1Putrajaya hükûmetin baş merkezidir. 2 9 Ağustos 1965'teSingapur birlikten ayrılmıştır.
Malezya,Güneydoğu Asya’da yer alan, doğu ve batı olarak iki kara parçasına ayrılmış,13 eyaletten oluşan veparlamenter monarşi ile yönetilen bir ülkedir. Malezya'da toplam 878 adet ada bulunur.[9]
2017 sayımına göre 32.049.700 nüfusa sahip Malezya’da halkın % 55’iMalay, % 25’iÇinli, % 10’uHint ve geriye kalan % 10’luk kesimse diğer etnik kökene sahiptir. Bunların 5.440.000'i Doğu Malezya ve 21.200.000'u Batı Malezya'da yaşamaktadır. Resmî dilMalayca olmasına rağmen halkın hemen hemen hepsi kusursuz İngilizce konuşabilmekte, bunun yanı sıraArapça da geçerli diller arasında yer almaktadır. Ülkede resmî dinİslam’dır ve Müslüman olan halkın çoğu Malay kökene sahip, az bir kısmı ise Hint'tir.Budizm, Çinli halk tarafından benimsenen din ikenHindu dini de Müslüman olmayan Hintlerin inancıdır.Hristiyanlık da yaygın olan dinler arasındadır.
Malezya federal anayasal monarşiye dayalıparlamenter demokrasi sistemiyle yönetilmektedir. 11’i Batı Malezya, 2’si Doğu Malezya’da olmak üzere toplam 13 eyaleti vardır bu eyaletlerden 9’u Sultanlar, 4’ü valiler tarafından yönetilir ve her beş yılda bir dönüşümlü olarak 9 eyaletin sultanından biri Kral olarak seçilir. Devlet başkanı kraldır. Her eyaletin kendi anayasası, kendi meclisi ve senatosu vardır. Meclisi oluşturan üyeler halk tarafından seçim yoluyla belirlenir. Senatoyu ise sultanlar belirler. Bunların dışında ülkede üç federal bölge vardır ve bu bölgelerin anayasası eyalet yasalarının üstündedir. Federal bölgeleri yöneten ise kraldır.
Her ne kadar devletin başı "sultan" olsa da, siyasi partiler Malezya'da sultandan daha önemli kuruluşlardır. En önemli siyasi parti, Malezya'nın bağımsızlığından bile önce kurulan, halkın geneline hitap edip desteğini alan, İslam'ın önemini vurgulayan fakat yine de Batı etkisinden kurtulamayanBirleşik Malay Ulusal Organizasyonu'dur. Muhalefette ise 1980 yılında kurulan, İslam'ın siyasetin dar bir çerçevesine sığdırılamayacağını, bütün hayata homojen bir şekilde yayılması gerektiğini savunan, kamusal ve toplumsal her alandaİslamîleştirme çalışmaları başlatan ve azımsanamayacak kadar çok destekçisi olan parti,Malezya İslam Partisi'dir.
Malezya, 13'üncü yüzyıla kadar 500 yıl süreyle Srivicala Hindu ve Budist Krallığı'nın bir parçası olarakSumatra'dan idâre edildi. Malezya daha sonra Cavalılar veMalakka'nın Malezyalı hükümdarlarının egemenliği altına girdi. 15. yüzyıldaMalakka'daİslam yayıldı ve bütün yarımadayı kapladı.Portekizliler 1511'deMalakka'yı ele geçirdiler. AncakHollandalılar ilePortekizliler arasında sürekli bir mücadele başladı. 1641'dePortekizliler Malakka'dan çekildi.Hollandalılar 1795 yılına kadar buraya egemen oldular.Penang'da 1786'da veSingapur'da 1824'te yerleşmeye başlayanİngilizler giderek ticari ve siyasi etkinliklerini artırdılar. Bu arada çeşitli Malezya devletleri üzerinde hak iddia edenTayland'la mücadeleler yapıldı. Malakka'yıHollandalılar 1826'da tekrar işgal ettiler. Ancak 1826'daİngilizlerBoğazlar Hükûmeti'ni kurdu ve 1914'te son Malezya eyaleti olanJohoreİngilizlere boyun eğdi.
II. Dünya Savaşı sırasında Malezya,Japonya tarafından işgal edildi. 1948'de Malezya Federasyonu hükûmetine karşı gerillalar bir ayaklanma başlattılar. 1956'da yapılanİngiltere-Malezya konferansından sonra 1957'de Malezya'nınİngiliz Milletler Topluluğu içinde kalması şartı ile bağımsızlığı kabul edildi.[10]
Malezya için İlişkin Anlaşma, İngilizce metinleri (belge)Malezya Yasası 1963 (belge)
1961'de Malezya başbakanı Abdurrahman, Güneydoğu Asya'daki İngiliz kolonilerinin bir federasyon halinde birleşmesi fikrini ortaya attı. Bu federasyona Malezya,Singapur,Saravak,Sabah veBrunei sultanlıkları katılacaktı.Çin,Endonezya veFilipinler'in federasyon fikrini engellemeye çalışmalarına rağmen,İngiltere,Japonya,Avustralya,Yeni Zelanda veAmerika Birleşik Devletleri'nin desteği ile 16 Eylül 1963'te yeni federasyon kuruldu. Federal devleteBrunei sultanlığı hariç adı geçen bütün devletler katıldı. Yeni federasyon Malezya (Büyük Malezya) diye adlandırıldı. Ülke topraklarından büyük çıkarı olanİngiltere, Federasyon'un savunma görevini üstlendi.[10] FakatÇin ile barış isteyen akımların ülke içinde güçlenmesinin yanı sıra,Endonezya'nın gerillacıları fiilen destekleyen tutumu yüzünden federasyon güçlüklerle karşılaştı.[10] Federasyon kurulurkenMalezya Federasyonu'nun anayasası bazı değişiklikler ile kabul edilmiştir.
Singapur 1965 yılında federasyondan ayrılmıştır.[10]
Malezya'nın iklimi ekvatoral iklimdir.Muson rüzgarlarının etkisiyle de özellikle Ocak ve Mayıs ayları arasındaki sürekli yağışlar, ülkenin nem miktarının % 80 civarına kadar yükselmesine neden olur. Yıllık yağış ortalaması bölgelere göre büyük farklılık gösterir. Genelde 2000–2540 mm olan bu oran,Sabah'da 1500–4500 mm,Saravak'da ise 300–400 mm arasında değişir. Günlük sıcaklık, alçak yerlerde21 °C ilâ32 °C arasında iken, yüksek bölgelerde daha düşüktür. Başlıca özellikleri sıcaklık, rutubet ve nem olan iklimi sebebiyle, ülkenin % 70'ini kaplayan tropikal ormanları vardır. Ormanlardaki mevcut 15.000 tür bitkinin 6000 türünü çeşitli ağaç cinsleri meydana getirir. Bu ağaçlardan bazıları 45 m yüksekliğe kadar büyüyebilir.Bambu gibikerestesi makbul ağaçlar vekauçuk ağaçları ve daha 800'ü aşkın türorkide yetişir.
MalezyaGüneydoğu Asya ülkeleri içerisinde yıllık kalkınma oranı en fazla olan ülkelerden biridir. Malezya, ekonomik açıdan kendi kendine yeterlidir. Enflasyonu düşük, güçlü bir sermaye yatırımına sahip ekonomisi, sürekli gelişme içerisindedir. Kişi başına düşen millî gelir 15.123 dolardır. Malezya'nın 2024 yılı sonuna kadar yaklaşık yarım trilyon dolarlık nominal GSYİH'ya sahip olacağı tahmin ediliyor. Malezya'nın ekonomisi çok güçlü ve çeşitlendirilmiş olup,yüksek teknolojili ürünlerin ihracat değeri 2022'de yaklaşık 66 milyar dolara ulaşacak.[12]
Malezyalılar, Güneydoğu Asyalı komşularının çoğuyla karşılaştırıldığında nispeten varlıklı bir yaşam tarzına sahiptir. Bunun nedeni hızla büyüyen ihracat odaklı ekonomi, nispeten düşük milli gelir vergileri, çok uygun fiyatlı yerel gıda maddeleri ve ulaşım yakıtları ve tamamensübvansiyonlu tek ödemeli kamu sağlık sistemidir.[13]
Tarım şu anda Malezya ekonomisinde küçük bir sektördür ve Malezya'nın GSYİH'sının yalnızca %7,1'ine katkıda bulunmaktadır. Malezya'da 7.605.000 hektar ekilebilir tarım arazisi ve kalıcı tarım arazisi bulunmaktadır.[14]
Malezya aynı zamanda dünya kauçuk ihracatında da lider konumdadır; Malezya, kaliteli ve uygun fiyatlı kauçuk ürünleri nedeniyle dünya çapında iyi bir üne kavuşmuştur. Malezya'daki kauçuk üreticileri, ABD, Japonya, Çin gibi birçok ülkeye ve Avrupa'nın birçok ülkesine tıbbi eldivenler, araba bileşenleri, kemerler ve hortumlar gibi çeşitli kauçuk ürünleri tedarik ediyor.[15]
Proton Préve, Malezyalı otomobil üreticisiProton'dan bir araba
Malezya sanayi bakımından gelişmiştir. Petrol arıtma tesislerinin yanı sıraotomobil, dayanıklı tüketim malları,tekstil ürünleri, çeşitligıda maddeleri,çimento, diğerinşaat malzemeleri,mobilya,ağaç ürünleri,kâğıt, malzemeleri,kimyasal maddeler,gübre,kauçuk, plastik eşya, mekanik araçlar, elektrik gereçleri veilaç. Üreten çok sayıda fabrika kurulmuştur. İmalat sanayisinin gayri safi yurt içi hasıladaki payı % 27'dir. Çalışan nüfusun yaklaşık %18'i sanayi sektöründe iş görmektedir.[11]
Ayrıca Malezya, küreselyarı iletken pazarında önemli bir merkezdir ve dünyanın üçüncü büyük yarı iletken cihaz ihracatçısıdır. Malezya, yarı iletken endüstrisi için 100 milyar doların üzerinde yatırım hedeflemeyi planladığını duyurdu. Ülkenin küresel yarı iletken üretim merkezlerinden biri haline gelmesini sağlamak.[17]
2006 sayımlarına göre Malezya'nın nüfusu 26.640.000'dir.[18] Bunların 5.440.000'i Doğu Malezya ve 21.200.000'i Batı Malezya'da yaşamaktadır.[19] Malezya'da yıllık nüfus artış hızı % 2,4'tür.15 yaşın altındaki insan sayısı toplam halkın % 34'üdür. Halkın % 50,4'ü Malay, % 23,7'si Çinli, % 11'i yerli, % 7,1'i Hint ve % 7,8'i diğer etnik gruplardır.[20]
Malezya sahip olduğu etnik gruplar ve kültürler kadar din bakımından da bütün bir ülke değildir. Malezya'da en önemli din halkın yarıdan fazlasının inandığı Müslümanlık olmakla birlikte ikinci büyük din Budizmdir.[21]
Malezya'da birinci sınıf vatandaş anlamına gelenBumiputra'larvergi ödemez, Üniversite'ye sınava girmeden alınır.Bumiputralar sadeceMalaylar arasından çıkar.
Malezya da eğitim, federal hükûmetin Eğitim Bakanlığı tarafından yönetilir.[22]
Çoğu Malezyalı eğitime üç ilâ altı yaşları arasında anaokulunda başlar. Anaokulları genel olarak özel olarak çalıştırılsa da, devlet tarafından yönetilen okullar da mevcuttur.
Malezya'da İlkokul yedi yaşında başlar ve altı senedir. Eğitim dili okullara göre değişmektedir.Malayca,Çince,Tamilce veİngilizce eğitim veren okullar vardır.[23]
Genel olarak devlet tarafından yönetilen ve denetlenen olarak iki türlü ilk öğretim okulu mevcuttur. Ulusal okullar (Sekolah Kebangsaan)Malayca ağırlıklı olarak eğitim verirken, Ulusal-tip okullar (Sekolah Jenis Kebangsaan)Çince veTamilce ağırlıklı eğitim vermektedir. Ortaokula başlamadan önce, 6. sınıfta, öğrenciler "Ujian Pencapaian Sekolah Rendah" (UPSR) veya "İlköğretim Takdir Sınavı" adı verilen sınava girerler.
Ayrıca önceleri "Penilaian Tahap Satu (PTS - İlk seviye takdir) sınavı verilen başka bir sınavda yapılmaktaydı. Bu sınavla başarılı öğrenciler anlaşılması ve 4. sınıf atlanarak 3. sınıftan 5. sınıfa atlamaları sağlanmaktaydı.[24] Bu sınav 2001 yılında kaldırıldı.
Ortaokul Toplam 5 sene olup, özel okulda okumak isteyen öğrenciler ilkokul sonrası yapılan (UPSR) sınavı sonuçlarına göre çeşitli özel liselere kayıt yapabilmektedirler. Devlet liselerine kayıt yapmak için sınava girmeye gerek yoktur. Bu okullardaki başlıca dillerMalayca,Çince,Tamilce veİngilizcedir. Lise 4'ten Lise 5'e geçmek içinPMR sınavı vardır.[23]
Üniversite harç parası ve üniversitedeki bütün masraflar projeden sorumlu hoca tarafından karşılanır.Eğitim süresilisans için üç ilâ sekiz sene,mastır için iki ilâ üç sene ve Doktora için üç veya daha fazla senedir. Eğitim dili mühendisliklerde % 80İngilizce, % 20Malayca, sosyal bilimlerde % 50İngilizce, % 50Malayca. Yüksek lisans ve doktora eğitiminin tamamıİngilizce yapılmaktadır.[23]
Malezya'daki yabancı öğrencilerin çoğunluğunuArap ülkelerinden gelenler oluşturur. Öğrenciler genellikle yaşlı ve eğitim seviyeleri düşüktür.Arap öğrencilerin çoğunluğunuSudan veLibyalılar oluşturur.Sudanlıların büyük bir kısmı Malezya'dan burslu, yani üniversitedeki projelerde çalışır.[23]Türkiye için şu anda danışmanlık adı altında birçok sahte ve yetersiz siteye rastlanmaktadır. Malezya'da öğrenim görmek isteyen öğrencilerin, danışmanlık şirketlerinin yetki belgelerini istemesi ve dikkatli olmaları tavsiye edilir.[23]
Malezya krallıkla yönetilen ve çok partili demokratik sisteme dayalı bir konfederasyondur. Konfederasyonu oluşturan federal eyaletler de krallıkla yönetilir. Batı Malezya'da bulunan eyaletlerin krallarından biri dört yıllığına genel kral, yani"yüce başkan" seçilir. Ülke 31 Ağustos 1957'de yürürlüğe konan anayasayla yönetilmektedir. İki meclisli bir parlamenter sistem uygulanmaktadır. Birinci meclis 69, ikinci meclis 180 üyeden oluşur. Bu meclislerin üyeleri serbest genel seçimlerle belirlenir. MalezyaBirleşmiş Milletler,D-8,İslam Konferansı Örgütü,Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği,İngiliz Milletler Topluluğu veUluslararası Para Fonu gibi birçok uluslararası örgüte üyedir.
Malezya'da ulaşım gelişmiştir. Ülkede Malezya'nın karayolu ağı 290.099 kilometreyi kapsıyor. Bunun 288.083 kilometresi asfalt, 2.016 kilometresi paralı yol. 2.783 kmDemiryolu vardır. Su yolları da ülkede önemli yer tutar. 7,296 km su yolu vardır. 115Havaalanına karşılık vardır.[25][26]
Başlıcalimanları: Bintulu, Kota Kinabalu, Kuantan, Kuching, Kudat'tır. Malezya'nın hayatında su yolları önemli bir yer alır. Halkın çoğu, su yollarına veya deniz kıyısına yakın yerlerde oturur. Bazı yerlersık ormanlarla kaplıdır. Bu sebeple su yolları, en kullanışlı ve en pratik ulaşım şeklidir.
.svg)
_in_Thailand.JPG)
.jpg)
