Amsterdam,Hollanda'nın başkenti ve ülkenin en yüksek nüfuslu şehridir. Ancak Hollanda, hükûmetin ve meclisin bulunduğuLahey'den yönetilir. Şehir, ülkenin batısında,Kuzey Hollanda eyaletinde yer almaktadır. 12. yüzyıldaAmstel ırmağının kıyısında bir balıkçı köyü olarak kurulan Amsterdam,Hollanda'nın kişi sayısı bakımından en büyük, kültürel ve parasal yönden de en önemli kentidir. Şehir merkezinde 2018 sayımına göre 872.680 kişi yaşasa da, şehir sınırları içinde bu sayı 1.558.755 ve metropoliten bölgede 2.480.394'tür.
Adı, ilk kurulduğu zamanlarda Amstel ırmağının üzerine kurulan su bendi ("dam") olan Amstelredamme'ın zamanla Amsterdam olmasından gelir.
Amsterdam, çoğunlukla 17. yüzyıldan kalma yapılarıyla,Avrupa'daki en köklü kent dokularından birini barındırır. Kentin eski bölümü iç içe geçmiş ay biçimindeki kanallardan oluşur. Bu kanalların iki yakasındaki tarihî evlerin bir bölümü bugün ev, geri kalanı ise, kamu ya da özel işyeri olarak kullanılır. Özellikle, Amsterdam'da bulunanDam Meydanı çok ünlüdür ve dünyanın birçok yerinden ziyaretçi akınına uğramaktadır.
Hollanda'nın birçok yerinde olduğu gibi, Amsterdam'da da kanallar bataklık olan bölgede öncelikle suları denetim altına almak için kazılmıştır. Bunun yanı sıra savunma ile ulaşım için de kullanılmıştır. Bazı kanalların üzerinde tekne evler bulunur. Bunlar genellikle eski tekneler ya da baştan ev olarak tasarlanmış teknelerdir. İlk olarak 60'lı 70'li yıllardaki konut sıkıntısının sonucu olarak ortaya çıkan tekne evler, bugünlerde yalnızca zorunluluktan değil, daha çok bir yaşam tarzı yeğlemesi olarak öne çıkmaktadır.
Oosterdokskade'den güneybatıya bakan şehir merkezinin görünümü
Cornelis Anthonisz tarafından Amsterdam'ın kuşbakışı görünümünü gösteren 1538 tarihli bir tablo. ÜnlüGrachtengordel henüz kurulmamıştı.
Amsterdam, istasyonun ana caddesi olanAmsterdam Centraal istasyonu veDamrak'tan güneye doğru açılır. Kasabanın en eski bölgesiDe Wallen (İngilizce:"The Quays") "Rıhtımlar" olarak bilinir. Damrak'ın doğusunda yer alır ve şehrin ünlü kırmızı fener mahallesini içerir. De Wallen'in güneyinde, Waterlooplein'in eski Yahudi mahallesi bulunur.
"Grachten" olarak bilinen Orta Çağ ve sömürge dönemiAmsterdam kanalları, evlerin ilginç duvarlara sahip olduğu şehrin kalbini kucaklar. Grachtengordel'in ötesinde,Jordaan ve Pijp'nin eski işçi sınıfı bölgeleri vardır. Şehrin başlıca müzelerinin bulunduğuMuseumplein, adını Hollandalı yazarJoost van den Vondel'den alan 19. yüzyıldan kalma bir park olanVondelpark vePlantagehayvanat bahçesi ile mahalle de Grachtengordel'in dışındadır. Şehrin çeşitli bölümleri ve çevresindeki kentsel alanpolder'lerdir. Bu,Aalsmeer,Bijlmermeer,Haarlemmermeer veWatergraafsmeer'de olduğu gibi,göl anlamına gelen-meer son ekiyle tanınabilir.
Amsterdam kanal sistemi bilinçlişehir planlaması sonucudur.[1] 17. yüzyılın başlarında, göçün zirvede olduğu zamanlarda, uçlarıIJ körfezinde ortaya çıkan eşmerkezli dört yarım kanalkanalına dayanan kapsamlı bir plan geliştirildi.Grachtengordel olarak bilinen, kanalların üçü çoğunlukla konut inşaatı içindi: Herengracht ("Heren", Amsterdam'ın yönetici lordları olan "Heren Regeerders van de stad Amsterdam" anlamına gelirken, "gracht" kanal anlamına gelir, bu nedenle isim kabaca "Lordların Kanalı" olarak çevrilebilir), Keizersgracht (İmparatorun Kanalı) ve Prinsengracht (Prens Kanalı).[2] Dördüncü ve en dıştaki kanal, dış halkadaki tüm kanalların ortak adı olduğu için haritalarda genellikle bahsedilmeyenSingelgracht'dır. Singelgracht, en eski ve en içteki kanal olanSingel ile karıştırılmamalıdır.
HerengrachtPrinsengracht
Kanallar savunma,su yönetimi ve ulaşım için hizmet etti. Savunmalar, geçiş noktalarında kapıları olan bir hendek vetoprak setleri şeklini aldı, ancak bunun dışında duvarcılıküstyapı'sı yoktu.[3] Orijinal planlar kayboldu, bu nedenle Ed Taverne gibi tarihçilerin orijinal niyetler hakkında spekülasyon yapması gerekir: Düzenin değerlendirmelerinin dekoratif olmaktan ziyade tamamen pratik ve savunma amaçlı olduğu düşünülür.[4]
İnşaat 1613'te başladı ve yerleşimin genişliği boyunca batıdan doğuya, tarihçiGeert Mak dediği gibi- popüler bir efsanede olduğu gibi merkezden dışarıya doğru değil- devasa birön cam sileceği gibi ilerledi. Güney kesiminde kanal inşaatı 1656'da tamamlandı. Daha sonra konut binalarının inşaatı yavaş ilerledi. Amstel nehri ile IJ körfezi arasındaki alanı kapsayan eşmerkezli kanal planının doğu kısmı hiçbir zaman uygulanmadı. Sonraki yüzyıllarda arazi, fazla planlama yapılmadan parklar, yaşlıların evleri, tiyatrolar, diğer kamu tesisleri ve su yolları için kullanıldı.[5] Yıllar geçtikçe,Nieuwezijds Voorburgwal veSpui gibi birçok kanal doldurularak caddeler veya meydanlar haline geldi.[6]
17. yüzyılda Amsterdam kanallarının geliştirilmesinden sonra, şehir iki yüzyıl boyunca sınırlarının ötesine geçmedi. 19. yüzyıl boyuncaSamuel Sarphati o zamanki Paris ve Londra'nın ihtişamına dayanan bir plan tasarladı. Plan,Grachtengordel'in hemen dışında yeni evlerin, kamu binalarının ve sokakların inşasını öngörüyordu. Ancak planın temel amacı halk sağlığını iyileştirmekti. Plan şehri genişletmese de, “Paleis voor Volksvlijt” gibi bugüne kadarki en büyük kamu binalarından bazılarını üretti.[7][8][9] Sarphati'nin ardından, inşaat mühendisleri Jacobus van Niftrik ve Jan Kalff, şehrin merkezini çevreleyen 19. yüzyıldan kalma mahallelerden oluşan bir halka tasarladılar ve şehir, 17. yüzyıl sınırının dışındaki tüm arazilerin mülkiyetini koruyor ve böylece gelişmeyi sıkı bir şekilde kontrol ediyordu.[10] Bu mahallelerin çoğu işçi sınıfına ev sahipliği yaptı.[11]
Aşırı kalabalığa yanıt olarak, 20. yüzyılın başında Amsterdam'ın daha önce gördüğü her şeyden çok farklı olan iki plan tasarlandı: “Plan Zuid” (mimarBerlage tarafından tasarlandı) veBatı. Bu planlar, tüm sosyal sınıflar için konut bloklarından oluşan yeni mahallelerin geliştirilmesini içeriyordu.[12][13]
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra şehrin batı, güneydoğu ve kuzey kesimlerinde büyük yeni mahalleler inşa edildi. Bu yeni mahalleler, şehrin yaşam alanı eksikliğini gidermek ve insanlara modern olanaklara sahip uygun fiyatlı evler sunmak için inşa edildi. Mahalleler esas olarak yeşil alanlar arasında yer alan, geniş yollara bağlanan ve mahallelerimotorlu araba ile kolayca erişilebilir kılan büyük konut bloklarından oluşuyordu. O dönemde inşa edilen batı banliyölerine topluca Westelijke Tuinsteden denir. Aynı dönemde inşa edilen kentin güneydoğusundaki bölge Bijlmer olarak biliniyor.[14][15]
Amsterdam Belediyesi, tarihsel olarak çevresindeki yerleşimlerle yapılan idari düzenlemeler sonucunda genişlemiştir. Bu kapsamda, daha önce bağımsız bir belediye olanWeesp, 24 Mart 2022 tarihinde alınan resmî karar doğrultusunda Amsterdam'a bağlanmıştır. Bu tarihten itibaren Weesp, Amsterdam Belediyesi'nin bir parçası hâline gelmiş; yerel kimliğini koruyan özel bir idari statüyle yönetilmeye devam etmiştir.[16]
Amsterdam'ın zengin birmimarlık tarihi vardır. Amsterdam'daki en eski bina, 1306'da kutsanan Wallen'in kalbindeki Eski KiliseOude Kerk (İngilizce: Old Church)'dir.[17] En eski ahşap binaBegijnhof adresindekiHet Houten Huys.[18] 1425 civarında inşa edilmiştir ve mevcut iki ahşap binadan biridir. Aynı zamanda Amsterdam'dakiGotik mimari'nin birkaç örneğinden biridir. Hollanda'nın en eski taş binası olan Moriaan's-Hertogenbosch'da inşa edilmiştir.
16. yüzyılda ahşap binalar yerle bir edildi ve yerine tuğla binalar yapıldı. Bu dönemde,Rönesansmimari stili'nde birçok bina inşa edildi. Bu dönemin binaları, yaygın Hollanda Rönesans tarzı olanbasamaklı beşik cepheleriyle çok tanınır. Amsterdam hızla kendiRönesans mimarisini geliştirdi. Bu binalar mimarınHendrick de Keyser ilkelerine göre inşa edildi.[19] Hendrick de Keyser tarafından tasarlanan en çarpıcı binalardan biriWesterkerk. 17. yüzyıldabarok mimari Avrupa'nın başka yerlerinde olduğu gibi çok popüler oldu. Bu kabaca Amsterdam'ınAltın Age ile aynı zamana denk geldi. Amsterdam'da bu tarzın önde gelen mimarlarıJacob van Campen,Philips Vingboons veDaniel Stalpaert idi.[20]
Philip Vingboons, şehrin her yerinde görkemli tüccar evleri tasarladı. Amsterdam'dakibarok tarzı ünlü bir bina,Baraj Meydanı üzerindekiKraliyet Sarayı'dır. 18. yüzyıl boyunca Amsterdam,Fransız kültürü tarafından büyük ölçüde etkilendi. Bu, o dönemin mimarisine de yansır. 1815 civarında, mimarlar barok stili kırdı ve farklı neo-tarzlarda inşaat yapmaya başladı.[21] Gotik tarzdaki binaların çoğu o döneme aittir ve bu nedenleneo-gotik tarzda inşa edildiği söylenir. 19. yüzyılın sonunda,Jugendstil veyaArt Nouveau stili popüler oldu ve bu mimari tarzda birçok yeni bina inşa edildi. Amsterdam bu dönemde hızla büyüdüğü için şehir merkezine bitişik yeni binalar da bu tarzda inşa edildi. Amsterdam Oud-Zuid'dekiMuseum Square civarındaki evler Jugendstil'in bir örneğidir.modern çağ öncesinde Amsterdam'da popüler olan son tarzArt Deco idi. Amsterdam,Amsterdamse Okulu olarak adlandırılan kendi tarzına sahipti. “Rivierenbuurt” gibi bütün semtler bu tarzda inşa edilmiştir.[22] Amsterdamse School'da tasarlanan binaların cephelerinin dikkate değer bir özelliği, tuhaf biçimli pencere ve kapılarla oldukça süslü ve süslü olmalarıdır.
Eski şehir merkezi, 19. yüzyılın sonundan önceki tüm mimari üslupların odak noktasıdır. Jugendstil ve Gürcüce daha çok şehir merkezinin dışında erken dönemde inşa edilen mahallelerde bulunur.20. yüzyıla ait olmasına rağmen şehir merkezinde de bu tarzların çarpıcı örnekleri bulunmaktadır. Şehir merkezindeki ve yakınlardaki tarihi yapıların çoğu, kanallar boyunca sıralanan ünlü tüccar evleri gibi evlerdir.
Su kanalları arasındaki sokaklarda kendine yer bulan gelenekselHollanda mimarisine sahip, kırmızı tuğlalı apartmanlar aynı zamanda şehrin genel mimari görünümünü oluşturuyor. Geleneksel tarzda yapılmış apartman ve binaların ortak sorunu, gevşek olan toprak zeminine ahşap kütüklerden oluşan kazıkların çakılarak oluşturulduğu temel üzerinde inşa edilmiş olmalarıdır. Günümüz ileri inşaat teknolojisi ile inşa edilen modern yapılarda ise ahşap kazıkların yerini çelik kazıklar almıştır.
Kendine özgü birçok mimari özelliğe sahip olan Amsterdam evlerinin en baskın özelliği ise inşa edilen yapının fazla ağır olmaması için pencerelerinin büyük olarak tasarlanmış olmasıdır. Binanın ağır olması demek yumuşak olan zemine daha çok batması anlamına geldiğinden bu şekilde bir tasarım benimsenmiştir.
Yakın zamana kadar Amsterdam'da yapılan binalar ahşap kazıklar üzerinde oluşturulan yapay temel üzerine inşa edilmekteydi. Su kanalları ve toprak zeminin gevşek olması nedeniyle temelde kaymaları tetikledi. Bu sebeple bu binalardan bazıları sağa-sola eğim kazanarak statiğini kaybetmeye başladı. Bu tip Amsterdam evleri gözle fark edilecek kadar eğim kazandığından ilginç bir görünüm oluşturmuş ve "'Dans eden evler'" olarak adlandırılmasına sebep olmuştur. Dans eden evlerdenDam Meydanı yakınlarında çok sayıda görebilirsiniz.
Amsterdam'ın bir diğer ilginç mimari özelliği de su kanalları üzerinde bulunan evleridir. Konut fiyatlarının1960'lardan sonra kademeli olarak artışının bir sonucu olarak bazı insanlar, sahibi oldukları tekneleri yaşam alanı haline getirerek kullanmaya başlamışlardır. Daha da ileri giderek iki teknenin üzerine bir prefabrik ev veya konteyner koyanlara bile rastlanıyor. Su kanallarında yaşayan insanların tasarladığı bu evlereAmsterdam'ın Yüzen Evleri deniyor.
Amsterdam, Hollanda'nın finans ve ticari başkentidir.[23] Küresel emlak danışmanı Cushman & Wakefield tarafından Avrupa'nın önde gelen şirketlerinin yer aldığı yıllık konum araştırması 2007 Avrupa Şehirler Monitörüne (ECM) göre Amsterdam, uluslararası bir işletmenin bulunabileceği en iyi Avrupa şehirlerinden biri olup ankette beşinci sıraydı[24] ve bu ankette Londra, Paris,Frankfurt veBarselona'nın bu açıdan Amsterdam'ı geride bırakan dört Avrupa şehri olduğu belirlenmişti.
AkzoNobel,Heineken International,ING Group, ABN AMRO,TomTom, Delta Lloyd Group,Booking.com vePhilips dahil olmak üzere önemli sayıda büyük şirket ve bankanın genel merkezi Amsterdam bölgesindedir. Her ne kadartarihi kanallar boyunca birçok küçük ofis kalsa da, merkezi şirketler giderek Amsterdam şehir merkezi dışına taşındı. Sonuçta, Zuidas (Türkçe: Güney Ekseni), ülkenin en büyük beş hukuk firması, Boston Consulting Group veAccenture gibi büyük danışmanlık firmalarının çeşitli yan kuruluşlarının yanı sıra Zuidas bölgesindeki Amsterdam Dünya Ticaret Merkezi, Amsterdam'ın yeni finans ve hukuk merkezi oldu.[25]
Amsterdam, dünyada en çok ziyaret edilen 5. merkezdir. 2014 yılı verilerine göre Amsterdam yıllık 4,2 milyon turist ziyareti almaktadır. 17'si 5 yıldızlı olmak üzere 350 otel ile toplamda 45 bin yatak kapasitesi bulunmaktadır.
Genelevlerin olduğu "Kırmızı Işıklar" bölgesi ("Red Light District") ile daha çok tütünle karıştırılarak ya da karıştırılmadan içilen esrarın, Space Cake (esrarlı kurabiye) ve mantarların(magic mushroom) satıldığı "kahvehane"ler ("Coffeeshop") kente gelenlerin ilgisini çeken yerler arasındadır.
Internationaal Theater Amsterdam'ın binası
Milletlerarası Amsterdam Tiyotrosu (Felemenkçe: Internationaal Theater Amsterdam), şehrin kültürel kalbinin tam ortasında bulunan, Amsterdam'ın en prestijli sahnelerinden biri olan bir tiyatro müessesesidir. İçinde bulunduğu binanın muhteşem mimarisi, tarihîStadsschouwburg Amsterdam tiyatrosudur. 17. asırda inşa edilen bina, 1890'daki yangında imha olunca bugünkü bina, Leidseplein'deRönesans tarzında yeniden inşa edildi.Springer veVan Gendt, binayı tasarlayan mimarlar olup iki kulesi, kırmızı tuğla ve taş süslemeleriyle dikkat çeker.[26][27]
Toplu taşıma otobüs ve tramvaylar ile sağlanır. Şehirde dörtmetro hattı bulunmaktadır, beşinci hat ise yapım halindedir (ancak kentin doğal dokusuna zarar vermemek için yapımı yavaş sürmektedir). Ayrıca birçok cadde ve sokak araç trafiğine kapatılmıştır.
Amsterdam bisiklet dostu bir şehirdir. Şehirde bisiklet yolları ve bisiklet park alanlarıyla "bisiklet kültürü"nün geliştiği bir merkezdir. Şehirde 1 milyonu aşkın bisiklet bulunduğu tahmin edilmektedir. Ancak bisiklet hırsızlığı oldukça yaygındır. Bu yüzden bisiklet sahiplerinin büyük kilitlerle bisikletlerini hırsızlara karşı koruma eğilimi vardır. Şehir içinde araç kullanmak tercih edilmez. Çünkü park ücretleri oldukça yüksektir.
Kent kanalları artık çoğunlukla yük ya da yolcu ulaşımı için değil, tekne gezintileri için kullanılmaktadır. Amsterdam Ana Tren İstasyonu'ndan ve kentin öteki bir iki yerinden kalkan 40-50 kişilik gezinti tekneleri ile kentin kanalları gezilir. Bunun dışında özel tekneler ve pedallı 4 kişilik tekneler ("su bisikletleri") de kanal gezileri için kullanılır.
Amsterdam yakınlarında bulunan Badhoevedorp Kavşağı, 1932'den bu yana Hollanda'da otoyolların ana merkezidir. Amsterdam Havalimanı (Amsterdam Airport Schiphol), Amsterdam Ana Tren İstasyonu'ndan (NS Amsterdam Centraal Station) trenle yaklaşık 15-20 dakika kadar uzaktadır. Hollanda'nın bu en büyük havalimanı, Avrupa'da dördüncü, dünyada onuncu sıradadır. Yılda 44 milyon kişiyle dünyanın en kalabalık üçüncü havalimanıdır. İsmi her ne kadar Amsterdam Havalimanı diye geçse de aslında Amsterdam sınırları içinde olmayıp Haarlemermeer Belediyesi sınırlarındadır.
Amsterdam'daAmsterdam Üniversitesi (Universiteit van Amsterdam) ileVrije Universiteit Amsterdam (Amsterdam Özgür Üniversitesi) adında iki üniversite vardır. Bunlar dışında üniversite olmayan, ancak bazıları lisans (B.Sc.) diploması veren birkaç yüksek okul da bulunur.
Kentin en büyük üniversitesi olan Amsterdam Üniversitesi 1632 yılında kurulmuş olup, Avrupa'nın değerli araştırma üniversitelerinden biridir. Amsterdam Özgür Üniversitesi ise 1880 yılında, sonradan başbakan olacak Abraham Kuyper'ce, tutucu-Protestan (Kalvinci) yapıda kurulmuş olup, adını devlet ile kilise kurumlarından bağımsız olmasından alır.
Amsterdam'da üçüncü bir üniversite kurma çalışmaları başlamıştır. Kent ekonomisine daha da canlılık getirmesi, kenti uygulamalı bilimler konusunda yabancı kuruluşların yatırımları için daha da çekici yapması beklenen bu üniversitenin teknik bir üniversite olması düşünülmektedir.Amerika Birleşik Devletleri'nin önemli üniversiteleri (MIT,Duke,Kolombiya ileStanford) bu yeni üniversitenin kurulumunda yer almak istediklerini belirtmişlerdir.[28]
Van Gogh Müzesi: 200'den fazla resim, 500 çizim ve taslak, ayrıca Japon eseri yer almaktadır.
Anne Frank Museum:Anne Frank'ın doğum evi her yıl yaklaşık 1 milyon kişi tarafından ziyaret edilmektedir.
Rijksmuseum (Devlet Müzesi) Amsterdam'ın en çarpıcı, önemli müzesidir. Birçok Rembrandt tablosunu barındırır. 1400-1900'ler arası 5000 resim içermektedir.
Rembrandthuis (Rembrandt Evi): Ressam Rembrandt 17. yüzyıl izleri taşıyan bu evde yaklaşık 20 yıl yaşamıştır.
Jordaan: Amsterdam'ın bambaşka yüzüdür. Çiçekli balkonları ile kanal boyunca sıralanan binalar ve kanal kenarlarında keyifli kafelerde tüm gece boyunca oturulabilir. Bölge adeta kanal boyu evleri müzesi gibidir.
De Wallen ya da Red Light District: Ünlü Kırmızı Işık Bölgesi şehrin tam merkezinde yer almaktadır.
Stedelijk Museum CS: 1895'te açılmış müze modern sanat müzesidir.
NEMO Bilim Müzesi, Amsterdam'da yer alan ve bilim temalı sergiler sunan bir müzedir. İtalyan mimar Renzo Piano tarafından tasarlanmıştır. Yapı, yeşil renkli dış cephesi ve gemiyi andıran mimarisiyle dikkat çeker. Müze, ziyaretçilere yönelik interaktif sergiler ve bilimsel etkinlikler sunar. Çocuklar için özel olarak hazırlanmış eğitici bölümler de bulunmaktadır.
Özellikle Van Gogh ve Rijks müzeleri önünde oluşan uzun kuyruklardan dolayı biletlerin şehrin belirli bölgelerinde bulunan turist ofislerinden temin edilmesi zaman kaybının önüne geçmektedir.
1300 yılında Amsterdam nüfusu bin kişiydi. 1400 yılında 3 bindi. 1675'ten sonra nüfus hızla artarak 206 bine ulaştı. 1850'lere kadar nüfusta çok büyük bir artış yaşanmadı. Şehrin 1850'deki nüfusu 224 bindi. Şehrin günümüzdeki nüfusu 742 bindir. Şehre 20. yüzyılda ilk toplu göçEndonezya'dan geldi. ArdındanTürkiye,Fas,İspanya,İtalya'dan işçiler 1960'larda göç etti.Surinam'ın 1975'te bağımsızlığını kazanmasıylaSurinam'dan bir göç dalgası yaşandı.
20. yüzyılın sonlarına doğru özellikle müslüman azınlıklara karşı değişen politikalar, okullarda azınlık dillerinde verilen derslerin kaldırılması gibi kültürel baskılar Amsterdam kentinde de kendisini gösterdi. En büyük azınlık dilleri olan Türkçe ile Arapça dillerindeki TV kanalları temel Kablo TV paketlerinden kaldırıldı.[29] Seçimlerde adayların azınlık dillerinde kampanya yürütmeleri eleştirildi ve bazı durumlarda basılı yayınlar toplatıldı. Bu baskıları yapan ve sonradan Amsterdam belediye başkanı olan zamanın 'Uyum' Bakanı van der Laan kendi partisininPvdA adayınca ikiyüzlülükle suçlandı.[30]
Hollanda 1. LigiEredivisie'de yer alanAjax takımı Amsterdam kentinin en büyük futbol kulübüdür. Takımın stadyumu olanJohan Cruyff Arena şehrin güneydoğusu olanBijlmer'da yer alır. Bunun yanında Amsterdam1928 Yaz Olimpiyatları'na ev sahipliği yapmıştır. Olimpiyatlar için yapılmış olanAmsterdam Olimpiyat Stadyumu son yıllarda tamamen yenilenmiş olup spor müzesi olarak hizmet vermekte veAmsterdam Maratonu gibi spor ve kültür etkinlikleri için kullanılmaktadır.
^Taverne, E. R. M. (1978).In 't land van belofte, in de nieuwe stadt: ideaal en werkelijkheid van de stadsuitleg in de Republiek, 1580–1680 (In the land of promise, in the kinky city: ideal and reality of the city lay-out in the [Dutch] Republic, 1580–1680). Maarssen: Schwartz.ISBN978-90-6179-024-2.
^"Weesp officially joins Amsterdam".Government of the Netherlands (İngilizce). 24 Mart 2022.Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
.svg)
%2c_Begijnhof_--_2015_--_7215-8.jpg)
.JPG)
%2c_Westerkerk_--_2015_--_7179.jpg)
.svg)
