1969'dan bugüne Unix ve Unix benzeri sistemlerin evrimi
Unix benzeri (UN*X veya*nix olarak da anılır)işletim sistemi, resmi bir UNIX markası olmamasına karşınUnix sistemine benzer şekilde çalışan işletim sistemleridir. Unix benzeri biryazılım, Unixkomut vekabuğuna benzer işlevlere sahiptir. Bu terimin kullanımı için birstandart yoktur ve bir yazılımın veya işletim sisteminin Unix benzeri olarak adlandırılıp adlandırılamayacağı üzerine farklı görüşler vardır.
TerimBell Labs'dan ilham alarak üretilmişözgür ve açık kaynak işletim sistemlerini veya onun özelliklerine benzeyenleri, tescilli ve ticari ürünleri ve hatta lisanslı UNIX kodu tabanlı işletim sistemlerini de (yeterince "Unix benzeri" olmayı başarmış ve "UNIX" ticari markasını taşıyanlar) içerebilecek kadar geniş anlamda kullanılabilir.
Unix sistem gelişiminin zaman çizelgesini gösteren bir diyagram
Unix'in ilk geliştiricilerinden olanDennis Ritchie'ye göre "Unix benzeri" terimi "de facto" olarak Unix sistemi sayılanLinux benzeri sistemleri ifade eder.[1]Eric Raymond ve Rob Langley ise 3 çeşit Unix tipi işletim sistemi olduğunu ileri sürmüştür.[2] Bunlar:
Genetik UNIX sistemleri
Bu sistemlerAT&T kod tabanı ile tarihsel bir ilişkisi vardır. Hepsi değilse de birçok ticari UNIX sistemi bu kategoriye girer. 1970'lerin sonunda ve 1980'lerin başındaKaliforniya Üniversitesi,Berkeley'de geliştirilen ürünlerin yeni nesilleri olanBSD sistemler bu türdendir.
Tescilli UNIX sistemleri
Bu grupOpen Group tarafından belirlenmiş olanSingle UNIX Specification'u karşılayan ve UNIX adını taşımaya izin verilmiş olan işletim sistemlerini kapsar. AppleMac OS X v10.5 ve sonraki sürümlerBSD varyantı olarak sertifikalandırılmış olsa da, bunların çoğuUNIX System V kod tabanlı ticari sürümlerdir. Bir kısmı ise (örneğin IBMz/OS işletim sistemi) bu özelliğiPOSIX uyum tabakası sayesinde kazanmıştır ve gerçekte doğal olarak UNIX işletim sistemi değilllerdir.
İşlevsel UNIX sistemleri
Bu ürünler UNIX özelliklerine kabaca uyarlar, daha net bir şekildeLinux veMinix gibi sistemlerdir ve AT&T'nin kod tabanı ile ne tarihsel bir ilişkileri vardır ne de binlerce dolar tutan ticari tescillerle tescillenmişlerdir. UNIX tasarımının birçok uygulaması bu üçüncü gruba girer.
Unix benzeri işletim sistemlerinin basitleştirilmiş tarihi
Unix benzeri işletim sistemleri 1970 sonlarıyla 1980 başları arasında türemiştir. Idris (1978), UNOS (1982), Coherent (1983) ve UniFlex (1985) gibikapalı kaynak işletim sistemleri işyerlerine akademik UNIX kullanıcılarının erişebildiği fonksiyonları sağlamayı hedefliyordu.
AT&T, 1979'da UNIX'in ticari amaçlar için alt lisanslamasına dönem için ucuz bir fiyat karşılığı izin verdiği zamanAIX,HP-UX,IRIX,SunOS,A/UX,Tru64,Ultrix veXenix gibi kapalı kaynak işletim sistemleri Unix taban alınarak yapıldı. Bu sistemler büyük oranda kapalı kaynak klonların yerini aldı. Unix tabanlı sistemler arasındaki büyük uyumsuzluk problemleri nedeniylePOSIX ve Single UNIX Specification gibi birlikte çalışabilirlik standartları geliştirildi.
1980 ve 1990'lardaBSD,GNU/Linux veMinix gibi Unix benzeriözgür ve açık kaynak işletim sistemleri türedi.BSD/OS vemacOS gibi sistemler Unix benzeri ticari işletim sistemlerinin tabanı oldu. Intel tabanlı Mac bilgisayarlarında çalışan bazı (Mac) OS X/macOS sürümleri Single UNIX Specification altında sertifikalandı.[3][4][5][6][7][8][9] BSD varyantları,Berkeley Kaliforniya Üniversitesi'nde Bell Labs'den alınan UNIX kaynak kodu kullanılarak geliştirilen Unix ardıllarıdır. Ancak BSD'nin kaynak kodu o zamandan itibaren evrimleşerek tüm AT&T kodunu değiştirdi.BSD varyantları Single UNIX Specification tarafından sertifikalanmadıkları için "UNIX" yerine "Unix benzeri" olarak tanımlanmaktadırlar.