Helikazlar tüm canlılar için hayatî önem taşıyan birenzim sınıfıdır.Nükleik asitlerin fosfodiester omurgası üzerinde hareket ederek birbirlerine hidrojen bağlarıyla bağlanmış nükleik asit ipliklerini (DNA'nın,RNA'nın veya RNA-DNA hibritlerinin) ayrıştırır. Bunun içinATPhidrolizinden açığa çıkan enerjiyi kullanır.
Çoğu hücresel işlev (DNA ikileşmesi,transkripsiyon,DNA tamiri,ribozom biyongenezi gibi) nükleik asit ipliklerinin ayrışmasını gerektirir.DNAikili sarmal'ının veya kendi kendisiylebaz eşleşmesi yapmışRNA moleküllerinin ipliklerinin ayrışmasında genelde helikazlar görev alır. Bu süreçte ATP hidrolizinden kaynaklanan enerji kullanılır. Pek çok helikaz vardır (E. coli'de kesin bilinen 14, insanda 24) bunların çokluğu, iplik ayrışmasının gerekli olduğu süreçlerin çeşitliliğinin bir sonucudur. Helikazlar bir iplik üzerinde her bir helikaz için farklı olabilecek birdoğrultu vesüreçleme ile adım adım ilerlerler.
Helikazlar farklı yapılara veoligomerleşme hallerine sahiptir.DnaB-benzeri helikazlar simit şekilliheksamer (altılı) DNA'yı çözmelerine karşın, başka enzimlermonomer veyadimer olarak çalışırlar. Helikazlar ikileşme çatalının genişlemesi için pasif şekilde beklemezler, aktif olarak çatalın açılmasını sağlarlar.[1] Hücre içinde helikazlarla beraber çalışan yardımcı proteinler sayesinde DNA'nın çözülmesi helikazın tek başına çalışmasına kıyasla çok daha hızlı olabilir.[2]
Helikaz kodlayan bir gendeki mutasyonlarWerner sendromuna yol açar, bu bozuklukta erken yaşlanma görülür.
Helikazlar belli derecedeamino asitdizi benzerliği gösterirler; ortakdizi motiflerine sahiptirler. Bu dizilerin ATP hidrolizi ve nükleik asit iplik üzerinde ilerleme ile ilgilidir. Amino asit dizisinin değişken kısmı ise her helikazın kendine has özellikleri ile ilgilidir.
Tanımlanmış helikaz motiflerine dayanarak herhangi bir proteine muhtemel bir helikaz etkinliği addetmek mümkündür ama bir motifin varlığı bir proteinin helikaz olduğunu teyid etmeye yetmez.Korunmuş dizi motifleri enzimler arasında evrimsel homolojiyi desteklerler. Helikaz motiflerin varlığına ve biçimine dayanılarak, helikazlar 4 üst aileye ve 2 küçük aileye ayrılmıştır. Aşağıda bunların ayrıntıları verilmiştir.
Bu üst ailelerin tüm olasıl helikazları kapsamamaktadır. ÖrneğinXPB veERCC2 yukarıda belirtilen ailelerin hiç birine ait değildir.
