Vespazijan, punim imenomImperator Cezar Vespazijan Avgust (lat.Imperator Caesar Vespasianus Augustus, rođen 9. god. n. e. kaoTit Flavije Vespazijan, stupio na presto69. god. n. e., umro79. godine), bio jerimski car i osnivač carske dinastijeFlavijeveca, koji je na vlast došao kao pobednik nadVitelijem u građanskom ratu 69. godine n.e. poznatom kaoGodina četiri cara.
Vespazijan nije poticao izRima ili rimske aristokratije. Njegova je porodica bila izsabinskog gradaReate, te je s njegovim uzdizanjem na presto italska aristokratija dobila na ugledu. On i njegova dva sina, koja su ga nasledila, čine dinastiju Flavijevaca (69―96).
Po stupanju na presto položaj novog cara bio je težak: veliki neproduktivni rashodiNerona i njegovih prethodnika te građanski rat iz 69. godine ispraznili su državnu blagajnu; disciplina u vojsci bila je pokolebana; odnosi između novog cara isenata nisu bili regulisani. Vespazijan se trudio da vlada u saglasnosti sa senatorskim staležom. Jedan od njegovih prvih koraka bilo je donošenje zakona o Vespazijanovoj vrhovnoj vlasti(lex de imperio Vespasiani), koji je Vespazijanu dodeljivao ista prava koja su uživali i njegovi prethodnici i koji je svakoga obavezivao na izvršavanje carevih naređenja, koja su mogla i ukidati ranije zakone.Princepsova ovlašćenja su proširena, ali je to bio rezultat zakona, a ne proste uzurpacije. Vespazijanov stariji sinTit proglašen je za cara, dobio jetribunsku vlast i učestvovao u upravljanju državom. Svake godine Vespazijan je biran zakonzula. On je po senatorskoj tradiciji smatran za jednog od "dobrih" careva, ali je i u to vreme postojala opozicija među senatorima, koja, istina, nije imala raniji značaj. Vespazijan se trudio da poboljša vojnu disciplinu; veliki deo vojske je raspušten. Što se tiče sopstvenih pristalica među vojnicima, isplatio im je samo obećane sume, ali ne i dodatne nagrade koje su očekivali.
Vespazijan se suočio s istim teškim zadatkom kao i Avgust: uspostavljanje mira i stabilnosti. Neredi iz 69. n. e. odveli su trupe srajnske idunavske granice. Stoga supodunavske zemlje napaliSarmati, koji su preplavili istočnuEvropu i zameniliSkite, svoje udaljene srodnike. Oni su bez većih teškoća bili odbijeni; ali sarmatski Jazigi, koji su sada čvrsto kontrolisali oblast izmeđuTise i Dunava, predstavljali su ozbiljnu pretnju za budućnost.
Događaji u rajnskoj oblasti bili su u tom trenutku ozbiljniji. Tamo je 69. n. e. podigao ustanak Civilis, vođagermanskog plemena Batava, koji su kao pomoćnici služili u rimskoj vojsci. Pokretu su se pridružilagalska plemena i pobunjenici su nezadrživo napadali rimske trupe. Na sreću Rimljana, pobunjenici nisu bili ujedinjeni u svojim ciljevima, pa su Rimljani do 70. n. e. ponovo uspostavili red. Iste godine Vespazijanov stariji sin Tit završio je krvavi rat uJudeji tako što je zauzeo i uništioJerusalim.
Vespazijan je uspeo da uredi državne finansije i da popuni državnu blagajnu, pre svega uspostavljajući stare i zavodeći nove poreze. On je 73. n. e. uzeocenzorska ovlašćenja i revidirao sastav senata, u koji je uveo ne samo predstavnike italske aristokratije, već i stanovnikeromanizovanihprovincija.
Pod Vespazijanom počinje nova etapa u rimskoj politici prema provincijama. On teži da nađe oslonca među romanizovanom provincijskom aristokratijom. Naročitu carevu zaštitu uživali su zapadni gradovi; svi onihispanski gradovi koji nisu imala prava rimskog ili latinskoggrađanstva, dobili su latinsko građansko pravo. Posebnimunicipalni statuti(leges) propisuju način upravljanja i unutrašnji život tih provincija. Njihovi bivši magistrati postaju rimski građani. Drugačije je bilo stanje u istočnim oblastima:grčkim gradovima oduzeta je autonomija koju su dobili od Nerona; možda je u vezi s tim opozicija grčkih filozofa prema dinastiji Flavijevaca.
