kulupu nanpa wan likulupu Ipelo(Íberos). tenpo pini mute mute la ona li kama lon ma ni tanma Apika. ona li awen lon tan seli pi ma Epanja lon ma suli pi ma ni. tenpo pini mute mute la kulupu ante li kin lon ma Epanja. nimi ona li kulupu Esuka.toki Esuka litoki Palato-elopa ala.
tenpo sike nanpa 718 la kulupu pima Atulija li utala e kulupu Alapi, jan sona li nimi e ni:utala suli sin(toki Epanjala:Reconquista). ona li kulupu pinasin sewi Katolika. tenpo suno kama mute mute la ona li lawa e ma ni: ona li jo e ma lawa tu wan:ma Alakon(toki Katejanola:Aragón) ema Napala(Navarra) e maKasija(Castilla).
jan lawa pima Alakon en jan lawa pima Kasija li kama wan.ma Epanja li kama.
tenpo sike nanpa 1492 lajan Kitopa Kolon li kama sona ema Amelika. tan ni la, ma Epanja li kama jo e ma mute pi ma Amelika li kama jo e mani mute tan ma Amelika ekiwen mani.
jan lawa Isapela nanpa wan(toki Epanjala:Isabel I) li moli lajan Wana 'nasa'(toki Epanjala:Juana 'la Loca') li kama jan lawa. tenpo sike nanpa 1496 lakulupu mama Tatamala(toki Epanjala:Dinastía Trastámara) enkulupu mama Kapuko(toki Tosila:Haus Habsburg) li kama wan. tan ni la, jan Kalo li kama. tenpo sike nanpa 1518 lajan lawa Kalo nanpa luka pima Tosi(toki Tosila:Kalo V. von Deutschland) li kama jan lawa pi ma Epanja.
kulupu pi jan suli pi ma Epanja li pilin ike tan jan Kalo nanpa wan tan ni: ona li weka, li tan ma ante, li lawa lili. tan ni la, jan suli pi ma Epanja li open e utala, nimi ona liutala kulupu pi ma Kasija(toki Epanjala:Guerra de las comunidades de Castilla).
ma Epanja la, nasin kipisi pi suli nanpa wan li ma "Comunidades Autónomoas" (toki pona la, ni li sama"ante pi ma kipisi" li jo e mute 19.
nasin kipisi pi suli nanpa tu la,ma kipisi li lon ante pi ma kipisi. ale la, ma kipisi 52 li lon. kin, lon ma ni la, ma tomo 8136 li lon (ni li ala lon poki sona ni):