SCADA terimi,İngilizce "Supervisory Control and Data Acquisition" (Türkçe: Gözetleyici Kontrol ve Veri Toplama Sistemi) kelimelerinin ilk harflerinin okunması ile oluşturulan bir kısaltmadır. Kapsamlı veentegre birveri tabanlı kontrol ve izleme sistemi olan SCADA ile bir tesise veya işletmeye ait tüm ekipmanların kontrolündenüretim planlamasına, çevre kontrol ünitelerinden yardımcı işletmelere kadar tüm birimlerin otomatik kontrolü, gözetlenmesi ve sonuçların raporlanması sağlanabilir. Temel olarak SCADA yazılımından izleme, kontrol,veri toplama, verilerin kaydı ve saklanması işlevlerini gerçekleştirmesi beklenmektedir.
SCADA sistemleriendüstriyel proseslerde, üretim,enerji üretimi,imalat verafinerilerde sürekli, kesintili, tekrarlayan ya da ayrık modlarda çalışabilir.Altyapı işlemleri,kamu veyaözel sektörlerdesu arıtma ve terfi merkezlerinde,atıksu arıtma,petrol vegaz boru hatları,elektrik iletim ve dağıtım,rüzgâr türbinleri,sivil savunmasiren sistemleri ve büyük iletişim sistemlerini içerebilir. Tesis binaları,havaalanları,gemiler veuzay istasyonları da dahil olmak üzerekamu ve özel tesisleri kapsayabilir.Isıtma ve havalandırma (HVAC) sistemlerinde erişim veenerji tüketimini kontrol ve izleme gerekebilir.
Kapsamlı veentegre bir SCADA sistemi sayesinde bir tesise veyaişletmeye ait tüm cihazların kontrolündenüretim planlamasına,çevre kontrol ünitelerinden yardımcı işletmelere kadar tüm birimlerin otomatik kontrolü ve gözlenmesi sağlanabilir. Anlık olay vealarmları saklayarak geçmişte meydana gelen olayları da tekrar günün tarihinde ve saatinde gözlemleyebilmeyi de sağlayan geniş kapsamlı bir sistemdir.
Bu tür sistemler “katmanlaşan” (İngilizce: scalable) özelliklerinden dolayı değişikişletmelerin tüm kontrol ihtiyaçlarını kademeli olarak gerçekleştirilmelerine imkân verir.
Bu katmanlar:
İşletmeninüretimi için gerekli kaynakların planlandığı bu katmanda üretim vehizmet politikalarını destekleyecek kararlar alınır ve uygulanır. Hizmet ve üretim yönetimidepartmanları ile diğer departmanlar arasındakiişbirliği gerçekleştirilir. Burada “Kurumsal Kaynak Planlama” (İngilizce: Enterprise Resource Planning - ERP)yazılımları bu düzeydeki yönetim fonksiyonlarını desteklemek amacıyla kullanılır. Entegre bir SCADA kontrol sisteminin bu katmanında en alt katmandan gelenveriler değerlendirilerek işletmelerin stratejileri geliştirilir, politikalar saptanır veişletme ile ilgili önemli kararlar alınır.
İşletmelerde veya tesislerde bulunan bölümler arasıişbirliği bu düzeyde sağlanır. İşletmeyönetim katmanında bir önceki seviyede saptanmışstratejilere uygun kararlar oluşturulur ve işler sırası ile yürütülür. Bu katman, daha çok bir işletme müdürlüğü işlemini üstlenir.
SüreçDenetim Katmanında izleme veveri toplama fonksiyonlarının gerçekleştirilmesiyle tesisler ve makineler arası eşzamanlılık sağlanması amaçlanır. Bu katman, genellikle merkezî kontrol odası bünyesinde kontrol cihazları ve SCADAyazılımları içerir.
İşletmelerin fiziksel kontrollerinin yapıldığı katman olarak tanımlanabilir. Buradamekanik veelektronik cihazlar arabirimlerle bağlanarak işletme fonksiyonlarını yürütürler.Denetim komutları bu düzeyde tesisin çalışmasını sağlayan elektriksel işaretlere,sinyallere vemakine hareketlerine dönüşür, bu dönüşümlerelektronik algılayıcılar aracılığıyla toplanır. Toplananveriler,elektrik işaretlerine çevrilerek SCADA sistemine aktarılır.Tahrik motorları, vanalar,lambalar, hız ölçü cihazları, yaklaşımdedektörleri,sıcaklık,kuvvet ve moment elektronik algılayıcıları burada bulunur. SCADA sisteminden verilen komutlar bu katmanda elektrik işaretlerine çevrilerek gerçekdünyada istenenvanaların açılması, ısıtıcıların çalıştırılıp durdurulması gibi hareketlerin oluşması sağlanır.
