Erken Orta Çağ'da İtalyaBatı Roma İmparatorluğu'nun çöküşü veKavimler Göçü'ne şahitlik etti. 11. yüzyılda çoğunlukla Kuzey ve Orta İtalya'da olmak üzere birçokşehir devleti vedenizci cumhuriyet kuruldu. Ticaret ve bankacılık ile zenginlik kazanan bu devletler modernkapitalizmin erken örneklerini oluşturdular[14] ve Avrupa-Asya ticaret merkezleri olarak işlev gördüler, ayrıca merkezî bir yönetime bağlı olmamaları sebebiyle Avrupa'daki büyükfeodal monarşilerden çok daha demokratik yönetimlere sahiplerdi. Bu dönemde Orta İtalya'nın bir bölümüteokratikPapalık Devleti'nin kontrolündeydi, Güney İtalya ise Bizans,Arap,Norman,Anjou veAragonlu fetihleri sebebiyle 19. yüzyıla dek feodal kalmaya devam etti.[15]Rönesans hareketi İtalya'nınToskana bölgesinde doğdu ve tüm Avrupa'ya yayıldı, bu dönemdehümanizm,bilim,keşif ve sanat alanında yeni bir ilgi ortaya çıktı.İtalyan kültürü canlandı, ünlü bilim insanları, sanatçılar vehezârfenler yetişti. Orta Çağ'da İtalyan kaşiflerUzak Doğu veYeni Dünya'ya rotalar keşfettiler, bu keşifler Avrupa'daCoğrafi Keşifler'in başlamasına önayak oldu. Tüm bunlara karşın İtalya'nın ticari ve siyasi gücü Akdeniz'i pas geçen ticaret yollarının açılmasıyla önemli ölçüde sönümlendi.[16] Yüzyıllar süren yabancı ülke müdahale ve fetihleri ile şehir devletlerinin kendi aralarında süregelen rekabet ve savaşlar (örneğin 15 ve 16. yüzyıllardakiİtalya Savaşları) ülkenin siyaseten parçalanmış yapısının devam etmesine yol açtı.
İtalya sözcüğünün kökeni (İtalyanca:Italia)LatinceItalia sözcüğüne dayanmaktadır.[31] Ancak başlı başına bu sözcüğün ne anlama geldiği belirsizdir. Yaygın biçimde inanılan savlardan biri,İtalya sözcüğünün antik dönemlerdeCampania bölgesinin kuzeyinde yaşayan toplumların dili aracılığıylaAntik YunancadakiVíteliú (anlam olarak "genç sığır",Latince:vitulus, "buzağı") sözcüğünden geldiğini öne sürmektedir. Víteliú sözcüğü ise hayvanlar tanrısıMars adına verilmiştir.[32] Büyük olasılıkla bununla ilgili olarakboğa figürü uzun yıllar güneydeki İtalyan boylarının simgesi olmuş ve çoğunlukla Roma'nın kurt figürünü boynuzlarken betimlenmiştir. Bu betimlemeler bağımsız İtalya'nın simgesi olarakSamnit Savaşları'nda sık sık kullanılmıştır.
İtalya adı önceleri yalnızca, bugünkü İtalya'nın güneyindeki bir bölgeyi anlatmak için kullanılıyordu. Sirakuzalı Antiochus'a göre bu adCalabria yarımadasının (o dönemki adıylaBruttium) güney kesimleri için kullanılıyordu. Zamanlaİtalya adı çevre bölgeleri de kapsayacak biçimde geniş bir kullanım alanı edindi.Antik Yunanistanlılar da bu adı daha geniş bir bölge için kullandılarsa da bu adın tüm yarımadayı anlatacak biçimde kullanılması ancak Romalıların bölgeyi ele geçirmesiyle oldu.[33]
Modern insanlar ise yaklaşık 40,000 yıl önce Riparo Mochi'de ortaya çıktı.[37] Bu döneme ait arkeolojik sit alanları arasında Addaura mağarası, Altamura,Ceprano veGravina in Puglia yer alır.[38]
Lombardiya'daki Val Camonica vadisinde MÖ 8,000 yılında kayalara oyulmuş resimler bulunmuştur. MÖ 1,500-1,100 yılları civarında kuzey İtalya'da izlerine rastlanan Terramare kültürü iseTunç Çağına ait balta, kılıç ve hançer gibi cisimlerle günümüze kadar ulaşmıştır.
Demir Çağının örnekleri ise MÖ 11.-7. yüzyıllar arasındaToskana civarında yerleşmiş Villinova kültürüne aittir.
MÖ 800 yılından sonra ortaya çıkanEtrüskler İtalya yarımadasındaAntik Roma kültüründen önce ortaya çıkmış en önemli kültürdür. Etrüsklerin kökeni hakkında birçok değişik hipotez mevcuttur. Konuştukları dilin birHint-Avrupa dili olmadığı bilinmektedir.
Roma öncesi İtalya'nın Antik halkları - Umbrianlar,Latinler (Romalılardan ortaya çıkan), Volsci, Oscanlar,Samnitler,Sabinler,Keltler, Ligurler, Veneti, Iapygianlar ve diğerleri –Proto Hint-Avrupalı halklarıydı, bunların çoğu özellikleİtalikler grubuna aitti.
Muhtemel Hint-Avrupalı olmayan veya Hint-Avrupa öncesinin mirası başlıca tarihî halklar, Orta ve Kuzey İtalya'nınEtrüskleri, Elymianlar ve Sicilya'daki Sicani ve Nurajik uygarlığını doğuran tarih öncesiSardinyalılardı.
Belirsiz dil ailelerinden ve olası Hint-Avrupa kökenli olmayan diğer eski topluluklar arasındaRaetialı halkı ve dünyadaki en büyük tarih öncesi petroglif koleksiyonları olanValcamonica Kaya Resimleri ile bilinen Cammuni yer alır.[39]
1991'deGüney Tirol'in Similaun buzulunda 5,000 yaşında (MÖ 3400 ile 3100 arasında, Bakır Çağı) olduğu belirlenenBuz Adam Ötzi olarak bilinen iyi korunmuş bir doğal mumya keşfedildi.[40]
İlk yabancı sömürgeciler, Sicilya ve Sardunya kıyılarında başlangıçta sömürgeler ve çeşitli emporiumlar kuranFenikeliler'di. Bunlardan bazıları kısa sürede küçük şehir merkezleri hâline geldi ve antik Yunan kolonilerine paralel olarak geliştirildi; ana merkezler arasında Sicilya'dakiMotya, Zyz (modernPalermo), Soluntum ve Sardunya'daki Nora, Sulci ve Tharros şehirleri vardı.[41][42]
İÖ 17. ve 11. yüzyıllar arasındaMiken Yunanları İtalya ile temaslar kurdu[43][44][45] ve İÖ 8. ve 7. yüzyıllardaMagna Graecia olarak bilinen İtalya Yarımadasının güney kısmında ve Sicilya'nın tüm kıyılarında birkaç Yunan kolonisi kuruldu.[46]
Roma'dakiKolezyum, y. MS 70-80, antik tarihin en büyükmimari vemühendislik eserlerinden biridir. Colosseum, Roma döneminden kalma İtalya'daki en meşhur simgelerdendir.
Roma, MÖ 753'tekurulmuş, orta İtalyaTiber nehri sığlığının çevresinde bir yerleşimdir. 244 yıl boyunca Roma'nınmonarşik sistemi önceLatin veSabine kökenli hükümdarlar, sonra da Etrüsk krallarınca yönetildi.
MÖ 396 yılında Etrüsklerin en büyük kenti olan Veio kentinin Romalılar tarafından istila edilmesiyle sona eren bu uygarlık Roma kültürüne damgasını vurmuş, Roma kültürü, mimarisi ve sanatına büyük bir etki yapmıştır.
İtalya 400
8. ve 7. yüzyıllardaİtalya Yarımadası'nın güney kıyılarında veSicilya Adası'nda Yunan sömürge şehirleri kurulmuş ve bu bölgelere yoğun olarakYunanlar yerleşmiştir. Daha sonraları bu nedenle Romalılar bu bu bölgeyeMagna Graecia (Türkçe: Büyük Yunanistan) adını vermişlerdir.[47][48][49]
Antik Roma MÖ 8. yüzyılda küçük bir tarım köyü olarak kurulmuş ancak yüzyıllar geçtikçe büyüyerek bütünAkdeniz'i çevreleyen muazzam bir uygarlık hâlini almıştır. Ele geçirdiği bölgelerde hâkim olan Yunan kültürüyle Roma kültürü birleşerek ortak bir uygarlık oluşturmuş; hukuk, devlet yönetimi, sanat ve felsefede bugün çağdaş Avrupa uygarlığının temelini oluşturan bir zemin yaratmıştır. Yaklaşık 12 yüzyıl boyunca varlığını sürdürmüş olan Roma uygarlığı birmonarşidenoligarşi vecumhuriyetin bileşimi birdemokrasiye ve daha sonra daotokratik bir imparatorluğa dönüşmüştür.Roma İmparatorluğu zaman içinde düşüşe geçmiş ve çökmüştür.Hispania,Galya ve İtalya'yı içine alanbatı imparatorluğu 5. yüzyılda bağımsız krallıklara bölündü. Batı imparatorluğunun 476 yılında sona ermesi Roma'nın yıkılışı veOrta Çağın başlangıç tarihi kabul edilir.
Aynı yüzyılın sonlarında başka birGermen kabilesi,Lombardlar'ın işgali Bizans varlığınıRavenna Eksarhlığı'nın arka bölgesine indirdi ve sonraki 1,300 yıl boyunca yarımadanın siyasi birliğinin bitişini başlattı. Yarımadanın işgalleri, barbar krallıklarının düzensiz bir şekilde birbirini takip etmesine ve "karanlık çağlar" olarak adlandırılmasına neden oldu. Lombard krallığı daha sonra 8. yüzyılın sonlarındaŞarlman tarafındanFrank Krallığı'na katıldı. Franklar ayrıca orta İtalya'daPapalık Devletleri'nin oluşumuna da yardımcı oldular.
13. yüzyıla kadar, İtalyan siyasetineKutsal Roma İmparatorları ile Papalık arasındaki ilişkiler hâkimdi, İtalyan şehir devletlerinin çoğu anlık kazanç için ilkinin (Ghibellinolar) veya ikincisinin (Guelfolar) yanında yer aldı.[51]
Yüzyıllar boyunca Bizans orduları,Arapların,Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun vePapalık Devleti'nin birleşik bir İtalyan Krallığı kurmasını engelleyecek güçteydi. Ancak Bizans aynı zamanda Roma İmparatorluğu'nun eski topraklarını yeniden ele geçirecek güçten de yoksundu. Yine de Orta Çağ boyunca İtalya üzerindeki güç dengeleri çeşitli devlet ya da hanedanlar arasında değişkenlik gösterdi.
İtalya'nın bölgeleri 19. yüzyıla kadar ya bağımsız yönetimler olarak kaldı ya da komşu devletlerin yönetimleri altındaydı. Bu otorite boşluğu sırasında İtalyan şehirlerinde anarşik koşullar hüküm sürüyordu ve şehirler derebeylik düzenine göre birbirlerinden ayrılmış biçimde yönetiliyordu. İtalya bu dönemde ticaret cumhuriyetleriyle ünlenmişti. Bu şehir devletlerioligarşiye göre yönetilen tüccarların ayrıcalık sahibi olduğu yönetimlerdi.Venedik,Cenova,PisaAmalfi veAnkona bu dönemin deniz ticareti konusunda öne çıkan şehirleridir.
Özellikle Venedik ve Cenova ticaretteAvrupa'nın Doğu'ya açılan kapılarıydı. Venedik, yöreye özgü bir tür camın üretilmesi ile ünlüydü.Floransa, ipek, yün, bankacılık ve mücevheratın önde gelen merkezlerindendi. Denizcilikte ileri bu şehir devletleri ayrıca Doğu'ya düzenlenenHaçlı Seferlerinde de başı çeken güçlerdi.
İtalya, Avrupa'da ticari devrime yol açan büyük ekonomik değişiklikleri ilk kez hissetti: Venedik Cumhuriyeti,Bizans İmparatorluğu'nu yenmeyi başardı veMarco Polo'nun Asya'ya yaptığı yolculukları finanse etti; ilk üniversiteler İtalyan şehirlerinde kuruldu veThomas Aquinas gibi akademisyenler uluslararası üne kavuştu;Sicilyalı I. Frederick, İtalya'yı geçici olarak Kutsal Roma İmparatorluğu veKudüs Krallığı'nı içeren bir saltanatın siyasi-kültürel merkezi yaptı; Kapitalizm ve bankacılık aileleri,Dante veGiotto''nun 1300 civarında aktif olduğu Floransa'da ortaya çıktı.[14]
Kara ölüm olarak da anılan 1348 tarihli veba salgını, İtalya nüfusun neredeyse üçte birini yok ederek İtalya'nın tarihine damgasını vurdu.[53] Bu salgının yaralarının sarılmasının ardından İtalyan şehirleri gerek ticaret gerekse ekonomi alanında büyüdü. Bu iyileşme durumu daha sonra gerçekleşenhümanizm veRönesans hareketine ortam hazırladı.
Kristof Kolomb, Yeni Dünya'ya bir İspanyol keşif gezisine öncülük etti, 1492. Kristof Kolomb'un yolculukları, Avrupa perspektifinden Amerika'nın keşfi olarak kutlanır ve insanlık tarihindeyeni bir çağ açmış ve iki dünya arasındaki sürekli temas sağlamıştır.İtalya 1796
1494 yılında Fransa KralıVIII. Charles, İspanya'yı ele geçirebilmek amacıyla 16. yüzyıla dek sürecek olan saldırı dizisinin ilk ayağını başlattı. Bu saldırılar ve rekabet sonunda İspanya Cateau-Cambrésis Antlaşması'yla galip taraf oldu. Böyleceİspanya, Milan Düklüğü ve Napoli Krallığı üzerinde egemen güç durumuna geldi. Daha sonra İtalya üzerindeki etkili güç olma durumu, Utrech Antlaşması'ylaAvusturya'ya geçti. Avusturya etkisi altında İtalya'nın kuzeyinde güçlü bir ekonomik dinamizm veentelektüel canlılık oluştu.Fransız Devrimi veNapolyon Savaşları (1796-1815)İtalyanlar arasında eşitlik, demokrasi, hukuk ve ulus olma bilinci gibi düşünceler uyandırdı.
1848 yılında LombardiyaAvusturya'nın elinde bulunuyordu. İtalya'yı birleştirmek konusunda Fransa'nın desteğini almayı başaran İtalya, 1859'da Fransa ile birlikte Avusturya'yı mağlup etti ve 11 Kasım 1859'da Avusturya ile Piemont arasında Zürih'te barış antlaşması yapıldı. Buna göre; Avusturya,Lombardiya'yıPiemont'ye verdi. Venedik dâhil olmak üzere diğer İtalyan Devletleri arasında bir konfederasyon oluşturulması ve konfederasyonun fahri başkanınınpapa, fiilî başkanının Piemont olması kabul edildi. Bir süre sonra Kuzey İtalya'daki küçük devletler de Piemont'ye katılma kararı aldılar. Böylece bütün Kuzey ve Orta İtalya Piemont'ye katılmış oldu. 1870'teRoma ve 1886'daVenedik, İtalya birliğine dâhil oldular. Bunların da katılımı sonucu İtalyan Millî Birliği tamamlanmış oldu. İtalya Krallığı kuruldu.
Yeni İtalya KrallığıBüyük güç elde etti. 1848 tarihli Sardinya Krallığı Anayasası Albertine Tüzüğü, 1861'de tüm İtalya Krallığını kapsayacak şekilde genişletildi ve yeni devletin özgürlüklerini sağladı. Ancak seçim yasaları mülksüz olanlara ve eğitimsiz sınıflara oy kullanma hakkı vermedi.
Yeni krallık hükûmeti, liberal güçlerin hâkim olduğu parlamenter anayasal monarşi çerçevesinde kuruldu.Kuzey İtalya hızla sanayileşirken, Güney ve Kuzey'in kırsal bölgeleri az gelişmiş ve aşırı nüfuslu kaldı. Bu durum milyonlarca insanı yurt dışına göç etmeye zorlyarak büyük ve etkili birdiaspora'yı ateşledi.İtalyan Sosyalist Partisi geleneksel liberal ve muhafazakar düzene meydan okuyarak sürekli olarak gücünü artırdı.
19. yüzyılın son yirmi yılından başlayarak İtalya, Doğu Afrika'daEritre veSomali, Kuzey Afrika'daTrablusgarp veSirenayka (daha sonraLibya kolonisinde birleşti) veOn iki ada'yı yönetimi altına alarak birsömürge gücü hâline geldi.[54] 2 Kasım 1899'dan 7 Eylül 1901'e kadar İtalya, Çin'dekiBoxer Ayaklanması sırasındaSekiz Devlet İttifak kuvvetlerine katıldı. 7 Eylül 1901'de Tientsin'deki imtiyaz ülkeye devredildi ve 7 Haziran 1902'de imtiyaz İtalyanların mülkiyetine alındı ve birkonsolos tarafından yönetildi.
1913'te erkeklere genel oy hakkı kabul edildi.Giovanni Giolitti'nin 1892 ve 1921 yılları arasında beş kez başbakanlık yaptığı savaş öncesi dönem, İtalyan toplumunun ekonomik, endüstriyel ve politik-kültürel modernleşmesiyle nitelendi.
Roma'dakiII. Vittorio Emanuele Abidesi, birleşik İtalya'nın ilk kralını kutlayan İtalya'nın ulusal sembolüdür ve I. Dünya Savaşı'nın sonundan beri İtalyan meçhul askerinin yattığı yeridir. 1911'de İtalya'nın birleşmesinin 50. yıldönümü münasebetiyle açılmıştır.
İtalya, ulusal birliği tamamlamak amacıyla 1915'teI. Dünya Savaşı'na girdi: bu nedenle askerî eylemleri1848 devrimleri sırasında Birinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı ile başlayan, ikincisindeİtalya'nın birleşmesi'nin sonucunu tanımlayan tarihyazımsal bir perspektifte, Birinci Dünya Savaşı'na İtalyan müdahalesi aynı zamanda Dördüncü İtalyan Bağımsızlık Savaşı olarak kabul edilir.[55][56][57]
Alman İmparatorluğu veAvusturya-Macaristan İmparatorluğu ileÜçlü İttifak'a katılan İtalya, 1915'te Batı İç Karniola, eskiAvusturya Littoral,Dalmaçya ve yanı sıraOsmanlı İmparatorluğu'nun bazı bölgeleri de dâhil olmak üzere önemli toprak kazanımvaadiyleİtilaf Devletleri'yle birlikte I. Dünya Savaşı'na girdi. Ülke, "Dört Büyük" üst düzey müttefik güçten birisi olarak zafere katkı yaptı. İtalyan ordusu Alpler'de uzun biryıpratma savaşında sıkışıp kalmış, çok az ilerlemeyle ağır kayıplar vermişti bu yüzden başlardaİtalyan Cephesi'ndeki savaş sonuçsuz kaldı. Ancak, ordunun yeniden düzenlenmesi ve '99 Boys'un (Ragazzi del '99, 1899 doğumlu ve 18 yaşına giren tüm erkekler) askere alınması, İtalya'nın Monte Grappa gibi büyük savaşlarda ve Piave nehrindeki birçok savaşta daha etkili zaferler kazanmasına yol açtı. Sonunda Ekim 1918'de İtalyanlar, Vittorio Veneto'nun zaferiyle sonuçlanan büyük bir saldırı başlattı. Bollettino della Vittoria ve Bollettino della Vittoria Navale tarafından ilan edilen İtalyan zaferi,[58][59][60] İtalyan Cephesindeki savaşın sonunu işaret ederek,Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun dağılmasını sağladı ve Birinci Dünya Savaşı'nın iki haftadan kısa bir süre sonra sona ermesinde esasen etkili oldu. İtalyan silahlı kuvvetleriAfrika cephelerinde,Balkan cephelerinde,Ortadoğu cephelerinde ve ardındanİstanbul'un İşgali'nde yer aldı.
Savaş sırasında 650.000'den fazla İtalyan askeri ve bir o kadar da sivil öldü[61] ve krallık iflasın eşiğine geldi.Saint-Germain Antlaşması (1919) veRapallo Antlaşması (1920),Trentino-Alto Adige/Südtirol/Südtirol, Julian March,İstirya, Kvarner ve Dalmaçya şehriZadar'nın ilhakına izin verdi. SonrakiRoma Antlaşması (1924),Rijeka şehrinin İtalya'ya ilhakına yol açtı. İtalya,Londra Antlaşması (1915) tarafından vadedilen diğer bölgeleri almadı. Bu nedenle bu sonuç kötü bir zafer olarak kınandı. Parçalanmış zafer retoriğiBenito Mussolini tarafından benimsendi veİtalyan faşizminin yükselişine yol açarak Faşist İtalya'nın propagandasında kilit nokta oldu. Tarihçiler, parçalanmış zaferi faşistler tarafından İtalyan emperyalizmini körüklemek ve I. Dünya Savaşı sonrasındaliberal İtalya'nın başarılarını karartmak için kullanılan bir "siyasi efsane" olarak görürler. İtalya ayrıcaMilletler Cemiyeti'nin yürütme konseyinde daimî bir sandalye kazandı.
I. Dünya Savaşı'nın neden olduğu yıkımdan sonra oluşan karışıklık ortamında, 1917Ekim Devrimi'nin ateşlediği hareketlilik anarşi ve kargaşa ortamı yarattı. Sosyalist bir devrimden kaygı duyan liberal görüşlerBenito Mussolini önderliğindeUlusal Faşist Parti'yi kurdular. Ekim 1922'de faşistler krala karşı bir darbe girişiminde bulundu. Kral, ordularına darbeci güçlere karşı koymamaları yönünde buyruk verdi veMussolini ile iş birliği yapma yoluna gitti. Bunu izleyen birkaç yıl içinde Mussolini tüm siyasi partileri kapattı ve birtakım kişisel özgürlükleri kısıtlayarak kendi diktatörlük rejimini ilan etti. 1935'te İtalyaHabeşistan'ı görece uzun süren bir direniş sürecinin ardından işgal edinceMilletler Cemiyeti olaya müdahil oldu. Buna karşılık Faşist İtalya,Nazi Almanyası ile anlaşma ve iş birliği yoluna gitti. Nazi Almanyası ile ilk antlaşma 1936 yılında yapıldı. Ardından 1938'de Çelik Paktı geldi.İspanya İç Savaşı'nda İtalya,Franco'yu sonuna kadar destekledi.Avusturya'nın veÇekoslovakya'nın Almanya'ya bağlanması girişimlerinde deHitler'e destek verdi.
İtalya, 1940'ta savaşa katıldı. Kuzey Afrika'da başarılı oldular ancak Yunanistan'ın işgalinde İtalyan birlikleri Yunan direnişçilere karşı yenilgiler aldı.Macaristan BaşbakanıMiklós Kállay 4 Nisan 1943'te Mussolini'yi ziyaret etmiş ve ona Mihver İttifakı üyeleri olan İtalya, Finlandiya ve Macaristan'ın Almanya'dan daha bağımsız bir çizgi belirleyebilmek için işbirliği yapmalarını önermişti.[62] Mussolini bu öneriyi reddetti.[63] Amerikan ve İngiliz birlikleri 1943'teSicilya'ya çıktı. Aynı yıl İtalya'nın güneyini ele geçirdiler ve Mussolini, başbakanlık görevinden alınarak hapsedildi. Alman paraşütçüler Mussolini'yi kurtardı ve Mussolini İtalya'nın kuzeyindeİtalyan Sosyal Cumhuriyeti'ni kurdu. 1945'te İtalya'nın kuzeyi de kaybedildi ve bunun üzerine Mussolini İtalya'dan kaçmaya çalıştı ancak komünist partizanlarca yakalanarak kurşuna dizildi.
Cesedi daha sonraMilano'ya götürüldü ve burada herkesin görmesi ve öldüğünü teyit etmesi için bir benzin istasyonuna baş aşağı asıldı.[64]
Düşmanlıklar, 29 Nisan 1945'teİtalya'daki Alman kuvvetleri teslim olmasıyla sona erdi. Çatışmada yaklaşık yarım milyon İtalyan (siviller dâhil) öldü,[65] toplum bölündü ve İtalyan ekonomisi neredeyse tamamen yok edildi; 1944'te kişi başına düşen gelir, 20. yüzyılın başından bu yana en düşük noktasındaydı.[66] 2. Dünya Savaşı'nın sonuçları, son yirmi yıldır Faşist rejimi onaylayan monarşiye karşı İtalya'yı da kızdırdı. Bu hayal kırıklıkları, İtalyan cumhuriyetçi hareketinin yeniden canlanmasına katkıda bulundu.[67]
İtalya,Festa della Repubblica olarak kutlanan 2 Haziran 1946'da yapılan1946 İtalya anayasa referandumu[68] günü sonrasında cumhuriyet oldu. Bu, İtalyan kadınlarının ulusal düzeyde ilk kez ve bazı şehirlerde birkaç ay önce yapılan yerel seçimler dikkate alındığında genelde ikinci oy kullanmasıydı.[69][70]
III. Vittorio Emanuele'ün oğluII. Umberto tahttan çekilmek zorunda kaldı ve sürgüne gönderildi. Cumhuriyet Anayasası 1 Ocak 1948'de onaylandı. 1947 İtalya ile Barış Antlaşması uyarınca,İstirya, Kvarner, Julian March'ın çoğu veDalmaçya şehriZadarYugoslavya tarafından ilhak edildi. Bu ilhak, 230.000 ila 350.000 yerel etnikİtalyan (İstrian İtalyanlar ve Dalmaçyalı İtalyanlar) ve diğer etnik Sloven, etnik Hırvat ve etnikİstro-Rumenlerden oluşan ve İtalyan vatandaşlığında kalmayı seçmesine neden olan Istrian-Dalmaçya göçüne neden oldu.[71] Daha sonra,Trieste Serbest Bölgesi iki vilayet arasında bölündü. İtalya ayrıca tüm sömürge mülklerini kaybetti veİtalyan İmparatorluğu'nu sona erdi. 1950'deİtalyan Somalisi, 1 Temmuz 1960'a kadar İtalyan yönetimindeSomali İtalyan Vesayet Bölgesi hâline getirildi. Bugün geçerli olan İtalya sınırı,Trieste'nin İtalya'ya resmen yeniden ilhak edildiği 1975'ten beri vardır.
Olası bir komünist iktidarı ele geçirme korkusu,Alcide De Gasperi liderliğindekiHıristiyan Demokratların ezici zafer kazandığı 18 Nisan 1948'deki ilk genel seçim sonucunda çok önemliydi.[72][73] Sonuçta 1949'da İtalyaNATO'ya üye oldu.
1960'ların sonundan 1980'lerin başına kadar ülke, özellikle1973 petrol krizinden sonraki ekonomik kriz, yaygın sosyal çatışmalar ve ABD'nin ve Sovyet istihbaratı'nın da dâhil olduğu iddia edilen aşırılık yanlısı gruplarca gerçekleştirilen terörist katliamlarla tanımlanan Kurşun Yılları dönemini yaşadı.[74][75][76] Kurşun Yılları 1978'de Hristiyan Demokrat liderAldo Moro'nun öldürülmesi ve 1980'de 85 kişinin öldüğü Bologna tren istasyonu katliamıyla doruğa çıktı.
1980'lerde, 1945'ten beri ilk kez, iki hükûmete Hristiyan-Demokrat olmayan başbakanlar başkanlık etti: bunlardan birisi cumhuriyetçiGiovanni Spadolini diğeri de sosyalistBettino Craxi idi; Ancak Hristiyan Demokratlar ana hükûmet partisi olarak kaldı. Craxi hükûmetinde ekonomi toparlandı ve İtalya, 1970'lerdeYedili Grup'a girdikten sonra dünyanın en büyük beşinci sanayi ülkesi oldu. Ancak harcama politikalarının sonucunda, Craxi döneminde İtalyan ulusal borcu fırladı ve kısa süre sonra ülkenin GSYİH'sının %100'ünü geçti.
2 Ağustos 1980'deki Bologna katliam kurbanlarının cenaze töreni Kurşun Yıllarında İtalya'da işlenmiş en ölümcül saldırıdır.
İtalya, 1992 ile 1993 yılları arasında, "Maxi Davası" sırasında verilen birkaç müebbet hapis cezasının ve hükûmetin başlattığı yeni mafya karşıtı önlemlerin sonucundaSicilya mafyasıınca yapılan birkaç terör saldırısıyla karşı karşıya kaldı. 1992'de iki büyük dinamit saldırısında yargıçlarGiovanni Falcone (23 Mayıs'ta Capaci bombalamasında) vePaolo Borsellino (19 Temmuz'da Via D'Amelio bombalamasında) öldürüldü.[77]
Bir yıl sonra (Mayıs-Temmuz 1993), Floransa'daki Via dei Georgofili, Milano'daki Via Palestro veLaterano'daki Piazza San Giovanni ve Roma'daki Via San Teodoro gibi turistik yerler saldırıya uğradı, 10 kişi öldü 93 kişi yaralandı veUffizi Galerisi gibi kültürel mirasa ciddi zarar gördü. Katolik Kilisesi Mafyayı açıkça kınadı ve Roma'da iki kilise bombalandı ve Mafya karşıtı bir rahip vurularak öldürüldü.[78][79][80]
İtalya, kuzeyinde Fransa, İsviçre, Avusturya ve Slovenya ile sınır komşusudur ve kabacaAlp havzası ile sınırlandırılmış olupPo Vadisini ve Venedik Ovası'nı çevreler.
Campione d'Italia yaklaşık 1.5 kilometrekare büyüklüğünde ve 2,500 nüfusludur.
Ülkenin toplam yüzölçümü 301.230 kilometrekare (116.306 sq mi) olup, bunun 294.020 km2 (113.522 sq mi) kara ve 7.210 km2 (2.784 sq mi) sudur.[85]
Adalar da dâhil olmak üzere İtalya'nınAdriyatik,İyon veTiren denizlerinde 7600 km boyunda kıyı şeridi vardır.
İtalya Fransa ile (488 km), Avusturya ile (430 km), Slovenya ile (232 km) ve İsviçre ile (740 km) ortak sınırı paylaşır. San Marino (39 km) ve Vatikan şehri (3.2 km) her iki özerk yerleşim bölgesi de geri kalanı oluşturur.[85]
İtalya topraklarının %35'inden fazlası dağlıktır.[86]Apenin Dağları yarımadanın omurgasını oluşturur ve İtalya'nın en yüksek noktasıMont Blanc'ın (Monte Bianco) (4,810 m) olduğuAlpler ülkenin kuzey sınırının çoğunu oluşturur. Alpler, İsviçre ile İtalya arasındadır. İtalya'da dünya çapında bilinen diğer dağları arasında Batı AlplerdeMatterhorn (Monte Cervino),Monte Rosa,Gran Paradiso ve doğu yakası boyuncaBernina, Stelvio veDolomitler vardır.
İtalya'nın en uzun nehri olanPo (652 km), Fransa ile batı sınırındaki Alplerden başlayarakPadan Ovası'nı geçer veAdriyatik Denizi'ne sularını boşaltır.
Po Vadisi, 46,000 km2 (17,761 sq mi) ile İtalya'nın en büyük ovasıdır ve ülkedeki toplam ova alanının %70'inden fazlasını temsil eder.[86]
En büyük beş göl, küçülme sırasına göre şöyle sıralanır:[87]Garda (36.794 km2 veya 14.206 sq mi),Maggiore (21.251 km2 veya 8.205 sq mi, küçük kuzey kısmı İsviçre'dir),Como (1.459 km2 veya 563 sq mi),Trasimeno (12.429 km2 veya 4.799 sq mi) veBolsena (11.355 km2 veya 4.384 sq mi).
İtalya'da ayrıca pek çok aktif volkan bulunur. BunlardanEtna Avrupa kıtasındaki en büyük yanardağdır. İtalya'nın diğer önemli yanardağlarıVezüv,Stromboli veVulcano'dur.
Adalar dâhil İtalya'nın 8000 km üzerinde kıyı şeridi vardır.[91] İtalyan kıyıları,Amalfi Sahili,Cilento Sahili, Tanrıların Sahili, Kosta Verde, Riviera delle Palme, Riviera del Brenta, Costa Smeralda ve Trabocchi Sahili'ni kapsar.İtalyan Rivierası,Ventimiglia yakınlarındaki Fransa sınırından doğuya doğruLa Spezia Körfezi'nin doğu ucunu gösteren Capo Corvo'ya kadar uzanan Ligurya kıyı şeridinin neredeyse tamamını içerir.[92][93]
Apeninler, suları iki zıt tarafa bölerek yarımadanın tüm uzunluğu boyunca uzanır. Öte yandan, yağışların göreceli bolluğu ve kuzey İtalya'da kar alanları ve buzullarla Alp zincirinin varlığı nedeniyle nehirler çoktur. Temel su havzası Alpler ve Apeninler sırtını takip eder ve nehirlerin aktığı denizlere karşılık gelen beş ana eğimi sınırlar: Adriyatik, İyonik, Tiren, Ligurya ve Akdeniz kıyıları.[94] Kökenleri dikkate alındığında, İtalya nehirleri iki ana gruba ayrılabilir: Alp-Po nehirleri ve Apenin-ada nehirleri.[94]
En uzun İtalyan nehri Po'dur, ya 652 km ya da 682 km akar (Maira nehri sağ kıyı kolunun uzunluğu) ve membaları,Monviso'nun kuzeybatı yüzünün altındaki Val Po'nun başındaki düz bir yer olan Pian del Re'deki taşlı bir yamaçtan sızan bir kaynaktır. Po'nun etrafındaki geniş vadiye ülkenin ana sanayi bölgesiPo Ovası (İtalyanca: Pianura Padana veyaVal Padana) denir; 2002'de burada 16 milyondan fazla insan yaşıyordu, o zamanlar bu nüfus İtalya nüfusunun yaklaşık ⅓'siydi.[96] İkinci en uzun İtalyan nehri, Resia Gölü yakınlarında doğan veChioggia yakınında bir kuzey-güney rotası yaptıktan sonra Adriyatik Denizi'ne dökülen Adige'dir.[97]
Ülkenin kuzeyinde, genellikle İtalyan Gölleri denilen bir dizi büyük denizaltı buzultaş barajlı göl vardır.İtalya'da 1000'den fazla göl vardır,[98] en büyüğüGarda'dır (370 km2 veya 143 sq mi).
İtalya kıyıları boyunca, kuzey Adriyatik'teVenedik, Grado Lagünü ve Marano lagünleri ve ve Toskana kıyısındakiOrbetello lagünü dâhil olmak üzere lagünler vardır. Geçmişte İtalya'nın geniş düz alanlarını kaplayan bataklıklar ve göletler, son yüzyıllarda büyük ölçüde kurumuştur;[98] Emilia-Romagna'dakiComacchio vadileri veya Sardunya'daki Stagno di Cagliari gibi kalan birkaç sulak alan korunan doğal ortamlardır.[98]
İtalya, tüm Avrupa faunasının üçte birinden fazlasını temsil eden 57.000'den fazla türle Avrupa'daki en yüksek faunal biyolojik çeşitliliğe sahiptir.[101] İtalya'nın çeşitli jeolojik yapısı, yüksek iklim ve habitat çeşitliliğine katkıda bulunur. İtalyan yarımadası,Akdeniz'in merkezinde yer alır veOrta Avrupa ileKuzey Afrika arasında bir koridor oluşturur ve 8.000 km kıyı şeridine sahiptir. İtalya ayrıcaBalkanlar,Avrasya veOrta Doğu'dan türler alıyor.Alpler veApeninler, Orta İtalya ormanlık alanları ve Güney İtalya dâhil olmak üzere İtalya'nın çeşitli jeolojik yapısı Garigue ve Maquis çalılıkları da yüksek iklim ve habitat çeşitliliğine katkıda bulunur.
İtalya faunası 4.777 endemik hayvan türü içerir[102] bunlar arasında Sardunya uzun kulaklı yarasası, Sardunya kızıl geyiği, gözlüklü semender, kahverengi mağara semenderi, İtalyan semenderi,İtalyan kurbağası, Apennine sarı karınlı kurbağa,İtalyan duvar kertenkelesi, Aeolian duvar kertenkelesi, Sicilya duvar kertenkelesi, İtalyan Aesculapian yılanı ve Sicilya gölet kaplumbağası gibi türler bulunur. İtalya'da 119 memeli türü,[103] 550 kuş türü,[104] 69 sürüngen türü,[105] 39 amfibi türü,[106] 623 balık türü[107] ve 37.303 böcek türü olmak üzere 56.213 omurgasız tür vardır.[108]
İtalya florasının geleneksel olarak yaklaşık 5.500 vasküler bitki türünden oluştuğu tahmin edilmektedir.[109] Bununla birlikte, 2005 itibarıyla,İtalyan vasküler florasının Veri bankasında 6.759 tür kaydedilmiştir.[110] İtalya'da 1.371 endemik bitki türü ve alt türü vardır,[111] bunlar arasındaSicilya göknarı, Barbaricina columbine, Deniz kadife çiçeği, Lavanta pamuğu ve Ucriana menekşesi bulunur. İtalya, Avrupa Yaban Hayatının ve Doğal Yaşam Ortamlarının Korunmasına İlişkin Berne Sözleşmesi ve Habitatlar Direktifi'ne taraftır. Her ikisi de İtalyan fauna ve florasına koruma sağlar.
İtalya, bazıları ülke dışında da bilinen birçok botanik bahçesine ve tarihî bahçeye sahiptir.[112][113] İtalyan bahçesi biçimsel olarak simetriye, eksenel geometriye ve doğaya düzen dayatma ilkesine dayanır. Bahçıvanlık tarihini, özellikleFransız bahçelerini veİngiliz bahçelerini etkiledi.[114] İtalyan bahçesi, Roma bahçelerinden ve İtalyan Rönesans bahçelerinden etkilenmiştir.
İtalyan kurdu İtalya'nın ulusal hayvanıdır,[115][116] ülkenin ulusal ağacı iseçilek ağacıdır.[117] Bu seçimin nedenleri,Apenin Dağları ve Batı Alpler'de yaşayan İtalyan kurdunun, Roma'nın kuruluş efsanesi gibi Latin ve İtalyan kültürlerinde belirgin bir şekilde yer almasıyla ilgilidir.[118]
İtalya'da iklim özellikleri son derece çeşitlidir ve bölgenin coğrafi özelliğine göre ülkenin büyük bölümünde egemen olan tipikAkdeniz ikliminden büyük farklılıklar gösterebilir. ÖrneğinTorino,Milano veBologna gibi şehirlerin bulunduğu İtalya'nın iç kuzey bölgeleriKöppen iklim sınıflandırmasındaCfa kategorisinde yaniılıman dönencealtı iklim bölgesi olarak gösterilir.Ligurya Bölgesi'nin kıyı kesimleri veFloransa'nın güneyinde kalan bölgeler genel olarak Akdeniz iklimine uysa da yarımadanın kıyı kesimleriyle yüksek rakımlı iç bölgeler ve vadiler arasındaki büyük iklim farklılıkları göze çarpar vekarasal iklim görülür. Özellikle kış ayları boyunca yüksek yerler soğuk, yağışlı ve çoğu zaman da karlı olur. Bunun yanında kıyı kesimlerinde ise serin ve bol yağışlı kışlar ile sıcak ve az yağışlı yazlar geçirilir.
İtalya'nın yönetim biçimi çok partili ve parlamenter demokrasi ile işleyen cumhuriyettir. İtalya'nın politikaları bu bağlamda oluşturulur.Yürütme erki, bakanlar kurulunun elindedir ve bu kurula ülkenin başbakanı başkanlık eder.Yasama organı, ulusal meclis ve bakanlar kurulu tarafından ortaklaşa yürütülür. Yargı, yasama ve yürütme erklerinden bağımsızdır. İtalya 2 Haziran 1946'dan bu yana demokratik cumhuriyet olarak yönetilmektedir. Bunun öncesinde ülkede bulunan kraliyet sistemi halkoylaması sonucu kaldırılmıştır. İtalyan Anayasası ise 1 Ocak 1948 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
İtalyan Cumhuriyeti'nin Cumhurbaşkanı (İtalyanca:Presidente della Repubblica) her yedi yılda bir ulusal meclis ve az sayıda bölgesel temsilci tarafından seçilir. İtalya'da cumhurbaşkanları tarafsız bir biçimde ülkenin birlik ve bütünlüğü simgelemekle yükümlüdürler. Daha önceleri İtalya krallarına verilen hakların büyük bölümünü elinde bulundurur. Cumhurbaşkanı, yasama, yürütme ve yargı erklerinin ortasında tüm bunların işlerliğini sağlamakla görevlidir. Yöneticileri atamak, yargıya başkanlık etmek ve ülke ordusunun başkomutanı olmak gibi görevleri de yürütmektedir. Seçim ile işbaşına gelmiş partiler içinden çıkacak başbakanı da cumhurbaşkanı atar ve başbakana kabineyi kurma görevi verir. Kabinenin onaylanması ulusal mecliste yürütülen güven oylamasına bağlıdır.
İtalya Temsilciler Meclisi
İtalya'da iki meclisli sistem uygulanmaktadır ve bu meclisler halk tarafından oylama yöntemiyle seçilir. Halk meclisinde 630 sandalye varken senatodaki sandalye sayısı 315'tir. Senatoda bunun yanı sıra az sayıda ömür boyu katılım hakkına sahip olan temsilci de yer alır. İtalya'da halk meclisine katılacak temsilcileri seçmek için yapılan oylamalara 18 yaşını doldurmuş olan her İtalyan vatandaşı katılabilir. Ancak senato üyelerini seçerken oy kullanma yaşı alt sınırı 25 olarak belirlenmiştir. Her iki meclis de 5 yıllık süreler için seçilir. Ancak cumhurbaşkanının bazı olağanüstü hâllerde meclisi feshetme hakkı vardır. Bu durumun örnekleri 1972, 1976, 1979, 1983, 1994, 1996 ve 2008 yıllarında yaşanmıştır.
İtalyan Parlamentosu'nun kendine özgü (sui generis) özelliklerinden biri de İtalya'nın kalıcı olarak yurt dışında yaşayan İtalyan vatandaşlarına da temsil hakkı vermesidir. Günümüzde çoğunluğu eski sömürge ülkelerinde olan 2,5 milyon yurt dışında yaşayan İtalyan vatandaşı vardır. 630 ulusal meclis temsilcisi içinde 12, 315 senato temsilcisi içindeyse 6 kişi yurt dışındaki İtalyan vatandaşları arasından seçilmiştir. Bu olay ilk kez Nisan 2006'da yaşanmıştır ve bu milletvekillerine İtalya'dan seçilenler ile eşit haklar verilmektedir. İtalyan hukuk sistemi büyük ölçüdeRoma hukuku üstüne kuruludur. İtalyaAnayasa Mahkemesi yasaların anayasaya uygunluğunu ve anayasanın korunmasını denetler. İtalya'da anayasa mahkemesiII. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan yeniliklerdendir.
İtalya, Birleşmiş Milletleri ve uluslararası güvenlik faaliyetlerini onaylayarak çok taraflı uluslararası siyaseti güçlü şekilde destekler. 2013 yılında İtalya, dünyanın 25 ülkesinde 33 BM ve NATO misyonunda görev alan 5,296 askeri yurt dışında konuşlandırdı.[120] İtalya Somali, Mozambik ve Doğu Timor'daki BM barışı koruma görevlerine desteklemek için asker gönderdi veBosna,Kosova ve Arnavutluk'taki NATO ve BM operasyonlarına destek sağlıyor. İtalya, Şubat 2003'ten itibarenAfganistan'da Sürekli Özgürlük Operasyonu'nu (OEF) desteklemek için 2,000'den fazla asker konuşlandırdı.
İtalya,Irak'ı yeniden inşa etmek ve istikrara kavuşturmak için uluslararası çabaları destekledi ancak 2006 yılına kadar yaklaşık 3,200 askerden oluşanaskerî birliğini geri çekmiş yalnızca insani yardım operatörlerini ve diğer sivil personeli korumuştu.
Ağustos 2006'da İtalya, Birleşmiş Milletler'in barışı koruma göreviUNIFIL içinLübnan'da yaklaşık 2,450 asker konuşlandırdı.[121] İtalya,Filistin Ulusal Yönetimi'nin en büyük finansörlerinden biridir ve yalnızca 2013'te 60 milyon € katkıda bulunmuştur.[122]
İtalyansilahlı kuvvetleri, İtalyan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından başkanlık edilenYüksek Savunma Konseyi'nin komutasındadır. 2008 yılında ordu 186.798 kişilik personelden oluşmaktadır. Bunun yanı sıra 114.778 kişilik bir jandarma ekibi de görev yapmaktadır.[123]
İtalya'da askerlik görevi 2003 yılından bu yana zorunlu olmaktan çıkarılmıştır. 18 yaş ve üstü kişileristedikleri takdirde orduya katılabilirler. İtalya'nın 2007 yılı askerî harcaması 33,661 milyar dolar olmuştur. (ulusal gelirin %1,8'i)[124]
İtalyan ordusu (İtalyanca:Esercito Italiano) İtalyan Cumhuriyeti'nin savunma birimleri içinde en temel olanıdır. Ülkede, 2003 yılından bu yana katılımın isteğe bağlı olduğu profesyonel ordu görev yapmaktadır. 2019 yılında İtalyan ordusunun asker sayısı 165.500 olarak bildirilmiştir. İtalya'nın elinde bulundurduğu önemli savunma araçları içindeDardopiyade savaş aracı,Centuarotank imha edici,Ariete tanklar; hava savunma araçları içindeyseA-129 taktik taarruz saldırı helikopteri bulunmaktadır. İtalyan ordusu pek çok kezBirleşmiş Milletler kararları uyarınca dünyanın çeşitli yerlerinde görev yapmıştır.
İtalya Donanması (İtalyanca:Marina Militare) 2008 yılı itibarıyla 65gemi veuçak gemisi,muhrip,fırkateyn,denizaltı ve daha küçük boyutlu araştırma gemisine sahiptir.[125]Marina Militare olarak anılan donanma son dönemlerde daha yüksek kapasiteli uçak gemileri, muhripler, denizaltılar ve çok amaçlı fırkateynler ile donatmaktadır. (Cavour gibi). İtalyan donanması NATO'nun bir üyesi olan İtalya adına dünyanın çeşitli bölgelerinde görevler yürütmüştür.
İtalyan Hava Kuvvetleri (İtalyanca:Aeronautica Militare) İtalyan ordusunun en önemli ve gelişmiş birimlerinden biridir. İtalyan havacılık tarihi 1884 yılına kadar uzanmaktadır ve İtalya, 1911 yılındaOsmanlı Devleti ile İtalya arasında yapılanTrablusgarp Savaşı'nda uçağı dünya üzerinde ilk kez savaş aleti olarak kullanarak tarihe geçmiştir. Çağdaş İtalyan havacılık kuvvetleri ise 28 Mart 1923 tarihinde kurulmuş ve bugün 466 bin personel ve 7.644 hava aracıyla hizmet vermektedir. İtalya 29 adet hava üssüne ve kendi ürettiği çok sayıda patentli hava savaş aracına sahiptir.
İtalyan jandarma askerlerineCarabinieri adı verilir. Bunlar asker donanımına sahip polis ekipleridir. Ülkede sivil güvenliğin sağlanmasından sorumlulardır. İtalyan jandarmasının geçmişi Savoy dükü I. Victor Emmanuel'e dayanmaktadır. Mussolini iktidarı dönemi faşist İtalya'da jandarma askerleri her türlü karşı eylem ve gösteriyi bastırmak için kullanılmıştır. Jandarma askerlerinin üniformaları lacivert renkli bir takım, yaka ve manşetlerde gümüşi şeritler ile gümüş rengi apoletlerden oluşmaktadır. Bu birimin kullandığı araçlar bölgeye göre değişen gereksinimler doğrultusundaotomobil,motosiklet,zodyak bot ya daunimoglar olabilir.
İtalya, 20 adet bölgeye ayrılmıştır (çoğul:regioni, tekilregione). Bunların beş tanesi, yerel sorunları çözmek için yasalar uygulayabilmelerine izin veren özerk statüye sahiptir; bu bölgeler, aşağıdaki tabloda bir yıldız (*) işareti ile etiketlenmiş. Ek olarak ülke toplam 96 il (province) ve 8.047 kömün'e (comuni) bölünmüştür.
2008 yılının sonunda, İtalya'nın toplam nüfusu 60 milyonu aştı.[126] Bu sayılar ışığında, İtalya günümüzdeAvrupa Birliği içindeAlmanya veFransa'dan sonra üçüncü, dünya genelindeyse yirmi üçüncü en kalabalık ülkedir. İtalya'da kilometrekareye düşen kişi sayısı 199,2'dir ve bu yoğunluk da İtalya'yı Avrupa Birliği içinde en yoğun nüfuslu beşinci ülke yapar. Ülkenin en yoğun nüfuslu bölgesiKuzey İtalya'dır ve ülkenin yüzölçümünün yaklaşık üçte birini oluşturan bu bölge, ülkenin toplam nüfusunun ise neredeyse yarısını barındırmaktadır.
II. Dünya Savaşı'nın sonrasında İtalya, uzun süreli bir ekonomik yükseliş sürecine girmiş ve bu dönemde ülkenin kırsal kesimlerinden büyük kentlere göç patlaması yaşanmıştır. Bunun yanı sıra ülke göç ile nüfus yitiren bir ülke olmaktan çıkmış, göçmen kabul eder hâle gelmiştir. Bu ekonomik canlılık ve atılım süreci 1970'lere dek sürmüştür.[127] Buna karşın, son yirmi yılda İtalya'nın aldığı yoğun dış göç sayesinde İtalya 2000'li yıllarda yeni doğum oranlarında gözle görülür bir artış yaşamaktadır. Bu artış özellikle uzun süredir düşük oranlarda seyreden kuzey bölgelerinin nüfuslarında görülmektedir.[128]
Kadın başına düşen çocuk sayısı da gerek göçmen annelerin, gerekse İtalyan kadınlarının dünya getirdikleri çocuklarla geçen yıllara oranla artış göstermiştir. 2005 yılında kadın başına düşen çocuk sayısı 1,32 iken, 2008 yılında bu sayı 1,41'e kadar çıkmıştır.[129]
İtalya, Doğu Avrupa ve Kuzey Afrika'dan gelen büyük bir göçmen nüfusunun ev sahibidir.
2016'da İtalya'da yaklaşık 5,05 milyon yabancı vardı ve[131] toplam nüfusun %8,3'ünü oluşturuyordu. Rakamlar, İtalya'da yabancı uyruklulara (ikinci nesil göçmenler) doğan yarım milyondan fazla çocuğu içerir, ancak sonradan İtalyan vatandaşlığı alan yabancı uyrukluları hariç tutar;[132] 2016'da yaklaşık 201.000 kişi İtalyan vatandaşı oldu.[133] Resmî rakamlar ayrıca 2008 itibarıyla sayılarının en az 670.000 olduğu tahmin edilenyasa dışı göçmenleri hariç tutar.[134]
Avrupa Birliği'nin son yıllarda gerçekleştirdiğigenişleme girişimleri sonucu İtalya'ya yapılan en yeni göç dalgası komşu Avrupa Birliği üyesi ülkeler veDoğu Avrupa ülkelerinden gelmiştir. Önceden en yoğun göçün alındığıKuzey Afrika'nın yerine günümüzde öne çıkan gruplar Asyalı göçmenlerdir. İtalya'da en büyük göçmen grup resmî olarak kayıtlı yaklaşık 800 bin kişiyleRumenlerdir. Rumenler son yıllardaArnavutları veFaslıları sayıca geçerek İtalya'daki en büyük azınlık durumuna gelmişlerdir. Bazı gayriresmî varsayımlar ve savlar, İtalya'da yaşayan Rumenlerin sayısının belirtilen rakamdan iki katı kadar hatta daha fazla olduğunu öne sürmektedir.[135] 2009 yılı itibarıyla İtalya nüfusu içinde yurt dışında doğmuş olanların sınıflandırılması şöyledir:Avrupa (%53,5),Afrika (%22,3),Asya (%15,8),Amerika (%8,1) veOkyanusya (%0,06). İtalya'da yaşayan göçmenlerin ülke içindeki dağılımı ise oldukça dengesizdir. Ülkedeki göçmenlerin %87,3'ü ülkenin ekonomik olarak en gelişmiş yerleri olan kuzey ve orta kesimlerinde yaşarken, yalnızca %12,8'i yarımadanın güney kesimlerinde yaşar.
1800'lerin sonunda İtalya topraklarında ulusal birliğin sağlanmasının ardından İtalya'da yurt dışına verilen kitlesel göçler başladı. 1898 ve 1914 yılları arasında tüm dünya ülkelerinde İtalyan diasporası kayde değer ölçüde büyüdü. Bu süreçte her yıl yaklaşık 750 bin İtalyan yurt dışına göç etti.[136] İtalyan toplulukları, önceleri İtalya'nın eski Afrika sömürgelerinde büyüme gösterdi. Bu dönemdeEritre'de (İkinci dünya savaşı başladığındaki sayıları 100 bin),[137]Somali'de veLibya'da (150 bin nüfusla toplam ülke nüfusunun %18'ini oluşturuyorlardı) pek çok sayıda İtalyan bulunuyordu. Ancak Libya'da yaşayan İtalyanlar 1970 yılında tümüyle ülkeden uzaklaştırıldılar.[138]II. Dünya Savaşı sonrasında geçen on yıllık dönemde yaklaşık 350 bin İtalyan kökenli kişiYugoslavya'yı terk etti.[139] Geçmişte İtalyanların göç ettikleri bölgelerde bugün onların soyundan gelen milyonlarca insan bulunmaktadır:Brezilya (25 milyon),[140]Arjantin (20 milyon),[141]Amerika Birleşik Devletleri (17,8 milyon),[142]Uruguay (1,5 milyon),[143]Kanada (1,4 milyon),[144]Venezuela (900.000)[145] veAvustralya (800.000).[146]
İtalya'da pek çok etnik grup hükûmet tarafından resmî olarak tanınmakta ve bu gruplara azınlık hakları çerçevesinde bazı ayrıcalıklar verilmektedir. Bu haklar uyarınca kimi azınlıkların dilleri, yaşadıkları bölgelerde ikinci bir resmî dil olarak kabul edilebilmektedir.
Fransızca,Aosta'da resmî dil statüsündedir. Ancak bu bölgede yaygın olarak konuşulan asıl dilArpitancadır.
Söz konusu bu bölgelerde hazırlanan resmî belge ve tabelalar ve trafik levhaları iki dillidir. Latincenin konuşulduğu bölgelerde ise üç dilli olarak da hazırlanabilmektedir. Azınlık okullarının bulunduğu yerlerde azınlık dillerinde eğitim görme olanağı bulunabilmektedir.
HristiyanlığınKatolik mezhebi İtalya'daki en önemli dinî inançtır. GeçmişteKatolik Kilisesi İtalya'nın resmî dini olarak kabul görmüşse de 18 Şubat 1984'te hazırlanıp 25 Nisan 1985'te yürürlüğe giren[148] bir konkordato (Kilise ile yapılan antlaşma) ile İtalyalaik devlet yapılanması geliştirmiştir.
Ülkedeki en eski dinî azınlık grubu iseYahudilerdir. Geçmişte İtalya'nın en büyük Hristiyan olmayan azınlığı olarak anılan Yahudilerin bugün İtalya'daki sayısı ortalama 45.000 kadardır.
Son yıllardaOrta Doğu veKuzey Afrika'dan aldığı yoğun göçler sayesinde ülkede 825 bin kişiden oluşanMüslüman bir azınlık oluşmuştur.[150] Müslümanlar İtalya nüfusunun %1'ini oluşturur ama bunların içinden yalnızca 45.000'ini İtalyan vatandaşıdır.
Bologna Üniversitesi, MS 1088'de kurulmuştur dünyanın sürekli faaliyette olan en eski üniversitedir
İtalya'da eğitim, altı ila on altı yaşları arasında ücretsiz ve zorunludur[154] ve beş aşamadan oluşur:anaokulu (scuola dell'infanzia), ilkokul (scuola primaria),ortaokul (scuola Secondaria di primo grado),lise (scuola Secondaria di Secondo Grado) veÜniversite (università).[155]
İlköğretim sekiz yıl sürer. Öğrencilereİtalyanca,İngilizce,matematik,doğa bilimleri,tarih,coğrafya,sosyal bilgiler,beden eğitimi ile görsel ve müzik sanatları alanlarında temel eğitim verilmektedir. Orta öğretim beş yıl sürer ve farklı akademik düzeylere odaklanan üç geleneksel okul türünü içerir: lise, öğrencileri klasik veya bilimsel bir müfredatla üniversite eğitimine hazırlarken,istituto tecnico veIstituto professionale, öğrencileri mesleki eğitime hazırlar.
2018 yılında İtalya orta öğretimiOECD ortalamasının altında olarak değerlendirildi.[156] İtalya, okuma ve bilimde OECD ortalamasının altında ve matematikte OECD ortalamasının yakınında puan aldı. İtalya'da ortalama performans okuma ve bilimde düştü ve matematikte sabit kaldı.[156]Trento veBolzano, okumada ulusal ortalamanın üzerinde puan aldı.[156] Diğer OECD ülkelerindeki okul çocukları ile karşılaştırıldığında, İtalya'daki çocuklar sınıflardaki devamsızlık ve disiplinsizlik nedeniyle daha fazla miktarda öğrenmeyi kaçırdılar.[157] İtalya ortalamasına yakın performans gösteren okullar ve Güney'deki okullar çok daha kötü sonuçlara sahipti.[158]
Ülkede ortalama yaşam süresi erkeklerde 80, kadınlarda 85 olup, ülkeyiortalama yaşam süresi açısından dünyada 5. sıraya yerleştirmektedir.[163] Diğer Batı ülkeleri ile karşılaştırıldığında, Akdeniz diyetinin çeşitli sağlık yararları olduğu için İtalya'da yetişkin obezite oranı nispeten düşüktür (%10'un altında).[164][165] Her gün sigara içenlerin oranı 2000'deki %24,4'ten 2012'de %22'ye düştü, ancak yine deOECD ortalamasının biraz üzerinde.[166] Barlar, restoranlar, gece kulüpleri ve ofisler gibi halka açık yerlerde sigara içmek 2005'ten beri özel olarak havalandırılan odalarla sınırlandırılmıştır.[167] 2013'teUNESCO, İtalya (promotör),Fas,İspanya,Portekiz,Yunanistan,Kıbrıs veHırvatistan'ın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesine Akdeniz diyetini ekledi.[168][169]
İtalyan devleti 1978'den beri evrensel bir halk sağlığı sistemi yürütmektedir.[170] Bununla birlikte, sağlık hizmetleri tüm vatandaşlara ve bölge sakinlerine kamu-özel karma bir sistem tarafından sağlanmaktadır. Kamu kısmı, Sağlık Bakanlığı bünyesinde düzenlenen ve devredilmiş bir bölgesel temelde yönetilenServizio Sanitario Nazionale'dir. Sağlık harcamaları 2020'deGSYİH'nın %9,7'sini oluşturuyordu.[171] İtalya'nın sağlık sistemi sürekli olarak dünyanın en iyileri arasında gösteriliyor.[172][173]
İtalya, 2025 yılı itibarıyla dünyanın 8. (nominal) veya 11. (SAGP) büyük ekonomisine sahiptir.[174]G7,Avrupa Birliği,Euro Bölgesi veOECD'nin kurucu üyesi olan ülke, dünyanın en sanayileşmiş ülkelerinden biridir. Dünya ticareti ve ihracatında lider ülkelerdendir. 2025 30.İnsani Gelişme Endeksi'ne sahip, ileri seviye gelişmiş bir ülkedir.[5] Ülke, yaratıcı ve yenilikçi işletmeleri, büyük ve rekabetçi tarım sektörü (dünyanın en büyük şarap üretimine sahip) ve etkili, yüksek kaliteli otomobil, makine, gıda, tasarım ve moda endüstrisi ile tanınmaktadır.
İtalya dünyanın altıncı en büyük imalat ülkesidir. İtalya, 2016 yılında dünyanın 7. en büyük ihracatçısı oldu. En yakın ticari bağları, toplam ticaretinin yaklaşık %59'unu gerçekleştirdiğiAvrupa Birliği ülkeleriyle. Pazar payına göre en büyük AB ticaret ortaklarıAlmanya (%12,9),Fransa (%11,4) veİspanya'dır (%7,4).
Geride bırakılan son 10 yıl içinde ülke ekonomisinin yıllık ortalama büyümesi %1,23 olmuştur. Bu sayı Avrupa Birliği ortalaması için %2,28'dir.[175] Son yıllarda yaşadığı ekonomik durgunluk, siyasi çalkantılar ve reform programlarını uygulamadaki aksaklıklar nedeniyle basın tarafındanAvrupa'nın hasta adamı biçiminde anılmaktadır.[176][177] Ancak yapılan son istatistiksel araştırmalar ışığında İtalyanlarınsatın alım gücünün Avrupa Birliği ortalaması değerlerine yakın olduğu gözlenmektedir.[178]
Bir Ferrari F8 Tributo
İtalyanotomotiv endüstrisi'nde 144.000 firma bulunmaktadır. 2015 yılı itibarıyla neredeyse 485.000 kişi istihdam edilmektedir.Fiat Chrysler Automobiles şu anda dünyanın yedinci en büyük otomobil üreticisidir. Ülke, Brand Finance tarafından dünyanın en güçlü markası olarak derecelendirilenMaserati,Lamborghini veFerrari gibi lüks süper arabaların bulunduğu geniş bir ürün yelpazesine sahiptir.
İtalya, 500 milyondan fazla tüketiciye sahip Avrupa pazarının bir parçasıdır. Ülkenin ticaret politikaları, Avrupa Birliği (AB) üyeleri arasındaki anlaşmalar ve AB mevzuatı tarafından belirlenir. İtalya, 2002 yılında ortak Avrupa para birimi olanEuro'yu kullanıma başladı ve aynı zamanda Euro Bölgesi'nin bir üyesidir. Para politikasıAvrupa Merkez Bankası tarafından belirlenir.
Milano küresel bir finans merkezi ve dünyanın moda başkentidir.
İtalya, ülkenin yapısal sorunlarını şiddetlendiren2007-08 Mali krizinden çok etkilendi. 1950'lerden 1970'lerin başına kadar yıllık %5-6'lık güçlü birGSYİH büyümesi gerçekleştiren İtalya 1980-90'larda giderek artan bir yavaşlamaya girdi. 2000'lerde ise ekonomi neredeyse durgunlaştı. Hükûmetin harcamalarıyla büyümeyi canlandırmaya yönelik siyasi çabalar 2017'de GSYİH'nın %131,8'ini aşan kamu borcunda ciddi bir artışa neden oldu ve borç büyüklüğünde AB'de Yunanlardan sonra ikinci sırada yer aldılar. Tüm bunlara rağmen, İtalyan kamu borcunun en büyük kısmı ulusal konulara aittir. İtalya ile Yunanistan arasında büyük bir fark vardır, İtalyanhanehalkı borç seviyesi OECD ortalamasından çok daha düşüktür.
İtalya'da genel olarak ülkenin coğrafi yapısından kaynaklanan nedenlerden ileri gelen yapısal sorunlar vardır.Hammadde eksikliği ve enerji kaynaklarının azlığı da öne çıkan başka sorunlardır. Ülkenin coğrafi yapısı genel olarak dağlıktır. Bu nedenleyoğun tarım yapılabilecek topraklar oldukça kısıtlıdır. Enerji sektöründe büyük ölçüde dışa bağımlılık söz konusudur. 2006 yılı verilerine göre ülkede tüketilen toplam enerji miktarının %86'sı dış kaynaklardan sağlanmıştır. (katı yakıtların %99,7'si, petrolün %92,5'i, doğalgazın %91,2'si ve elektriğin %15'i.)[179][180]
İtalya ekonomisi ayrıca altyapı yatırımlarının gelişmemesi, pazara yönelik reformların uygulanamaması ya da yapılmaması ve araştırma konusunda yatırımlar yapılmaması nedeniyle güç yitirmektedir. Dünya Ekonomik Özgürlük Endeksi, 2008 yılında yayınladığı çalışmada ülkenin sırasını dünyada 64. Avrupa'da ise 29. olarak belirlemiştir. Böylece İtalya, avro alanı içinde en son sıraya yerleşmiştir. Dünya Bankası'na göre İtalya iş kurma, yatırım yapma ve ticaret konularında oldukça uygun ülkeler arasında gösterilmektedir. Buna karşın, ülkede bürokrasi alanında, mülkiyet haklarının korunması ve yüksek vergilendirmeler konusunda sorunlar göze çarpmaktadır.[181] Bununla birlikte son yapılan araştırmalarda İtalya'nın 2006 yılında araştırma ve geliştirme konularına ayırdığı bütçe gayrisafi millî hasılanın %1,14'üyle sınırlı kalmış ve böylece, %1,84'lük Avrupa Birliği ortalamasının ve %3'lük Lizbon Stratejisi hedeflerinin oldukça altında kalınmıştır.[182]
İtalya ekonomisinin büyüklüğündeki diğer ülkelerde karşılaştırıldığında İtalya'da oldukça az sayıda dünya çapında çokuluslu şirket vardır. Buna karşın İtalya'daki küçük ve orta ölçekteki şirket sayısı oldukça fazladır. Bu durum İtalya'da üretim sektöründe tek bir ürünün öne çıkmasına neden olmuştur. İtalya'nın dışsatımını yaparak ekonomisini canlı tuttuğu lüks tüketim malları son dönemlerdeÇin gibi yükselmekte olan ve işgücünün ucuz olduğu ülkelerle rekabet içine girmektedir.[183] İtalya'nın dışarıya sattığı ürünler içinde en önde gelenler motorlu araçlar (Fiat Group,Aprilia,Ducati,Piaggio); kimyasal ve petrokimyasal ürünler (Eni); enerji ve elektrik mühendisliği sistemleri (Enel, Edison, Prysmian); elektrikli ev gereçleri (Candy,Indesit); uzay ve savunma teknolojileri (Alenia,Agusta,Finmeccanica); ateşli silahlar (Baretta); moda ve tekstil ürünleri (Armani,Valentino,Versace,Dolce & Gabbana,Robert Cavalli,Benetton,Prada,Luxottica); gıda ürünleri (Ferrero,Barilla,Martini & Rossi,Campari,Parmalat) ve lüks arabalar ((Ferrari,Maserati,Lamborghini,Pagani,Alfa Romeo ile yatlardır (Ferretti,Azimut)
İtalya'da turizm ise ülkede en hızlı gelişen ve en çok kâr getiren sektörlerdendir. Her yıl 43,7 milyon turist ülkeyi ziyaret etmekte ve ülkeye 4,7 milyar dolar bırakmaktadır. İtalya dünya sıralamasında en çok ziyaret edilen beşinci ülke, turizmden en çok kazanan dördüncü ülkedir.[184]
Son ulusal tarım sayımına göre, 2010 yılında 12,7 milyon hektarı kapsayan (%63'üGüney İtalya'da bulunan) 1,6 milyon çiftlik vardı (2000'den beri −%32,4).[185] Büyük çoğunluğu (%99'u) aileler tarafından işletilen küçük ve ortalama sadece 8 hektar büyüklüğündedir.[185] Tarımsal kullanımda (ormancılık hariç),tahıl tarlaları %31,zeytin ağacı bahçeleri %8,2,bağlar %5,4,narenciye bahçeleri %3,8,şeker pancarı %1,7 vebahçecilik %2,4'dür. Kalan kısım öncelikle otlaklara (%25,9) ve yemlik tahıllara (%11,6) ayrılmıştır.[185]
2004 yılında İtalya'daulaşım sektörü, yaklaşık 119,4 milyon avroluk iş hacmine ulaştı ve ulaşım alanında hizmet veren 153.700 şirkette 935.605 kişiye istihdam sağlandı. Ulusal yol ağı açısından bakıldığında, 2002 yılında İtalya'da faal durumda toplam 668.721 kilometre uzunluğunda karayolu vardı. Bunun 6.487 kilometresi bir özel şirket olanAtlantia tarafından işletilen devlet yollarıydı.
2005 yılında İtalya'da 34.667.000 otomobil (Her bin kişiye 590 otomobil) ve 4.015.000 yük taşıtı kayıtlıydı.[187]
FS'nin maksimum hızı 400 km/s olan Frecciarossa 1000 yüksek hızlı treni[188]
Devlete ait olan veRete Ferroviaria Italiana (FSI) tarafından işletilen ulusal demiryolu ağı, 2008 yılında toplam 16.529 km'ye (10.271 mil) ulaştı ve bunun 11.727 km'si (7.287 mil) elektriklidir.
Demiryollarında 4.802 lokomotif ve vagon çalışmaktadır. Yüksek hızlı trenlerin kamu işletmecisi, FSI'nin bir parçası olanTrenitalia'dır.
İtalya'daki yüksek hızlı trenler üç kategoriye ayrılır: Frecciarossa (Türkçe: kırmızı ok) trenleri özel yüksek hızlı raylarda maksimum 300 km/s hıza ulaşır. Frecciargento (Türkçe: gümüş ok) trenleri, hem yüksek hızlı hem de ana hat raylarında maksimum 250 km/s hızla çalışır; ve Frecciabianca (Türkçe: beyaz ok) trenleri, yüksek hızlı bölgesel hatlarda maksimum 200 km/s hızla çalışır. İtalya'nın komşu ülkelerle Alp dağları üzerinde 11 demiryolu sınır kapısı vardır.
Ulusal sınırlar içinde kalan akarsu ağı genelinde toplam uzunluğu 1.477 kilometreyi bulan ırmak ve kanallarda ulaşım ve taşımacılık yapılabilmektedir. Ülkede ayrıca 2004 yılı itibarıyla büyük çapta havalimanlarının sayısı 30, büyük limanların sayısı ise 43 idi.
Cenova limanı İtalya'nın en büyük,Akdeniz'in ise ikinci büyük limanıdır.
2005 yılında İtalya'da 389 bin birimlik sivil havacılık filosu ve 581 gemilik ticaret filosu vardı.[189]
İtalya 2011'de yaklaşık 148 milyon yolcu veya Avrupa toplamının yaklaşık %10'u ile hava taşımacılığı yolcu sayısına göre Avrupa'da beşinci sıradaydı.[190]
Ekim 2021'den bu yana İtalya'nınbayrak taşıyıcı havayolu ITA Airways, iflasının ardından markayı, IATA biletleme kodunu ve eski bayrak taşıyıcıAlitalia''ya ait birçok varlığı devraldı.[192][193]
Kuzey Adriyatik'in ana limanı ve Transalpine boru hattı'nın başlangıç noktası olanTrieste
İtalya yüzyıllardırİpek Yolu'nun nihai varış noktası olmuştur. ÖzellikleSüveyş Kanalı'nın inşası, 19. yüzyıldan itibarenDoğu Afrika veAsya ile deniz ticaretini yoğunlaştırdı. Soğuk Savaş'ın sona ermesi ve artan Avrupa entegrasyonundan bu yana, 20. yüzyılda sıklıkla kesintiye uğrayan ticari ilişkiler yeniden yoğunlaşmış ve Akdeniz'in en kuzeyindeki derin su limanıTrieste gibi kuzey İtalya limanlarıOrta Avrupa veDoğu Avrupa'ya olan kapsamlı demiryolu bağlantıları, bir kez daha devlet sübvansiyonlarının ve önemli yabancı yatırımların hedefi hâline geldi.[194][195][196][197][198][199]
Piombino'daki güneş panelleri. İtalya, dünyanın en büyük yenilenebilir enerji üreticilerinden biridir.[200]
Son on yılda İtalya, dünyanın en büyük yenilenebilir enerji üreticilerinden biri hâline geldi veAvrupa Birliği'nde ikinci, dünyada dokuzuncu sırada yer aldı.Rüzgâr enerjisi, hidroelektrik ve jeotermal enerji de ülkedeki önemli elektrik kaynaklarıdır. İtalya'da üretilen tüm elektriğin %27,5'ini yenilenebilir kaynaklar oluşturuyor; tek başına hidroelektrik %12,6'ya ulaşıyor, ardından %5,7 ile güneş, %4,1 ile rüzgâr, %3,5 ile biyoenerji ve %1,6 ile jeotermal geliyor.[201] Ulusal talebin geri kalanı fosil yakıtlar (%38,2 doğal gaz, %13 kömür, %8,4 petrol) ve ithalatla karşılanmaktadır.[201] Eni79 ülkede faaliyet gösteren, dünyanın yedi " Süper Büyük " petrol şirketinden biri ve dünyanın en büyük sanayi şirketlerinden biri olarak kabul ediliyor.[202]
Tek başına güneş enerjisi üretimi, 2014 yılında ülkedeki toplam elektrik üretiminin yaklaşık %9'unu oluşturdu ve bu da İtalya'yı dünyada güneş enerjisinden en yüksek katkıyı sağlayan ülke haline getirdi.[203] 2010 yılında tamamlanan Montalto di Castro Fotovoltaik Santrali, 85 MW ile İtalya'nın en büyük fotovoltaik elektrik santralidir. İtalya'daki diğer büyük PV tesislerine örnek olarak San Bellino (70,6 MW), Cellino san Marco (42,7 MW) ve Sant' Alberto (34,6 MW) gösterilebilir. İtalya, elektrik üretmek için jeotermal enerjiden yararlanan dünyadaki ilk ülkeydi.[204] İtalya, 1980'lere kadar dört nükleer reaktör yönetmişti. Ancak, İtalya'da nükleer enerji 1987 referandumunun ardından (Sovyet Ukrayna'daki1986 Çernobil felaketinin ardından) terk edildi, ancak İtalya hâlâ yabancı topraklardaki İtalya'nın sahip olduğu reaktörlerden nükleer enerji ithal ediyor.
UzaktaVezüv ilePompeii'ninForum'u. Pompei, İtalya'nın en önemli turistik yerlerindendir.[205]Amalfi Sahili, İtalya'nın başlıca turistik yerlerinden biridir.[206]
İnsanlar yüzyıllardır İtalya'yı ziyaret ettiler, ancak yarımadayı turistik nedenlerle ilk ziyaret edenler, 17. yüzyılda başlayan ve 18. ve 19. yüzyıllarda gelişen Büyük Tur sırasında aristokratlardı.[207] Bu, çoğu İngiliz olan Avrupalı aristokratların, İtalya'nın ana varış noktası olduğu Avrupa'nın bazı bölgelerini ziyaret ettikleri bir dönemdi.[207] İtalya için bu, antik mimariyi, yerel kültürü incelemek ve doğal güzelliklere hayran olmak içindi.[208]
İtalya, 2016'da toplam 52,3 milyon uluslararası gelişle uluslararası turizmdeen çok ziyaret edilen beşinci ülke idi.[209] Seyahat ve turizminGSYİH'ya toplam katkısı (yatırımdan, tedarik zincirinden ve teşvik edilen gelir etkilerinden daha geniş etkiler dâhil) 2014'te 162,7 milyar Euro'ydu (GSYİH'nın %10,1'i) ve 2014'te doğrudan 1.082.000 iş yarattı (toplam istihdamın %4,8'i).[210]
Kış ve yaz turizmiAlpler veApeninler'deki birçok yerde mevcuttur,[217] Akdeniz'in kıyı bölgelerinde deniz kenarı turizmi yaygındır.[218] İtalya, Akdeniz'in önde gelen kruvaziyer turizmi destinasyonudur.[219]
Turistik konaklama işletmelerinde geçirilen gecelerle ölçülen İtalya'nın en çok ziyaret edilen bölgeleriVeneto,Toskana,Lombardiya,Emilia-Romagna veLazio'dur.[220]Roma, 2017'de 9,4 milyon ziyaretçi ileAvrupa'nın en çok ziyaret edilen 3. ve dünyanın 12. şehri olurken,Milano 6,8 milyon turistledünya çapında 27. şehirdir.[221]
Venedik veFloransa da dünyanın ilk 100 turistik yeri arasındadır.
İtalya aynı zamanda dünyada en fazlaUNESCO Dünya Mirası alanlı ülkedir (58).[222] İtalya'nın 58 miras alanından 53'ü kültürel ve 5'i doğaldır.[223] İtalya'da 1 ile 5 yıldız arasında değişen çeşitli oteller vardır. ISTAT'a göre 2017 yılında 1.133.452 oda ve 2.239.446 yataklı 32.988 otel vardı.[224] Otel dışı tesislere gelince (kamp alanları, turistik köyler, kiralık konaklama yerleri, tarım turizmi vb.), 2017'de sayıları 2.798.352 yatak ile 171.915 idi.
İtalya, 1861 yılında ulusal birliğini sağlayana dek tek bir ülke değildi. İtalya topraklarındaki küçük devlet ve krallıklar birbirleri arasında farklılık gösterebilen kendi kültürlerini geliştiriyorlardı. Bu nedenle günümüzde İtalyan geleneği ya da İtalyan kökenli olarak adlandırılan şeyler bölge ve kökenlerine göre ayrılabilir. İtalya'nınAvrupa'nın kültürel ve tarihî mirasına katkısı çok büyüktür.Roma İmparatorluğu gibi dünyanın köklü devletlerine ev sahipliği yapmış olması ve Hristiyanlığın en önemli merkeziVatikan'ı içinde bulundurması nedeniyle kültürel miras ögeleri bakımından son derece zengindir. İtalya, günümüzdeUNESCO'nun 44Dünya Kültür Mirası alanına ev sahipliği yaparak birinciliği elinde bulundurmaktadır.
İtalya,antik Roma döneminde kemerler, kubbeler ve benzeri yapıların inşası,[225] 14. ve 16. yüzyıllar arasındaRönesans mimari hareketi'nin kurulması,Neoklasik mimari gibi hareketlere ilham verenPalladyanizm yapı tarzının anavatanı ve 17. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında başta İngiltere, Avustralya ve ABD'de olmak üzere tüm dünyada soyluların kır evlerinin etkileyici tasarımları gibi önemli mimari başarılarıyla bilinir.
Tarih öncesi mimarinin yanı sıra, İtalya'da bir dizi tasarımı gerçekten başlatan ilk insanlar klasik Roma'ya ilerleyen,[226] ardından Rönesans sırasında klasik Roma döneminin canlanmasına ve Barok çağa evrilen Yunanlar ve Etrüsklerdi.
Erken Orta Çağ'a hâkim kilise mimarisi tarzı olan Bazilikanın Hristiyan kavramı Roma'da icat edildi. Bazilikalar Hemen hemen antik Roma tarzında inşa edilmiş, genellikle mozaikler ve süslemeler açısından zengin, uzun ve dikdörtgen binalar olarak biliniyorlardı. İlk Hristiyanların sanatı ve mimarisi de büyük ölçüde pagan Romalılarınkinden esinlenmiştir; heykeller, mozaikler ve resimler tüm kiliselerini süsledi.[227] Orta Çağ Romanesk tarzındaki ilk önemli binalar, 800'lü yıllarda İtalya'da inşa edilen kiliselerdi. Bizans mimarisi de İtalya'da yayılmıştı. Bizanslılar, Roma'nın mimari ve sanat ilkelerini canlı tuttular ve bu döneme ait en ünlü yapı Venedik'tekiSan Marco Bazilikası'dır.
MS 800'den MS 1,100'e kadar giden Romanesk hareket,Piazza dei Miracoli'deki Eğik Pisa Kulesi ve Milano'da inşa edilen Sant'Ambrogio Bazilikası gibi birkaç başyapıtla İtalyan mimarisinin en verimli ve yaratıcı dönemlerinden biridir. Roma kemerleri, vitray pencereleri ve genellikle revaklarda bulunan kavisli sütunları kullanmasıyla biliniyordu. İtalyan Romanesk mimarisinin ana yeniliği, Batı mimari tarihinde daha önce hiç görülmemiş olan tonozdu.[228]
İtalyan mimarisinin çiçeklenmesi Rönesans sırasında gerçekleşti.Filippo Brunelleschi, antik çağlardan beri gerçekleştirilemeyen bir mühendislik başarısı olan Floransa Katedrali için yaptığı kubbe ile mimari tasarıma katkıda yaptı.[229] İtalyan Rönesans mimarisinin popüler başarısı, orijinal olarakDonato Bramante tarafından 16. yüzyılın başlarında tasarlanan Aziz Petrus Bazilikası idi. Ayrıca Andrea Palladio, 16. yüzyılın ortalarında ve sonlarında tasarladığı villa ve saraylarla Batı Avrupa'daki mimarları etkilemiş; Palladio tarafından tasarlanan yirmi üç binasıylaVicenza şehri ve yirmi dörtVeneto'daki Palladyan Villaları, UNESCO tarafındanVicenza Şehri ve Veneto'daki Palladyan Villaları adlı Dünya Mirası Alanı parçası olarak listelenmiştir.[230]
Barok dönem 17. yüzyılda özellikle kiliseleriyle tanınan birkaç seçkin İtalyan mimar çıkardı. Geç Barok ve Rokoko mimarisinin en özgün eseri, 18. yüzyıla tarihlenen Palazzina di caccia di Stupinigi'dir.[231] Luigi Vanvitelli 1752'deKraliyet Caserta Sarayı inşaatına başladı. Bu büyük komplekste görkemli Barok tarz iç mekânlar ve bahçeler daha sade bina kaplamasına karşı çıkar.[232]
18. yüzyılın sonlarında ve 19. yüzyılın başlarında İtalya, Neoklasik mimari hareketten etkilendi. Villalar, saraylar, bahçeler, iç mekânlar ve sanat, Roma ve Yunan konularına dayandırılmaya başlandı.[233]
Faşist dönemde, Gio Ponti veGiovanni Muzio gibi şahsiyetlerle, imparatorluk Roma'sının yeniden keşfine dayanan "Novecento hareketi" gelişti. İtalya'daki birçok şehrin kentsel dönüşümlerinden sorumlu olan ve Roma'daki tartışmalı Via della Conciliazione için hatırlanan Marcello Piacentini, basitleştirilmiş Neoklasizm biçimi tasarladı.[234]
İtalyan görsel sanatlarının tarihi, Batı resim tarihi için önemlidir. Roma sanatı Yunanistan'dan etkilenmiştir ve kısmen eski Yunan resminin soyundan geldiği kabul edilebilir. Roma resminin kendine has özellikleri vardır. Hayatta kalan tek Roma resimleri, çoğu Güney İtalya'dakiCampania'daki villalardan gelen duvar resimleridir. Bu tür resimler dört ana "stil" veya dönem[235] hâlinde gruplandırılabilir vetrompe-l'œil, sahte perspektif ve saf manzaranın ilk örneklerini içerebilir.[236]
Romanesk döneminde, Bizans ikonalarının yoğun etkisi altında pano boyama daha yaygın hâle gelir. 13. yüzyılın ortalarına doğruOrta Çağ sanatı veGotik resim, İtalya'daCimabue ve ardından onun öğrencisiGiotto di Bondone ile hacim ve perspektif tasvirine olan ilginin başlamasıyla daha gerçekçi hâle geldi. Giotto'dan itibaren resimde kompozisyonun işlenmesi çok daha özgür ve yenilikçi hâle geldi.
15. ve 16. yüzyıllardaYüksek Rönesans,Maniyerizm olarak bilinen stilize bir sanatın doğmasına neden oldu. 16. yüzyılın şafağında sanatı niteleyen dengeli kompozisyonlar ve perspektife rasyonel yaklaşım yerine, Maniyeristler istikrarsızlığı, yapaylığı ve şüpheyi aradılar.Piero della Francesca ve Raphael'in sakin Bakirelerinin bozulmamış yüzleri ve jestleri,Pontormo'nun sıkıntılı ifadeleri veEl Greco'nun duygusal yoğunluğu ile yer değiştirdi.
Daha sonra 18. yüzyılda İtalyan Rokoko, esasen Fransız Rokoko'dan ilham aldı çünkü Fransa,Giovanni Battista Tiepolo veCanaletto gibi sanatçılarla birlikte bu tarzın kurucu ulusuydu. İtalyan Neoklasik heykeli,Antonio Canova'nın çıplakları ile hareketin idealist yönüne odaklandı.
19. yüzyılda, başlıca İtalyanRomantik ressamlarıFrancesco Hayez, Giuseppe Bezzuoli ve Francesco Podesti idi.İzlenimcilik, Giovanni Fattori ve Giovanni Boldini tarafından yönetilenMacchiaioli tarafından Fransa'dan İtalya'ya getirildi;Realizm, Gioacchino Toma veGiuseppe Pellizza da Volpedo tarafından getirildi.
20. yüzyılda,Fütürizm ile, özellikleUmberto Boccioni veGiacomo Balla'nın çalışmaları aracılığıyla, İtalya resim ve heykelde sanatsal evrim için yeni ufuklar açan bir ülke oldu. Fütürizmin ardından,Sürrealistler ve Bruno Caruso veRenato Guttuso gibi sonraki nesiller üzerinde güçlü bir etki bırakanGiorgio de Chirico'nun metafizik resimleri geldi.
İtalya'da resim sanatı tarihin hemen her döneminde gelişim göstermiştir.Tiziano Vecellio veCaravaggio İtalyan resminin en seçkin erken örneklerini vermişlerdir. İtalyan ressamların işlerinde çoğunlukla dinî figürler öne çıkmıştır. Bunda ülkenin Vatikan ile olan yoğun ilişkisi etkili olmuştur. İtalya'da resim sanatında verilen yapıtlar çoğu zaman Avrupa'nın en önde gelen sanat eserleri olmuştur. Bu dönemlerden sonra İtalya dış güçler tarafından sürekli baskılarla maruz kalmış ve bu da ülkede ilginin sanattan, daha çok politik sorunlara kaymasına neden olmuştur. Tüm bunlar sonucunda İtalya Avrupa'da sanat alanında elde ettiği otoriteyi yitirmiştir.
Pinokyo dünyanın en çok çevrilen kitaplarından biridir[237] ve kurallı bir çocuk edebiyatı eseridir.[238]
19. yüzyılın sonlarında,Verismo adlı gerçekçi edebiyat akımı İtalyan edebiyatında önemli rol oynadı. Bu akımın önde gelen savunucularıGiovanni Verga ve Luigi Capuana idi. Aynı dönemde, aksiyon-macera korsanlarının (ing: swashbucklers) yazarı ve bilimkurgu öncüsüEmilio SalgariSandokan serisini yayınladı.[239] 1883'te İtalyan yazarCarlo Collodi'nin yazdığı en ünlü çocuk klasiği ve dünyanın en çok çevrilen, dinî olmayan kitaplarındanPinokyo'nun Maceraları adlı romanını da yayımladı.[237]Fütürizm adı verilen hareket, 20. yüzyılın başlarında İtalyan edebiyatını etkiledi.Filippo Tommaso Marinetti, makine çağının hızını, dinamizmini ve şiddetini yücelten dil ve mecazların kullanılması çağrısında bulunanFütürizm Manifestosu'nu yazdı.[240]
İtalyan tiyatroları sanatı incelenecek olursa, kökenleriYunan tiyatrosu etkisinde kalmışRoma tiyatrosuna kadar indirilebilir. Roma dönemi drama yazarları genelde Yunanca oyunları çevirmişlerdir. 16. yüzyılda ve 18. yüzyıla kadarCommedia dell'arte akımıdoğaçlama tiyatronun bir dalı olarak kalmıştır ve bugün bile İtalya sahnelerinde görülebilmektedir. İtalya'da yaygın olan bir başka tiyatro geleneği decanovaccio adı verilen gezici tiyatro truplarıdır. Bu truplardaki sanatçılar gittikleri yerlerde açık hava sahneleri kurarlar ve kabataslak bir senaryo çerçevesinde hokkabazlık ve akrobasi ile karışık eğlence şovları düzenleyerek tiyatro yaparlar.
Machiavelli'nin en ünlü eseriPrensdir; siyasi düşünceye katkısı siyasiidealizm ile siyasigerçekçilik arasındaki temel kopuştur.[248]
İtalya aynı zamanda Rönesans'ın bir sonucu olanAydınlanma hareketinden de etkilendi.[249] Padua, Bologna ve Napoli gibi üniversite şehirleri,Giambattista Vico gibi filozofların bulunduğu bilim merkezleri olarak kaldı.[250]Cesare Beccaria önemli bir Aydınlanma figürüydü ve hem klasik suç teorisi hem de modernpenoloji'nin babalarından biriydi.[245] Beccaria, işkence ve ölüm cezasına yönelik ilk belirgin kınamalardan biri olan ve dolayısıyla ölüm cezası karşıtı felsefede dönüm noktası niteliğindeki bir çalışma olanSuçlar ve Cezalar Üzerine (1764) adlı eseriyle tanınır.[249]
Sol üstten saat yönünde: Volta, Galileo, Marconi ve Fermi
Yüzyıllar boyunca, İtalya'dan pek çok bilim insanı yetişti. Bu bilim insanlarının çeşitli alanlarda insanlığa kazandırdıkları buluşlar ile kendilerinin ve ülkelerinin adını duyurdular. Bunlar içinde en bilinen isimlerden biri deLeonardo da Vinci'dir. Da Vinci, biyolojiden teknolojiye pek çok alanda çağdaş bilime rehberlik eden buluşlara imza attı. Aynı şekildeGalileo Galilei fizik, matematik ve astronomi alanlarında çalışan ve pek çok buluşa imza atan bir başka İtalyan bilim insanıdır. Galilei teleskobun geliştirilmesine önemli katkılarda bulunmuş ve bir bölümünü kendi gerçekleştirdiği sayısız astronomik buluşa olanak sağlamıştır. Nobel ödülü de kazanan fizikçiEnrico Fermi dünyanın ilknükleer reaktörünü oluşturan gruba önderlik etmiş,kuantum teorisinin oluşturulmasına verdiği destek ve fizik alanındaki diğer önemli çalışmalarıyla adını duyurmuştur.
İtalyan folk müziğinden Avrupa klasik müziğine kadar, müzik her zaman İtalya kültüründe önemli bir rol oynamıştır. Opera'ya hayat veren İtalya, klasik müziğin temellerinin atıldığı yerdir. Piyano ve violin gibi klasik müzikle ilgili çalgılarında ortaya çıkış yeri İtalya'dır.
Senfoni, konçerto ve sonata da köklerini İtalya'da 16. ve 17. yüzyıllarda gelişen akımlardan alan müzik türleridir.
Çağdaş İtalyan bestecilerLuciano Berio veLuigi Nono elektronik müzik konusunda önemli eserler vermişlerdir. Ülkede çok sayıda işler hâlde opera evinin bulunmasından dolayı ülkede klasik müziğin hâlâ tutunmakta olduğu görülmektedir.
Milano'daki La Scala ve Napoli'deki San Carlo operaevleri ve Maurizio Pollini ileLuciano Pavarotti dünyaca ünlü tenörler İtalya'nın klasik müzik alanındaki başarı ve egemenliğinin birer göstergesidir.
Luciano Pavarotti, 20. yüzyılın en iyi tenorlarından biri ve "Yüksek Si notalarının kralı" olarak kabul edilir[253]
1920'lerin başında ortaya çıkancaz, İtalya'da özellikle güçlü bir yer edindi ve Faşist rejimin yabancı düşmanı kültürel politikalarına rağmen popülerliğini korudu.
Bugün İtalya'daki caz müziğinin en önemli merkezleri Milano, Roma ve Sicilya'dır.Daha sonra İtalya, Premiata Forneria Marconi (PFM), Banco del Mutuo Soccorso, Le Orme, Goblin ve Pooh gibi gruplarla 1970'lerinprogresif rock ve pop hareketinin ön saflarında yer aldı.[254]
Aynı dönemdeİtalya sineması'nda çeşitlilik görüldü veCinecittà filmleriEnnio Morricone, Armando Trovaioli, Piero Piccioni ve Piero Umiliani gibi bestecilerin karmaşık müziklerini içerdi.
İtalya, fütüristik sesi ve önde gelen sentezleyici vedavul makineleri kullanımıyla tanınanItalo disko ile, en eski elektronik dans türlerinden biri veEuro disko dışında (daha sonraEurodans veNu-disko gibi çeşitli türleri etkilemeye devam etti) Avrupa disko biçimleri olarakdisko veelektronik müziğin gelişimine katkıda bulundu.[257]
1990'ların ikinci yarısında Eurodans'ınItalo dansı denilen bir alt türü ortaya çıktı. Italo disko ve Italo evinden etkilenen Italo dansı, genellikle sentezleyici riffleri, melodik sesi ve ses kodlayıcıların kullanımını içeriyordu. Önemli İtalyan DJ'ler ve remiksçiler arasındaGabry Ponte (Eiffel 65 grubunun üyesi),Benny Benassi, Gigi D'Agostino ve Tacabro üçlüsü bulunmaktadır. Müziğiyle üçAkademi Ödülü ve dörtAltın Küre kazananGiorgio Moroder gibi yapımcılarelektronik dans müziği'nin gelişmesinde etkili oldular.[256] Bugün, İtalyan pop müziği her yılEurovision Şarkı Yarışması'na ilham kaynağı olanSanremo Müzik Festivali veSpoleto'daki İki Dünya Festivali ile temsil edilmektedir.[258]
İtalyan sinema tarihi,Lumière Kardeşlerin hareketli resimler ile sinema tekniğini bulmasının kısa süre sonra başladı. İlk İtalyan filmi, dönemin papasıXIII. Leo'nun kameraya karşı kutsama yapan görüntüsünden oluşan birkaç saniyelik, oldukça kısa bir kayıttı. Gerçek anlamda İtalyan sinema endüstrisi 1903 ve 1908 yılları arasında kurulanSocietà Italiana Cines,Ambrosio Film veItala Film adlarında üç film şirketiyle doğdu. Daha sonraMilano ve Napoli'de de film şirketler boy göstermeye başladı. Kısa süre içinde bu şirketler büyüyerek nitelikli işler çıkartmaya başladılar ve İtalyan filmleri dışarıya da gönderilmeye başlandı. İtalya'da sinemaBenito Mussolini iktidarı döneminde bir tür siyasi propaganda aracı olarak da kullanıldı.
Coğrafi koşulların elverişli olmasından dolayı kuzey bölgelerde en yaygın sporlar kış sporlarıdır. İtalyanlar kış sporları kategorilerinde yapılan yarışma ve karşılaşmalarda öne çıkmaktadırlar. İtalyan şehirlerindenTorino2006 Kış Olimpiyatları'na ev sahipliği yapmıştır.
İtalya'da spor türleri, çoğu zaman festivallerle birleştirilir. Bir tür at yarışı olanpalioPalio di Siena festivalinde,gondol yarışları da her eylül ayının ilk pazar günüVenedik'te gerçekleşir.
İtalya'da en çok oynanan spor türü futboldur. İtalyan futbolunun en üst ligi olan Serie A, yalnızca ülke içinde değil tüm dünyada ilgiyle izlenmektedir. İtalya millî takımı, bugüne dek kazanmış olduğu 4FIFA Dünya Kupası ile dünyanın en başarılı ikinci takımıdır. İtalya millî takımının kazandığı ilk dünya kupası 1934 yılındadır.
Kriket de İtalya'da yeniden önem kazanmaya başlamış olan ve hızla popülerlik kazanan bir spor dalıdır. İtalya'da kriket sporuİtalya Kriket Federasyonu (İtalyanca:Federazione Cricket Italiana) tarafından düzenlenmektedir ve İtalyan Millî Kiriket Takımı dünya sıralamasında 27. sırada yer almaktadır.
İtalyan modasının uzun bir geleneği vardır. Milano, Floransa ve Roma, İtalya'nın başlıca moda başkentleridir. Global Language Monitor tarafından hazırlanan "Top Global Fashion Capital Rankings" 2013'e göre, Milano onikinci iken Roma dünya çapında altıncı sıradaydı. Daha önce 2009'da Milano, Global Language Monitor'ün kendi tarafından "dünyanın moda başkenti" ilan edilmişti.[261] Birkaç isim vermek gerekirseGucci,Armani,Prada,Versace,Valentino,Dolce & Gabbana, Missoni,Fendi,Moschino,Max Mara, Trussardi ve Ferragamo gibi büyük İtalyan moda markaları dünyanın en iyi moda evleri arasında sayılır.
Bvlgari, Damiani ve Buccellati gibi kuyumcular İtalya'da kuruldu. Ayrıca moda dergisi Vogue Italia, dünyanın en prestijli moda dergilerinden biri olarak kabul edilir.[262] Trieste'deki ITS genç moda tasarımcısı yarışmasında olduğu gibi genç, yaratıcı moda yetenekleri de desteklenir.[263]
İtalya ayrıca tasarım alanında, özellikle iç tasarım,mimari tasarım,endüstriyel tasarım vekentsel tasarım alanında da öne çıkar. Ülke, Gio Ponti ve Ettore Sottsass gibi bazı tanınmış mobilya tasarımcıları yetiştirmiştir ve"Bel Disegno" ve"Linea Italiana" gibi İtalyanca ifadeler mobilya tasarımı sözlüğüne girmiştir.[264] Klasik İtalyan parçalarının beyaz eşya ve mobilya parçalarının örnekleri arasındaZanussi'ninçamaşır makinesileri vebuzdolabıları,[265] Atrium'un "New Tone" kanepeleri[265] ve Ettore Sottsass'ın,Bob Dylan'ın "Stuck Inside of the Mobile with the Memphis Blues Again"den ilham alan post-modern kitaplığı vardır.[265] GünümüzdeMilano veTorino,mimari tasarım veendüstriyel tasarım alanlarında ülkenin liderleridir. Avrupa'nın en büyük tasarım fuarı Fiera Milano, Milano şehrindedir.[266] Milano’da ayrıca "Fuori Salone" ve Salone del Mobile gibi tasarım ve mimariyle ilgili önemli etkinlikler ve mekânlar vardır ve Bruno Munari,Lucio Fontana, Enrico Castellani ve Piero Manzoni gibi tasarımcıları da barındırmıştı.[267]
İtalyan mutfağı, MÖ 4. yüzyıla kadar uzanan kökleri ile yüzyıllar boyunca süren sosyal ve politik değişimlerle gelişmiştir. İtalyan mutfağının kendi içindeEtrüsk,antik Yunan, antik Roma, Bizans veYahudi mutfaklarından önemli derecede etkilenmiştir.[268]Yeni Dünya'nın keşfedilmesiylepatates,domates,dolmalık biber vemısır gibi artık mutfağın merkezinde olan ancak 18. yüzyıla kadar olmayan ögelerin gelmesiyle önemli değişiklikler oldu.[269][270]
İtalyan mutfağı dünyanın en zengin mutfaklarından biridir ve karakteristik özellikleriyle öne çıkmaktadır. İtalyan mutfağı bölgelere göre büyük farklılıklar gösterir. Sebze ve hamur işleri ağırlıktadır. Peynir ve şarap İtalyan mutfağının önemli ögeleri arasındadır. Geniş bir kahve çeşitliğine sahip olan İtalyan mutfağında özellikle espresso önemli bir yer tutar. İtalyan mutfağının dünyaya mal olmuş yemekleri arasındapizza,spagetti ve bazımakarnalar ile bunların kendilerine özgü sosları,risotto,parmesan peyniri,lazanya vetiramisu sayılabilir.
Gelato,[273]tiramisù[274] vecassata, İtalyan tatlıları, kekleri ve pastanelerinin en ünlü örnekleri arasındadır. İtalyan tarım-gıda ürünlerinin taklidipazarlama fenomeniİtalyan Sesli (İngilizce:Italian Sounding) adıyla bilinir.[275]
Festa della Repubblica kutlamaları sırasında İtalya'nın ulusal renklerini temsil eden duman yollarıylaFrecce Tricolori
İtalya'da kutlanan resmî tatiller dinî, ulusal ve bölgesel kutlamalardır. İtalya Millî Günü,Festa della Repubblica (Cumhuriyet Günü),[276] her yıl 2 Haziran'da kutlanır. Esas kutlamaRoma'da yapılır ve 1946'daİtalyan Cumhuriyeti'nin doğuşu anılır.[156] Roma'da düzenlenen etkinlik töreni,İtalya cumhurbaşkanı tarafındanAltare della Patria'daki İtalyan Meçhul Asker anısına defne çelengi bırakılması ve Roma'daki Via dei Fori Imperiali'dekiaskerî geçit töreni'ninden oluşur.
13 Aralık'ta kutlanan Aziz Lucy Günü, Noel Baba'ya benzer rol oynadığı bazı İtalyan bölgelerinde çocuklar arasında sevilir.[277] Buna ek olarak, İtalya'dakiEpifani, 5 ile 6 Ocak arası gecede iyi çocuklara hediyeler ve tatlılar, kötü çocuklara kömür veya kül torbaları getiren süpürgeye binen yaşlı kadın Befana'nın halk figürü ile ilişkilendirilir.[278]
Meryem'in göğe yükselişi, uzun bir hafta sonu veya ayın büyük kısmı olabilen yaz tatili dönemi 15 Ağustos'taFerragosto 'ya denk gelir.[279]
4 Ekim'deki İtalyan ulusal koruyucu günü, Aziz Francis ve Catherine'i kutlar. Her şehir veya kasaba, yerel koruyucu azizinin bayramı vesilesiyle resmî tatil yapar[156] örneğin: 29 Haziran'daRoma (Aziz Peter ve Paul), 7 Aralık'ta Milano (Aziz Ambrose), 19 Haziran'da Napoli Eylül günü (Aziz Januarius), 25 Nisan'daVenedik (Evangelist Aziz Markos) ve 24 Haziran'daFloransa (Vaftizci Aziz John)'u kutlar.
İtalya'da birçok festival ve şenlik vardır.Palio di Siena at yarışı,Kutsal Hafta ayinleri, Arezzo'lu Saracen Joust, Gubbio'daki Aziz Ubaldo günü, Foligno'daki Giostra della Quintana veCalcio Fiorentino bunlardan bazılarıdır.
2013 yılındaUNESCO, Varia di Palmi,Viterbo'daki Macchina di Santa Rosa,Nola'daki Festa dei Gigli veSassari'dekifaradda di li candareri gibi bazı İtalyan festival ve pasolarını (İtalyanca "macchine a spalla")somut olmayan kültürel miras'a dâhil etti.[281]
^"Unification of Italy". Library.thinkquest.org. 4 Nisan 2003. 7 Mart 2009 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2009.
^"The Italian Colonial Empire". All Empires. 24 Şubat 2012 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi:17 Haziran 2012.At its peak, just before WWII, the Italian Empire comprehended the territories of present time Italy, Albania, Rhodes, Dodecanese, Libya, Ethiopia, Eritrea, the majority of Somalia and the little concession of Tientsin in China
^Jon Rynn."WHAT IS A GREAT POWER?"(PDF).economicreconstruction.com. 28 Nisan 2017 tarihinde kaynağındanarşivlendi(PDF). Erişim tarihi:15 Mart 2017.
^Gabriele Abbondanza,Italy as a Regional Power: the African Context from National Unification to the Present Day (Rome: Aracne, 2016)
^"Operation Alba may be considered one of the most important instances in which Italy has acted as a regional power, taking the lead in executing a technically and politically coherent and determined strategy." See Federiga Bindi,Italy and the European Union (Washington, D.C.: Brookings Institution Press, 2011), p. 171.
^Sterio, Milena (2013).The right to self-determination under international law : "selfistans", secession and the rule of the great powers. Milton Park, Abingdon, Oxon: Routledge. s. xii (preface).ISBN978-0-415-66818-7. 14 Nisan 2021 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi:13 Haziran 2016. ("The great powers are super-sovereign states: an exclusive club of the most powerful states economically, militarily, politically and strategically. These states include veto-wielding members of the United Nations Security Council (United States, United Kingdom, France, China, and Russia), as well as economic powerhouses such as Germany, Italy and Japan.")
^42.7–41.5 ka (1σ CI).Douka, Katerina; ve diğerleri. (2012). "A new chronostratigraphic framework for the Upper Palaeolithic of Riparo Mochi (Italy)".Journal of Human Evolution.62 (2): 286-299.doi:10.1016/j.jhevol.2011.11.009.ISSN0047-2484.PMID22189428.
^Zucca, Raimondo (2011).Tharros, Othoca e Neapolis. Porti e approdi antichi in Sardegna. Oristano. 9 Nisan 2016 tarihindekaynağından arşivlendi. Erişim tarihi:9 Nisan 2016.
^Raclot, Thierry; Oudart, Hugues (January 2000). "CORPS GRAS ET OBESITE Acides gras alimentaires et obésité : aspects qualitatifs et quantitatifs".Oléagineux, Corps gras, Lipides.7 (1): 77-85.doi:10.1051/ocl.2000.0077.ISSN1258-8210.
^The Mycenaeans 27 Eylül 2013 tarihindeWayback Machine sitesindearşivlendi. and Italy: the archaeological and archaeometric ceramic evidence, University of Glasgow, Department of Archaeology
^Gert Jan van Wijngaarden,Use and Appreciation of Mycenaean Pottery in the Levant, Cyprus and Italy (1600–1200 B.C.): The Significance of Context, Amsterdam Archaeological Studies, Amsterdam University Press, 2001
^Bryan Feuer,Mycenaean civilization: an annotated bibliography through 2002, McFarland & Company; Rev Sub edition (2 March 2004)
^Emilio Peruzzi,Mycenaeans in early Latium, (Incunabula Graeca 75), Edizioni dell'Ateneo & Bizzarri, Roma, 1980
^Luca Cerchiai, Lorena Jannelli, Fausto Longo, Lorena Janelli, 2004.The Greek Cities of Magna Graecia and Sicily (Getty Trust)ISBN 0-89236-751-2
^Nolan, Cathal J. (2006).The age of wars of religion, 1000–1650 : an encyclopedia of global warfare and civilization (1. publ. bas.). Westport (Connecticut): Greenwood Press. s. 360.ISBN978-0-313-33045-2.
^Stéphane Barry and Norbert Gualde, "The Biggest Epidemics of History" (La plus grande épidémie de l'histoire, in L'Histoire n°310, June 2006, pp.45–46
^Duarte, A., Fernandes, J., Bernardes, J. & Miguel, G. (2016)."Citrus as a Component of the Mediterranean Diet".Journal of Spatial and Organizational Dynamics – JSOD.4: 289-304. 1 Ekim 2018 tarihinde kaynağındanarşivlendi23 Nisan 2023.KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
^Centre, UNESCO World Heritage."The World Heritage Convention".UNESCO World Heritage Centre (İngilizce). 27 Ağustos 2016 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi:9 Ocak 2023.
^ab"This record was a collaboration between Philip Oakey, the big-voiced lead singer of the techno-pop band the Human League, and Giorgio Moroder, the Italian-born father of disco who spent the '80s writing synth-based pop and film music."Evan Cater."Philip Oakey & Giorgio Moroder: Overview".AllMusic. 16 Ocak 2024 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2009.
^Squires, Nick (23 Ağustos 2013)."Tiramisu claimed by Treviso".The Daily Telegraph. 29 Ağustos 2013 tarihinde kaynağındanarşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2013.
.svg)
%2c_Kolosseum_--_2024_--_0610.jpg)
.jpg)
_-_Cavour_cropped.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.svg)
.jpeg)
.jpg)
_-_The_Last_Supper_(1495-1498).jpg)
.jpg)
.JPG)
.jpg)
_(4979198162).jpg)
_RYB17.png){kind=link}
_RYB17.png){kind=link}