Usprkos veoma uočljivoj srodnostislovenskih jezika i njihovoj velikoj tipološkoj sličnosti, slovenski svijet je znatno izrazitije izdiferenciran brojem književnih (standardnih) jezika nego kvalitetom i rasponom slavenskih međudijalekatsih razlika, pogotovu ako se u tom pogledu napravi poređenje sa jezičkom situacijom, na primjer, uNjemačkoj,Francuskoj iliŠpanjolskoj, gdje naspram većih regionalnih jezičkih razlika postoji samo po jedan književni jezik (u znatno užoj sferi upotrebe u Francuskoj postoji i oksitanski [ili provansalski], a u Španjolskoj katalonski). (Znatan izuzetak čini, prema knjiziPavle IvićaSrpski narod i njegov jezik (Srpska književna zadruga,Beograd,1971), relativno jasna granica između zapadne i istočne granejužnoslavenskih jezika.) Štaviše, tendencije ka izdvajanju novih književnih jezika u slavenskom jezičkom svijetu sežu do najnovije povijesti, čemu gotovo da nema paralele drugdje uEuropi.
Živi slovenski jezici se dele na tri grupe prema srodnosti:
Izvorni slovenski lingvonimi su, prema izloženom redosledu:russkij jazyk, ukrajinsĭka mova, biełaruskaja mova, język polski, český jazyk (čeština), slovenský jazyk (slovenčina), hornjoserbščina, dolnoserbska reč (dolnoserbski jezik), srpskohrvatski jezik, bălgarski ezik, slovenski jezik (slovenščina), makedonski jazik.
Prema strukturi slovenski jezici su dosta sličniji od drugih jezičkih grupa, ali slovenski književni jezici se na više načina međusobno razlikuju.
U pogledubroja govornih predstavnika pojedinih jezika slovenski jezici obuhvataju i tako velike jezike kao što su ruski (jedini slovenski jezik koji je po razmerama u kojima funkcioniše i svetski jezik), ukrajinski ili poljski i, s druge strane, književne mikro jezike, kao što je, na primer,rusinski jezik uJugoslaviji, ili jezikGradišćanskih Hrvata u Austriji, ili jezikMoliških Slovena u oblasti Molize u srednjoj Italiji itd.
Poljskim jezikom govori uPoljskoj, poredPoljaka, i oko sto pedeset hiljadaKašuba (danas gotovo sasvim izmešanih saPoljacima), koje neki smatraju zasebnim slovenskim narodom, dok su, prema (preovlađujućem) mišljenju drugih,Kašubi danas deo poljskog naroda.
Drukčiji je primerLužičkih Srba. Taj slovenski narod ima dva književna jezika (gornjolužičkosrpski idonjolužičkosrpski) koji se u novijoj slavistici sa dosta osnova tretiraju i kao dve književne varijante istog jezika. Varijantna književnojezička podeljenostLužičkih Srba u znatnoj meri je istorijski uslovljena njihovom konfesionalnom podeljenošću.
Slovenski jezici međusobno se razlikuju i u pogledukontinuiteta književnojezičkog statusa. Najstariji slovenski književni jezik -staroslovenski jezik stvoren je još u9. veku, a najmlađi,makedonski irusinski, stekli su status književnog (standardnog) jezika u savremenom smislu reči tek posledrugog svetskog rata. Kontinuitet razvoja gotovo svih slovenskih književnih jezika bio je zbog nepovoljnih istorijskih okolnosti ometan ili čak u dužem periodu i prekidan, što najmanje važi zaruski književni jezik.
Savremeni slovenski jezici su, po prirodi stvari, živi jezici, ali u istoriji slovenskih jezika bilo je i takvih koji više ne postoje. Poredstaroslovenskog jezika (v. o njemu poseban odeljak u knjizi), koji danas postoji kao bogoslužbeni jezikpravoslavnih slovenskih crkava (u tom slučaju se naziva crkvenoslovenski) pa se zato i ne može smatrati mrtvim jezikom u pravom smislu reči, u mrtve slovenske jezike spadaju zapadnoslovenski jezici:polapski islovinski.
Polapskim jezikom govorilo se na širokoj teritoriji između donje i srednjeLabe (Elbe) na zapadu i donjeOdre na istoku. Od10. vekaPolapski Sloveni potpali su podgermansku vlast, u18. veku su izgubili nacionalni identitet, a uskoro zatim nestali su i poslednji ljudi koji su govorili polapski jezik. Zahvaljujući nekolicini naučnika i amatera koji su posvetili izvesnu pažnju polapskom jeziku pre nego što je definitivno prestao da postoji, zapisani su tekstovi na tom jeziku i sastavljen mali rečnik, što je kasnije omogućilo njegovu gramatičku rekonstrukciju.
↑Podaci su navedeni prema knjizi: A. E. Suprun,Vvedenie v slavjanskuju filologinju,2-e izdanie, pererabotannoe, Minsk, 1989, str. 13. Broj govornih predstavnika jednog jezika i broj predstavnika odgovarajućeg naroda nekad se ne podudara (upor. u odeljkuEtnički aspekt)jer ima dosta primera da predstavnici jednog naroda svakodnevno govore jezikom koji im nije maternji i vladaju njime kao maternjim jezikom (što je, na primer, čest slučaj sa ruskim jezikom u Zajednici Nezavisnih Država, ili sa Ukrajincima u SAD i Kanadi, kojih ima oko pet miliona i koji govore engleski ili francuski jezik isto kao maternji jezik, a mnogi, verovatno, i bolje nego maternji, ukrajinski jezik). U Rusiji je 1989. godine bilo 119 865 946 Rusa (81,53%), čiji je maternji jezik ruski, 7 495 454 (5,1%) stanovnika Rusije koji nisu Rusi, a naveli su ruski kao maternji jezik i 16 405 826 stanovnika (11,1%) koji su ruski naveli kao svoj drugi jezik (prema knjiziNarodaj Rossii, 1994).
Izvorni tekst je preuzet iz knjigeUvod u slavistiku I Predraga Pipera. Knjiga se može naći u svom elektronskom izdanju nastranici[mrtav link] naprojektu RastkoArhivirano 2007-09-04 naWayback Machine-u. Knjiga nema eksplicitnih restriktivnih autorskih prava koja zabranjuju njeno umnožavanje.
.svg)
.png)
