西撒哈拉位於非洲西北角，曾有非洲最後的殖民地之稱。在古代歷史上，早在公元7世紀阿拉伯帝國興起時期，阿拉伯人就進入了西撒哈拉地區，成為這裏主要的種族之一，阿拉伯語也成為當地主要語言之一。
Sisa-hala (西撒哈拉) itida i Fa-cuo (非洲) nutipan amisan nukalimucu', idaw kusadikuday nu Fa-cuo (非洲) kalimadan a kitidaan. itini i mukasian a likisian, matabal nu kun-yun pitu a seci nu A-lapuo-tikuo (阿拉伯帝國)mapalekalitawya, A-lapuo (阿拉伯) a tademaw mucumud tu i Sisa-hala (西撒哈拉) aniyadu'an, malaangangan nu itiniay a binacadan, tada kumu nuitidaay a A-lapuo (阿拉伯) nu sasakamuen.
近代歐洲強盛後，葡萄牙人於15世紀中葉入侵西撒哈拉，之後西班牙人19世紀也入侵該地，並於1884年將此地劃為西班牙殖民地。
ayda nuni kaicelangan nu O-cuo (歐洲) sa, Pu-taw-ya (葡萄牙) a tademaw i sabaw tu lima a seci midebung tu Sisa-hala (西撒哈拉), nikudan satuSi-pan-ya (西班牙) a tademaw i sabaw tu siwaw midebung tu tiya niyadu'an, hidasatu i cacay a malebut walu a lasubu walu a bataan idaw ku sepat amihcaan pabeli hahtu nuheni kuSi-pan-ya (西班牙) a tademaw itini i sabaw tu siwa a mihcaan midebung tina niyaduan, itini i cacay a malebut walu a lasubu walu a bataan idaw ku sepat a mihcaan babeniseng nuheni mala Si-pan-ya kabulawan a kitidaan.
當時，當地居民主要是不同部落的柏柏爾人。1934年此地改為西班牙的海外省。
tawya, tidaay a tademaw u caaya namin kalecad nu niyadu'an a puo-puoel a tademaw (柏柏爾人) . cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku sebat (1934) a mihcaan sumaden han malaSi-pan-ya (西班牙) nu hay-way-sen.
二戰之後，歐洲各國的海外殖民地紛紛掀起了反殖民化的獨立運動。
nikudan nu sakatusa anikalpacawan , Europe (歐洲) nu paaya kanatal patideng tu sapihantay tu sakabulaw misiteked a kawawan.
與西撒哈拉周邊毗鄰的摩洛哥、毛里塔尼亞和阿爾及利亞三國相繼獨立，並且開始與其它國家聯合反對在西撒哈拉的西班牙殖民統治。
atu Sisa-hala (西撒哈拉) nu biyaway a Muo-luo-ke (摩洛哥)、Mawli-tani-ya (毛里塔尼亞) atu Ael-cili-ya (阿爾及利亞) tuluay a kanatalan makakilul misiteked, malingatu satu atu duma a kanatal mapulung mihantay tu Sisa-hala (西撒哈拉) aSi-pan-ya (西班牙) tu mabulaway mikuwan.
其中摩洛哥1956年最早實現獨立，1957年摩洛哥就聲稱對西撒哈拉擁有主權。不過，此地歸屬的爭議早已已經持續百年。
duma satu u Muo-luo-ke (摩洛哥) itini i cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku enem (1965) a mihcaan satabalay kunuheni misiteked, i cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku pitu (1957) a mihcaan Muo-luo-ke (摩洛哥) pagihasa sa musakamu u Sisa-hala (西撒哈拉) uniyam anikuwanan sa.
隨後獨立的毛里塔尼亞和阿爾及利亞與摩洛哥開始加入爭議。
kilul satu misitekeday a Mawli-tani-ya (毛里塔尼亞) atu Ael-cili-ya (阿爾及利亞) atu Muo-luo-ke (摩洛哥) malingatu milihida a cinglaw.
1965年，聯合國開始呼籲西撒哈拉的非殖民化。自1975年以來，聯合國大會多次通過關於西撒哈拉問題的決議，強調西撒哈拉人民有不可剝奪的自決和獨立的權利。
cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1965) a mihcaan kasaupu nu paykanatal (聯合國) sakamusa tu Sisa-hala (西撒哈拉)a caay kaw kalimadan sa. namakayda i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku lima (1975) a mihcaan, kasaupu nu paykanatal (聯合國) kinapina malaheci ku sakay Sisa-hala (西撒哈拉) a kawaw, sakamusa ku Sisa-hala (西撒哈拉) a tademaw amana' pialaw tu nabalucuan niyam atu pisitekedan niyam a kinli.
1973年，當地土著撒哈拉獨立運動「西撒哈拉人民解放陣線」成立，得到阿爾及利亞的支持，與摩洛哥和毛里塔尼亞發生武裝衝突。
cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku tulu (1976) a mihcaan, tidaay a tademaw nu Saha-la (撒哈拉) misiteked tu kawaw " Sisa-hala (西撒哈拉)a tademaw nu mialesay (西撒哈拉人民解放陣線)" a patideng, mipadang ku Ael-cili-ya (阿爾及利亞) a pacuked, atu Muo-luo-ke (摩洛哥) atu Mawli-tani-ya (毛里塔尼亞) masula'cus.
1975年，摩洛哥哈桑國王無視聯合國海牙國際法院關於撒哈拉自決權的裁決，發動了名為「綠色遊行」，有35萬摩洛哥人參加的大移民進入西撒哈拉。同年，西班牙退出當地。
cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku lima (1975) a mihcaan, Muo-luo-ke (摩洛哥) ci Ha-san kuo-wan (哈桑國王) caay pitengal tuLanhekuo Hayya-kuoci (海牙國際) fuoing tuSaha-la (撒哈拉) nabalucuan a kawaw, palekal tu "langdaway anipiculil (綠色遊行)", tulu a bataan idaw ku lima a mang nu Muo-luo-ke (摩洛哥) a tademaw milihida tunikabulawan nu (西撒哈拉) amicumud. tuyda a mihcaan, miliyas kuSi-pan-ya (西班牙) tiya niyaduan.
.svg)
.svg)