Hekzan, C6H14, düz zincirli biralkandır. Laboratuvarlarda yağ çözücü olarak, ayrıca sanayide organik çözücü olarak kullanılmaktadır. Hekzan, saf olduğunda kokusuz ve kaynama noktası yaklaşık 69 °C olan renksiz bir sıvıdır. Ucuz, nispeten güvenli, büyük ölçüde tepkimeye girmeyen ve kolayca buharlaşabilen apolar bir çözücü olarak yaygın şekilde kullanılır ve modern benzin karışımları yaklaşık %3 hekzan içerir.[2]
Hekzanlar terimi, değişen miktarlarda 2-metilpentan ve 3-metilpentan izomerik bileşikleri ve muhtemelen daha küçük miktarlarda izomerik olmayan C5, C6 ve C7 içeren, büyük ölçüde (>%60) n-hekzandan oluşan bir karışımı ifade eder. Bu "hekzan" karışımları saf hekzandan daha ucuzdur ve genellikle tek bir izomer gerektirmeyen büyük ölçekli işlemlerde kullanılır (örneğin temizleme solventi olarak veya kromatografi için).
Hekzanın fazla solunması sonucunda zehirlenmeler olmaktadır.
Heptan veyaoktanın yağı daha iyi çözmesine karşın hekzanı temin etmek daha kolaydır. Reaktivitesi düşük olduğundan iyi bir çözücü olarak yapıştırıcıların içinde kullanılır. Kuvvetlioksidanlar ile şiddetli tepkimeye girerek yangına ve patlamaya neden olabilir. Hekzan buharı havadan ağır olduğu için, zeminde yayılarak uzak mesafelerde tutuşmalara neden olabilmektedir.
n-Hekzan bazen alkolde denatüran olarak ve tekstil, mobilya ve deri endüstrilerinde temizlik maddesi olarak kullanılır.
n-Hekzan vücutta2-Hekzanole ve daha sonra2,5-Hekzandiole biyotransformasyona uğrar. Dönüşüm, havadaki oksijeni kullanan enzimsitokrom P450 tarafından katalize edilir. 2,5-Hekzandiol daha sonra, nörotoksik olan ve polinöropatiye neden olan2,5-Hekzanediona oksitlenebilir.[3]
5000 ppm'den-hekzanın 10 dakika boyunca solunması belirgin baş dönmesine neden olur; 2500-1000 ppm'de 12 saat boyunca solunması uyuşukluk, yorgunluk, iştahsızlık ve distal ekstremitelerde paresteziye neden olur; 2500-5000 ppm kas güçsüzlüğü, ekstremitelerde soğuk nabız, bulanık görme, baş ağrısı ve anoreksiyaya neden olur.[4] Yüksek seviyelerden-hekzana kronik meslekî maruziyetin, ABD'de otomobil tamircilerinde periferik nöropati ve Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika'da matbaalarda ve ayakkabı ve mobilya fabrikalarında çalışanlarda nörotoksisite ile ilişkili olduğu gösterilmiştir.[5]
Hekzan ve diğer uçucu hidrokarbonlar (petrol eteri) bir aspirasyon riski oluşturur.[6]n-Hekzan bazen alkol için bir denatüran olarak ve tekstil, mobilya ve deri endüstrilerinde bir temizlik maddesi olarak kullanılır. Yavaş yavaş yerine diğer çözücüler kullanılmaya başlanmakta.[3] Toksisitesi göz önüne alındığında, çözücü olarakn-hekzanın yerini alması tartışılmıştır.n-Heptan olası bir alternatiftir.[7]
^"n-hexane – Compound Summary".PubChem Compound. ABD: Identification and Related Records. 16 Eylül 2004. 17 Ağustos 2014 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi: 31 Aralık 2011.
^Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (16 Kasım 2001). "n-Hexane-related peripheral neuropathy among automotive technicians--California, 1999-2000".MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report.50 (45): 1011-1013.ISSN0149-2195.PMID11724159.
^Gad, Shayne C (2005), "Petroleum Hydrocarbons",Encyclopedia of Toxicology,3 (2nd bas.), Elsevier, ss. 377-379
^Filser JG, Csanády GA, Dietz W, Kessler W, Kreuzer PE, Richter M, Störmer A (1996). "Comparative Estimation of the Neurotoxic Risks of N-Hexane and N-Heptane in Rats and Humans Based on the Formation of the Metabolites 2,5-Hexanedione and 2,5-Heptanedione".Biological Reactive Intermediates V. Advances in Experimental Medicine and Biology.387. ss. 411-427.doi:10.1007/978-1-4757-9480-9_50.ISBN978-1-4757-9482-3.PMID8794236.
