 | Bu maddehiçbirkaynakiçermemektedir. Lütfengüvenilir kaynaklar ekleyerekmadde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir vekaldırılabilir. Kaynak ara: "Merkeziyetsiz özerk kuruluş" – haber ·gazete ·kitap ·akademik ·JSTOR(Nisan 2025) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin) |
Merkeziyetsiz Otonom Organizasyon (DAO - Decentralized Autonomous Organization),akıllı sözleşmelerle yönetilen, merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymayan bir organizasyon yapısıdır. DAO’lar,blokzincir teknolojisi üzerine inşa edilmiş olup, karar alma süreçleri ve fon yönetimi topluluk üyelerinin oylamalarıyla gerçekleştirilir.
DAO kavramı, 2013 yılında Vitalik Buterin ve diğer kripto ekonomistleri tarafından önerilmiş ve Ethereum'un geliştirilmesiyle birlikte uygulanabilir hale gelmiştir. En bilinen erken DAO örneklerinden biri, 2016 yılında kurulan ve hacklenmesiyle büyük yankı uyandıran The DAO adlı projedir.
DAO’ların işleyişi, akıllı sözleşmelerin belirlediği kurallar çerçevesinde gerçekleşir. Bir DAO’nun kurulabilmesi için öncelikle organizasyonun nasıl yönetileceğine dair kurallar belirlenir ve bu kurallar blokzincire kaydedilir. Üyeler, DAO’nun yerel tokenlerini edinerek organizasyona katılım sağlar ve sahip oldukları tokenler doğrultusunda oylamalara katılarak karar mekanizmasında rol alırlar. Oylama süreçleri tamamlandığında, alınan kararlar akıllı sözleşmeler aracılığıyla otomatik olarak uygulanır. Bu sayede, DAO’lar insan müdahalesine gerek kalmadan kendi kendini yöneten organizasyonlar haline gelir.
DAO’ların sunduğu başlıca avantajlar şunlardır:
Merkeziyetsizlik: Tek bir yönetici yerine topluluk tarafından yönetilir.
Şeffaflık: Tüm işlemler blokzincirde kayıtlıdır ve herkes tarafından görüntülenebilir.
Otomasyon: Akıllı sözleşmeler sayesinde kararlar insan müdahalesine gerek kalmadan uygulanır.
Sansüre Dayanıklılık: Merkezi olmayan yapısı sayesinde dış müdahalelere karşı dirençlidir.
Ancak DAO’ların bazı önemli dezavantajları da bulunmaktadır. Öncelikle, akıllı sözleşmelerin güvenliği büyük bir endişe kaynağıdır. Eğer bir DAO’nun kodunda hata bulunursa, kötü niyetli kişiler bu açığı kullanarak sistemde manipülasyon yapabilir ve fonları ele geçirebilir. “The DAO” olayında olduğu gibi, bu tür güvenlik açıkları büyük maddi kayıplara yol açabilir. Bunun yanı sıra, DAO’lar mevcut yasal sistemlere tam olarak uyumlu değildir ve hukuki statüleri birçok ülkede belirsizdir. Bu durum, DAO’ların yasal sorumluluklarını ve üyelerinin haklarını tanımlama konusunda çeşitli zorluklar yaratmaktadır.
The DAO (2016) – Ethereum üzerinde oluşturulan ve büyük bir hack saldırısına uğrayan ilk büyük DAO projesi.
MakerDAO – DAI stablecoin’inin yönetimini sağlayan bir DAO.
Uniswap DAO – Merkeziyetsiz finans (DeFi) alanında faaliyet gösteren bir DAO.
Aave DAO – Kripto kredi verme protokolünü yöneten bir DAO.