| Çanakkale Deniz Muharebesi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı | |||||||
 Çanakkale Deniz Muharebesi | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
 Rus İmparatorluğu |  Osmanlı İmparatorluğu | ||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
| Dimitri Senyavin | Seydi Ali Paşa | ||||||
| Güçler | |||||||
| 10kalyon, 1firkete | 9kalyon, 6firkete | ||||||
| Kayıplar | |||||||
| 4 kalyon hafif hasarlı 80-100 yaralı ve ölü | 3kalyon ağır hasarlı 80-100 yaralı ve ölü | ||||||
Çanakkale Deniz Muharebesi,[1]1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı'nda evre.
Kaptan-ı deryaSeydi Ali Paşa komutasındakiOsmanlı donanması ile AmiralDimitri Senyavin komutasındakiRus donanması arasında 22-23 Mart 1807'deÇanakkale Boğazı önünde yapılan muharebede taraflar birbirlerine kesin bir üstünlük sağlayamadı.
1806 Aralık ayındaOsmanlı İmparatorluğuRusya'ya savaş açtığında Amiral Senyavin komutasındakiRus donanmasıNapolyon Savaşları kapsamındaAkdeniz'deydi. 1807 Şubat'ındaEge Denizi'ne girdiğinde iseOsmanlı-İngiliz Savaşı çerçevesinde İngiliz DonanmasıÇanakkale Boğazı'na taarruz etmekteydi. Nitekim, 19 Şubat'taÇanakkale Boğazı'nı geçen İngiliz donanmasıİstanbul önlerine gelmesine rağmen, çıkarma harekâtına girişemediği gibi, 3 Mart 1807'deEge Denizi'ne çıkarken kayıplara uğradı. Rus donanması ise 7 Mart'taBozcaada önlerine geldi. Rus Amiral Senyavin İngiliz Amiral Duckworth'e ortak harekât düzenlemeyi teklif ettiyse de, yenik İngiliz Amiralİstanbul'a yönelik bir harekâtın başarılı olabilmesi için en az 50 savaş gemisine ihtiyaç duyulduğunu ifadeyle teklifi geri çevirdi ve 13 Mart 1807'deÇanakkale Boğazı önlerinden tamamen ayrıldı.[2]
Karadeniz'dekiRus donanmasının 1807 başında icra ettiğiTrabzon Çıkarması veSinop'a baskın girişimi başarısız olunca,Ege Denizi veKaradeniz'deki iki Rus donanmasınınİstanbul üzerine eşzamanlı taarruz planının başarılı olma ihtimalinin düşük olduğu görüldü. Nitekim, Boğazların savunma için elverişli coğrafyasına sahipOsmanlı donanması avantaja sahipti. Bunun üzerine Ege'dekiRus donanması Osmanlı donanmasını açık denize çekme stratejisi güttü.
22 Mart 1807'deBozcaada'yı ele geçiren Amiral SenyavinÇanakkale Boğazı'na yaklaşırken, 9kalyon ve 6firketeden oluşan ve 2.000Nizam-ı Cedit askeri taşıyan[3]Osmanlı donanması da 22 Nisan'daÇanakkale Boğazı'nda görüldü.Seydi Ali Paşa 19 Mayıs'ta Boğazdan çıkarakBozcaada'yı kurtarmak amacıyla çıkarma yaptıysa da başarılı olamadı. 22 Mayıs'ta Boğaza geri dönmekte olanOsmanlı donanmasına Rus donanmasının 18.00 civarında açtığı ateşle muharebe başladı. Karanlık bastırmaya başladığında ise iki donanma külliyen muharebeye girmiş vaziyetteydi. 21.00 civarında taraflar muharebeyi kesti. Osmanlı donanmasıÇanakkale Boğazı'nın dar bölgesine çekilirken 3kalyon dışarıda kalmıştı.
23 Mart sabahı bu üç kalyon daÇanakkale Boğazı'na girmeye çalışırken Amiral Senyavin 5kalyonuyla bunları engellemeye çalıştıysa da başarılı olamadı, ancak kaydadeğer hasar vermeyi başardı. Rus kaynaklarına göre; Rus donanması 82 ölü ve yaralı vermişti (Osmanlı kayıpları belli olmasa da, buna denk bir rakam olduğu tahmine müsaittir).
Osmanlı donanması korunaklıÇanakkale Boğazı'nda savunma pozisyonundayken, gemileri muharebede hırpalanmış Rus donanması Boğaza girme girişiminde bulunmadı ve Osmanlı donanmasını açık denize çekmeye çalıştı. 25 Mayıs 1807'de Osmanlı başkentindeKabakçı Mustafa İsyanı başladı veIII. Selim tahttan indirildi.IV. Mustafa'nın padişah olmasının ardındanOsmanlı donanması da 22 Haziran'da Boğazdan çıktı ve iki donanma bu defaLimni açıklarında çarpıştılar.