Sanda (Çince:散打;pinyin:Sǎndǎ), önceki adıylaSanshou (Çince:散手;pinyin:Sǎnshǒu), Çin'in resmikickboks ve tam temaslıdövüş sporudur.[1] Çince'de "Sanda" aslenTaolu (önceden belirlenmiş formlar) ile karşıt olarak, bağımsız teknik ve dövüş uygulamalarını ifade eder.
Sanda, başlangıçtaÇin Halk Kurtuluş Ordusu tarafından geliştirilen ve geleneksel Çin savaş sanatları ile modern dövüş tekniklerinin sentezine dayanan bir dövüş sistemidir. Sanda; boks, tam temas kickboks (yakın mesafe hızlı yumruk ve tekmeler), güreş, takedown, fırlatma, süpürme, tekme yakalamaları ve bazı müsabakalarda dirsek ve diz vuruşlarını da içerebilir.[2][3]
Wushunun gelişiminin bir parçası olarak, Çin hükûmeti tarafından Sanda için standart bir müfredat hazırlanmıştır. "Wushu Sanda" terimi genellikle bu standart müfredata uygulanır. Sanda, eğitmenin yöntemine göre başka dövüş disiplinlerinden de teknikler içerebilir.[4]
Sanda'nın kökeni, kuralı olmayan geleneksel Lei Tai arenalarındaki çıplak elle dövüşlere dayanır.[5] Modern anlamda Sanda, Çin askeri eğitiminde askerlerin tekniklerini test ettiği müsabakalarda şekillenmiştir. 1920'lerde Kuomintang tarafından askeri akademilerde kullanılmaya başlanmış, 1928'de ise Merkezi Guoshu Akademisi tarafından tam temaslı turnuvalar düzenlenmiştir. Kuomintang'ın Tayvan'a taşınmasıyla 1950'lerde burada da benzer organizasyonlar yapılmıştır.[6] Sanda ayrıca Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun eğitim sistemi olarak da benimsenmiştir.
Modern Sanda müfredatı, Çin ve Batı dövüş sanatlarının sentezi olarak bilimsel verimlilik temelinde oluşturulmuştur. Wushu Sanda, Çin savaş sanatlarının uygulamalarını (vuruş, fırlatma, tutuş) kapsar; ancak spor olarak geliştirildiğinde güvenlik ve şiddetsizliği öne çıkaracak şekilde bazı tekniklere (başın arkasına, boğaza, omurgaya, kasıklara vurmak yasak, yere düşüldüğünde dövüş durur) kısıtlamalar getirilmiştir.[7] Sanda turnuvaları,Uluslararası Wushu Federasyonu tarafından tanınan iki ana branştan biridir.
Yumruk teknikleri
Dirsek ve Diz Teknikleri
Tekme Teknikleri
Fırlatma ve Alçaltma (Takedown) Teknikleri
Sanda, geleneksel tekniklerin serbest stil dövüş sisteminde bütünleştirildiği bir sentezdir ve çoğunlukla geleneksel stillerle beraber öğretilir. Vurgu, formlardan ziyade uygulamaya ve etkinliğe yöneliktir.
Yundong Sanda (运动散打) veyaJingzheng Sanda (竞争散打): Modern dövüş sporu olarak, müsabakalarda fırlatma ve atışların yasal olduğu bir dövüş yöntemidir.
Sanda dövüşü, kickboksu andırsa da birçok güreş tekniğini de barındırır. Yarışmalarda puan, rakibi yere atma veya platformdan çıkarma, kafaya/gövdeye etkili vuruş ile alınır. Kısa süreli tutuşlar serbesttir; tutuş kırılmazsa veya atış yapılamazsa hakem ayırır. ABD'de müsabakalar boks ringi veya yükseltilmiş "lei tai" platformunda yapılır.
Amatör Sandada tekme, yumruk, diz (başa diz yok), fırlatma serbesttir;Profesyonel Sandada başa diz de dahil tüm dizler ve fırlatmalar serbesttir. Sporcularda amatörde koruyucu ekipman, profesyonelde ise sadece eldiven, kasık koruyucu ve ağızlık bulunur.
Sanda sporcuları,K-1, Shoot Boxing gibi uluslararası turnuvalarda ve MMA'da (ör.UFC, Strikeforce) başarıyla yarışmıştır.[8]
Junshi Sanda (军事散打): Çin ordusunun özel kuvvetleri için geliştirilmiş, geleneksel kung fu ve modern dövüşün sentezi ile tasarlanmış sistem. Dört ana teknik:
Uluslararası Wushu Federasyonu (IWUF), wushu ve sanda'nın dünyadaki en üst düzey idari organıdır.
| Sıra | Yıl | Ev sahibi şehir, ülke |
|---|---|---|
| 1 | 1991 |  Pekin, Çin |
| 2 | 1993 |  Kuala Lumpur, Malezya |
| 3 | 1995 |  Baltimore, ABD |
| 4 | 1997 |  Roma, İtalya |
| 5 | 1999 |  Hong Kong |
| 6 | 2001 |  Erivan, Ermenistan |
| 7 | 2003 |  Makao |
| 8 | 2005 |  Hanoi, Vietnam |
| 9 | 2007 | Pekin, Çin |
| 10 | 2009 |  Toronto, Kanada |
| 11 | 2011 |  Ankara, Türkiye |
| 12 | 2013 | Kuala Lumpur, Malezya |
| 13 | 2015 |  Cakarta, Endonezya |
| 14 | 2017 |  Kazan, Rusya |
| 15 | 2019 | Şanghay, Çin |
| 16 | 2023 | Fort Worth, ABD |
| 17 | 2025 |  Brasília, Brezilya |
| No. | Yıl | Ev sahibi şehir, ülke |
|---|---|---|
| 1 | 2002 | Şanghay, Çin |
| 2 | 2004 | Guangzhou, Çin |
| 3 | 2006 | Xi'an, Çin |
| 4 | 2008 | Harbin, Çin |
| 5 | 2010 | Chongqing, Çin |
| 6 | 2012 | Wuyishan, Çin |
| 7 | 2014 | Cakarta, Endonezya |
| 8 | 2016 | Xi'an, Çin |
| 9 | 2018 | Hangzhou, Çin |
| 10 | 2025 | Jiangyin, Çin |