| 2026 İran internet kesintisi | |
|---|---|
 İnternet kesintisinin ekranlara yansıması | |
| Tarih | 8 Ocak 2026 - günümüz |
| Yer | İran |
| Sebep | Rejime başkaldırı |
| Hedef | Muhalif protestocular |
| Yöntem | Sansür - Erişim engeli |
8 Ocak 2026 tarihinde,İran'daki 2025–2026 protestolarının on ikinci gününde,Tahran'dan gelen raporlar, geniş kalabalıkların sokaklarda bulunduğunu ve yaygın internet kesintilerinin yaşandığını bildirdi. Başkent Tahran'ın yanı sıra kesintiler aynı zamandaİsfahan,Luristan,Abdanan,Şiraz'ın bazı bölgeleri veKirmanşah'ta da görüldü.NetBlocks izleme örgütü, yerel saatle yaklaşık 08:30 civarında ülke genelinde bir internet kesintisinin başladığını doğruladı. Kesintilerin, protestoların tırmandığı ve can kayıplarının arttığı bir dönemde gerçekleştiğini ve İran rejiminin ülkenin bazı bölgeleri üzerindeki kontrolünü giderek kaybetmesi nedeniyle iletişimi ve olayların aktarımını önemli ölçüde sınırladığını belirtti.[1]
İran, tarih boyunca protestoları bastırmak amacıyla interneti engellemiştir. Bu uygulama 2019, 2022 ve 2025 yıllarında da gerçekleştirilmiştir.[1] 2022–2024 yılları arasında,Mahsa Amini protestoları sırasında İran,WhatsApp veGoogle Play'i de yasaklamıştır.[2] Hükûmetin muhalefeti engellemek amacıylainternet sansürünü kullanması, İran muhalefetinin faaliyetlerini aksatmasına olanak tanımış, ancak ülke ekonomisine zarar vermiştir.[3]
2025 yılındaİran–İsrail Savaşı'nın ilk haftasında, ülke genelinde internet erişimi tamamen kesilmiştir. İran rejimi internet erişimini engelleyerek ülkedeki internet kullanımını %97 oranında düşürmüştür.[4] Bu durum, İranlıların dış dünyadan bağlantısının kopmasına yol açmıştır.[5] Siber güvenlik uzmanı Amir Rashidi'ye göre, İran rejimi interneti “bir düşman” olarak görmekte ve onu “kontrol edip bastırmayı” amaçlamaktadır.[6] Savaş sırasında hükûmet, vatandaşları gözetlemek için sahte birStarlink uygulaması yayımlamış ve devletteki görevli kaçışlarını önlemek amacıyla belirli dezenformasyon yaymıştır.[6] Rejim, WhatsApp'ı İsrail'in casus yazılımı olarak nitelendirerek vatandaşlara engellemeleri çağrısında bulunmuş, WhatsApp ise bu iddiayı reddetmiştir.[4]
İnternet kesintileri ve filtreleme, İran İslam Cumhuriyeti'nin ülke içindeki bilgi akışını kontrol etmesinde uzun süredir merkezi bir rol oynamaktadır.[7] Rejim protestolar öncesinde internet erişimini düzenli olarak sınırlamakta veya tamamen kapatmaktadır.[8] Kasım 2019 protestoları sırasında İran rejimi,protestocuların kitlesel olarak öldürülmesiyle ilgili eleştirileri engellemek amacıyla altı gün boyunca interneti tamamen kapatmıştır.[5][9] 2020'deki,Ukrayna Uluslararası Havayolları'nın 752 sefer sayılı uçağının düşürülmesine ve akaryakıt fiyat artışlarına ilişkin protestoların ardından hükûmet yine interneti tamamen kesmiştir.[7] 2025 Haziran'ında İran ile İsrail arasında gerçekleşen On İki Günlük Savaş sırasında ise İran hükûmeti, ulusal güvenlik gerekçesiyle internet ve iletişimi kesmiş; bu kesinti, ülkeden dış dünyaya bilgi akışını da durdurmuştur.[10]
Ana madde:2025–2026 İran protestoları
İran'da büyük çaplı sokak protestoları Aralık 2025'te başlayıp Ocak 2026'ya kadar devam etti. Protestolar, İran'ın tahttan indirilmiş şahının sürgündeki oğlu ve veliaht prensiRıza Pehlevi, Kürt örgütleri, Azerbaycan Partileri Koordinasyon Konseyi veTahran,Tebriz,İsfahan,Meşhed veKirman'daki geleneksel çarşı esnafı gibi çeşitli muhalefet grupları tarafından çağrıldı; çarşı esnafı da gösterileri desteklemek amacıyla kepenklerini kapattı.[10]BBCFarsça, başlangıçta hükûmetin interneti kısmen kısıtladığını, internet hızını düşürerek ve protestoların gerçekleştiği alanlarda (örneğin Tahran Büyük Çarşı) mobil ağları hedef alan yerel kesintiler uyguladığını, ancak diğer bölgeler ile sabit hat internetini görece etkilenmeden bıraktığını bildirdi.[7] Filterwatch projesi, “Protestoların başlangıcından 8 Ocak'a kadar internet kesintilerinin yerel, kent merkezli, değişken ve katmanlı bir şekilde sergilediğini” rapor etti.[11]
Cloudflare gibi küresel izleme hizmetleri tarafından toplanan internet trafiği verileri, protestolar başladığından itibaren İran'daki internet kullanımının düştüğünü, ancak tamamen sıfırlanmadığını göstermektedir.[7] Filterwatch tarafından yapılan araştırmalar, İran'daki bağlantıların (VPN bağlantıları dahil) saat 16:00–22:00 arasında, planlanan protesto saatleriyle eşzamanlı olarak kesintiye uğradığını ortaya koydu. Bu saatlerde Telekomünikasyon Şirketi İran (TCI), MCI ve Irancell ağlarında büyük trafik düşüşleri gözlendi.[7][11]
Uygulanan kısıtlama yöntemleri arasında mobil ağ antenlerini devre dışı bırakma, telefon hatlarını kesme,[12] yüksek hacimli veri iletimini sınırlama, kullanıcıların büyük dosya gönderip almasını engelleme ve muhalif vatandaşlar ile sosyal aktivistlere ait SIM kartları devre dışı bırakma bulunmaktadır.[7] Ancak yetkililer, bu kesintilerin elektrik arızalarından veya eski donanımdan kaynaklandığını iddia ederek sansür suçlamalarını bertaraf etmeye çalışmaktadır.[7]
8 Ocak 2026'da, protestoların on ikinci gününde, yetkililer ülke genelinde internet hizmetini kesti; bu, protestoların yoğunlaştığı döneme denk geldi.[8][9][13] Kesinti, göstericilerin rejimin sona erdirilmesini talep ettiği ve hükûmetin protestoları şiddetle bastırmaya çalıştığı bir dönemde gerçekleşti.[8][10] İnternet hizmeti, göstericiler Reza Pehlevi lehine sloganlar attığı sırada ülke genelinde tamamen kesildi.[8] Telefon hizmetleri, sabit hatlar ve mobil hatlar dahil olmak üzere etkilendi.[8] Kesinti ve kısıtlamalara dair ilk raporlar birçok şehirden geldi.[8][9] O öğleden sonra, NetBlocks ve Georgia Teknoloji Enstitüsü'nün Internet Outage Detection and Analysis veritabanı gibi izleme kuruluşları tarafından doğrulandığı üzere, ülke neredeyse tamamen çevrimdışı hâle geldi.[10] Aynı akşam, NetBlocks, İran'ın “ülke genelinde bir internet karartmasının ortasında olduğunu; bu olayın, ülke çapında protestoları hedef alan dijital sansür önlemleri zincirini takip ettiğini ve halkın kritik bir anda iletişim hakkını engellediğini” belirtti.[8]
Starlink uydu interneti kesintiden etkilenmediği için bazı kullanıcılar, hükûmet kontrollü internet karartmalarını aşabiliyor.[7] Evler, oteller ve ofislerde Starlink bulunsa da, İranlıların yalnızca küçük bir yüzdesi erişim sağlayabiliyor.[7] İran, Starlink'i yasaklamış ve bağlantı için gereken yer terminalini denetlemeye çalışmıştır. Ülke genelindeki internet kesintisi,Elon Musk'tan Starlink ağı üzerinden erişimi genişletme çağrılarını yoğunlaştırdı; İranlı aktivist Masih Alinejad da bu yönde çağrıda bulundu.[14]
8 Ocak'tan itibaren, İran hükûmeti Starlink erişimini engellemek amacıyla GPS sinyallerini bozmak için kapsamlı bir operasyon başlattı; bu müdahale, Starlink bağlantılarında tahmini olarak %30 paket kaybına yol açtı.[11] Miaan Group'tan Amir Rashidi'ye göre, bazı bölgelerde paket kaybı %80'e kadar ulaştı.[15]
İran hükûmeti Starlink internetini devre dışı bıraktıktan sonra, güvenlik güçleri karartma sırasında kapı kapı operasyonlar başlatmış ve dış erişimi engellemek amacıyla uyduçanakantenlerini toplamıştır.[16] 14 Ocak'ta, hükûmetin ülkeyi uzun süreler boyunca küresel internetten tamamen koparmayı amaçlayan internet “öldürme anahtarı” (kill switch) projesini son aşamaya getirdiğine dair haberler ortaya çıkmıştır.[17]
15 Ocak 2026'da internet izleme kuruluşu Filterwatch, İran hükûmetinin “Mutlak Dijital İzolasyon”a yönelik gizli uzun vadeli planını ayrıntılandıran bir rapor yayımladı. Raporda, “devlet medyası ve hükûmet sözcülerinin bunun kalıcı bir yön değişikliği olduğuna dair sinyaller verdiği ve 2026'dan sonra sınırsız erişimin geri dönmeyeceği uyarısında bulunduğu” belirtildi.[18][19]
Rapora göre plan, İran'ın internet altyapısının “Kışla İnterneti”ne dönüştürülmesini öngörmekte; dış dünyaya erişim yalnızca güvenlik iznine sahip bireyler ve kuruluşlar için, sıkı biçimde denetlenen bir “beyaz liste” aracılığıyla mümkün olacaktır.[18][19] İletişim, ekip içi (Kurumsal Mesajlaşma) ve eşler arası etkileşimlerle sınırlandırılacak, kurumsal ağın ihlaline yönelik her türlü girişim engellenecektir.[18] Başka bir deyişle, tüm İranlıların, dünya çapındaki ağa bağlantısı olmayan, rejim tarafından oluşturulmuş sınırlı sayıdaki web sitesi ve uygulamayı kullanmalarıyla sınırlandırılması amaçlanmaktadır.[19] Bu model, özel sektör iletişim kanallarının tamamının rejim tarafından bütünüyle izlenebilir olmasını sağlayacak,[18] uygunsuz içeriğin engellenmesi yönündeki önceki hedefin yerini ise, tüm kullanıcıların internetten tamamen koparıldığı ve yalnızca “güvenlik güvencelerine” sahip belirli gruplara erişim tanındığı bir yaklaşıma bırakacaktır.[18]
İzole bir İran internet altyapısının varlığı 2012'de kanıtlanmış olsa da,[19][20] kalıcı kapatma planının uygulanmasının, Starlink terminallerinin tespit edilip engellenmesi ile frekans çakışmalarını ve alternatif kullanımları önlemek amacıyla televizyon ve uydu antenlerinin toplatılmasıyla başladığı değerlendirilmektedir.[18] 2025-2026 protestoları sırasında, yabancı telekomünikasyon hizmet sağlayıcılarının, yoğun güvenlik önlemleri ve medya sessizliği altında İran'dan ayrıldığı; yerlerine Khatam el-Enbiya gibi İran kurumlarının geçebileceği gözlemlenmiştir.[18]
Planın, üst düzey yetkililer Mohammad Amin Aghamiri ve Mehdi Seif Abadi tarafından, Bilgi Teknolojileri Kurumu'nun eski başkanı ve önde gelen bir güvenlik figürü olan Ali Hakim Javadi'nin desteğiyle koordine edildiği, kararların ise altyapı güvenliği biriminde alındığı bildirilmektedir.[18]
Kalıcı kapatma planına yanıt olarak bir Amerikalı yetkili, bunun "makul ve ürkütücü" olduğunu, ancak İran üzerinde son derece büyük kültürel ve ekonomik etkiler yaratacağını ifade etmiştir.[19]
Hükûmet sözcüsü Fatemeh Mohajerani, 15 Ocak'ta uluslararası web sitelerine erişimin en azından İran yeni yılı olanNevruz Bayramı'na kadar kullanılamayacağını belirtmiştir.[21] 19 Ocak 2026'da ise bilgisayar korsanlarının İran devlet televizyonunun uydu yayın akışına sızmayı başardığı ve sürgündeki veliaht prensRıza Pehlevi'yi destekleyen mesajlar yayımladığı bildirilmiştir. Pehlevi, rejim güçlerine silahlarını İran halkına doğrultmamaları çağrısında bulunmuştur.[22]
İnternet kesintisi, yalnızca anlık mesajlaşma uygulamaları ve sosyal medya sitelerini değil, aynı zamandaSlack,Skype,Google Meet veJira dahil olmak üzere iş faaliyetleri açısından kritik öneme sahip platformları da engellemiştir.VPN'lerin devre dışı bırakılması ise şirket e-postalarının, ödeme sistemlerinin ve kimlik doğrulama süreçlerinin işleyişini ciddi ölçüde aksatmıştır.[23] Aynı zamanda çevrim içi reklamcılık durdurulmuş, bu durum söz konusu reklamlara dayalı faaliyet gösteren işletmelere zarar vermiş; protestolar nedeniyle yaya trafiği de belirgin biçimde azalmıştır.[23] Çevrim içi işletmeler, faaliyetlerini sürdürememiş ve gelir elde edememiştir.[24]
İran İletişim Bakanı, kesintinin ekonomiye günlük 35,7 milyon ABD doları maliyet getirdiğini belirtmiş,[25]NetBlocks ise günlük maliyeti 37 milyon ABD doları olarak tahmin etmiştir.[26]
2026 internet karartmasının başlamasıyla birlikte, daha önce bağımsızİskoçya'yı destekleyen çok sayıdaX (eski adıyla Twitter) hesabının bir kez daha sessizliğe büründüğü görüldü. Bu durum, 2025'te İran'da yaşanan internet karartması sırasında da gözlemlenen ve aynı hesapların çoğunun yine faaliyetlerini durdurduğu senaryoyla birebir örtüşmektedir. Bu gelişme,Birleşik Krallık'takisiber güvenlik analistleri ve yetkililer tarafından yürütülen bazı incelemelere yol açmış ve söz konusu hesapların İran ile bağlantılı olduğunun tespit edilmesini mümkün kılmıştır.[27][28]