Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


İçeriğe atla
VikipediÖzgür Ansiklopedi
Ara

Kırlangıç

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Hirundinidae sayfasından yönlendirildi)
Başlığın diğer anlamları içinKırlangıç (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Kırlangıç
Biyolojik sınıflandırmaBu sınıflandırmayı düzenle
Âlem:Animalia
Şube:Chordata
Sınıf:Aves
Takım:Passeriformes
Familya:Hirundinidae
Rafinesque, 1815
Cinsler
20, metne bakınız
Yuvası

Kırlangıç, kırlangıçgiller (Hirundinidae)familyasını oluşturankuştürlerinin ortak adı.

Kırlangıçlar, kutuplar hariç dünyanın her tarafında yaşayabilen,sinek avlayarak geçinen, küçük, ötücü kuşlardır. Dağ kırlangıcına ebabil denir.

Genel özellikleri

[değiştir |kaynağı değiştir]

Boyları 10–23 cm arasında değişir. Çoğunun karnı beyaz; baş, kuyruk ve kanatları siyah; alın ve gerdanı kahverengi parlak tüylüdür. Kısa ayaklarının tırnakları sivri olduğundan düz, yassı zeminlere rahatça tutunur. Üçgen şeklindeki gagaları geniş yırtmaçlı olup ağızları açık uçarken sinek,sivrisinek gibi küçükböcekleri avlar. Kuyrukları çatallı, kanatları uzun ve sivridir. Hızlı uçar. Kuyruklarını dümen olarak kullanır, ani dalışlar yapar. Çoğu, sürü halinde yaşamaz.

Yaz sonunda, günler kısalıp, böcekler azalınca yavru ve erginler göç ederek kışıAfrika'da geçirir. İlkbaharda geri döner. Diğer göçmen kuşların aksine gündüz göç yollarına devam eder. Göç sırasında bazen şiddetli yağmur ve fırtınalar binlercesinin ölümüne sebep olur.

Üreme

[değiştir |kaynağı değiştir]

Binaların çatı altlarına, saçaklarına ve pencere oyuklarına çamur ve kilden çanak şeklinde sağlam yuvalar yaparlar. Dişi kırlangıç, erkeğinin tükürüğüyle harç ederek gagasıyla getirdiği çamuru toplar, saman ve otlarla sekiz gün içinde sağlam bir yuva yaparlar. Geniş ve yassı gagalarını, yuvalarını yaparken, çamurları sıvamak için mala gibi kullanırlar. Yuvalarının çoğu ancak bir kırlangıcın girebileceği kadardır. Eni yaklaşık 20 cm, derinliği 10 cm kadar olup içi tüy ve kıllarla döşenir. Yuvalarını gruplar halinde mağara, kayalık veağaçlara yapan türler de vardır.

Dişi, yazın tarçın renginde benekli 4-5 yumurta yumurtlar. Eşler sırayla kuluçkaya yatarlar. Yavrular anne babaların ağızlarında getirdikleri böceklerle beslenirler. İki hafta içinde gelişip yuvayı terk ederler. Kırlangıçlar, yılda 2-3 defa kuluçkaya yatarlar.

Türler

[değiştir |kaynağı değiştir]

Familya 20 cins içinde 89 tür barındırır:[1]

ResimCinsTür
PseudochelidonHartlaub, 1861
PsalidoprocneCabanis, 1850
NeophedinaRoberts, 1922
PhedinopsisWolters, 1971
PhedinaBonaparte, 1855
RipariaForster,T, 1817
TachycinetaCabanis, 1850
AtticoraGould, 1842
PygochelidonBaird, SF, 1971
AlopochelidonRidgway, 1903
OrochelidonRidgway, 1903
StelgidopteryxBaird, SF, 1858
ProgneBoie, F, 1826
PseudhirundoRoberts, 1922
CheramoecaCabanis, 1850
PtyonoprogneReichenbach, 1850
HirundoLinnaeus, 1758
DelichonMoore, F, 1854
CecropisBoie, F, 1826
PetrochelidonCabanis, 1850
Hirundo rustica

Edebiyatta Kırlangıç

[değiştir |kaynağı değiştir]

Türk halk şiirinde ve divan şiirinde kırlangıçlar olumlu özellikleri çeşitli benzetmelere konu olmuşlardır. Halk şiirinde kırlangıçlar, “kırlangıçlar” şefkat uyandıran görünümleri ve insan özünden yuva yapma ustalıkları ile anılmıştır.[2] Halk şiirlerinde kırlangıçlar yerde sürünürcesine uçabilme yetenekleri dolayısıyla tevazu yönleriyle benzetmeler yapılmıştır. Bu benzetmeye divan şiirinde de rastlanmaktadır. Örneğin halk şairi Mestî'nin bir kıtasında

Kimi karıncadır deve görünür

Kimi aslan çakal postun bürünür

Kimi kırlangıç tek yerde sürünür

Kimi Cibril ile hempervaz olur

kıtasında bu benzetme görülmektedir. Divan şiirinde kırlangıç kelimesi Farsçada kullanılan pirüstû şeklinde geçer. 17. yüzyıl divan şairiNâbi, halk şiirndeki benzetmeye yakın biçimde,

Perestiş lafzınun takrîbidür gûyâ ki ey Nâbî

İder pervâz hâke rûymâl üzere piristûlar

mısrası ile “Ey Nâbî, rağbet sözünün yakınlığı (gerektirmesi) sebebiyle kırlangıçlar toprak üzerine yüz sürerek uçar.” anlamında kırlangıç benzetmesinde bulunmuştur.[3]

Kaynakça

[değiştir |kaynağı değiştir]
  1. ^Gill, Frank; Donsker, David;Rasmussen, Pamela, (Ed.) (July 2021)."Swallows".IOC World Bird List Version 11.2. International Ornithologists' Union. 2 Mayıs 2014 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi:19 Temmuz 2021. 
  2. ^"Arşivlenmiş kopya"(PDF). 18 Şubat 2015 tarihinde kaynağındanarşivlendi(PDF). Erişim tarihi:6 Nisan 2016. 
  3. ^"Arşivlenmiş kopya"(PDF). 16 Nisan 2016 tarihindekaynağından(PDF) arşivlendi. Erişim tarihi:6 Nisan 2016. 

Dış bağlantılar

[değiştir |kaynağı değiştir]
Otorite kontrolüBunu Vikiveri'de düzenleyin
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Kırlangıç&oldid=35630201" sayfasından alınmıştır
Kategoriler:
Gizli kategoriler:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp