Harry Potter,İngiliz yazarJ. K. Rowling tarafından yazılmış yedifantastik romandan oluşan bir seridir. Romanlar,Hogwarts Cadılık ve Büyücülük Okulu'nda eğitim gören genç büyücüHarry Potter ile arkadaşlarıHermione Granger veRon Weasley'nin yaşamlarını konu alır. Ana hikâye Harry'nin karanlık bir büyücü olan Lord Voldemort'un ölümsüz olmayı, Sihir Bakanlığı olarak bilinen büyücü yönetim kurulunu devirmeyi ve tüm büyücüleri ve Muggle'ları (büyülü olmayan insanlar) boyun eğdirmeye çalışması ve buna karşı bir hayat mücadelesi vermesidir.
Serinin ilk romanıHarry Potter ve Felsefe Taşı'nın 26 Haziran 1997'de yayımlanmasından bu yana kitaplar dünya çapında büyük bir popülerlik ve ticari başarı elde etti. Eleştirmenlerden olumlu eleştiriler alan kitaplar, çocukların yanı sıra geniş bir yetişkin kitlenin de ilgisini çekti vegenç yetişkin edebiyatının temel taşlarından biri olarak kabul gördü.[1] Şubat 2018 itibarıyla 80 dile çevrilerek dünya genelinde 500 milyondan fazla satan seri, tarihin en çok satan kitap serisi hâline geldi.[2] Serinin son dört kitabı arka arkaya tarihin en hızlı satan kitabı rekorunu kırdı. Son kitap, piyasaya çıktığı ilk 24 saat içinde ABD'de yaklaşık 11 milyon kopya sattı.
Serinin yedi kitabı, Warner Bros. Pictures tarafından sekiz filmden oluşan bir seriye dönüştürüldü. Şubat 2020 itibarıyla Harry Potter film serisi tüm zamanların en yüksek hasılat yapan üçüncü film serisi haline geldi. 2016 itibarıyla Harry Potter franchise'ının toplam değerinin 25 milyar dolar olduğu tahmin edilmekte,[3] bu da onu tüm zamanların en çok hasılat elde edenmedya frenchise'larından biri yapmaktadır.
Harry Potter dünyası; fantezi, drama, okul hikâyesi (gizem, gerilim, macera, korku ve romantizm unsurlarını içeren) dâhil olmak üzere birçok edebî türü kapsar. Rowling'e göre serinin ana teması ölüm ve yaşamdır.[4] Serideki diğer başlıca temalar ise önyargı, yozlaşma ve çılgınlıktır.[5]
Kitapların ve filmlerin başarısı, Harry Potter serisinin çeşitli çalışmalarda genişlemesine olanak sağladı. 2009'da Chicago'da gezici bir sergi, 2012'de Londra'da film stüdyosu turu başladı. 2016'daFantastik Canavarlar Nelerdir, Nerede Bulunurlar? adlı ilk yan film gösterime girdi. Dünyanın çeşitli yerlerindeki Universal Parks & Resorts tema parklarında Harry Potter temalı bölümler kuruldu.
Harry Potter, serideki ana karakterdir. Surrey'de kurgusal Little Whinging kasabasında teyzesi, amcası ve kuzeni Dursley'lerle birlikte yaşayan ve on bir yaşında bir büyücü olduğunu öğrenmiştir. Mugglelar olarak bilinen sihirli olmayan insanların sıradan dünyasında yaşar. Harry Potter'ın büyü yeteneği doğuştandır ve bu tür yeteneklere sahip çocuklar, büyücülük dünyasında başarılı olmak için gerekli becerileri öğreten özel büyü okullarına katılmaya davet edilirler. Harry, anne ve babasının bir trafik kazasında öldüğünü sanıyorken, Hogwarts'ta anahtarların ve okul arazisinin bekçisi Rubeus Hagrid'in verdiği mektupla başlayan olaylarla durumun aslında böyle olmadığını anlayacaktır. Harry'ninMuggle (büyücü kanı taşımayan) doğumlu cadı annesi Lily Potter ve büyücü babası James Potter, Harry daha bir yaşındaykenVoldemort tarafından öldürme laneti ile öldürülmüşlerdir. Harry bu öldürme lanetinden kurtulmuş ve büyücü dünyasında ''Sağ Kalan Çocuk'' olarak ünlenmiştir. Altı sene boyunca okuyacağı bu gizemli ve devasa okulda onu bekleyen birbirinden tehlikeli ve heyecanlı serüvenlerle daha ilk senesinde becerikli bir büyücü olma yolunda ilerlemeye başlar. Aynı zamanda Harry ergenliği boyunca gelişirken, karşılaştığı sorunların üstesinden gelmeyi öğrenir: arkadaşlıklar, aşık olma, romantik ilişkiler, okul çalışmaları ve sınavlar, kaygı, depresyon, stres ve daha fazlası gibi sıradan gençlik zorlukları ile yüzleşmeye çalışır. Büyücülük hayatını öğrenmeye başladığı gibi olaylar heyecanlı bir şekilde Harry'yi kaderine sürükler.
Her roman, 1991'den 1998'e kadar olan dönemde, Harry'nin hayatından bir yılını anlatır.
Kısa adıyla Hogwarts,İskoçya'nın dağlık bölgesinde bulunan ve sihir aleminin prestijli okullarından birisidir.
Okulun tam yeri, çizilemez hale getirildiği için asla ortaya çıkarılamaz. Muggle'lara göre okul eski, terk edilmiş bir kale gibi görünür. Benzer şekilde, çoğu büyücülük okulu, öğretim yöntemlerinin ortaya çıkmasını önlemek ve öğrencileri ve okulları herhangi bir zarardan korumak için korunmuştur.
Yedi yıllık eğitim sürecine girecek olan öğrenciler on bir yaşında gönderilen mektuplarla belirlenir. Öğrencilere ulaşan mektuplarda 1. sınıf için gerekli malzemeler ve kıyafetler listelenir. Bu listeye göre de öğrenciler, büyülü eşya ve okul kitaplarını Diagon Alley denilen büyücü çarşısından alırlar. 9 üç çeyrek peronuna ulaşarak Hogwarts Ekspresi ile okula gelirler. Hogwarts, her yıl 1 Eylül'de açılmaktadır ve o gün her zaman birpazartesiye denk gelmektedir. Her yıl 1. sınıfların hangi binaya gideceklerini belirlemek için bir seçme töreni yapılır. Bu seçim "Seçmen Şapka" tarafından yapılır. Bu Seçmen Şapka aynı zamandaGodric Gryffindor'a aittir.Seçmen Şapka seçim yaparken belli baskın özelliklere göre ev seçimi yapar. Bu şapka okula yeni başlayan birinci sınıfların binalarını seçer ancak seçmen şapka öğrencinin isteklerine göre de seçim yapabilir. Bu seçimden sonra öğrenci 7 yıl boyunca binasına bağlı bir şekilde büyücülük eğitimine başlar. Yaptıkları her iyi ve kötü hareket binalarına puan kazandırır veya kaybettirir. Her bina dönem sonunda en fazla puana sahip olmak ister çünkü yıl sonunda en yüksek puanı alan bina bölüm kupasını alır. Bölüm kupası diğer yılın sonuna kadar o binanın öğretmeninin ofisinde durur.
Hogwarts kampüsünün en şatafatlı yapısını oluşturan Hogwarts Şatosu'nun tüm karmaşık oda ve geçitlerini bilen biri yoktur. Katların arasında bulunan merdivenlerin sıklıkla değişmesi bu hareketli şatonun tamamıyla öğrenilememesinin nedenlerinden biridir. FakatÇapulcu Haritası, işaretlenemez yerler dışında tüm Hogwarts'ı göstermektedir.Çapulcu Haritası; Aylak (Remus Lupin), Kılkuyruk (Peter Pettigrew), Patiayak (Sirius Black) ve Çatalak (James Potter) kısacası Çapulcular tarafından yapılmıştır. Okulun kurulduğu dönemle ilintili olarak 18. yüzyıl mimarisinden etkilenen okulun içi, ünlü büyücü ve cadıların heykelleri, portreleri ve yine büyü dünyasıyla ilgili birçok nesneyle süslenmiştir.
Hogwarts'ta, şatodan başka bu şatonun çevrelediği bir göl (Kara Göl), birQuidditch sahası ve Bitkibilim (Büyücülük dünyasında bitkileri inceleyen bir bilim dalı) derslikler ve Hagrid'in kulübesi ile bahçesi bulunur. Okul, öğrencilere yasak olanYasak Orman ile çevrilidir.
OkulunLatince sloganı "Draco Dormiens Nunquam Titillandus"unTürkçe çevirisi "Uyuyan Bir Ejderhayı Asla Gıdıklama"dır.
Serinin ilk kitabı, Türkçe olarak ilk kez 1999 yılındaHarry Potter Büyülü Taş adıyla,[6]Mustafa Bayındır'ın çevirisiyleDost Kitabevi tarafından yayımlandı. Yeterince ilgi görmeyen bu baskıdan sonra serinin yayın haklarınıYapı Kredi Yayınları satın aldı ve ilk kitabı 2001 yılındaHarry Potter ve Felsefe Taşı ismiyle veÜlkü Tamer'in çevirisiyle tekrar yayımladı. Serinin bundan sonraki kitaplarıSevin Okyay ve oğluKutlukhan Kutlu tarafından Türkçeye kazandırıldı. İkinci ve üçüncü kitaplar gecikmeli olarak Türkçeye çevrildikten sonra, dördüncü kitaptan itibaren kitaplar dünyayla hemen hemen aynı zamanda Türkiye'de de yayımlandı.
Kitabın İngilizcesinde bulunan terimlere tercümanların bulduğu bazı ilginç Türkçe karşılıklar şunlardır:
İngilizce
Türkçe
Auror
Seherbaz
Boggart
Böcürt
Deluminator
Püfür
Dementor
Ruh emici
Elf
Ev cini
Ghoul
Gulyabani
Horcrux
Hortkuluk
Parselmouth
Çatalağız
Pensieve
Düşünseli
Troll
İfrit
Wizengamot
Büyüceşura
Ayrıca kitaplarda "Tom Marvolo Riddle" - "I am Lord Voldemort" anagramınınTürkçeye sorunsuz aktarılabilmesi için "Marvolo" ismi "Marvoldo" şeklinde çevrilmiştir. Böylece anagramTürkçe çeviriye "Tom Marvoldo Riddle" - "Adım Lord Voldemort" şeklinde yansıtılmıştır.
J.K. Rowling, çeşitli hayır kurumları için hazırlanan birkaç kısa kitapla Harry Potter evrenini genişletti. 2001'deFantastik Canavarlar Nelerdir, Nerede Bulunurlar? (bir Hogwarts ders kitabı) veÇağlar Boyu Quidditch (Harry'nin boş zamanlarında okuduğu bir kitap) kitaplarını yayımladı. Bu iki kitabın satışından elde edilen gelir,Comic Relief adlı yardım kuruluşuna bağışlandı. 2007'de J.K. Rowling, son romandaki masalları içerenOzan Beedle'ın Hikâyeleri'nin yedi kopyasını elle yazdı. El yazması kopyalardan biri, yoksul ülkelerdeki zihinsel engelli çocukları yardımda bulunan Children's High Level Group'a gelir sağlamak amacıyla açık artırmayla satıldı. Kitabın basılı kopyaları 4 Aralık 2008'de satışa çıktı. Bu kitapların üçü de büyücülük dünyası hakkında romanlarda yer almayan ilave bilgiler içermektedir.
^"Harry Potter serisini çeviriyorsanız; halk kültürüne, edebiyata, İngiliz kültürüne, İngilizceye (ve bizim durumumuzda) Türkçeye hakim olmalısınız. Böcürtler ve Patlar Uçlu Kelekerlere, burnuklara ve daha bir sürü şeye Türkçe karşılıklar bulmanız gerekir. Hagrid'in farklı aksanını atlayamazsınız. Bulanıklara ve Melezlere dikkat etmelidir. Hem orijinal hem de Türkçe kitapların bir okuru olarak, Türkçe konuşsaydı Rowling'in (çeviriyle) gurur duyacağını söyleyebilirim" Güler, Emrah,Not lost in translation: Harry Potter in Turkish 30 Eylül 2007 tarihindeWayback Machine sitesindearşivlendi., Turkish Daily News
