Movatterモバイル変換

[0]ホーム
URL:

İçeriğe atla
VikipediÖzgür Ansiklopedi
Ara

Mutlak monarşi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Makale serilerinden
Monarşi
Heraldic royal crown
Siyaset portalı
Siyaset serisinin bir parçası
Hükûmet biçimleri
Hükûmet biçimleri listesi
Yönetim biçimlerine göre ülkeler listesi

Mutlak monarşi,[1][2]yasama veyürütme kuvvetlerinin hükümdarda toplandığı bir hükûmet sistemidir. Bu sistemde,devlet içinde tek ve en büyük otorite sahibihükümdardır.Yasama,yürütme ve hattayargı yetkisinin sahibi 'hükümdar'dır (monark, kral, padişah...). Mutlak monarşiyimeşruti monarşi ile karıştırmamak gerekir.Meşruti monarşi bir kuvvetler ayrılığı sistemidir. Mutlak monarşi ise kuvvetler birliğini esas alır. Yani mutlak monarşi,devletin tek bir kişi tarafından hiçbir sınırlamaya bağımlı olmayarak yönetildiği rejim türüdür. Merkezikrallık anlamına ya da padişahın tek elden kendi kararlarıyla yönetimine denir.

Mutlak monarşilerAvrupa'da ilk defaKara Ölüm veRönesans’ı takip edenbeyliklerin yıkılması gibi siyasi vesosyal değişimler ileOrta Çağtoplumunun hükûmeti dengeleyici güçlerine karşı olarak hükümdarların merkezi bir devlet kurma çabaları sonucunda çıkmıştır. BaşlangıçtaBurgonya Düklüğü'nde görülmüş ve sonrasındaİspanya veFransa Krallıkları'nın çeşitli topraklarını merkezileştirmek için bir model olarak yayılmıştır.

Mutlakiyetçi hükûmet sistemi, 16. yüzyılın sonları ve17. yüzyılda,Fransa Kralı14. Louis veİspanya KralıII. Felipe gibi dahaotokratik bir yönetim biçimiyle ilişkilendirilen figürler altında en tepe noktasını gördü. Mutlakiyetçi bir hükûmet kurmaya çalışanI. Charles parlamentoyu gereksiz olarak gördü ve bu sonrasındaİngiliz İç Savaşı’na ve takiben idamına yol açtı.

Mutlakiyetçilik ilk olarakFransız Devrimi’nin ardından ve sonrasındaI. Dünya Savaşı'nın bitişiyle büyük ölçüde geriledi. Her iki olay da halkın egemenliği temelli hükûmet sisteminin halk arasında yaygınlaşmasına yol açtı. Fakat,19. yüzyılın başlarındaMeşruiyetçilik veKarlizm gibiliberal demokrasiye karşı çıkan yenisiyasi hareketler ile20. yüzyılın başlarında çıkanbütüncül milliyetçilik için bir temel sağlamıştır.

Günümüzde Mutlak monarşiyle yönetilen ülkeler arasında,Brunei,Esvatini,[3]Umman,[4]Suudi Arabistan,[5]Vatikan[6] veBirleşik Arap Emirlikleri'ni oluşturan emirlikler[7][8] vardır.[9]

Günümüzdeki mutlak monarşiler

[değiştir |kaynağı değiştir]
  Federal monarşiyi belirtir
KrallıkResimMonarkDoğumYaşTahta çıkışTahtta kalma süresiVerasetRef(s)
 Brunei KralığıSultanHassanal Bolkiah15 Temmuz 1946(1946-07-15)79 yıl, 216 gün4 Ekim 196758 yıl, 135 günKan bağı[10]
Şârika EmirliğiEmirSultan bin Muhammad Al-Qasimi2 Temmuz 1939(1939-07-02)86 yıl, 229 gün25 Ocak 197254 yıl, 22 günKan bağı[11]
Füceyre EmirliğiEmirHamad bin Muhammed El Şarki22 Şubat 1949(1949-02-22)76 yıl, 359 gün18 Eylül 197451 yıl, 151 günKan bağı[11]
Acman EmirliğiEmirIII. Humeyd bin Reşid El Nueymi1931956 Eylül 198144 yıl, 163 günKan bağı[11]
 Esvatini KrallığıNgwenyamaIII. Mswati19 Nisan 1968(1968-04-19)57 yıl, 303 gün25 Nisan 198639 yıl, 297 günKan bağı ve seçim[12]
Dubai EmirliğiEmirMuhammed bin Raşid el-Mektum15 Temmuz 1949(1949-07-15)76 yıl, 216 gün4 Ocak 200620 yıl, 43 günKan bağı[11]
Ümmü'l-Kayveyn EmirliğiEmirSuud bin Reşid El Mualla1 Ekim 1952(1952-10-01)73 yıl, 138 gün2 Ocak 200917 yıl, 45 günKan bağı[11]
Resü'l-Hayme EmirliğiEmirSuud bin Saqr El Kasımi10 Şubat 1956(1956-02-10)70 yıl, 6 gün27 Ekim 201015 yıl, 112 günKan bağı[11]
 Suudi ArabistanKralSelman bin Abdülaziz el-Suud31 Aralık 1935(1935-12-31)90 yıl, 47 gün23 Ocak 201511 yıl, 24 günKan bağı ve seçim[13]
 Umman SultanlığıSultanHeysem bin Tarık11 Ekim 1954(1954-10-11)71 yıl, 128 gün11 Ocak 20206 yıl, 36 günKan bağı[14][15]
Abu Dabi EmirliğiEmirMuhammed bin Zayid en-Nehyan11 Mart 1961(1961-03-11)64 yıl, 342 gün13 Mayıs 20223 yıl, 279 günKan bağı[11]
VatikanVatikanPapaXIV. Leo14 Eylül 1955(1955-09-14)70 yıl, 155 gün8 Mayıs 2025284 günSeçim[16]
Dünya devletlerihükûmet sistemlerine göre renklendirilmiştir:
Parlamenter sistemler: Hükûmet başkanı, yasama organı tarafından seçilir veya aday gösterilir ve yasama organına karşı sorumludur.
  Sembolik bir hükümdarı olanparlamenter monarşi
  Sembolik bir cumhurbaşkanı olanparlamenter cumhuriyet
Başkanlık sistemi: Hükûmet başkanı olan cumhurbaşkanı icra makamıdır ülke yönetim yetkilerine sahiptir, halk tarafından seçilir ve yasama organından bağımsızdır
  Başkanlık cumhuriyeti
Hibrit sistemler:
  Yarı başkanlık cumhuriyeti: Yürütme başkanı yasama organından bağımsızdır; hükûmet başkanı cumhurbaşkanı tarafından atanır ve yasama organına karşı sorumludur.
  Meclisten bağımsız cumhuriyet: Hükûmet başkanı (cumhurbaşkanı veya yönetim kurulu) yasama organı tarafından seçilir, ancak yasama organına karşı sorumlu değildir.
Diğer sistemler:
  Teokratik cumhuriyet:Yüce lider önemli miktarda yürütme ve yasama gücünü elinde bulundurmaktadır.
  Yarı anayasal monarşi: Hükümdar önemli yürütme veya yasama gücünü elinde bulundurur.
  Mutlak monarşi: Hükümdarın sınırsız gücü vardır.
  Tek parti rejimi: İktidar anayasal olarak tek bir siyasi partiye bağlıdır.
  Askerî cunta: Askerî liderlerden oluşan komite hükümeti kontrol eder; anayasal hükümler askıya alınır.
  Anayasal temeli olmayan hükûmetler: Mevcut rejimin anayasal olarak tanımlanmış bir temeli yoktur, örneğingeçici hükûmetler veyaİslam teokrasileri.
  Bağımlı bölgeler veya hükûmetleri olmayan yerler
Not: bu tablode facto demokrasi̇ derecesi̇ni̇ deği̇l,de jure hükûmet si̇stemleri̇ni̇ göstermektedi̇r.

Kaynakça

[değiştir |kaynağı değiştir]
  1. ^Goldie, Mark;Wokler, Robert (31 Ağustos 2006)."Philosophical kingship and enlightened despotism".The Cambridge History of Eighteenth-Century Political Thought. Cambridge University Press. s. 523.ISBN 9780521374224. Erişim tarihi:13 Ocak 2016. 
  2. ^Leopardi, Giacomo (2013) [1898].Zibaldone. Farrar Straus Giroux. s. 1438.ISBN 978-0374296827. 
  3. ^"Swaziland profile".BBC News. 3 Eylül 2018. 15 Eylül 2023 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2023. 
  4. ^"Q&A: Elections to Oman's consultative Council".BBC News. 13 Ekim 2011. 28 Ocak 2020 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2023. 
  5. ^Cavendish, Marshall (2007).World and Its Peoples: the Arabian Peninsula. Marshall Cavendish. s. 78.ISBN 978-0-7614-7571-2. 
  6. ^"Organi dello Stato" [State Departments].vaticanstate.va.Vatican State. 2 Kasım 2013 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi:25 Ocak 2014. "State Departments".vaticanstate.va.Vatican State. 11 Nisan 2020 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2019. 
  7. ^Stephens, Michael (7 Ocak 2013)."Qatar: Regional backwater to global player".BBC News. 1 Haziran 2023 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2023. 
  8. ^"Vatican to emirates, monarchs keep the reins in modern world".The Times of India. 16 Ekim 2013 tarihindekaynağından arşivlendi. 
  9. ^"Dünyada monarşiyle yönetilen ülkeler hangileri?".euronews. 20 Aralık 2019. 7 Haziran 2023 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2023. 
  10. ^Government of Brunei."Prime Minister".The Royal Ark. Office of the Prime Minister. 7 Ekim 2011 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2011. 
  11. ^abcdefgWalters, Timothy; Barwind, Jack A. (January 2004). "Media and Modernity in the United Arab Emirates: Searching for the Beat of a Different Drummer".Free Speech Yearbook.41 (1): 151-163.doi:10.1080/08997225.2004.10556311.Seven absolute monarchs exercise political power over a federation established in 1971. 
  12. ^Simelane, H.S. (2005), "Swaziland: Mswati III, Reign of", Shillington, Kevin (Ed.),Encyclopedia of African history,3, Fitzroy Dearborn, ss. 1528-30, 9781579584559 
  13. ^"Saudi Arabia's King Abdullah dies".BBC News. 23 Ocak 2015. 22 Ocak 2015 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi:23 Ocak 2015. 
  14. ^Sultan Qaboos Centre for Islamic Culture."About H.M the Sultan". Government of Oman, Diwan of the Royal Court. 18 Ocak 2012 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2011. 
  15. ^Nyrop, Richard F (2008).Area Handbook for the Persian Gulf States. Wildside Press LLC. s. 341.ISBN 978-1-4344-6210-7. 30 Eylül 2023 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2023. 
  16. ^"Papa 14. Leo: Katolik Kilisesi'nin ilk ABD'li papası kimdir?".BBC News Türkçe. 8 Mayıs 2025. 7 Eylül 2025 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2025. 
Otorite kontrolüBunu Vikiveri'de düzenleyin
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Mutlak_monarşi&oldid=36763272" sayfasından alınmıştır
Kategoriler:
Gizli kategoriler:
[8]ページ先頭
©2009-2026 Movatter.jp