Matin.lude(馬丁·路德), deyice a sensiaciw (神學家) ,cesiaciw (哲學家) naw sensn Luoma-dikuo kiwkay sunfu mikawaw tu naw sensn Luoma-dikuo kiwkay sunfu mikawaw tu sensia saydan, i sabaw tu enem a secian palekal tu deyice misumad tu kiwkay, sadikuday mamin ku O-cuo (歐洲) a kiwkayan masumad mala kilisetu tawya amabangbang.
ci Lude (路德) pabaliw tu sencuokun micaliw tu kalisiw miliyun tu patelac nida tu sapasubanan.
路德強烈質疑聖座關於藉金錢換取上帝赦罪的教導。
cacay a malebut lima a lasubu cacay a bataan idaw ku pitu (1517) a mihcaan, paduhepiden ni Lude (路德) i nuayawan nu panan nu Witenpaw (威登堡), patahekal tu sasakamuen tunika la’cus nu kiwkay.
1517年，路德在威登堡諸聖堂門前貼出了，提出討論教會腐敗問題。
ci Lude (路德) itini i cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan (1520) a mihcaan atu cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay (1521) a mihcaan, waniken nida ku sakakaay nu kiwkay ci Len-sese’ (良十世) atu sense’n Luo-ma (羅馬) hunti’ ci Cali wuse’ miyukiw cinidaan patalumaen tu sakalecad nu cudad a nakamuan, nina kawa sadikuday hantu ci Lude (路德) hiyan nu sakakaay nu kiwkay papaliyasen, pakasicumi han tu nu sense’n Luo-ma-tikuo (羅馬帝國).
sakamu sa ci Lude (路德), mialaay tu balucu’ numita u tapang ku pabeliay titaan, caay ka pacebasa pabeli titaan tu sinubu.
路德指出，救恩是上帝的恩典，是祂白白給予人類的禮物。
saan cinida, miala tu balucu numita caay kaw pabeliay tu kapahay sa, caay kaw nipiidaan ci Ye-suan maala tu kita sananay.
他認為，這救贖並不是透過善功，而是單單藉信靠耶穌基督作為救贖者而獲得的。
Lude (路德) nu sisiwan a cudad u tapang ku palekalay saan, u paculiay tu sakakaay nu balucu, musakamu cinida tu tincuciw (天主教) nu daduducan （即聖統制）tatengan mibelih tu《baluhay a sisiw 新約聖經》「sinza u musakamuay namin信徒皆祭司」a cudad sa.
miduduc tu Lude sensie (路德神學) nabalucuan a tademaw pangangan han namin u Lude (路德) a sinza.
接受路德神學思想的人普遍被稱為路德宗教信徒。
Lude (路德) hiyan nida ku Latin kamu (拉丁語) nu sisiw《聖經》belihen nida ku cudad malakananaman nu kamu nuheni, cudad sa matineng tu kita tu imian, nina kawaw sakay kiwkay atu De-kuo lalangawan tabaki satu ku nipicalilawan.
《Lude a sisiwan路德版聖經》mapalekal tu nu aydaay a tatengaay nu De-kuo a nakamuwan tunipalekalan, nipibabelihan tu cudad yadah kunipaini i tawya, nikudan satu nipacalilawan tu ingu a 《cenmusewan sencin 詹姆士王聖經》sisiwan nu sapatahekal.
sisiw nu cudad a dadadiwan macalilaw tu ku baluhay a sisiw nu dadadiwan anipalekal. dumasatu, cinida atu ci Katalinna.pen.puo-la anika talacawaan mahemek namin ku siakay, malingatu tu sinza palecad idaw namin ku kikun nu lihaday sa.
Awsetin siwduing micidek kunipiyukiw, minanam henay ci Lude (路德) i siwduing, masinanut cinida tu kawaw nu sideing, nika maadih nida ku cinidatu yadahay nu balucuaay a kawaw tu yadah nu patelac a cumian.
katuut ku miadihay tu caay kaw masahicaay a kawaw atu nidatengan, duducen nida ku tatengaay a dadan nu tapang, maadih nida ku cumi namin, amicukay kya taneng a sululan ku cumi, sisa tanayu kunipikukuhaku nida tu patelac nida, caay tu pakadungdung ku kakakukuhakuan nida a mamalasunghu mitengil tu kamu nida.
namahida satu, idaw ku kapawanan nida, tu cumin tu nu udip, pabaliw cinida tu nipikukuhakuan nida maalaay hakiya nu tapang. adingu numaku hina tayda i duuduudan.
