Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


İçeriğe atla
VikipediÖzgür Ansiklopedi
Ara

Tuvalu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Başlığın diğer anlamları içinTuvalu (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Tuvalu

Tuvalu haritadaki konumu
Tuvalu konumu
BaşkentFunafuti
Resmî dil(ler)Tuvalyanca
İngilizce
Etnik gruplar
Polinezyalı (%96)
Mikronezyalı (%4)
DemonimTuvalulu
HükûmetParlamenterdemokrasi
(Parlamenter monarşi)
III. Charles
Tofiga Vaevalu Falani
Feleti Teo
Tarihçe 
1 Ekim 1978
Yüzölçümü
• Toplam
26 km2 (226.)
• Su (%)
önemsiz
Nüfus
• 2022 sayımı
10,643 (194.)
• Yoğunluk
423/km2 (41.)
GSYİH (SAGP)2023 tahminî
• Toplam
artış $68.603 milyon[1]
• Kişi başına
artış $6,076[1]
GSYİH (nominal)2023 tahminî
• Toplam
artış $63 milyon[1]
• Kişi başına
artış $6,113[1]
Gini (2022)Sabit 39[2]
orta
İGE (2023)artış 0.689[3]
orta · 129.
Para birimiTuvalu doları
Avustralya doları (AUD)
Zaman dilimiUTC+12
Trafik akışısol
Telefon kodu688
İnternet alan adı.tv

Tuvalu (dinlei/tˈvɑːl/too-VAH-loo)[4],Pasifik Okyanusu'nda,Okyanusya'nınPolinezya alt bölgesinde, yaklaşık olarakHawaii ileAvustralya arasında yer alan birada ülkesidir. Ülke,Solomon Adaları'na ait olan Santa Cruz Adaları'nın doğu-kuzeydoğusunda,Vanuatu'nun kuzeydoğusunda,Nauru'nun güneydoğusunda,Kiribati'nin güneyinde,Tokelau'nun batısında,Samoa veWallis ve Futuna'nın kuzeybatısında veFiji'nin kuzeyinde bulunmaktadır.

Tuvalu, 5° ile 10° güneyenlemleri ve 176° ile180°boylamları arasında yayılmış üçresif adası ve altıatolden oluşmaktadır.Uluslararası Tarih Çizgisi'nin batısında yer almaktadırlar.[5] 2022 nüfus sayımına göre Tuvalu'nun nüfusu 10.643'tür,[6](5) bu da onu nüfus bakımından194. en kalabalık ülke yapmakta olup, sadeceNiue veVatikan'ı geride bırakmaktadır. Tuvalu'nun toplam kara alanı 2.514 kilometrekare (971 sq mi)'dir.[6]

Tuvalu'nun ilk sakinleri, yaklaşık üç bin yıl önce başlayan Polinezyalıların Pasifik'e göçünün bir parçası olarak gelenPolinezyalılardı.[7]Pasifik adaları ile Avrupalıların temas kurmasından çok önce, Polinezyalılar adalar arasında sıklıkla kano ile seyahat ediyorlardı. Polinezyalıların navigasyon becerileri, onların çift gövdeli yelkenli kanolar ve çıkıntılı kanolar ile ayrıntılı olarak planlı yolculuklar yapmalarını sağladı.[8] Bilim insanları, PolinezyalılarınSamoa veTonga'dan Tuvalumercan adalarına yayıldıklarına ve bu mercan adalarınınMelanezya veMikronezya'daki Polinesya uzak kolonilerine doğru daha ileri göç için bir basamak görevi gördüğüne inanmaktadır.[9][10][11]

1568'de İspanyol kaşif veharitacıÁlvaro de Mendaña,Terra Australis arayışında yaptığı bir keşif sırasındaNui adasını görüp takımadalar boyunca yelken açan ilk Avrupalı oldu. Şu anda başkent olanFunafuti adası, 1819'da Ellice Adası olarak adlandırıldı. Daha sonra, tüm ada grubu İngiliz hidrograf Alexander George Findlay tarafından Ellice Adaları olarak isimlendirildi. 19. yüzyılın sonlarında, Büyük Britanya Ellice Adaları üzerinde kontrol talep etti ve onları etki alanları içinde belirledi.[12] 9-16 Ekim 1892 tarihleri arasında,HMS Curacoa gemisinin Kaptanı Herbert Gibson, Ellice Adaları'nın her biriniİngiliz himayesi ilan etti. Britanya,British Western Pacific Territories (BWPT) kapsamında Ellice Adaları'nı yönetmek üzere bir yerleşik komiser atadı. 1916'dan 1975'e kadarGilbert ve Ellice Adaları kolonisinin bir parçası olarak yönetildiler.

Gilbert Adaları ve Ellice Adaları'nın her birinin kendi yönetimine sahip olup olmaması gerektiğini belirlemek için 1974'te bir referandum yapıldı.[13] Sonuç olarak, Gilbert ve Ellice Adaları kolonisi yasal olarak 1 Ekim 1975'te sona erdi. 1 Ocak 1976'da eski yönetim resmi olarak ayrıldı[14] veKiribati ve Tuvalu olmak üzere iki ayrı İngiliz kolonisi oluşturuldu. 1 Ekim 1978'de Tuvalu,Commonwealth içindeegemen devlet olarak tam bağımsızlığını kazandı veCharles III'ün Tuvalu Kralı olduğu biranayasal monarşidir. 5 Eylül 2000'de Tuvalu,Birleşmiş Milletler'in 189. üyesi oldu.

Adalarda önemli miktarda toprak olmadığından, ülke gıda için büyük ölçüde ithalata ve balıkçılığa bağımlıdır. Uluslararası şirketlere balıkçılık izinlerinin lisanslanması, hibeler ve yardım projeleri ve kargo gemilerinde çalışan Tuvaluulu denizcilerden ailelerine gönderilen havaleler ekonominin önemli parçalarıdır. Alçak rakımlı bir ada ülkesi olduğu için, Tuvaluiklim değişikliği nedeniyledeniz seviyesi yükselişine karşı son derece savunmasızdır.[15] Küçük Ada Devletleri İttifakı'nın bir parçası olarak uluslararası iklim müzakerelerinde aktiftir.

Coğrafyası

[değiştir |kaynağı değiştir]

Adaları

[değiştir |kaynağı değiştir]

Adacıkları

[değiştir |kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir |kaynağı değiştir]
  1. ^abcd"World Economic Outlook database (Tuvalu)".World Economic Outlook, October 2023.International Monetary Fund. October 2023. 17 Ocak 2024 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi:17 Ocak 2024. 
  2. ^Menaouer, Olivier (2024).Tuvalu Household Income & Expenditure Survey (HIES) 2022–23(PDF) (İngilizce). Noumea, New Caledonia: Pacific Community. s. 61.ISBN 978-982-00-1585-2. 
  3. ^"Human Development Report 2023/2024" (İngilizce).United Nations Development Programme. 6 Mayıs 2025. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2025. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  4. ^Deverson, Tony; Kennedy, Graeme, (Ed.) (2005). "The New Zealand Oxford Dictionary".Tuvalu.Oxford University Press.doi:10.1093/acref/9780195584516.001.0001.ISBN 978-0-19-558451-6. 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2022. 
  5. ^"Maps of Tuvalu". 8 Haziran 2019 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi:15 Ocak 2021. 
  6. ^abTuvalu 2022 census on population and housing: analytical report(PDF) (İngilizce). Noumea Cedex, New Caledonia: Pacific Community. March 2025.ISBN 978-982-00-1617-0. 
  7. ^Howe, Kerry (2003).The Quest for Origins. New Zealand: Penguin. ss. 68-70.ISBN 0-14-301857-4. 
  8. ^Bellwood, Peter (1987).The Polynesians – Prehistory of an Island People. Thames and Hudson. ss. 39-44. 
  9. ^Bellwood, Peter (1987).The Polynesians – Prehistory of an Island People. Thames and Hudson. ss. 29 & 54. 
  10. ^Bayard, D.T. (1976).The Cultural Relationships of the Polynesian Outliers. Otago University, Studies in Prehistoric Anthropology, Vol. 9. 
  11. ^Kirch, P.V. (1984).The Polynesian Outliers. 95 (4) Journal of Pacific History. ss. 224-238. 
  12. ^"Declaration between the Governments of Great Britain and the German Empire relating to the Demarcation of the British and German Spheres of Influence in the Western Pacific, signed at Berlin, April 6, 1886". 1886. 22 Ekim 2017 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi:22 Ekim 2017. 
  13. ^"Moment of Decision for Ellice".45(8) Pacific Islands Monthly. 1 Ağustos 1974. 2 Ekim 2021 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi:2 Ekim 2021. 
  14. ^W. David McIntyre."The Partition of the Gilbert and Ellice Islands"(PDF).Island Studies Journal, Vol. 7, No.1, 2012. ss. 135-146. 2 Aralık 2017 tarihindekaynağından(PDF) arşivlendi. Erişim tarihi:24 Ekim 2020. 
  15. ^"Tuvalu: The disappearing island nation recreating itself in the metaverse".www.bbc.com (İngilizce). 21 Kasım 2024. Erişim tarihi: 22 Kasım 2024. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

Dış bağlantılar

[değiştir |kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'taTuvalu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
Bağımsız devletler
Bağımlı topraklar
Avustralya
Birleşik Krallık
Yeni Zelanda
Bağımlı topraklar eğik yazılmıştır.
Avustralasya
Melanezya
Mikronezya
Polinezya
Günümüzde bağlı bölge
Eski bölge
Avrupa
1 1800'de Britanya himayesine giren Malta, 1813'te kraliyet kolonisi statüsüne getirildi, 1964'te ise bağımsızlığını kazandı.
2 1809'da Britanya hâkimiyetine girmeye başlayan İyon Adaları, 1815'te Britanya himayesi altında ayrı bir devlet oldu.
Kuzey Amerika
16. ve 17. yüzyıllar18. yüzyıl19. ve 20. yüzyıllar
  • 1Newfoundland, 1907'de koloni olmaktan çıkarak dominyon statüsüne geldi. 1934'te özerklik kazansa da 1949'da Kanada'ya katılana kadarhukuken dominyon olarak kaldı.
  • 2 1686'da New England Dominyonu'nun bir parçası olan Plymouth Kolonisi, 1689'da bu yapının varlığının sonlandırılmasıyla tekrar kuruldu. 1691'de ise Massachusetts Körfezi Kolonisi'ne dahil edildi.
  • 3 Maine, 1658'de Massachusetts Körfezi'nin bir parçası oldu.
  • 4 Barbados, Grenada, Saint Vincent, Tobago ve Trinidad: 1833'te kurulan Rüzgârüstü Adaları kolonisinin bir parçası oldu. Dominika ise 1940'ta dahil edildi.
  • 5 Antigua, Anguilla, Barbuda, Montserrat, Nevis, Saint Kitts ve Virjin Adaları; 1671'de oluşturulan Rüzgâraltı Adaları kolonisi altında birleştirildi.
  • 6 Connecticut, Massachusetts Körfezi, New York ve Rhode Island kolonileri; 1686'da kurulan New England Dominyonu'nun bir parçası olsa da 1689'da bu yapının varlığının sona ermesiyle birlikte tekrar kendi yönetimlerine sahip oldu.
  • 7 1641'de Massachusetts Körfezi Kolonisi'ne dahil edilen New Hampshire Kolonisi, 1679'da tekrar ayrı bir yönetime kavuştu. 1686'da New England Dominyonu'nun bir parçası olsa da bu yapının varlığının 1689'da sona ermesiyle bir kez daha ayrı bir yönetim elde etti.
  • 8 Carolina, 1712'de Güney Carolina ve Kuzey Carolina olmak üzere ikiye ayrıldı.
  • 9 Saybrook 1644'te, New Haven ise 1664'te Connecticut'un bir parçası oldu.
  • 10 Brunswick, Kanada ve Yeni İskoçya; 1867'de birleştirilerek Kanada Dominyonu kuruldu.
  • 11 Barbados, Jamaika, Rüzgâraltı Adaları, Rüzgârüstü Adaları ile Trinidad ve Tobago, 1958 yılında kurulan Batı Hint Adaları Federasyonu'na katıldı. Jamaika 1961'de, Trinidad ve Tobago ise 1962'de federasyondan ayrılarak bağımsız oldu.
  • 12 New Jersey, 1675'te Batı New Jersey ile Doğu New Jersey olarak ayrıldı. Bu iki yapı, 1686'da kurulan New England Dominyonu'nun bir parçası olsa da bu yapının varlığının 1689'da sonlanması sonrasında tekrar kendi yönetimlerini elde ettiler. 1702'de ise bir kez daha birleşerek New Jersey tekrar kuruldu.
  • 13 Rüzgâraltı Adaları, 1816'da; Antigua (Antigua, Barbuda ve Montserrat) ile Saint Kitts (Anguilla, Saint Kitts, Nevis ve Virjin Adaları) olmak üzere iki koloniye ayrıldı.
  • 14 Antigua, Dominika (1940'ta Rüzgârüstü Adaları kolonisine dahil oldu) ve Saint Kitts kolonileri, 1871'de tekrar kurulan Rüzgâraltı Adaları kolonisinin bir parçası oldu.
  • 15 Quebec, 1791'de Aşağı Kanada ve Yukarı Kanada olarak ikiye ayrıldı.
  • 16 Aşağı Kanada ile Yukarı Kanada, 1841'de Kanada adı altında birleştirildi.
  • 17 Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte hak iddiası mevcut.
  • 18 1931'de Kanada ve diğer Britanya dominyonları özyönetim kurdular.
Güney Amerika
Afrika
17. ve 18. yüzyıllar19. yüzyıl20. yüzyıl
Asya
17. ve 18. yüzyıllar19. yüzyıl20. yüzyıl
Okyanusya
18. ve 19. yüzyıllar20. yüzyıl
Antarktika ve Güney Atlas Okyanusu
  • 142009'dan bu yanaSaint Helena, Ascension ve Tristan da Cunha bölgesinin bir parçası olan Ascension Adası (1922-) ve Tristan da Cunha (1938-) daha öncesinde Saint Helena bölgesine bağlı birer sömürgeydiler.
Trafik Akışının Sol Olduğu Ülkeler
Avrupa
Amerika
Asya
Afrika
Okyanusya
Bağımlı ülkeleritalik yazılmıştır.1TamamıAsya'da olmasına rağmen kültürel özellikleriAvrupa'ya benzediğindenAvrupa Birliği'ne üyedir.2Avrupa Birliği'ne üye.3Sınırlı tanınmış olan devlet.
Taslak simgesiTuvalu ile ilgili bu maddetaslak seviyesindedir. Madde içeriğinigenişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
Otorite kontrolüBunu Vikiveri'de düzenleyin
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Tuvalu&oldid=36769790" sayfasından alınmıştır
Kategoriler:
Gizli kategoriler:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp