Stellenbosch (/ˈstɛlənbɒs/;[3])[4][5] Güney Afrika'nınBatı Kap eyaletinde,Cape Town'un yaklaşık 50 kilometre (31 mil) doğusunda,Eerste Nehri kıyısında ve Stellenbosch Dağı eteklerinde yer alan bir kasabadır. KurucusuSimon van der Stel olan şehir, sokakları ve konakları süslemek için çok sayıdameşe ağacı dikilmiş olup,Afrikaanca veFelemenkçe'de "Meşe Şehri" veyaEikestad olarak bilinir.[6]
Stellenbosch, Güney Afrika'nın en eski ikinci kasabası olarak tarihe (1679 yılına kadar uzanır)[7] sahiptir. AyrıcaCape Hollanda mimarisine özgü birçok tarihi binası, ünlü şarap çiftliklerinin merkezi konumunda olması, çeşitli kafe, restoran, butik ve sanat galerisiyle popüler bir turistik destinasyon haline gelmiştir. Kasaba, Güney Afrika'nın en eski üniversitelerinden biri olan Stellenbosch Üniversitesi'ne ev sahipliği yapar; bu üniversitenin kampüsü ve binaları, kasaba merkezinin büyük bir kısmını kaplar. Stellenbosch ayrıca, kasabanın güney tarafında yer alan modern bir bilim parkı olan Technopark'a sahiptir,[8] bu park birçok büyük şirket ve startup için bir merkez olarak hizmet vermektedir, bunlar arasında Güney Afrika'nın ikinci büyük perakende bankası olan Capitec Bank da bulunmaktadır.
Stellenbosch, Cape Town Şehri'nin metropol alanıyla bitişik olan kendi belediyesine sahiptir (yakındaki Pniel ve Franschhoek kasabalarını da içine alır).
1899 yılındaLouis Péringuey, Stellenbosch'un batı girişinde Adam Tas Köprüsü yakınlarındaki Bosman's Crossing adlı bir sitedePaleolitik döneme aittaş aletler, Acheuleantipine ait buluntular keşfetti.[9][10] Bu, bölgedeki insan yerleşiminin 1 milyon yıl öncesine kadar uzandığını göstermektedir. 10.000 ila 20.000 yıl öncesine kadar nüfusun, San halkının ataları olduğu varsayılan insanlar tarafından bölgede yerleştiği düşünülmektedir.[11]
1789'da inşa edilen Blettermanhuis,[12] Stellenbosch'ta tipikCape Dutch mimarisi tarzında tarihi bir ev
Kasaba, 1679'daCape Kolonisi ValisiSimon van der Stel tarafından kurulmuş ve kendisi adına adlandırılmıştır[13] – Stellenbosch, "(van der) Stel'in Ormanı" anlamına gelir. Eerste Nehri ("Birinci Nehir") kıyılarında yer almaktadır; bu isim, Van der Stel'in Cape Flats üzerinden yaptığı keşif gezisinde ulaştığı ve takip ettiği ilk yeni nehir olduğu için verilmiştir. Kasaba hızla büyüyerek 1682'de bağımsız bir yerel otorite haline gelmiş ve 1685'te 25.000 kilometrekare (9.700 sq mi) üzerinde yetki sahibi biryargıçın merkezi olmuştur.[14]
Hollandalılar hidrolik mühendislik konusunda yetenekliydiler ve Thibault Caddesi civarındaki Eerste Nehri'nden suyu Van Riebeeck Caddesi boyunca kasabanın içinden Mill Caddesi'ne yönlendiren bir kanal sistemi tasarladılar ve burada birdeğirmen kurdular.[15][16] Erken ziyaretçiler meşe ağaçları ve bahçeler hakkında yorumlarda bulunmuşlardır.[6][17]
1690 yılında bazıHuguenot mültecileri Stellenbosch'a yerleşmiş,[18] verimli vadilerdeüzümler dikilmiş ve kısa sürede Stellenbosch, Güney Afrika'nınşarap endüstrisinin merkezi haline gelmiştir.[15]
1710 yılında çıkan bir yangın, kasabanın büyük bir kısmını, ilk kiliseyi, tüm Şirket mülkünü ve on iki evi yok etmiştir. Sadece iki veya üç ev ayakta kalmıştır.[19] Kilise, 1723'te yeniden inşa edildiğinde, benzer bir olayın tekrar yaşanmasını önlemek için kasabanın o dönemdeki kenar mahallelerinde yer alıyordu. Bu kilise, 1723'ten bu yana birkaç kez genişletilmiş olup, günümüzde "Moederkerk" (Ana Kilise) olarak bilinmektedir.
ilkokul 1683'te açılmış, ancak kasabadaki eğitim 1859'da Hollanda Reform Kilisesi için bir ilahiyat okulunun açılmasıyla ciddiyet kazanmıştır. 1860 yılında kurulanRhenish Girls' High School, Güney Afrika'daki en eski kız okuludur.[20] 1866 yılındahet Stellenbossche Gymnasium adıyla birgymnasium kurulmuştur. 1874 yılında bazı üst sınıflar Victoria Koleji adını almış ve 1918'deStellenbosch Üniversitesi olmuştur.
Stellenbosch'ta kurulan ilk erkek yurdu 1903 yılında Wilgenhof olmuştur. 1905 yılında Stellenbosch'ta kurulan ilk kadın yurdu ise Harmonie'dir.[21] Harmonie ve Wilgenhof, Victoria Koleji'nin bir parçasıydı. 1909 yılında okulun eski bir öğrencisi olan Paul Roos, ilk kez Springboks olarak adlandırılan milli ragbi takımının kaptanı, okulun altıncı rektörü olmak üzere davet edilmiştir. Roos, 1940'a kadar rektör olarak kalmış ve emekliye ayrıldığında okulun adı Paul Roos Gymnasium olarak değiştirilmiştir.
İkinci Boer Savaşı (1899-1902) sırasında Stellenbosch, İngiliz askeri üslerinden biri olmuş ve "remount" kampı olarak kullanılmıştır. Cephede kendilerini pek öne çıkaramayan subayların buraya geri gönderilmesi sonucunda "Stellenbosched" ifadesi kullanılmaya başlanmıştır.[22] O kadar ki, benzer durumlarda subaylar başka bir yere gönderilseler bile "Stellenbosched" olarak anılmıştır.[22]
2011 sayımı sırasında, Stellenbosch kent alanının nüfusu 23.730'u hanehalkında yaşayanları olmak üzere toplam 77.476 kişiydi, bu alan 209 kilometrekare (81 sq mi)'lik bir bölgeyi kaplıyordu. Yaklaşık %70'i evdeAfrikaans dili konuşuyordu, %2'siisiXhosa ve %21'iİngilizce konuşuyordu. Nüfusun %15'i kendini Siyah Afrikalı olarak, %16'sı Coloured (melez ırk) olarak ve %67'si Beyaz olarak tanımlamıştır.[2]
Stellenbosch Belediyesi, Stellenbosch kasabasının ötesine geçerek kırsal alanları, köyleri veFranschhoek kasabasını da kapsar. 2011 sayımı sırasında belediye nüfusu 155.728 iken, 2016 yılında bu sayının 173.197 olduğu tahmin edilmiştir.[23]
1936 sayımı toplamda 8.782 sakin kaydetmiş, bunlardan 3.558'i Melez ve 4.995'i Beyaz olarak kaydedilmiştir.[24]
Stellenbosch,Cape Town'dan 53 km (33 mi) doğuda, Güney Afrika Ulusal Yolu N1 üzerinden ulaşılabilmektedir. Stellenbosch,Cape Winelands bölgesinde, ortalama 136 m (446 ft) yükseklikte bir vadide yer almakta olup, batıda aslında bir tepe olan Papegaaiberg tarafından korunmaktadır. Yazları kuru ve sıcak, hatta bazı Şubat ve Mart günlerinde 40 °C (104 °F)'yi geçebilir. Kışlar serin, yağışlı ve bazen oldukça rüzgarlı olup, gündüz sıcaklıkları ortalama 16 °C (61 °F)'dir. Kış aylarında çevredeki dağlarda genellikle birkaç kez kar görülür. İlkbahar ve sonbahar daha soğuk mevsimler olup, gündüz sıcaklıkları 20 °C civarındadır.
Papegaaiberg'den görülen haliyle Stellenbosch panoraması.
Stellenbosch, büyük ve küçük birçok şirketin genel merkezine ev sahipliği yapmaktadır. Bunlar arasında Güney Afrika'nın önde gelen bankalarındanCapitec Bank, hızlı servis restoran zinciri Hungry Lion, büyük süt ürünleri grubuLactalis Güney Afrika, önemli özel hastane grubu Mediclinic International ve yatırım holding şirketi Remgro bulunmaktadır.
Stellenbosch, sıcak iklimli bir antrenman merkezi olarak bisikletçiler, atletizm ekipleri ve triatlon sporcuları için tercih edilmektedir. Stellenbosch Spor Akademisi, 2012 yılında açılmış olup, sürekli olarak çeşitli ragbi takımlarına ev sahipliği yapmaktadır; bunlar arasında Springbok Sevens ve Western Province bulunmaktadır. Ayrıca, profesyonelfutbol kulübüStellenbosch FC'nin ana üssüdür. Stellenbosch FC,DStv Premiership'te mücadele etmektedir.[25]
^Seddon, J. D. (October 1966). "The Early Stone Age at Bosman's Crossing, Stellenbosch".The South African Archaeological Bulletin.21 (83). South African Archaeological Society. ss. 133-137.doi:10.2307/3888433.JSTOR3888433.
^"Blettermanhuis".Stellenbosch Museum. 17 Nisan 2024 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi:17 Nisan 2024.
^Fairbridge, Dorothea (1922)."XII – Stellenbosch".Historic houses of South Africa. London: H. Milford, Oxford University press. s. 109. Erişim tarihi:31 Ocak 2011.
^Malherbe, E.G. (1939).Official Year Book of the Union of South Africa and of Basutoland, Bechuanaland Protectorate, and Swaziland.20. Pretoria: Union of South Africa. s. 1044.