнең табигатьтән өстен «көчләр» тарафыннан кот-карылуы турындагы идеяләрнең таралуына уңай җирлек тудырган. Христиан диненең гаять зур территориядә чагыштырмача тиз арада таралуы тагын бер сәбәп белән аңлатыла. Ул — этник яктан чикләнмәгән дин. Христианлык барлыкка килгән чордаРим империясе басымы астында яшәгән халыкларны греклар һәм римлылар җирлегендә барлыкка килгән мәҗүси аллалар социаль һәм рухи яктан канәгатьләндерми башлыйлар. Христос аларга якынрак тоела. Христиан диненең үзенчәлекләре газап чигеп яшәүче кешеләрнең күңелләренә хуш килә. Беренчедән, алар электән килгән мәҗүси йолалардан баш тарта алалар. Икенчедән, христианлык вәгъдә иткән тигезлеккә ирешәләр. Өченчедән, Алланың җирдәге вәкиле тарафыннан төрле бәлаләрдән, гөнаһлардан коткарыла, соң нәтиҗәдә — күкләр патшалыгының игелекләренә ирешә алалар.

Христианнар саны

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]

Хәзерге заманда дөньяның барлык регионнарында диярлек христиан диненә табынып яшиләр. Чит илләрдән алынган статистик мәгълүматлар каршылыклы. Шунлыктан христиан динен тотучыларның саны безнең энциклопедияләрдә дә төрлечә. Мәсәлән, Зур совет энциклопедиясендә күрсәтелгәнчә, христианлык 1025 млн кешене колачлый[5], ә менә Философик энциклопедия буенча, аның саны 700—800 млн гына кала[6]. Дөрес, бу мәгълүматлар Җир шарында халык саны 4 млрд чамасы дип исәпләнгән чорга карый. Хәзер исә халык саны шактый арту сәбәпле (6 млрд тан артык), барлык диннәргә, шул исәптән христиан диненә ышанучылар саны да үсә төшкән дип уйларга кирәк. Христиан динендәге төп кагыйдәләрнең нигезен Тәүрат белән Инҗил тәшкил итә. Ләкин христиан дине берничә тармакка аерыла. Христоска ышану алар өчен уртак сыйфат булса, Христосны аңлатуда алар бер-берсеннән аерылалар.

Христианлык эчендәге төп төркемнәрендәге тарихи үзгәрешләрне тасфирлаучы гадиләштерелгән сурәт. Шулай да, Христианлыкның бер кайчан да бердәм хәрәкәт булмавын да истә тоту дөрес булыр. Христианлык тарихындагы беренче өч гасырдагы хәле бүгенге Христианлыкның хәленә караганда күптөрлелек ягыннан күпкә байрак иде.[7]

Чыганаклар

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]

Шулай ук карагыз

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]
Portal iconДиннәр порталы
Portal iconХристианлык порталы

Искәрмәләр

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]
  1. Johnson T. M., Zurlo G. A., Hickman A. W. et al.Christianity 2015: Religious Diversity and Personal Contact //International Bulletin of Missionary ResearchSAGE Publishing, 2015. — ISSN0272-6122;0193-8320
  2. About - There's Life
  3. Religion: Christianity. bbc.co.uk (2012-08-13). 2012-08-13 тикшерелгән.
  4. Christianity's status as monotheistic is affirmed in, amongst other sources, theCatholic Encyclopedia (article "Monotheism");William F. Albright,From the Stone Age to Christianity;H. Richard Niebuhr; About.com,Monotheistic Religion resources; Kirsch,God Against the Gods; Woodhead,An Introduction to Christianity;The Columbia Electronic EncyclopediaMonotheism; The New Dictionary ofCultural Literacy,monotheism; New Dictionary of Theology,Paul 2018 елның 4 июль көнендәархивланган, pp. 496–99; Meconi. "Pagan Monotheism in Late Antiquity". p. 111f.
  5. кара: БСЭ.— T. 28.— M., 1978.—C. 384
  6. ФЭ.— T. 5.- M., 1970.—C. 447
  7. Ehrman, Bart D. (2003). Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew. Oxford University Press, USA. p. 1. ISBN 0-19-514183-0. 

Сылтамалар

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]
⚙️ 
  Сүзлекләр һәм энциклопедияләр
Норматив контроль
BNEXX525466 ·BNF133183300 ·GND4010074-1 ·LCCNsh85025219 ·LNB000047305 ·NDL00565950 ·NKCph115073ph122113 ·SUDOC027229955
Көнбатыш
Ибраһими
Яһүд дине
Христианлык
Ислам
башкалар
Ирани
Көнчыгыш
Көнчыгыш Азия
Кытай
Япония
Корея
Һиндстан
Һиндуизм
Буддачылык
башкалар
Этник
Алтай
Австроазия
Австронезия
Асаба
америкалы
Тай һәммяо
Тибето-бирман
Традицион
африкан
(ингл.)татар.
Төньяк Африка
Кара тәнле
африкан
(ингл.)татар.
башка этник
Яңа
диннәр
(ингл.)татар.
Синкретик
неомәҗүсилек[калыпны мәкаләдән алып куярга]
Яңа барлыкка килгәннәре
Темалар
Аспектлар
Теизм(рус.)татар.
Дини
белемнәр
Дин һәм җәмгыять[калыпны мәкаләдән алып куярга]
Күзәтүләр
һәмисемлекләр
Бумәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?:
  • Мәкаләнетулыландырырга (мәкалә бик кыска)
  • Стилистик һәм орфографик хаталарны төзәтергә.
Чыганак —https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Христианлык&oldid=3627643
Төркемнәр:
Яшерен төркемнәр:

[8]ページ先頭

©2009-2025 Movatter.jp