Akademi Ödülleri veya popüler adıylaOscar ödülleri,film endüstrisindeki sanatsal ve teknik başarılara verilen ödüllerdir. Ödüller,Kaliforniya merkezliSinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi (Academy of Motion Picture Arts and Sciences) tarafından yılda bir kez verilir. Akademi üyelerinin oylarıyla verilen ödüller, sinema dünyasında uluslararası bir başarı göstergesi olarak kabul edilir. Ödül kazananlara verilen heykelciğin resmi adı "Akademi Liyakat Ödülü" (Academy Award of Merit) olmasına rağmen heykelcik çoğu zaman "Oscar" lakabıyla anılır. Heykelcik,art deco üslubunda tasvir edilmiş bir şövalyedir.
1929'daLos Angeles'ta verilmeye başlanan ödüller, yılda bir kez ve çoğunlukla şubat ayında düzenlenen törenle dağıtılır.
Akademi'nin yaklaşık 6.000 sinema profesyonelinden oluşan üye listesi gizli tutulur. Üyelerin çoğu Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunsa da şartları karşılayan diğer ülke vatandaşları da Akademi'ye üye olabilir.
Ödülün orijinal ismi (Academy Award of Merit) idi. Ödüle neden Oscar dendiğini tam bilinmemekle birlikte hakkında pek çok söylenti vardır. Bir söylentiye göreBette Davis'in heykelciği ilk kocası Harmon Oscar Nelson ile özdeşleştirmesi sonucunda,[1] başka bir söylentiye göre ise Akademi'ninkütüphanesinde görevli Margaret Herrick'in heykelciği amcası Oscar'a benzetmesi ile ödülün adı Oscar olarak kaldı. Akademi, Oscar ismini 1939 yılına kadar resmi olarak kullanmamıştır.
Oscar ödül heykelciğiniMetro Goldwyn Mayer'in sanat yönetmeniCedric Gibbons tasarladı. Cedric Gibbons, o anda beş parçalı bir film makarası üstünde elinde kılıcıyla dikilen bir şövalye taslağını çizdi. Bu film makarasının beş halkası oyuncular, film yazarları, yönetmenler, yapımcılar ve teknisyenleri temsil eder.[2] George Stanley heykeli son haline getirdi. Heykelcik 34 santim yüksekliğinde, 3,85 kilo ağırlığında ve 24 ayar altınla kaplıdır.
Oscar heykelciğini kazananlar bu ödülü satamazlar. Eğer ödülden kurtulmak istiyorlarsa ancak Akademi'ye 1 dolar karşılığında satabilirler.[3]
Bütün üyeler akademiye katılmak üzere öncelikle bir davet alırlar. Üyelik (Board of Governors) tarafından verilir. Üyelik için sinema alanında seçkin bir kariyere sahip olmak ön koşuldur. Genellikle bir akademi ödülünü kazanmak, akademiye katılmak için bir davetle sonuçlanmasına rağmen, üyelik otomatik değildir.
Yeni üyelik teklifleri yıldan yıla düşünülür. Akademi, 2007 itibarıyla oy verecek 5830 üyeye sahiptir. Akademi üyeliği, sinema filmlerinde farklı disiplinleri temsil etmek için 15 dala bölünmüştür. Bunlar; oyuncular, yönetmenler, sinematograflar, sanat yönetmenleri, film editörleri, müzik, yapımcılar, halkla ilişkiler, kısa filmler ve animasyon, ses, görsel efektler, yazarlar, belgeseller.
Bir filmin Oscar'a aday gösterilebilmesi için 40 dakikadan uzun olması,ABD-Los Angeles ili sınırları içinde en az birsinemada paralı gösteriminin gerçekleşmiş olması ve gösterimin en az bir hafta sürmüş olması şartı aranıyor.
Akademinin tüm üyeleri kendi dallarında ödül için adaylarını önerir. Tüm üyelerEn İyi Film Akademi Ödülü için oylamaya katılabilir. Böylelikle tüm dallarda adaylar belli olur. Adaylar belli olduktan sonra ödülün kimlere gittiğini belirlemek için ikinci bir oylama yapılır.
88. Akademi Ödülleri'nin tüm adaylarının beyaz olmasıırkçılık tartışmalarına neden oldu. Oscar'da ırkçılık yapıldığı eleştirilerine destek veren birçok ünlüHollywood yıldızı 88. Oscar ödül törenini boykot edeceğini açıkladı. Ayrıcasosyal medya kullanıcıları #OscarsSoWhite (Oscar çok beyaz) etiketiyle bu durumu protesto etti.[4] Ayrıca88. Akademi Ödülleri'nde sunuculuk yapanChris Rock, konuşmasında "Beyaz insanların ödül töreni olarak da bildiğiniz tören başladı." ifadelerini kullanmıştır.[5]
1939 yılında,La Grande Illusion (Harp Esirleri) yabancı dilde çevrilmiş olmasına rağmen (Fransızca),"En iyi yabancı film" dalında değil de "En iyi film" dalında aday gösterilmiş ilk filmdir ve çok az film bu şekilde aday gösterilmiştir.[6]
Roma Tatili (Roman Holiday) filmi için verilmiş 1953En İyi Uyarlama Senaryo ödülünden şu anda 2 adet vardır. "Amerikan aleyhtarı aktiviteleri soruşturma komisyonu" (HUAC)'nunKomünist sempatizanı oldukları gerekçesi ile kara listeye aldığı yüzlerceAmerikalı sanatçı arasında, aralarındaEdward Dmytryk (yönetmen) veDalton Trumbo (senarist)'nun da bulunduğu ve ilk kez 1947 yılında soruşturmaya uğrayan ilk 10 sanatçıyaHollywood 10'luları adı verilmişti. Kara listedekiler özellikleHollywood'da iş bulamıyorlardı. Bazıları yurt dışına giderken bazıları da takma isimlerle iş yapmak zorunda kalmışlardı.Dalton Trumbo da "Roma Tatili"nin senaryosunu yazmış olmasına rağmen ismini kullanamadığı için senaryoya verilenOscar ödülü senaryonun yazılmasında yardımı olan, Trumbo'nun arkadaşıIan McLellan Hunter'a gitmişti. Yıllar sonra Akademi yanlıştan dönerek Trumbo'nun itibarını iade etti, ödülü Hunter'dan geri aldı ve ölümünden 16 yıl sonra 1993 yılında törenle Dalton Trumbo'nun eşine verdi. Bu arada Hunter'ın oğlu babasının ödülünü geri vermek istemediği için Trumbo'nun eşine ikinci bir Oscar verildi. Yani şu anda 1953 yılıEn İyi Senaryo Akademi Ödülü'nden iki adet mevcuttur.[8][9]
2011 yapımıThe Artist,En İyi Film Akademi Ödülü kazanan son siyah-beyaz film olmuştur. Ondan önce en son bu ödülü alan renksiz filmBilly Wilder'ın yönettiği 1960 yapımıGarsoniyer (The Apartment) filmidir. 1993 yapımıSchindler'in Listesi de bu ödülü almıştır, fakat bu filmde çok kısa da olsa renklendirilmiş bölümler vardır.
1966 yapımıKim Korkar Hain Kurttan? (film) (Who's Afraid of Virginia Woolf?) tüm ana karakterlerinin ve sanatsal kadrosunun topluca Oscar'a aday gösterildiği tek film olma gibi bir rekora sahiptir. Aday gösterildiği Akademi ödüllerinden 5 tanesini kazanmıştır.
Midnight Cowboy (Geceyarısı Kovboyu) "En İyi Film Akademi Ödülü" alan ilk ve tek "X-Rated" film olma ünvanına sahiptir. Film 1969'da gösterime sunulduğunda o zamanki değerlendirme sistemine göre X-Rated kategorisine sokulmuştu. Ancak o zamanlar henüz pornografik filmler ortalarda yoktu ve "X-Rated" o devirde '17 yaşından küçükler seyredemez' anlamını taşıyordu. Sonradan "X-Rated" etiketipornografik filmlerde yaygın olarak kullanılmaya başlayınca, "Geceyarısı Kovboyu"'nu birçok sinema göstermeyi reddetti, gazeteler reklamını almadılar. Bunun üzerine 1971 yılında film "R" kategorisine çıkartıldı, yani 16 yaş altındaki çocuklar ebeveynleri nezaretinde filme gidebileceklerdi. Film bu derecelendirme değişikliğinden önce Oscar ödülünü almış olduğu için,Midnight Cowboy "En İyi Film Akademi Ödülü" alan ilk ve tek "X-Rated" film olma ünvanına da kavuştu.[11][12]
Daniel Day-Lewis, yalnızca En İyi Erkek Oyuncu dalında üç kez (My Left Foot,There Will Be Blood veLincoln filmleriyle) ödülün sahibi olarak, kategorinin en çok kazanan ismi oldu. Jack Nicolson (2 kez Erkek Oyuncu, 1 kez Yardımcı Erkek Oyuncu) ve Walter Brennan (3 kez Yardımcı Erkek Oyuncu) ile birlikte en çok ödül kazanan erkek oyuncudur.
Jennifer Lawrence, 23 yaşındayken üç defa Oscar'a aday gösterilmiş en genç kişidir. Lawrence aynı zamanda En İyi Kadın Oyuncu Oscar'ını kazanan en genç ikinci oyuncudur.
Jodie Foster,The Accused veThe Silence of the Lambs filmleriyle kazandığı En İyi Kadın Oyuncu Oscar'ı ile 2 ödül alma başarısını gösteren en genç kişi ünvanının sahibidir. (İlk ödülünü 26 yaşında, ikinci ödülünü ise 29 yaşındayken kazandı.)
Christoph Waltz,Soysuzlar Çetesi filminde İngilizce dahil 4 ayrı dil konuşarak Oscar kazanmış tek kişidir. Filmde İngilizceyle birlikte Fransızca, Almanca ve İtalyanca konuşmuştur.
John Mills'e,İrlandalı Kız (Ryan's Daughter) filminde oynadığı köyün sağır-dilsiz delisi 'Michael' rolü için 1971 'deEn iyi Yardımcı erkek oyuncu ödülü verilmişti. Filmde rolü gereği tek kelime konuşmayan John Mills, ödülünü alırken konuşma yapmayıp bir reverans'la yetinmişti. Bu da Oscar ödüllerindeki en kısa kabul konuşması olarak rekorlar kitabına geçmiştir.[15]
Heath Ledger Dark Knight'ın çekimleri bittikten bir ay sonra öldü. Bu filmde canlandırdığı joker rolünden dolayı ölümünden bir yıl sonra 81. Akademi ödül töreninde en iyi yardımcı erkek oyuncu dalında oscar verildi. Onun adına ödülü ailesi aldı. Aynı şekilde 1977'de Peter Finch öldüğünde Network adlı filmi çekimi bitmiş ve aktör promosyson için tur yapmaya hazırlanmakta idi. Bu filmi içinPeter Finch'e ölümünden sonra En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü Oscar'ı verildi ve dul karısı Eletha Finch Oscar töreninde bu ödül heykelini aldı.
Film müziği bestecisiJohn Williams 53 kere Oscar'a aday gösterildi ve 5 kez ödül aldı.
Ses mühendisiKevin O'Connell 20 kere ödüle aday gösterilmesine rağmen ödülü hiç kazanamadı. 21. adaylığındaSavaş Vadisi filmiyle ödülü kazandı.
1952 tarihliKahraman Şerif (High Noon) filminin tema şarkısı "Do Not Forsake Me, Oh, My Darlin'" (veya diğer adıyla "The Ballad of High Noon") müzikal olmayan bir filmde kullanıldığı halde Oscar ödülü kazanmış ilk şarkıdır. BestesiDimitri Tiomkin, sözleriNed Washington'a ait olan şarkıyı filmdeTex Ritter seslendirmişti.[17]
İçerisinde hatırı sayılır örneklerin bulunduğu 500'den fazla filmin bestecisiEnnio Morricone 5 kez oscar adayı olmasına rağmen, 2016 yılına kadar hiç ödül kazanamadı. 2007 senesinde, film müziği sanatına ihtişamlı ve çok yönlü katkılarından dolayıAkademiOnur Ödülü'ne layık görüldü. En İyi Film Müziği Oscar ödülünü ise 2015 yapımıThe Hateful Eight filmi ile 2016 yılında aldı.[18]
.jpg)
.jpg)
_(53327939769)_(cropped).jpg)
