Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


İçeriğe atla
VikipediÖzgür Ansiklopedi
Ara

Amerikan İç Savaşı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Amerika İç Savaşı sayfasından yönlendirildi)
Amerikan İç Savaşı

Gettysburg Muharebesi
Tarih12 Nisan 1861 - 26 Mayıs 1865
(4 yıl, 1 ay, 2 hafta)
Bölge
Sonuç

KesinAmerika Birleşik Devletleri zaferi

Taraflar
Amerika Birleşik DevletleriAmerika Konfedere Devletleri
Komutanlar ve liderler
Abraham Lincoln
Ulysses S. Grant
George B. McClellan
Jefferson Davis
Robert Edward Lee
T.J. Stonewall Jackson
Nathan Bedford Forrest
Güçler
2.200.000 (toplam sayı)
698.000 (en yüksek sayı)
750.000-1.000.000 (toplam sayı)
360.000 (en yüksek sayı)
Kayıplar
110.000+ çatışmada ölü
365.000+ toplam ölü
282.000+ yaralı
94.000+ çatışmada ölü
290.000+ toplam ölü
137.000+ yaralı

Amerikan İç Savaşı (The Civil War) veya geneldeGüney eyaletlerinde kullanılan diğer adıylaEyaletler Arası Savaş (The War Between the States) (12 Nisan 1861 - 26 Mayıs 1865),Amerika Birleşik Devletleri'ninWashington'daki yönetimi ("Union" veya "the North") ile ülkeden ayrılmak isteyen11 Güney Eyaleti ("the South" veya "Konfederasyon") arasında çıkmış dört yıl süren geniş kapsamlı biriç savaştır. Savaşın temel nedeni, ekonomisi tarıma dayalı güney eyaletlerinde yoğun olarak ucuz işgücü mahiyetinde kullanılanköleliğin ülkeninKuzey Amerika'nın batı bölgelerine doğru genişlemesi nedeniyle tartışılmaya başlanması ve sanayileşmiş kuzey bölgelerinde uygulandığı gibi tüm ülkede yasaklanıp yasaklanmayacağı konusundaki anlaşmazlıktı.

11 güneyli eyaletAbraham Lincoln'un1860 yılında yapılan seçimlerdebaşkan seçilmesiyleJefferson Davis komutasında bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. 12 Nisan 1861 yılında iseGüney Carolina'daki Sumter Kalesi'nden ilk top atışıyla birlikte savaş başlamıştır.[1]

Savaşın ilk sonucu Lincoln'un duraksamalarına ve bazıDemokrat Partililerin tepkisine rağmen köleliğin kaldırılmasıdır.[2] 22 Eylül 1862'de hazırlanmaya başlanan, 1 Ocak 1863'te uygulamaya konan bu önlem, 13 anayasa değişikliği önergesinin oylanıp kabul edilmesiyle 31 Ocak 1865'te yasallaşmıştır. Ancak bu zaferden beş gün sonra Lincoln birsuikast sonucu öldürülmüştür.[3]

Savaşın sebepleri

[değiştir |kaynağı değiştir]
Abraham Lincoln

19. yüzyılın ortalarındaAmerika Birleşik Devletleri'nin güneydoğu bölgelerinde büyük çiftliklerin ağırlıkta olduğu ve tarıma dayanan bir ekonomi yerleşmişti. Bu çiftliklerde özelliklepamuk,tütün veşeker kamışı yetiştirilmekte ve gereken işgücüAfrika'dan kaçırılıp getirilen siyahi kökenlilerden oluşankölelerden sağlanmaktaydı.ABD'nin diğer bölgelerinde ekonomi sanayiye yönelmiş ve bunun gerektirdiği serbest işgücü içinkölelik ortadan kaldırılmıştı.ABD'nin batı kesiminde hala yeni eyaletler kurulmaya devam ediyor ve bu yeni eyaletlerin çoğunda kölelik yasaklanıyordu. Bu ortamda güney eyaletleri köleliğin eninde sonunda güneyde de yasaklanacağından endişelenmekteydiler. Bu da güneyin köleliğe dayanan üretim tarzını kökünden tehdit ediyordu. Köleliği kaldırmaya söz vererek seçime katılan başkan adayıAbraham Lincoln seçimi kazanınca güneyli 7eyalet (Güney Karolina,Mississippi,Florida,Alabama,Teksas,Georgia veLouisiana) yeni başkanın köleliği kaldıracağına kesin gözle bakarak hemenABD'den bağımsızlıklarını ilan ettiler. Bu eyaletlerJefferson Davis'in başkanlığı altındaAmerika Konfedere Devletleri adı altında yeni bir devlet kurdular. Kısa bir süre sonra buna 4 eyalet (Virginia,Arkansas,Kuzey Karolina veTennessee) daha katıldı. Böylece toplamda 11 eyalet Amerikan İç Savaşı'nda güneyli "Konfederasyon" tarafını oluşturdular. Ülkenin geri kalan kısmı (özellikle kuzeydoğu kısmı) da Birlik"Union" veya "the North" tarafını oluşturdular. Bir süre sonra iki devlet arasında savaş patlak verdi.

Kuzeyin galibiyeti

[değiştir |kaynağı değiştir]
Makale serilerinden
Kolomb öncesi-1607
Koloni dönemi 1607–1765
1776–1789
    Amerikan Devrimi 1765–1783
    Konfederasyon Dönemi 1783–1788
1789–1849
    Federalist Dönem 1788–1801
    Jefferson Dönemi1801–1817
    İyi Duygular Dönemi 1817–1825
    Jackson Dönemi1825–1849
1849–1865
    İç Savaş Dönemi 1850–1865
1865–1918
    Yeniden Yapılanma Dönemi 1865–1877
    Yaldızlı Çağ 1877–1895
    İlerlemeci Dönem 1896–1916
1918–1945
    I. Dünya Savaşı 1917–1919
    Hareketli Yirmiler 1920–1929
    Büyük Buhran 1929–1941
    II. Dünya Savaşı 1941–1945
1945–1964
    Savaş Sonrası Dönemi 1945–1980
1964–1980
    Soğuk Savaş Dönemi 1965–1980
1980–1991
    Reagan Dönemi 1981–1991
1991–2008
    Soğuk Savaş sonrası 1991–2008
2008–günümüz
    Yakın tarih2008–günümüz
Jefferson Davis

Amerikan İç Savaşı'nın ilk yıllarında hiçbir taraf üstünlük sağlayamadı. Her iki taraftan da birçok kayıplar oldu ve her iki taraf da zaman zaman askeri başarılar elde etse de baskın çıkamadı. 1863 yılının Temmuz ayında gerçekleşenGettysburg Muharebesi önemli bir dönüm noktası oldu. Güneyden 75 bin, kuzeyden 82 bin askerin katıldığı bu savaşta her iki taraf da askerlerinin yaklaşık üçte birini kaybettiler ama kuzeyliler güneylilere karşı ciddi bir üstünlük sağladı. En sonunda 9 Nisan 1865 tarihinde kuzey orduları güneyli ünlü komutanRobert Edward Lee'nin ordularını birkaç koldan sardılar ve teslim olmaya mecbur bıraktılar. Aynı yılın Haziran ayında geri kalan bütün güney askerleri de silahlarını bırakarak teslim oldular ve Amerikan İç Savaşı kuzeyin zaferiyle sona erdi. Savaşın sonuna yaklaşırken kuzeyli başkanAbraham Lincoln bir güneylinin gerçekleştirdiği suikast sonucu vurularak öldü.

1861 "Anakonda Planı"

Savaşın sonuçları

[değiştir |kaynağı değiştir]
Ana madde:Yeniden yapılanma dönemi (1865-1877)
10 Nisan 1865 tarihliNew York Times gazetesinin, Konfederasyon Generali Robert E. Lee'nin teslim olarak Amerikan İç Savaşı'nı sonlandırdığını bildiren manşetleri.

Savaşın bitiminde güneydeki bütün kölelere özgürlük hakları verildi, kısa süre sonra da oy kullanma hakkı kazandılar.ABD'nin güneyinde köleliğe dayanan tarım ekonomisi sona erdi.Amerika Birleşik Devletleri bölünme tehlikesinin üstesinden gelerek tekrar tek bir ülke olarak birleşmiş oldu. Savaşın sonunda güneydekisiyahilere birçok hak verildiyse de, bunlar kısa süre içinde güneyli beyazlar tarafından geri alındı. Ayrıca savaştan önceABD'nin güney ve kuzey tarafları eşit zenginlikteyken, savaştan sonra güney ekonomik yıkıma uğradı ve kuzey öne geçti.

Savaş döneminde medyanın muharebeleri yerinden takip etmesi gazetecilerin maaşlarının artmasına, gazete abonelik ücretlerinin yükselmesine ve dolayısıyla medyanın ABD'deki konumunun güçlenmesine neden oldu. Sürekli olarak medyaya demeç veren, halkla ilişkiler faaliyeti yürüten ve propaganda yapan ilk başkan Abraham Lincoln, kendinden sonraki başkanların bu alanda rol modeli oldu.[4]

Birlik ve Konfederasyon'un Karşılaştırılması

[değiştir |kaynağı değiştir]
BirlikKonfederasyon
Toplam nüfus22,000,000 (71%)9,000,000 (29%)
Özgür nüfus21,567,4145,500,000
1860'taki Sınır Eyaletlerindeki köleler432,586NA
1860'taki Güney Eyaletlerindeki kölelerNA3,500,000
Askerler2,200,000 (67%)1,064,000 (33%)
Demiryolu (mil)21,788 (71%)8,838 (29%)
Mamül Ürünler Üretimi90%10%
Silah üretimi97%3%
1860'taki pamuk üretimi (balya)Önemsiz miktarda4,500,000
1864'teki pamuk üretimi (balya)Önemsiz miktarda300,000
Savaş öncesi ABD ihracatındaki payı30%70%

İlgili filmler

[değiştir |kaynağı değiştir]

İlgili belgeseller

[değiştir |kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir |kaynağı değiştir]
  1. ^[1] 10 Ekim 2010 tarihindeWayback Machine sitesindearşivlendi. İç Savaşın başlaması 12 Nisan 1861 (İngilizce), National Park Service (U.S. Department of the Interior.)
  2. ^[2] 12 Ekim 2011 tarihindeWayback Machine sitesindearşivlendi. 13. yasa değişikliği(İngilizce), Library of Congress
  3. ^[3] 5 Ekim 2013 tarihindeWayback Machine sitesindearşivlendi. Abraham Lincoln suikastı, The Library of Congress
  4. ^M. Bahadırhan Dinçaslan (2022).Amerikan İç Savaşı El Kitabı. Altınordu Yayınları. ss. 77-79.ISBN 9786257610667. 

Ayrıca bakınız

[değiştir |kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar

[değiştir |kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'taAmerikan İç Savaşı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
Nedenleri
Kölelik
Köleliğin kaldırılması
Taraflar
Birlik (ABD)
Konfederasyon (AKD)
Cepheler
Seferler
Başlıcamuharebeler
Eyalet ve bölgelere
göre katılım
Konfedere
Askeri
Sivil
Birlik
Askeri
Sivil
ABD Anayasası
Yeniden yapılanma
Mezarlıklar
Gaziler
Diğer konular
Askeri
Siyasi
Diğer konular
Organizasyon
Hizmet daireleri
Branşlar
Sivil yardımcılar
Müşterek Muharip Komutanlığı
Tarihçe
Otorite kontrolüBunu Vikiveri'de düzenleyin
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Amerikan_İç_Savaşı&oldid=36730356" sayfasından alınmıştır
Kategoriler:
Gizli kategoriler:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp