Hayvan,canlılar dünyasınınökaryotlar (Eukaryota)üst âlemindekihayvanlar (Animalia)âleminde sınıflanan canlıların ortak adıdır. Arapça "canlı varlık" anlamındaki ḥayevān sözcüğünden Türkçeye geçmiş olan "hayvan"[2] sözcüğü, günlük kullanımda esaseninsan dışı, nefes alan ve hareket eden canlıları ifade etmek için kullanılsa da,biyolojik bağlamda insanı da içerir. Anadolu ağızlarındahayvan anlamındabav, bobos, böçü, çer, çokgal, dölük, evcimen, evlük, karaböcü, karaltı, medek, tereke, töm gibi sözcükler kullanılmaktadır.[3]Hayvan sözcüğünün eş anlamlısıdöngül sözcüğüdür.[4][5][6] Hayvanlar âleminin bilimsel veLatince adı olan "Animalia" terimi ise yine Latince olan ve "yaşayan" ya da "ruh" anlamına gelenanimadan türetilmişanimal sözcüğünün çoğuludur. Hayvanlar âlemini tanımlayan bir başkaYunanca bilimsel terim demetazoa'dır (μετάζωα).
Genellikle çevrelerine uyum sağlayan ve diğer canlılarla beslenençok hücreliler âlemidir. Vücutları,embriyonun bazımetamorfozlar geçirmesiyle gelişir.Ökaryotik çok hücreli organizmalardır. Besinlerini genel olarak sindirerek alırlar.
Hayvanların birçoğu hareketlidir vebitkilerde tipik olan bulunan kalınhücre duvarları genellikle yoktur.Embriyonik gelişim esnasında büyük ölçülerde hücresel göçler ve doku organizasyonları görülür. Üremeleri primer (birincil) olarak seksüeldir;diploitkromozom taşıyan dişi ve erkeklermayozlahaploit kromozomlugametleri, bunlar da birleşerek diploitzigotu oluşturur.
Yaklaşık 1 milyonu böcek olmak üzere 1,5 milyondan fazla hayvantürü tanımlanmıştır, fakat tanımlanmamış olanlarla birlikte 7 milyondan fazla hayvan türü olduğu tahmin edilmektedir.
Hayvanları diğer canlılardan ayıran pek çok nitelik vardır. Hayvanlar hücre çekirdeklerine sahip (ökaryot) canlılardır ve çok hücrelidirler. Birçok hayvangüneş ışığını dolaylı yollardan kullanarak gelişir. Hayvanların tersine bitkiler bu ışığıfotosentez ile doğrudan basit şekerler üretmek için kullanır. Bu onlarıbakteriler veprotozoalardan ayırır. Hayvanlardışbeslenendir (heterotrof), kendi besinlerini üretememeleri onlarıbitkiler vealglerden ayırır.Hücre duvarlarının olmayışı da onları bitkiler, algler vemantarlardan ayırır. Hayvanlar bazı yaşam evreleri dışında devingendirler. Birçok hayvan türüdölyatağındablastula evresinden geçer ki bu hayvanlara özgü bir evredir.
Hemen hemen tüm hayvanlar çiftleşerek ürerler. Yetişkinlerdiploit ya dapolidiploittir. Her birinin kendine has üreme hücresi vardır. Birçok hayvan çiftleşerek üremeye yatkındır.
Hayvanların üç üreme şekli vardır:
İç üreme ve iç gelişme: Buüreme vegelişme şeklispermin yumurtaya girerekdöllenmesi sonucu veembriyonun anne karnında gelişmesiyle oluşur. Memelilerde görülür.
İç üreme ve dış gelişme: Bu üreme ve gelişme şekli spermin yumurtaya girerek döllenip yumurtayla birlikte embriyonun dışarı çıkarak dışarıda gelişmesi sonucu oluşur. Kurbağalar ve balıklar hariç yumurtayla çoğalan hayvanlarda görülür.
Dış üreme ve dış gelişme: Annenin döllenmemiş yumurtayı bıraktıktan sonra babanın o yumurtaları döllemesiyle embriyonun oluşup vücut dışında gelişmesiyle gerçekleşir. Kurbağalarda ve balıklarda görülür.
Hayvanları temsil edebilecek ilktaşıllar,Güney Avustralya'dakiTrezona Oluşumu'nun 665 milyon yıllık kayalarında ortaya çıkar. Bu taşıllar, erkensüngerler olarak yorumlanıyor.[8] En eski hayvanlar, yaklaşık 610 milyon yıl önce,Kambriyen öncesinin sonlarına doğruEdiayakaran faunasında bulunur. Bu canlıların, hayvanların içinde olup olmadığı uzun süredir kuşkuluydu.[9] AmaDickinsoniafosillerinde hayvansallipitkolesterolünün keşfi, bunların gerçekten de hayvanlar olabileceğini ortaya koyuyor.[7] Hayvanların düşük oksijen koşulları altında ortaya çıktıkları düşünülür, bu da onların ilk önce bütünüyleoksijensiz solunum yoluyla yaşayabildiklerini ancakoksijenli solunum için uyarlandıkça çevrelerindekioksijene bütünüyle bağımlı hale geldiklerini düşündürür.[10]
^Canada, Royal Ontario Museum and Parks (10 Haziran 2011)."The Burgess Shale".burgess-shale.rom.on.ca (İngilizce). 8 Mart 2012 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi:21 Haziran 2021.
