(1) govorni standard jemandarinski (2) koristi se samo kovanica od 5 jiaoa
Tajvan, službenoRepublika Kina (tradicionalni kineski: 中華民國;pojednostavljeni kineski: 中华民国,Wades-Giles: Chung¹-hua² Min²-kuo²,Tongyong Pinyin: JhōngHuá MínGuó,Hanyu Pinyin: Zhōnghuá Mínguó,Pe̍h-oē-jī: Tiong-hoâ Bîn-kok) je nepriznatadržava koja trenutno upravlja skupinom otoka koji uključujuTajvan,Pescadori,Kinmen, iMatsu. Od1912. do1945., RK je kontroliralo samoKinesko kopno, dok je Tajvan bio okupiran odJapana od1895. do1949. uz česte pobunne Tajvanskog stanovništva. Od1945. do1949., RK je držala iKinesko kopno i Tajvan. Izraz "Tajvan" se često koristi kao sinonim s postojećom Republikom Kinom, dok se izrazKina koristi zaNR Kinu iliKinesko kopno. Međutim, od 1990. "Tajvan" i "Republika Kina" prestaju biti korišćeni kao sinonimi; razlog je pojava zasebnog Tajvanskog identiteta koji nema pretenzije prema Kineskom kopnu. Od tada pa nadalje, Tajvan će politički biti polarizovan između "Plave koalicije" koja podržava "Republiku Kinu" i eventualan povratak na Kineskom kopnu i "Zelene koalicije" koja podržava "Tajvan", odnosno nezavisnost Tajvana i od NR Kine i od Republike Kine. NR Kina otvoreno preferira "Plavu koaliciju" pošto želi inkorporirati Republiku Kinu uz politiku "jedna država dva sistema" koja je već korišćena uHong Kongu.
RK je osnovana godine 1912. nakon padadinastije Qing i početka trećih "ratova gospodara" uKini. Postojanje RK umatičnoj Kini bilo je u sjenigospodara rata,japanske agresije igrađanskog rata između KMT i CCP, koji je završio godine 1949. s obaranjemKuomintanga (KMT) od straneCCP, te izgnanstvom KMT i Republike na Tajvan. Tamo je KMT proglasilaTaipei privremenom prijestolnicom Republike Kine te nastavila sebe smatrati jedinom zakonitom kineskom vladom, uključujući i teritoriju današnjeMongolije i delovaRusije,Severne Koreje,Vijetnama,Indie,Pakistana iJapana. U međuvremenu su komunisti proglasili Narodnu Republiku Kinu i tvrdili da su naslijedili republikanstvo u cijeloj Kini, te da je vlada RK na Tajvanu nelegitimna. Od svojih zečetaka do početka 1990-ih vlada Republike Kine bila je sinonim za KMT, bivšu revolucionarnu stranku koja je bila ustanovila Republiku i njome vladala kao autoritarnavladajuća stranka RK. Inače, KMT i CCP su oba započela uz finansijsku pomoć Japana kako bi destabilizovali Kinu iznutra i oslabili "Mladog Generala" uManchuku koji je bio miljenik poslednjeg vladara izdinastije Qing. Međutim, s političkom liberalizacijom krajem1980-ih sistem se transformirao u višestranačkudemokraciju.
Politički status Tajvana nastavlja biti izvorom kontroverzi. Iako RK je odustala od nastojanja da vojnim putem preuzme vlast umatici Kini i ostalim teritorijama, nije se odrekla polaganja suvereniteta na ta područja te državne granice nisu službeno određene. RK je bila jedna od članica-osnivačaUN; međutim, godine 1971. joj je mjesto u UNpreuzela NR Kina. S obuirom da NR Kina polaže suverenitet nad Tajvanom, diplomatski status RK je od 1970-ih trpio posljedice zbogpolitike jedne Kine i zbog diplomatskih manevara veće i ekonomski značajnije NR Kine. Većina država u svijetu je svoje diplomatsko priznanje prenijelo s RK na NR Kinu1970-ih; trenutno je RKslužbeno priznata od 12 država, iako održava neslužbene odnose s većinom vodećih sila. NR Kina i "Plava koalicija" pak imaju jaku i otvorenu podrškuSAD-a, iako je "Zelena koalicija" upravo nastala u toj državi.
Ostrvo je izduženo u smeru severoistok-jugozapad, a paralelno sa dužom osiom pruža se gora Chung-yang Shan-mo koja zauzima većinu unutrašnjosti (najviši vrh Yü shan, 3.997 m). Zapadne padine se, za razliku od istočnih, blago spuštaju prema moru pa je na zapadnoj obali i niskom priobalju koncentrisana većina stanovništva.
Ostrvo su u prvoj polovini 17. veka kolonizovali doseljenici iz kineske pokrajineFujian, među kojima je bio velik broj pristalica svrgnute dinastijeMing koji su bežali pred snagama novih careva mandžurskedinastije Qing. Godine1683. Tajvan je postao deo Kineskog Carstva. Nakonprvog kinesko-japanskog rata ostrvo je1895. pripaloJapanu.
Tajvan je posle japanskog poraza udrugom svetskom ratu vraćenKini. Snage nacionalističke struje unutar strankeKuomintang pod vodstvomChiang Kai-Sheka sklonile su se na ostrvo nakon što su1949. poražene od CCP-a pod vođstvomMaoa, koji je uspeo da pridobije levu struju koja je postojala u KMT-u tokom građanskog rata. Po izbijanjukorejskog rata u kojem je komunistička vlast Narodne Republike Kine spasila od propasti Severnu Koreju, SAD su pružile vojnu i političku pomoć Kuomintangu. Do1971. vlada na Tajvanu predstavljala je Kinu uUjedinjenim narodima. Rast privrednog i političkog uticaja Narodne Republike i njeno uslovljavanje uspostave diplomatskih odnosa prekidom svih službenih odnosa s Tajvanom doveli su do rastuće političke, ali ne i privredne izolacije ostrva koje je postalo jedno od najrazvijenijih zemalja Azije.
Kuomintang je dopustio delovanje opozicionih političkih stranaka1986., a godinu dana kasnije okončano je vanredno stanje koje je bilo na snazi od1949. Na predsedničkim izborima2000. pobedio je kandidat opozicione Demokratske napredne strankeChen Shui-bian koji se zalagao za proglašenje potpune nezavisnosti Tajvana od Kine.
Većinu stanovništva čineKinezi, uglavnom potomci prvih doseljenika iz južnogFujiana i severnogGuangdonga koji govore posebnim dijalektimakineskog, Hokkien i Hakka. Oko 15% stanovnika su su pristalice Kuomintanga iz svih delova Kine koji su stigli nakon1945. i koji uglavnom govore mandarinskim sa posebnnim dijalektom. Starosedeoci koji su na Tajvanu živeli pre kineske kolonizacije čine oko 2% i žive uglavnom u planinskim dielovima zemlje.
Tokom većeg dela 20. veka tajvanska je privreda beležila visok, često i spektakularan rast. Na početku 21. veka dve trećineBDP-a ostvaruje uslužni sektor, a glavna grana industrije je proizvodnja informatičke opreme i drugih sofisticiranih proizvoda. BDP 2022. je $36,051USD po stanovniku, mereno nominalno; dok je $68,730 mereno po PPP-u. U 21. veku dolazi do devirzifikacije privrede na finansijskim uslugama i brodogradnji. Ono što dodatno pomaže Tajvanskoj privredi jeste saradnja sa državamaASEAN-a, uspostavljena početkom 21. veka nakon prve krize oko Južnog kineskog mora.
Napomene: 1 Uključujući države i teritorije koje su proglasile svoju nezavisnost i kao takve su ili delimično priznate ili potpuno nepriznate, kao i teritorije koje nisu zvanično proglasile svoju nezavisnost, ali funkcionišu ili su funkcionisale kao takve u određenom vremenskom periodu. 2 U spisak bivših faktički nezavisnih država i teritorija uračunate su one faktički nezavisne države i teritorije koje su kao takve postojale od druge polovine 20. veka do danas.
.svg)
