Bu madde Antik Yunan şehir devleti hakkındadır. Günümüzdeki Sparta içinSparta (modern) sayfasına bakınız. Diğer kullanımlar içinSparta (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Klasik Dönem Sparta Şehri Antik Haritası (arkeolojiye değil antik kaynaklara dayanmaktadır).
Sparta, güneydoğuda Peloponnese, Laconia bölgesindedir. Antik Sparta, Laconia'nın en büyük nehri olan Eurotas nehri'nin kıyısına inşa edilmişti ve ona bir tatlı su kaynağı sağlıyordu. Eurotas vadisi, batıda Taygetus dağı (2,407 m) ve doğuda Parnon dağı (1,935 m). Kuzeyde Laconia,Arkadya'dan 1000 m yüksekliğe ulaşan tepelik yaylalarla ayrılır. Bu doğal savunmalar Sparta'nın avantajına çalıştı ve onu görevden almaktan veistiladan korudu. Karayla çevrili olmasına rağmen, Sparta'nın Laconian Körfezi üzerinde bir vasal limanıGytheio vardı.
MÖ 9. yüzyıl sonundaPitana,Meson,Limnai veKynosura isimli dört köy birleşti. Ancak şehir hiçbir zaman sur içine alınmadı. MÖ 8. yüzyılda Eurotas vadisi yakın dağlar ve kıyı ovası da şehrin topraklarına katıldı. Zengineyalet Messinia ele geçirildi. İç savaşlarında yaşandığı dönemde şehirde örgütlenmeler başladı. Kurumlar Lykurgos tarafından kuruldu. Bir tür anayasa ilan edildi.Lakedaimonların sitesi tüm haklara sahip vatandaşlardan oluşuyor; eşitler olarak adlandırılan bu yurttaşlar devletten, Heiloslar tarafından işlenen toprak hissesi (kleros) alıyorlardı. Heiloslar bazen aşağılanıyor ve ülkede huzuru sağlamak için gerekli görülen terör dönemlerinde öldürülüyorlardı. Perioikoslar ise kendi geleneklerine göre yaşıyorlardı. Orduyu iki kral komuta ediyor, siyasal yaşamı ise Gerusialar yönetiyordu. Sparta'daki yaşam bu dönemde çok parlaktı. Ancak ülkede gerginlik artmaya başladı. Argos ile yapılan savaşta yenildiler. Sistem katılaştı. Katı bir eğitim sistemi kabul edildi. Her türlü lüks yasaklandı. MÖ 550'ye doğru, Khilon'un dönemindeki Sparta, elindekileri korumakla yetinen, kendi içine kapanık bir şehir oldu.
Cartledge, Paul. "What have the Spartans Done for us?: Sparta's Contribution to Western Civilization",Greece & Rome, Vol. 51, Issue 2 (2004), pp. 164–179.
Ehrenberg, Victor (1973),From Solon to Socrates: Greek History and Civilisation between the 6th and 5th centuries BC, 2, Londra: Routledge,ISBN0-415-04024-8
Forrest, W.G. (1968),A History of Sparta, 950–192 B.C., New York: W. W. Norton & Co.
Liddell, Henry George; Scott, Robert (1940). Jones, Henry Stuart (Ed.).A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press..
Morris, Ian (1992),Death-Ritual and Social Structure in Classical Antiquity, Cambridge: Cambridge University Press,ISBN0-521-37611-4
Pomeroy, Sarah B. (2002),Spartan Women, Oxford: Oxford University Press,ISBN978-0-19-513067-6
Powell, Anton (2001),Athens and Sparta: Constructing Greek Political and Social History from 478 BC, 2, Londra: Routledge,ISBN0-415-26280-1
Pausanias (1918).Description of Greece. with an English Translation by W.H.S. Jones, Litt.D., and H.A. Ormerod, M.A., in 4 Volumes. Cambridge, MA; London.
Plutarch (1874),Plutarch's Morals, Plutarch, Translated from the Greek by several hands. Corrected and revised by. William W. Goodwin, PH. D., Boston, Cambridge
Plutarch (1891), Bernardakis, Gregorius N. (Ed.),Moralia, Plutarch (Yunanca), Leipzig: Teubner
Plutarch (2005), Richard J.A. Talbert (Ed.),On Sparta, 2, Londra: Penguin Books,ISBN0-14-044943-4
Plutarch (2004), Frank Cole Babbitt (Ed.),Moralia Vol. III, Loeb Classical Library, Cambridge: Harvard University Press,ISBN0-674-99270-9
Thompson, F. Hugh (2002),The Archaeology of Greek and Roman Slavery, Londra: Duckworth,ISBN0-7156-3195-0
