Metropola (odstarogrčkesintagmemetropolismetèr = majka +polis = grad, dakle nešto kao majka grada[1]) je velikigrad od milijun ili više stanovnika, privredni i kulturni centar neke regije ili zemlje, a često i čvorište međunarodnog transporta.
Veći gradovi koji pripadaju većoj urbanoj aglomeraciji, ali koji nisu jezgro te aglomeracije, generalno se ne smatraju metropolama, nego dijelom iste. Množina za ovu riječ uengleskom jeziku bi bilametropolises (srpskohrvatski:metropolisi, metropole).[2]
Za urbane centre van metropolitskih podučja koji prave jednaku atrakciju pri manjim razmjerama za njihovu regiju, konceptRegiopolis (skraćenoregio) predstavljen je od stranenjemačkihprofesora tokom2006.[3]
Ovo jegrčka riječ, koja dolazi od μήτηρ,mḗtēr značeći "majka" i πόλις,pólis što znači "grad", što označava kako suGrčke kolonije iz antike označavali svoje prvobitne gradove, sa kojima su održali kultne i političko-kulturne veze. Riječ je korištena u post-klasičnom latinskom za glavni grad provincije, sjedište vlade i, posebno, crkveno sjedištemitropolita kojem supomoćni biskupi bili odgovorni. Ova upotreba izjednačava pokrajine sabiskupijama.
U modernoj upotrebi riječ označava metropolitsku regiju, skup susjednih i povezanihgradova grupisanih oko velikog urbanog centra. U ovom smislumetropolitska često znači "u rasponu cijele metropole" (kao u "metropolitske administracije"); ili "u imanju metropole" (kao u "metropolitskom životu", te u suprotnosti sa "provincijskim" ili "ruralnim").
U prošlosti,metropola je bila oznaka za grad ili državu porijeklakolonije. Većina starih gradova koje su osnovale drevne civilizacije smatrani su važnim svjetskim metropolama svojih vremena zbog svojih velikihpopulacija i važnosti. Neke od ovih drevnih metropola preživjele su do modernih dana i nalaze se međusvjetskim najvećim neprekidno naseljenim gradovima.
Svjetski grad je ustvari grad koji ima direktne i dodirne učinke na globalne poslove kroz socioekonomske načine. Termin je postao poznatiji zbog rastaglobalizacije (npr.globalne finansije, komunikacije iputovanje). Pokušaj da se definiraju i kategoriziraju svjetski gradovi po finansijskim kriterijama napravljen je od strane mrežeGlobalization and World Cities Study Group & Network (GaWC), primarno zasnovanoj naLoughborough univerzitetu u Engleskoj. Studija je rangirala gradove na osnovu njihove provizije "naprednih produkcijskih servisa", kao što suračunovodstvo,reklamiranje,finansije ipravo. Inventorij identificira tri nivoa svjetskih gradova i nekoliko podrangova.
Metropola nije striktno svjetski grad, ili, ako jeste, ne mora biti među visokorangiranim po standardima življenja, razvoja i infrastrukture. Metropola koja je također i svjetski grad naziva se svjetska metropola.
U Južnoj Africi, metropolitanska općina ili "Općina A kategorije" jeste općina koja izvršava sve funkcije lokalne vlade u vezi sa širenjem gradova. Ovo je u kontrastu sa područjima koja su primarno seoska, gdje je lokalna vlada podijeljena u distriktne općine (uporedivo sa "državom" u SAD) i lokalne općine. Postoje osam metropolitanskih općina u Južnoj Africi. Veliki gradovi koji pripadaju većim urbanim aglomeracijama, ali koji nisu jezgra tih aglomeracija, općenito se ne smatraju metropolama nego dijelovima istih.
U Narodnoj RepubliciBangladeš postoji sedam metropolitanskih područja:Dhaka,Chittagong,Rajshahi,Khulna,Sylhet,Barisal iRangpur. Zemlja je skupa, dok se za mještane smatra da imaju bolji urbani stil života. Specijalna odjeljenja policije su dodijeljena metropolitanskim gradovima, te postoje gradske korporacije u kojima se gradonačelnici biraju na vlast u periodu od pet godina. Većina ovih gradova ima gustoću populacije od 35.000 stanovnika po kvadratnom metru, ili više. Dhaka se smatramegagradom zbog svoje populacije koja prelazi 10 miliona stanovnika.[4]
U Indiji, postoji 47 metropolitanskih gradova. Od popisa stanovništa Indije 2014, top deset metropolitanskh gradova prema njihovim populacijama bili suMumbai,Delhi,Kolkata,Hyderabad,Bengaluru,Chennai,Ahmedabad,Lucknow,Pune,Kochi,Surat,Jaipur,Guwahati itd. Stanovnici ovih gradova imaju također pravo na više dodatke iznajmljivanja kuća. Popisna komisija definira kvalifikacije za metropolitanski grad kao, "grad koji ima populaciju više od jednog miliona stanovnika" i megagrad kao, "gradovi koji imaju populaciju od više od četiri miliona i iznad".[5]
U Izraelu postoje četiri glavne metropolitanske oblasti:Tel Aviv,Jerusalem,Haifa,Beer Sheva. Izraelski centralni biro za statistike definirao je granice metropolitanskih područja Tel Aviva, Haife i Beer Shevaa, te podijelio metropolitansku oblast koncentričnim krugovima koji definiraju intenzitet poveznica glavnih gradova.
Japanski pravni pojamto (都) jeste oznaka za prevesti kao "metropola".[6] Ipak postojeći prijevodi prethode oznaci. Strukturirano kao prefektura umjesto normalnog grada, postoji samo jedanto u Japanu, a to jeTokio. Od 2008, Japan ima11 drugih gradova sa populacijama većim od 1 milion.
Bejrut je libanski najveći grad (satelitski snimak).
Bejrut,Sidon, iTripoli su tri od glavnih metropolitanskih područja duž libanske obale. Veći dio metropolitanskih područja, kao i najveći gradovi, nalaze se duž obale.
Metro Manila, najnaseljenije metropolitansko područje naFilipinima.
Metropolitanska Manila, ili skraćenoMetro Manila, jeste metropolitanska regija koja obuhvata gradManila i njene okružne oblasti naFilipinima. Sastoji se od 17 gradova po imenu gradoviManila,Caloocan,Las Piñas,Makati,Malabon,Mandaluyong,Marikina,Muntinlupa,Navotas,Pasay,Pasig,Parañaque,Quezon City,San Juan,Taguig,Valenzuela, te općinaPateros. Regija je politički, ekonomski, društveni, kulturni i obrazovni centar Filipina. Kako se navodi predsjedničkom uredbom br. 940, Metro Manila kao čitava jeste filipinsko sjedište vlade, ali je grad Manila glavni grad. Najveći grad u metropoli jeste Quezon City, dok je najveći poslovni distrikt Makati Central Business District.
U Turskoj se metropolitanski gradovi opisuju kaobüyükşehir belediyesi. Postoji 17 metropolitanskih općina trenutno u Turskoj. Najveći dosad jeİstanbul, koga prateAnkara iİzmir.
Sarajevo, najveći i glavni grad Bosne i Hercegovine i njena metropola.
U Bosni i Hercegovini,glavni gradSarajevo je jedina metropola. Sarajevo je politički, ekonomski, obrazovni, kulturni i infrastrukturni centar. Štaviše, Sarajevo ima regionalni utjecaj u politici, obrazovanju, zabavi, medijima, modi, nauci i umjetnosti. Sa metropolitanskim područjem od preko 600 hiljada,[7] treći je najveći grad u regiji bivšeJugoslavije i peti najveći naBalkanu.
Statistika Danske definira "storby" (danski:metropola) kao podučje s više od 100.000 stanovnika. Naseljene kuće moraju biti na udaljenosti najviše 200 metara jedna od druge, ili se ne smatraju jednom oblašću. Prateći tu definiciju, Danska je dom za 4 metropole:Kopenhagen (glavni grad, sa 1.230.728 ljudi),Aarhus (najveći grad poluostrva Jutland, sa 324.000 ljudi/1,2 miliona u Greater Aarhusu),Odense (170.327 ljudi) te konačnoAalborg, sa 106.916 stanovnika.
Najveći njemački grad po administrativnim granicama jeBerlin, dok jeRhein-Ruhr najveća metropolitanska oblast (sa više od 10 miliona ljudi). Važnost grada se mjeri s tri grupe pokazatelja, također zvanim metropolitanske funkcije: Funkcija za pravljenje i kontroliranje odluka, funkcija za inovacije i kompetenciju, te funkcija kapije. Ove funkcije se vide kao ključne domene za metropolitanske regije u razvijanju njihovih performansi.
Počinjući sa 1. januarom 2015, postoji 14 "metropolitanskih gradova" u Italiji.Rim,Milano,Napulj i ostala velika jezgra uzimaju urbane zone sa njihovih okolnih područja i povezivanje istih u nove entitete, što će biti dom za jednog od tri Italijana. Italijanske provincije će ostati dijelom država koji ne pripadaju nijednomCittà Metropolitana.[9]
Unija poljskih metropola (pol.Unia Metropolii Polskich), osnovana 1990, organizacija je najvećih gradova u državi. Trenutno dvanaest gradova su članovi organizacije, od kojih 11 imaju više od četvrt miliona stanovnika. Najveće metropolitansko područje u Poljskoj, ako se rangira samo prema broju stanovnika, jesteŠleska (po faktimametropleks), sa 2 miliona stanovnika (5 miliona stanovnika u Šleskom metropolitanskom području, kojeg pratiVaršava, sa 1,7 miliona stanovnika u gradu i 2,7 miliona u varšavskoj metropolitanskoj oblasti. Šleska metropola je inicijativa od prije nekoliko godina težeći da ujedini veliku konurbaciju u službenu urbanu jedinicu. Ostale metropole suKraków,Łódź,Wrocław,Poznań,Tricity,Szczecin iBydgoszcz.
U Ujedinjenom Kraljevstvu, terminmetropolis koristi se da označiLondon ili njegovu konurbaciju. Termin je zadržan od strane londonske policijske snage, zvaneMetropolitan Police Service (MET).
Od 1974. šestkonurbacija (van Londona) bile su poznate kao metropolitanske zemlje, svaka podijeljena u metro distrikte. Ostale konurbacije u UK također su ponekad smatrane metropolitanskim područjima, najzapaženije West Midlands (u centru gradaBirmingham),West Yorkshire (u centru gradaLeeds),Greater Manchester iGreater Glasgow koji prave najgušće naseljena područja na British Isles van Londona.
Statistika Kanade definira metro-područja kao jedna ili više susjednih općina nastanjenih oko glavnog urbanog jezgra, gdje urbano jezgro ima populaciju od najmanje 100.000.[10] Kanadske najveće metropole suToronto,Montreal,Vancouver,Ottawa,Calgary iEdmonton.
U Meksiku, termin metropola se koristi da označi urbano područje od ekonomske, političke i kulturne važnosti.Mexico City predstavlja sva tri faktora pošto je i glavni grad i finansijski centar. Ostale metropole suMonterrey iGuadalajara, oba metropolitanske oblasti sa populacijom od preko 4 miliona stanovnika.
USAD, inkorporirana područja ili grupe područja koja imaju populaciju više od 50.000 zahtijevaju postojanje metropolitanske organizacije planiranja u cilju olakšavanja većih projekata infrastrukture i radi osiguravanja finansijske solventnosti. Tako, populacije od 50.000 ili više se smatraju kaode facto standard za definiranjemetropole u SAD. Jednaka definicija se koristi u SAD popisnom birou. Biro definira metropolitanske statističke oblasti kao "najmanje jedna urbanizirana oblast od 50.000 ili više stanovnika."
Vlada Australije definira metro-područja kao svaku statističku diviziju ili distrikt sa populacijom više od 100.000 stanovnika.[11] Prema ovoj definiciji, postoji najmanje 16 metro-područja u Austriliji, uključujući svaki glavni grad savezne države. Prema populaciji najveći od ovih metro-područja jeSydney, New South Wales (populacija urbanog područja sa popisa 2013. od 4.757.083) a najmanji je Darwin, Northern Territory (populacija urbanog područja sa popisa 2011. od 103.016).
U Brazilu,São Paulo je glavna metropola sa preko 15 milona stanovnika. U većim gradovima, kao što su São Paulo iRio de Janeiro (6,3 miliona), favele rastu preko deceniju kako su ljudi migrirali sa seoskih područja u cilju pronalaska posla. Termin korišten u brazilskom portugalskom jeziku za metro područje jeRegião Metropolitana. Ostale metropole u Brazilu koje se ističu sa preko milion stanovnika uključujue:Belém,Belo Horizonte,Campinas,Curitiba,Florianópolis,Fortaleza,Goiânia,João Pessoa,Manaus,Porto Alegre,Recife itd.
U Francuskoj, Portugalu, Španiji i Holandijimetropola ((fr)/(pt)/(es)/(nl)) označava glavni dio zemlje pored ili na evropskom kontinentu; u slučaju Francuske ovo bi značilo Francuska bez prekomorskih odjeljenja . Za Portugal i Španiju tokom vremenaŠpanske iPortugalske Imperije, pojam je korišten da označi Portugal ili Španiju izuzev njihovih kolonija (Ultramar). U Francuskojmétropolese također koristi za označavanje velike aglomeracije.
↑„Population of UAs/Towns” (pdf). he Registrar General & Census Commissioner, India. str. 3. Pristupljeno 28 July 2014.
↑„Local Government in Japan” (PDF). Council of Local Authorities for International Relations. str. 41. Arhivirano izoriginala na datum 2012-02-09. Pristupljeno 2007-10-16.
.jpg)
