Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Эчтәлеккә күчү
Wikipedia
Эзләү

Нигерия

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Нигерия latin yazuında])
Нигерия
Lua хатасы: expandTemplate: template"lang-ha" does not exist.
Байрак[d]Илтамга[d]
Нигезләнү датасы1 октябрь1963
Сурәт
Рәсми исемFederal Republic of Nigeria,Orílẹ̀-èdè Olómìniira Aláàpapọ̀ Nàìjíríà,Nijeriya,Nigeria,Naigeria,Nàìjíríà һәмRépublique fédérale du Nigéria[1]
Кыскача исемNigeria һәмNG
Гомер озынлыгы53,428 ел[2]
... хөрмәтенә аталганНигер (елга)
Демонимnigériai,Nigerian,Nigeriano,Nigeriyänan,نيجيري,نيجيريون,نيجيرية,нигериец,нигерийка,нигерийцы,ניגרי,ניגרית,nigerieni,nigerian,nigeriancă,নাইজেরীয়,nigeriano,nigeriana,nigeriani,nigeriane,nijerian,nigérian,nigériane,nixerianu,nixeriana,Niĝeriano,Nigériane[1],Nigérian[1],Nigeriaan,Nigeriaanse,Nigerians,Nigerianerin,Nigerianer,nizeriana,nizeriane,nizeriani,nizerian,نيجيري,نيجيرية,نيجيريين,نيجيريات һәмNigéarach[3]
Исемне бирүчеФлора Шоу[d]
Рәсми телинглиз теле[4]
ГимнНигерия гимны[d]
МәдәниятНигерия мәдәнияте[d]
Шигарь текстыUnity and Faith, Peace and Progress,Единство и вяра, мир и прогрес,Good people, great nation һәмUndod a Ffydd, Heddwch a Chynnydd
Дөнья кисәгеАфрика[5]
Дәүләт Нигерия
БашкалаАбуҗа[d][6]
Сәгать поясыUTC+01:00,Africa/Lagos[d][7] һәмКөнбатыш Африка вакыты[d]
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуыАтлантик океан
Табигый-георафик объект эчендә урнашканКөнбатыш Африка
Иң көнчыгыш ноктасы12°09′51″ с. ш. 14°40′41″ в. д.HGЯO
Иң төньяк ноктасы13°53′08″ с. ш. 5°31′47″ в. д.HGЯO
Иң көньяк ноктасы4°16′13″ с. ш. 6°05′13″ в. д.HGЯO
ГеомәгълүматларData:Nigeria.map
Иң югары ноктасыЧаппал-Вадди[d]
Иң түбән ноктасыАтлантик океан
Идарә итү формасыфедератив республика[d]
Дәүләт башлыгы вазыйфасыНигерия президенты[d]
Ил башлыгыБола Тинубу[d][8]
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасыНигерия президенты[d][8]
Башкарма хакимият башлыгыБола Тинубу[d][8]
Башкарма хакимиятНигерия министрлар кабинеты[d]
Канунбирү органыНигерия милли ассамблеясе[d]
Югары мәхкәмә органыНигерия югары мәхкәмәсе[d]
Үзәк банкыНигерия үзәк банкы[d]
Дипломатик мөнәсәбәтләрБразилия,Австралия,Германия,Исраил,Ангола,Барбадос,Камерун,Чад,Гана,Малайзия,Малави,Нигер,Индонезия,Мексика,Көньяк Африка Җөмһүрияте,Сахра Гарәп Демократик Җөмһүрияте[d],Пакьстан,Кытай Җөмһүрияте,Филипин,Америка Кушма Штатлары,Россия,Кытай,Греция,Һиндстан,Бангладеш,Кения,Замбия,Корея Халык Демократик Республикасы[9] һәмПольша
ӘгъзалыкБерләшкән Милләтләр Оешмасы,Милләтләр Дуслыгы[10],АБ,Бөтендөнья сәүдә оешмасы,Ислам хезмәттәшлеге оешмасы[11],Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d],Халыкара үсеш ассоциациясе[d],Халыкара финанс корпорациясе[d],Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d],Инвестицион бәхәсләрне хәл итү буенча халыкара үзәк[d],Африка үсеш банкы[d][12],ЮНАМИД[d],Африка, Кариб диңгезе һәм Тын океан дәүләтләре[d],Интерпол[13][14],ХКТО[d][15][16],Халыкара гидрография оешмасы[d][17],Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[18],Җирнең биофизик торышын күзәтү төркеме[d],Гвинея култыгы комиссиясе[d],Бөтендөнья почта берлеге[19][20],Халыкара телекоммуникацияләр берлеге[d][21],ОПЕК,OIPC[d],Бөтендөнья метеорология оешмасы[22],Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[23],Көнбатыш Африка илләре икътисади җәмгыяте[d],Африка җир чикләвеге шурасы[d],Милләтләр Дуслыгы[10],Бөтендөнья таможня оешмасы[d][24],Атом-төш коралларының таратылмау турында килешү[d][25],African Continental Free Trade Area[d][26],Lake Chad Basin Commission[d][27] һәмMultinational Joint Task Force[d]
Никахка керү яше18 яшь
Халык саны211 400 708 (июнь2021)
Ир-ат халкы102 680 839[28],105 243 174[28],107 827 012[28] һәм110 448 136[28]
Хатын-кыз халкы100 623 652[28],103 084 231[28],105 574 310[28] һәм108 093 075[28]
Административ бүленешеАбиа[d],Адамава[d],Аква-Ибом[d],Анамбра[d],Баучи[d],Байэлса[d],Бенуэ[d],Борно[d],Кросс-Ривер[d],Дельта[d],Эбоньи[d],Эдо[d],Экити[d],Энугу[d],Гомбе[d],Имо[d],Джигава[d],Кадуна[d],Кано[d],Кацина[d],Кебби[d],Коги[d],Квара[d],Лагос[d],Насарава[d],Нигер[d],Огун[d],Ондо[d],Осун[d],Ойо[d],Плато[d],Риверс[d],Сокото[d],Тараба[d],Йобе[d],Замфара[d] һәмФедераль башкала территориясе[d]
Акча берәмлегеНигерия найрасы[d]
Номиналь тулаем эчке продукт440 833 583 992 $[29] һәм477 386 120 636 $[29]
Кеше потенциалы үсеше индексы0,535[30]
Inequality-adjusted Human Development Index0,341[31]
Үз-үзенә кул салулар күрсәткече6,9
Эшсезлек дәрәҗәсе3,8 процент[32],3,7 процент[32],3,9 процент[32],4,1 процент[32],4,5 процент[32],4,8 процент[32],5,2 процент[32],3,8 процент[32],3,1 процент[32],3,8 процент[32],5,1 процент[32],5,7 процент[32] һәм5,5 процент[32]
Нәрсә белән чиктәшБенин,Нигер,Чад,Камерун һәмСан-Томе һәм Принсипи
BTI Governance Index3,95[33],4,04[34],4,59[34],4,06[34],4,94[34],5[34],5,53[34] һәм5,3[34]
BTI Status Index3,91[33],4,69[34],4,6[34],4,88[34],4,99[34],4,63[34],4,9[34],5,67[34] һәм5,38[34]
Автомобил хәрәкәте ягыуң[d]
Челтәр көчәнеше230 вольт[35]
Электр аергычы төреBS 1363[d][35] һәмBS 546[d]
ӘүвәлгесеНигерия федерациясе[d]
АлыштырганНигерия федерациясе[d]
Кулланылган телПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Кайда өйрәнеләПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
МәйданПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Рәсми веб-сайтПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
ҺәштәгеПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Югары дәрәҗәле Интернет доменыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Получено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Тамганың тасвирламасыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Получено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Официаль символПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Тематик географияПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Самый густонаселенная городская территорияПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Феноменның икътисадыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Феноменның демографиясеПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
МәзһәбПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Джини коэффициентыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Өстәлгән кыйммәт салымы күләмеПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Тулаем туулар коэффициентыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Шәһәр халкыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Авыл халкыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Демократия индексыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Социаль медиаларда күзәтүчеләреПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Туым күрсәткечеПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Үлем күрсәткечеПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Happy Planet Index scoreПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Илнең мобиль кодыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Илнең телефон кодыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Халыкара префиксПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоныПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Илнең GS1 кодыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Номер тамгасы кодыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Диңгездәге идентификацияләү номерыПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Шәрәфле ватандашлар төркемеПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Монда җирләнгәннәр төркемеПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Бу якта төшерелгән фильмнар төркемеПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Commonwealth Sport country codeПолучено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.
Карта
Получено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.

Получено слишком много сущностей из Викиданные. Количество загруженных сущностей: 500/500.

Ниге́рия якиНиҗерия (ингл. Nigeria[naɪˈdʒɪrɪə]),Нигерия Федератив Җөмһүрияте (ингл. Federal Republic of Nigeria) —Көнбатыш Африка дәүләте. КөнбатыштаБенин, төньякта —Нигер, төньяк-көнчыгышта —Чад, көнчыгышта —Камерун белән чиктәш. Ил мәйданы — 923 768 км². Халык саны — 149 млн (2009). Башкала —Абуджа шәһәре.

Халкының саны ягыннан бу ил —Африка илләре арасында иң зуры. НигерияНигер елгасының түбәнге агымы бассейнында урнашкан һәмГвинея ярларыннан алыпЧад күленә кадәр сузылган.

Башкала

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]

Нигериянең 1991 елга кадәрге башкаласы —Лагос — илнең диңгез капкасы; Африканың көнбатыш яр буйларындагы иң зур портларыннан берсе. Куе тропик яшеллеккә төренгән, рәсемдәге кебек матур бу шәһәр материкта һәм утрауларда җәелеп утырган. 1991 елдан яңа башкала -Абуҗа шәһәре.

Нигерия халыклары

Халык

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]
Нигерия харитасы

Нигериядә 250 дән артык төрле халык һәм этник төркемнәр яши. Халыкның күпчелеге илнең көньяк-көнбатышына һәм океан яр буйларына урнашкан.

Илдәге кешеләрнең өчтән бере диярлек шәһәрләрдә яши.

Илнең көньягында киң мәйданнарны биләп торган зур авыллар күп. Тораклар каралты белән әйләндереп алынган һәм бер-берсеннән ерак торалар. Һәр өйдән үзәк мәйданга таба сукмак сузылган, бу мәйдан — базар да, җыелышлар урыны да. Тораклар төрле-төрле, күбесенчә бу — балчык алачыклар, алар турыпочмаклы яки түгәрәк, конуссыман түбәле.

Икътисад

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]

Нигерия —сәнәгать үсеп килә торган авыл хуҗалыгы иле. Авыл җирендә игенчелек эшләре ел буена алып барыла.Илнең портларына дөньяның күп илләреннән суднолар җиләк-җимеш, агач, тимер рудасы, нефть алып китәр өчен киләләр. Нигерия аларга бай.

Хуҗалыкта һөнәрчелек зур роль уйный, аның белән бөтен-бөтен гаиләләр, авыллар, шәһәр кварталлары шөгыльләнә. Кулдан ясалганстанокларда тукыма сугалар, пальма җепселләреннән чыпта, кәрзиннәр үрәләр, тире эшкәртәләр. Кызыл сафьян (юка йомшак күн) дөнья базарларында яхшы билгеле.

Агачны юнып бизәк ясаучылар, чүлмәкчеләр эшләгән әйберләр бик югары бәяләнә.

Табигать

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]

Нигериянең табигате бик бай һәм төрле-төрле. Географлар бу илне Көнбатыш Африканың кечерәйтелгән варианты дип йөртәләр.Нигер елгасы һәм аның кушылдыгыБенуа илне ике өлешкә бүлә: елга китерелмәләреннән барлыкка килгән тигезлекле көньякка һәм тәбәнәк яссы таулыклары булган калку төньяк өлешләргә. Нигериянең җир асты нефть, тимер рудасы һәм төсле металл рудаларына бай.

Кешенең күп гасырлар буена алып барылган эшчәнлеге, халыкның артуы илнең табигате үзгәрүгә китергән. Мәңге яшел чын урманнар бары тик урыны-урыны белән генә сакланган; туфрак ярлылана, елгаларда һәлакәтле су басулар, корылыклар ешрак кабатлана. Шәһәрләр тирәсендә чүп-чар таулары өелә, аның бер өлеше диңгез култыгына эләгә, балыкларны һәлак итә.

2010 елда, Нигериялеләрнең якынча 30%-ы авыл хуҗалыгында мәшгуль иде.[36] Авыл хуҗалыгы Нигерия өчен төп табыш китерүче тармак иде.[37]

Төп уңыш бирү культураларынаногыт борчаклары,сезам,кэшью чикләвекләре,кассава,какао,Бамбара җир чикләвекләре,гуммиарабик,кола чикләвекләре,кукуруз,кавын,чечевица,пальма төшләре,пальма мае,плантаннар,дөге,соя борчаклары һәмямс керә.[38]Кокос борчагы төп нефть булмаган керем тармагы булып тора.[38]Резин нефть бирмәүче икенче керем тармагы.[38]

Нигерия гражданнар сугышына кадәр Нигерия ризык белән үзен-үзе тәэмин иткән.[38] Авыл хуҗалыгы Нигериянең халык санының үсешен куып җитә алмаган һәм шуңа күрә Нигерия хәзер ризык импортына таяна.[38] Нигерия хөкүмәтенәорганик ашламаларны 1970-енче елларда хуплаган.[39]

Диннәр

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]

Нигерия Конституциясе дин иреген игълан итә[40].

2018 елда ил халкының 53,5 % ы ―мөселманнар, 45,9 % ы ―христианнар, 0,6 % ы ― башка динне тотучылар булган.

Абуҗада Нигерия милли мәчете
Нигерия милли христиан үзәге

Сылтамалар

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]

Искәрмәләр

[үзгәртү |вики-текстны үзгәрт]
  1. 123http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  3. The National Terminology Database for Irish — 2006.
  4. 97 // Конституция Нигерии
  5. https://www.workwithdata.com/place/nigeria
  6. https://www.britannica.com/place/Abuja-national-capital-Nigeria
  7. https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa
  8. 123https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_Nigeria
  9. https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  10. 12https://thecommonwealth.org/our-member-countries/nigeria
  11. https://www.oic-oci.org/states/?lan=en
  12. https://en.wikipedia.org/wiki/African_Development_Bank
  13. https://www.interpol.int/Member-countries/WorldИнтерпол.
  14. https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Africa/NIGERIA
  15. https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/ХКТО.
  16. https://www.opcw.org/about-us/member-states/nigeria
  17. https://www.iho.int/srv1/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=452&lang=enХалыкара гидрография оешмасы.
  18. http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  19. http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  20. https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=219
  21. https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  22. https://public.wmo.int/en/members/nigeria
  23. https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  24. https://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/about-us/wco-members/list-of-members-with-membership-date.pdf
  25. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_parties_to_the_Treaty_on_the_Non-Proliferation_of_Nuclear_Weapons
  26. https://en.wikipedia.org/wiki/African_Continental_Free_Trade_Area#List_of_signatories_and_parties_to_the_agreement
  27. https://en.wikipedia.org/wiki/Lake_Chad_Basin_Commission
  28. 12345678(unspecified title)база данных Всемирного банка.
  29. 12https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CDБөтендөнья банкы.
  30. Отчёт о развитии человечестваПрограмма развития ООН, 2022.
  31. Отчёт о развитии человечестваПрограмма развития ООН, 2022.
  32. 12345678910111213https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS?locations=NG
  33. 12https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/NGA
  34. 123456789101112131415https://www.bti-project.org
  35. 12World Plugs / мөхәррирХалыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
  36. Labour Force Statistics, 2010.Nigerian Bureau of Statistics(2010).әлеге чыганактан 24 April 2015 архивланды.22 June 2015 тикшерелгән.
  37. Ake,Claude(1996).Democracy and Development in Africa.Brookings Institution Press.p. 48.ISBN 0-8157-0220-5.https://books.google.com/?id=bs5rTH7GClgC&pg=PA48.Retrieved 26 December 2008. 
  38. 12345Agriculture – Nigeria – export, growth, area, crops, farming, sector.17 April 2015 тикшерелгән.
  39. Pasquini, MW(2005).«Soil fertility management strategies on the Jos Plateau: the need for integrating 'empirical' and 'scientific' knowledge in agricultural development».Geographical Journal171(2): 112–124.DOI:10.1111/j.1475-4959.2005.00154.x.
  40. Nigerian Constitution.Nigeria Law.әлеге чыганактан 2020-05-15 архивланды.2021-12-18 тикшерелгән.
Ангола Әлҗәзаир Бенин Ботсвана Буркина Фасо Бурунди Габон Гамбия Гана Гвинея Гвинея-Бисау Җибути Замбия Зимбабве Кабо-Верде Камерун Кения Комор утраулары Конго Демократик Җөмһүрияте Конго Республикасы Кот-д’Ивуар Көньяк Африка Җөмһүрияте Көньяк Судан Лесото Либерия Ливия Маврикий Мавритания Мадагаскар Малави Мали Марокко Мисыр Мозамбик Намибия Нигер Нигерия Руанда Сан-Томе һәм Принсипи Свазиленд Сейшел утраулары Сенегал Сомали Судан Сьерра-Леоне Танзания Того Тунис Уганда Үзәк Африка Җөмһүрияте Хәбәшстан Чад Экваториаль Гвинея Эритрея

Мөстакыйль булмаган территорияләр:Изге Елена утравы Канар утраулары Мадейра Майотта Мелилья Реюньон Сеута Һиндстан океанында Британия территорияләре Эпарсе Утраулары


Танылмаган дәүләтләр (де-факто бәйсезләр):Галмудуг Нортленд Пунтленд СГДҖ Сомалиленд
ИХО әгъзалары
Азәрбайҗан Алжир Албания Әфганстан Бангладеш Бәхрәйн Бенин Бруней Буркина-Фасо Габон Гамбия Гвинея Гвинея-Бисау Джибути Мисыр Индонезия Үрдүн Гыйрак Иран Йәмән Камерун Казакъстан Катар Кыргызстан Комор утраулары Кот-д'Ивуар Күвәйт Лөбнан Ливия Мавритания Малайзия Мали Мальдивлар Марокко Мозамбик Нигер Нигерия Берләшкән Гарәп Әмирлекләре Оман Пакистан Фәләстин Согуд Гарәбстаны Сенегал Сүрия* Сомали Судан Сьерра-Леоне Таҗикстан Того Тунис Төркмәнстан Төркия Уганда Үзбәкстан Чад
ИХО эмблемасы
ИХО күзәтүче-илләре
ИХО күзәтүче-оешмалары
* -2012 елда әгъзалыгы рәсми туктатылган.
Чыганак —https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Нигерия&oldid=4455787
Төркемнәр:
Яшерен төркемнәр:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp